Openbaring 3:14-22

27 Mei 2012 – Pinkster
Prediker: Dr Tiana Bosman

Liturgie

Kliek hier om Openbaring 3:14-22 te lees

Inleiding
Die stad Laodisea is 250 vC deur Antiochus II gestig en dit is vernoem na sy vrou Laodike. Laodisea was die rykste stad in die omgewing. Die rykdom is opgebou uit veeteelt en handel. Daar was groot skaapboerderye en hulle het ‘n sagte swart glanswol geproduseer wat baie gewild was in die klerebedryf. Die trimita, ‘n vroue tuniek, is onder andere van hierdie spesiale wol gemaak. Laodisea was verder ook bekend vir hulle beroemde mediese skool. Frigiese poeier, wat ‘n oogsalf was, is in Laodisea vervaardig en uitgevoer na ander gebiede.
Laodisea het een groot probleem gehad. Alhoewel die stad perfek geleë was op die destydse handelsroetes, was daar geen waterbronne in die omgewing nie. Water is 10 kilometer ver deur pype vervoer na die stad toe.
Die gemeente in Laodisea is waarskynlik gestig in die tyd toe Paulus in Efese gebly het. Paulus self het ook ‘n brief aan die gemeente geskryf, alhoewel ons nie weet wat daarvan geword het nie. Ons lees van die brief in Kol 4:16.
Skriflesing: Openbaring 3: 14-22
In die briewe aan die sewe gemeentes is daar twee gemeentes van wie die Here net goeie dinge sê, drie gemeentes vir wie Hy prys maar dan ook teregwys en waarsku, en twee gemeentes waarvan die Here net slegte dinge te sê het. Sardis en Laodisea val in die laaste groep. Die Here vind niks prysenswaardig aan hulle nie. Interessant genoeg dat dit dan ook juis die twee gemeentes is waar daar geen sprake van vervolging is nie. Dalk omdat die duiwel dit nie die moeite werd ag nie? Omdat hulle elk geval geen bedreiging vir hom inhou nie? Julle het moontlik al die storie gehoor van die man wat tydens ‘n erediens by ‘n kerkgebou verbygeloop het en gesien het hoedat die duiwel rustig op die dak sit en slaap. Toe die man navraag doen het die duiwel geantwoord: “Nee wat, alles is rustig hierbinne.” So was dit in Sardis en Laodisea. In Sardis was die gemeentelede vas aan die slaap, en in Laodisea, was hulle lou.
Daarom begin die Here sommer vroeg in die brief reeds met hierdie kritiek: “Ek weet alles wat julle doen. Ek weet dat julle nie koud is nie, en ook nie warm nie. As julle tog maar koud of warm was! Maar nou, omdat julle lou is, nie warm nie en ook nie koud nie, gaan Ek julle uit my mond uitspoeg.” Die meeste vertalings is so bietjie versigtig vir die Grieks hier. Letterlik staan daar iets soos: “Julle maak My naar en daarom sal Ek julle uitspoeg.” Hierdie twee verse is waarskynlik die bekendste en mees aangehaalde twee verse in die hele Bybel onder Evangeliese Christene. Hulle verstaan dat die Here christelike ywer hier aanspreek. Gelowiges moet “aan die brand wees” vir Jesus en Hom met ywer dien. As jy nie “aan die brand is” nie baat dit jou niks – dan kan jy maar net sowel na die teenoorgestelde kant oorhel, heeltemal koud wees en darem nog die wêreldse vreugdes ten volle smaak. Dws: As dan nie warm nie, eerder koud – dit verskaf ten minste tydelike genot. Maar lou-wees baat jou niks.
Hierdie metafor sit die pot natuurlik heeltemal mis. Dis eers wanneer ons die waterprobleem in Laodisea goed verstaan, dat ons die metafoor ook reg kan interpreteer. Ek het vroeër genoem dat daar nie waterbronne in die onmiddellike omgewing was nie. Noord van Laodisea was daar egter warmwater bronne wat by Hiërapolis ontspring het. Die bronne was in besonder bekend vir hulle medisinale kwaliteite – mense het daarheen gegaan om verligting of genesing te kry van hulle siektetoestande. Ons weet dat Laodisea water deur pype aangevoer het. Hierdie warm water het naby Laodisea oor ‘n stroomversnelling gevloei en teen dit tyd dat dit by die stad aangekom het, was dit louwarm en aaklig.
Terwyl daar warmwater bronne ‘n end noord van Laodisea was, was daar in die suide, by Kolosse, weer die heerlikste rein kouewater bronne. Maar ook hierdie water het so deur die pype heen geleidelik al warmer geword en dan lou by Laodisea aangekom. Alhoewel die stad se watersisteem dus heel suksesvol was, het hulle nooit vars water gehad nie. Die warm water met die genesende krag het sy krag deur die pype heen verloor, en die koue water met die verfrissende krag het ook sy krag deur die pype heen verloor.
Wanneer ons hierdie konteks in ag neem, sien ons dat beide warm en koue water hulle eie besondere positiewe waarde het. Die een bring genesing en die ander verfrissing. Daarenteen het lou water geen besonderse kwaliteit nie, dit maak mens net naar. Jesus vergelyk die gelowiges met die louwarm water in hulle pype. Hulle beteken nie meer vir enigiemand iets nie. Hulle beteken niks vir die siekes nie – die genesende krag van die warm water. Dis nogals ironies, in die lig van die feit dat die mediese geriewe daar so gevorderd was. Hulle beteken ook niks vir die moeës nie – die koue water wat verfrissend was. Dit gaan dus nie in die eerste plek oor hulle gesindheid teenoor die Here nie, maar oor die feit dat hulle nutteloos is vir ander mense. Ons liefde en ywer vir die Here is natuurlik ook uiters belangrik, en dit word wél later aangespreek wanneer ons lees hoedat die Here klop en klop, maar as hierdie liefde nie uitgeleef word in ons betrokkenheid by mense in nood nie, dan baat dit niemand niks. Dan smaak ons soos lou water en gaan die Here ons uitspoeg.
Hoekom is dit so dat die gelowigs in Laodisea vir niemand meer iets beteken nie? Want hulle dink net aan hulleself. Hulle leef in die waan dat hulle alles het en niks meer nodig het nie. “Julle sê: ‘Ons is ryk, skatryk, en ons het niks meer nodig nie, maar julle weet nie dat julle ellendig en beklaenswaardig is nie, arm, blind en kaal.” Hier is ‘n stad waar mense, ook die gelowiges, rol in die geld, hulle gee die toon aan vir die modegiere van die dag, en die mediese wetenskap daar is so gevorderd dat hulle onder die waan leef van ewige jeug en gesondheid. “Life is good!” Klink dit nie miskien so bietjie soos ons samelewing van vandag nie? Eet, drink, lyk mooi, bly jonk, en wees vrolik. Wat meer wil ‘n mens nou hê? Dit laat mens dink aan Karl Barth, die Switserse teoloog, wat op ‘n slag by vriende se huis in die Alpe vakansie gaan hou het. Dit was asemrowend mooi daar, absoluut idillies, en toe Barth dit alles inneem roep hy uit: “Dis so mooi hier! Hier is nie meer plek vir ‘n toekomsverwagting nie!” Menende: mens kan so maklik onder die indruk kom dat jy nou alles het wat nodig is om gelukkig te wees, dat jy gearriveer het, dat jy niks skort nie. Dit is veral waar van mense wat leef vanuit hulle baie geld en hulle groot suksesse. Soos diegene in Laodisea.
Maar teenoor hulle arrogante selfverheffing lê die Here dan juis sy vinger op die plekke waar dit die seerste sal maak:
– Ten spyte van julle baie gesofistikeerde bankwese, is julle arm.
– Ten spyte van julle luukse tekstiel-industrie met die spesiale wol, is julle kaal.
– Ten spyte van julle beroemde Frigiese oogsalf, is julle blind.
Juis op die gebiede waar julle meen dat julle so ryk is, juis daar skiet julle ver tekort! Koop julle goud by My – dit is goud wat deur vuur gelouter is en op die koop toe dalk vir jou ‘n bietjie vervolging ook kan bring, maar dis suiwer. Koop julle klere by My – teenoor die swart wolklere wat julle dra is die klere wat Ek gee skoon en wit. Koop julle oogsalf by My – sodat julle oë gesond kan word en julle die siekes en die moeës, die behoeftiges rondom julle kan raaksien en kan help. Dis nogals erg – hoe rykdom mense kan verblind. Om ryk te wees en nog steeds werklik op die Here te vertrou en vir mense om te gee, is nie maklik nie. Dit vra ekstra genade.
Maar van die genade is daar genoeg. Daarom sê die Here: “Ek bestraf en tug elkeen wat Ek liefhet. Laat dit dan vir julle erns wees en bekeer julle.” Tug is ‘n vorm van liefhê. Soms bring die Here slegte ervaringe oor ons pad om ons tot beter insigte te bring. Ons beweeg nou op gevaarlike terrein en ons moet versigtig wees as ons hieroor praat, want mens kan nie alles wat gebeur – ook al die slegte – op God se rekening plaas nie. König sê: “As ons al die seer en smart in die lewe aan God toeskryf, staan die duiwel later heeltemal werkloos op die mark, en God doen behalwe sy eie werk sommer die duiwel s’n ook.” Maar dat daar wel soms situasies is waar die Here deur lyding en swaarkry ons wil louter en vorm – dit is ook waar. Daarvan het Petrus ons mos vertel in sy brief. Die Here tug die wat Hy liefhet, en Hy het ook die gelowiges in Laodisea lief – al is hulle hóé op hulself aangewese, en al sien hulle hóé min die nood van ander raak, en het hulle hóé min behoefte aan ‘n toekomsverwagting wat anders is as die hede. Daarom die brief. Daarom nog ‘n kans, nog ‘n oproep, nog ‘n klop: “Luister, Ek staan by die deur en Ek klop. As iemand my stem hoor en die deur oopmaak, sal Ek by hom ingaan en saam met hom die feesmaal hou, en hy saam met My.”
Hierdie vers word meestal gebruik om ongelowiges tot bekering te roep en die deure van hul harte oop te maak sodat Jesus kan inkom. Alhoewel die Here natuurlik ook aan ongelowiges se lewens klop, is dit egter nie hier die geval nie. Hy klop aan die gelowiges van Laodisea se lewens. Hy was eens binne, maar iewers het Hy buite beland. Dalk sit die duiwel so rustig op die dak van die kerk omdat die gemeente iewers, dalk heel subtiel, vir die Here die deur gewys het…? Hom uitgewerk het… Hy Hom nie meer kon vereenselwig met hulle rykdom, hulle swart klere en hulle blindheid vir ander in nood nie…
Maar Hy kom terug, en probeer weer ‘n keer. Die verheerlikte Here wat alle mag en gesag van sy Vader gekry het en oor die wêreld regeer, kom klop in nederigheid aan sy kinders se deur, en vra of Hy dalk ook ‘n plekkie aan die rykmanstafel kan kry. Juis omdat Hy so groot is, kan Hy Homself so verneder. So was Hy altyd. Gebore in ‘n krip. Saam met sondaars geëet. Mense se voete gewas.
En wanneer ons Hom hoor klop, en ons maak die deur weer oop – dan verwag Hy nie dat ons Hom moet bedien nie, Hy wil nie by ons fees kom aansit nie. Hy nooi ons na sý fees toe. Hy kom uiteindelik nie om te straf nie, maar om te red, en om fees te vier. Sy tafel is gedek en die stoele is uitgepak. Vir armes ja, maar selfs ook vir die rykes; vir siekes, maar selfs ook vir die gesondes; vir moeës, maar selfs ook vir die sterkes – As ons maar net wil luister na wat die Gees vir die gemeentes sê, en ons deure vir die Here se klop sal oopmaak.

Creative Commons Licence
Kopiereg: Hierdie werk deur Dr Tiana Bosman word gelisensieer onder ‘n “Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivs 2.5 South Africa License”.

Openbaring 2:1-7

20 Mei 2012 – Pinkster
Prediker: Dr Tiana Bosman

Kliek hier om Openbaring 2:1-7 te lees

Inleiding
Tydens hierdie jaar se Pinksterreeks lees ons saam die briewe aan die sewe gemeentes in Openbaring 2-3. Die konteks waarbinne die sewe briewe gegee word is die van ‘n visioen. ‘n Visioen van die gekruisigde Lam wat opgewek is en opgevaar het en in heerlikheid regeer. Dis asof Johannes sukkel om dit wat hy sien in woorde om te sit. Sy taal is geweldig gelade en hy ryg die ongelooflikste beskrywings in.

In die visoen verskyn die verheerlikte Here aan Johannes in priesterlike gewaad in die tempel. Die Here staan tussen sewe goue staanlampe – verteenwoordigend van die sewe gemeentes in Klein-Asië (vandag in die ooste van Turkye).
Die hare op sy kop is spierwit, soos die hare van God self in Daniël se visioen, en sy oë het soos vuur gevlam – simbool van oordeel.
Sy voete was soos geelkoper wat in ‘n smeltoond gloei, en sy stem soos die gedruis van ‘n groot watermassa. In sy regterhand – die hand wat sy krag simboliseer – het hy sewe sterre vasgehou – dit is die sewe leraars van die gemeentes. Hiermee wil die visoen sê dat Jesus vir die sewe gemeentes omgee, dat Hy hulle vashou.
Daar het ‘n skerp swaard met twee snykante uit sy mond uitgekom – nog ‘n simbool van oordeel waaroor ons Dinsdagoggend meer sal hoor.
Sy hele voorkoms was soos die son wat op sy helderste skyn.

Johannes word so oorval deur wat hy sien en hoor dat hy voor die Here se voete neerval en soos ‘n dooie bly lê. En met dieselfde regterhand waarmee die Here die sewe sterre, dws die gemeentes vashou, vat Hy aan Johannes, hou hom ook vas en troos hom: “Moenie bang wees nie, dit is Ek, die Eerste en die Laaste, die Lewende. Ek was dood, en kyk, Ek lewe tot in alle ewigheid; en Ek het die sleutels van die dood en die doderyk. Skrywe nou op wat jy sien…”
En dan dikteer die Here binne hierdie visioen die sewe briewe aan die sewe gemeentes wat Johannes moet gaan neerskyf. In elke brief stel Johannes vir Jesus bekend onder een of meer van die beelde wat hy van Hom gesien het in die visoen. Die brief aan die gemeente in Efese lui dan soos volg…

Skriflesing: Openb 2: 1-7
Boodskap
In die tyd toe Johannes die brief geskryf het, was Efese ‘n groot stad met ongeveer 250 000 inwoners. Groot handelsroetes het deur Efese gegaan, dit was ‘n belangrike en onafhanklike politieke mag, en dit was ‘n baie belangrike godsdienstige sentrum. Daar was twee tempels vir Augustus gebou, een elk vir die drie keisers Nero, Hadrianus en Severus, en natuurlik die tempel van Armetis – wat bekend gestaan het as een van die sewe wonders van die antieke wêreld. Ter ere van nog ‘n keiser, Domitianus, wat die Christene ook baie vyandiggesind was, is die Olimpiese Spele een jaar in Efese gehou.

Die gemeente in Efese het ontstaan tydens Paulus se sendingreise en ons lees daarvan in Handelinge. Timoteus het later daar onder die gelowiges gewerk en volgens tradisie het Johannes self ook later ‘n sterk band met Efese opgebou.

“Ek weet alles wat julle doen”, begin die Here sy brief aan die gemeente. So begin vyf van die sewe briewe. “Ek weet alles wat julle doen” – dus: Ek kyk na julle handel en wandel; nie na julle geloof nie, maar na julle goeie werke. Hoe kan dit wees? Komende van die Een wat leer dat ons juis nie deur goeie werke gered word nie, maar deur geloof alleen?! Natuurlik word ons net deur ons geloof gered. Immers: “Al wat van belang is, is geloof,” sê Gal 5:6, maar dan staan daar tóg verder “geloof wat deur die liefde tot dade oorgaan.” Ons dade ís baie belangrik, ook omdat die wêreld nie ons geloof kan sien nie, maar wel ons dade…

Hier gaan dit nie oor individuele dingetjies wat ons darem af-en-toe reg doen nie, dit gaan om ‘n lewenswyse. Jesus praat daarvan waneer Hy sê: “Ek ken julle onvermoeide arbeid en julle volharding.” Die gelowiges in Efese is moeg gemaak en uitgeput deur hulle harde werk vir die evangelie. Hulle kon slegte mense nie verdra nie, en hulle het ondersoek ingestel na mense wat voorgegee het dat hulle apostels (leiers in die gemeente) is, maar nie so geleef het nie. Interessant – hulle het nie oor die mense geskinder nie, maar ondersoek ingestel en uitgevind dat hulle leuenaars is. Lank terug reeds in Hand 20:29-31 het Paulus al die gemeente gewaarsku teen die “wrede wolwe (wat) onder julle sal indring, en hulle sal die kudde nie ontsien nie. Ja, uit julle eie geledere sal daar mense na vore kom wat met leuens die gelowiges agter hulle aan sal probeer verlei. Wees waaksaam.” Dws moenie dat individue of groepe binne ‘n gemeente “oorneem” as hulle nie optree volgens wat in die Woord staan nie, maar volgens hul eie belange.

Die gemeente het nie slegte mense verdra nie, maar hul het wel sekere vorme van swaarkry verdra ter wille van die Here. Ook daarin het hulle volhard en nie moeg geword nie. Ook dit kan die Here ten gunste van hulle sê. Wat is dit wat ons vandag moeg maak? Is dit ook ons werk vir en volharding ter wille van die evangelie? Of is dit dalk eerder ander dinge? Is ons nog so entoesiasties oor ons programme en ons projekte en ons voornemens en ons besluite en ja, ook ons opofferinge, of het dit al so bietjie begin afwater?

Soos ons, of in elk geval sommige van ons, het die gelowiges in Efese ook maar gesukkel om end-uit vol te hou. Nadat die Here waardering uitspreek vir hulle harde werk en volharding, selfs met die hantering van valse apostels in hulle midde en swaarkry wat hulle moes verduur, sê Hy roerend in vers 4: “Maar dit het Ek teen julle: julle het My nie meer so lief soos in die begin nie.” Letterlik staan dit baie sterker: “Julle het julle eerste liefde versaak.” Dws hulle het nie net afgekoel in hulle eerste liefde nie, hulle het dit glád nie meer nie. Adrio König sê dat dit dikwels die gevolg is van stryd tussen gelowiges. Waar groepe binne kerke of gemeentes begin stry weens hul honger na mag of gesag, kan ‘n kerk of gemeente skeur en in die proses verloor mense die Een uit die oog om wie dit tog eintlik moet gaan. Maar wie die liefde verloor het, verloor alles. Al het ek alles, selfs al doen ek nog die regte dinge, en al hardloop die regte programme nog in my gemeente, maar daar is nie liefde nie … dan baat dit my niks (1 Kor 13). Al het ek hoe hard geveg teen mense wat wou oorneem, en al het ek wat ookal verduur vir die naam van die Here, en ek het die liefde verloor, dan het ek niks meer nie.

Die bestaan van die gemeente sal beëindig word as hulle nie terugkeer na hul eerste liefde nie. Die Here waarsku “Ek sal julle lamp (wat staan vir die gemeente) van sy plek af wegvat, as julle julle nie bekeer nie!” Daarom die dringende oproep om drie dinge te doen: DINK, BEKEER en DOEN: “Dink daaraan hoe ver julle al agteruitgegaan het. Bekeer julle en doen weer wat julle in die begin gedoen het.”

DINK: Ons moet by tye gaan nadink oor ons lewe. Waarmee is jy besig? Waarheen is jy oppad? Waantoe neem die pad jou waarop jy op die oomblik loop? Waar gaan jy beland as jy so aangaan? Hoe het jou verhoudinge vroeër gelyk – met die Here, met diegene na aan jou, met mede-gelowiges, met mense wat jou hulp nodig het? Lyk hierdie verhoudinge nog dieselfde? Het dit nog dieselfde vuur en ywer en toewyding? Ons moet by tye hieroor gaan nadink – as individuele gelowiges en ook saam as gemeente. En as ons dan klaar gedink het en bestek opgeneem het?…

BEKEER: Verander, draai om, begin oor, soos aan die begin toe jy jou vir die eerste keer verbind het… En hoe weet ons dan dat ons verander het?…

DOEN: Doen weer wat julle lank terug gedoen het. Hê My weer lief. Hê mekaar en ander weer lief. Stry en word moeg en volhard – nie vir eie gewin of om op jou eie seepkissie te bly staan ten alle koste nie, maar ter wille van die evangelie, ter wille van My. Dit bring ons terug by die begin van die brief: “Ek weet alles wat julle doen.” Doen is die teken van ware geloof. Calvyn wat uitdruklik geleer het dat ons níe deur ons goeie werke gered word nie, is ook die man wat gesê het dat ons nie sonder goeie werke gered word nie. Ook Jakobus sê in sy brief: “Ek sal jou my geloof wys uit my dade” (Jak 2:18).

Dink, bekeer en doen. God is nie ‘n veraf wese iewers daar bo in die hemel wat Hom nie veel steur aan wat op aarde aangaan nie. Hy is betrokke by ons. Jare na Jesus se hemelvaart kry Johannes die visioen van Hom wat steeds tussen die gemeentes beweeg, wat hulle in sy regterhand vashou en so vir hulle omgee, wat kyk wat onder hulle aangaan, oplet na wat hulle doen. ‘n Here wat met sterk emosie praat in sy briewe aan die gemeentes. Hy spreek waardering uit vir wat hulle reg doen, maar Hy word diep geraak deur hulle gebrek aan ware liefde wat oorgaan in dade.

Die brief aan Efese word geskryf aan ‘n gemeente wat afvallig geraak het in hulle liefde. Nie net as aanmaning nie, maar juis ook as uitnodiging. Die gemeente kry ‘n tweede kans. “Elkeen wat kan hoor, moet luister na wat die Gees vir die gemeente sê.” Al die briewe sluit met hierdie woorde af. Elkeen wat kan hoor, moet deur wat hulle hoor gedryf word tot bekering en goeie werke, tot ‘n nuwe lewenswyse – gedryf deur ons liefde vir die Here.

Al die briewe eindig met die belofte van die ewige lewe aan elkeen wat die oorwinning behaal. God sal alles herstel wat aan die begin van Genesis verlore geraak het, maar meer as dit, Hy sal dit by verre oortref. As ons maar tog net tot inkeer sal kom, sal bestek opneem, ons weereens bekeer, en die regte dinge uit liefde sal doen.

Creative Commons Licence
Kopiereg: Hierdie werk deur Dr Tiana Bosman word gelisensieer onder ‘n “Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivs 2.5 South Africa License”.

Johannes 15:1-8

6 Mei 2012 – Paastyd
Prediker: Dr Tiana Bosman
Liturgie | Bulletin

Kliek hier om Johannes 15:1-8 te lees

Agtergrond
Johannes 15 vorm deel van Jesus se afskeidsgesprek. Hy praat hier van die identiteit en die wese van die kerk na sy hemelvaart, en oor die vraag na wie ware dissipels van Hom is, en wie nie.

Lees Joh 15: 1- 8 (tot 17)

Boodskap
Daar word vertel hoedat Alexander die Grote, koning van Griekeland, oraloor bekend en gevrees was as ‘n baie dapper soldaat. Anders as ander veggeneraals het hy die gewoonte gehad om nie net maar vanuit sy veilige posisie bevele te skree nie, maar hy het self in die hitte van die stryd getree en geveg. Dikwels het hierdie brawe optrede van hom sy leërmag aangespoor om te oorwin, selfs al het die situasie droewig gelyk.
Alexander het ook hoë eise aan sy manskappe gestel. Nes hy moes hulle vreesloos teenoor hul vyande optree. Dapperheid was hul grootste deug en lafhartigheid kon die doodstraf meebring.
Op ‘n dag, na een van sy groot veldslaë het sy offisiere ‘n jong soldaat voor hom gebring om gestraf te word. Want hierdie soldaat het, ten aanskoue van die gevaar, bang geword en weggehardloop. Alexander sit vorstelik en streng op sy stoel, arms gevou. Die soldaat bewe uit vrees. Alexander sien toe dat dié soldaat eintlik besonder jonk is, nog nie werklik ‘n man nie maar bloot maar ‘n opgeskote seun, en sy hart vermurwe so bietjie, hy leun vooroor en hy vra vriendelik: “Wat is jou naam, my seun?”
Die seun staan koponderstebo, baie skaam en mompel iets.
“Ek kon nie hoor wat jy sê nie. Praat duideliker. Wat is jou naam?”
Die seun kyk op, sluk-sluk, en antwoord toe: “Alexander, my heer.”
By die aanhoor hiervan verstar Alexander die Grote en sy simpatieke houding is onmiddellik daarmee heen. Hy spring in woede van sy stoel af, loop na die seun toe, gryp hom aan die bors en sê uitdruklik: “Alexander? Alexander? Het jy sowaar my naam? Ek sê vir jou – verander jou optrede, of verander jou naam!” (J Cilliers; 1997)

Ons het ook ‘n naam: Christen. Afgelei van die naam van ons Heer, Christus. Meeste van ons kry hierdie naam as ‘n vanselfsprekendheid, omdat ons in gelowige huise, christenhuise, grootword. Verlede Sondag het ons vir Marc gedoop, en weens sy ouers se geloof en sy behoort tot ‘n geloofsgemeenskap, het hy ook die naam “christen” gekry – ingelyf in die familie van Christus. Aan die een kant is ons geweldig bevoorreg om hierdie naam te mag dra.  Aan die ander kant plaas dié naam ons onder ‘n baie groot verantwoordelikheid. Dit is van hierdie voorreg en van hierdie verantwoordelikheid wat ons in Johannes 15 lees.

“Ek is die ware wingerdstok en my Vader is die boer” (1). Hoekom noem Jesus homself die wáre wingerdstok? Omdat dit nie die eerste keer is dat God wingerd plant met die hoop dat dit goeie druiwe sou lewer nie. Telkemale in die OT lees ons hoedat God sy wingerd plant en versorg, maar die wingerd lewer keer-op-keer ‘n misoes, of geen oes nie. Jesaja praat in hfst 5:7 in geen onduidelike terme nie: “Die wingerd van die Here die Almagtige, die wingerd wat Hy geplant het en waarin Hy Hom wou verlustig, is die Israeliete, die volk van Juda. Die Here het verwag dat daar reg sou wees, maar daar was net onreg, dat daar geregtigheid sou wees, maar daar was net die hulpgeroep van verontregtes”. Dit het duidelik geword dat Israel nie die ware wingerd van God kon wees nie, hulle het suur druiwe gelewer en is deur hulle vyande vertrap en uitgeroei.

Maar God begin van voor af. Hy plant weer ‘n keer. Die keer die wáre wingerdstok, in die Persoon en lewe van Jesus Christus. Die genadewoord is dat die NT kerk, dat christene, so opgeneem word in Christus dat ons deel vorm van hierdie ware wingerdstok. Israel het misluk, maar God gee in sy Seun vir ons ‘n nuwe kans geskenk.

“Ek is die wingerdstok, julle die lote” (5). “Bly in My”. Vyf keer sê Jesus in die ag verse dat ons in Hom moet bly, en drie keer dat Hy (of sy woorde) in ons bly. “ ’n Loot kan (immers) nie uit sy eie vrugte dra as hy nie aan die wingerdstok bly nie” (4). Hoekom hammer Jesus so op die “bly in My”? Want, alhoewel ons reeds lote aan die wingerdstok van Christus is (ons hoef dit nie nog te word nie) bestaan die onmoontlike moontlikheid dat ons nie vrug dra nie, of ten minste nie gesonde vrugte nie. Ons is deel van hierdie lewegewende stok, maar ons stel onsself nie oop dat die lewe van die Bron deur ons takke vloei nie. En wat gebeur met lote wat nie deur die wortels en die stok gevoed word nie? Sulke lote verdroog, val af, word deur die mense bymekaargemaak, en dit verbrand. Of, lees ons baie prakties in vs 2, elke loot wat nie vrug dra nie, word afgesny; maar elkeen wat vrugte dra word reggesnoei sodat hy nog meer vrugte kan dra.

Dus: Bly in My. Heel konkreet gaan dit hier om ‘n persoonlike verbintenis tot en verhouding met die Here. Dit gaan daaroor om in gemeenskap te wees met Hom. ‘n Verhouding wat sy duidelikste vergestalting kry in gebed (7). Om te bid is om in gesprek te tree met die Here, omdat ons in ‘n intieme verhouding met Hom staan. En hoe meer intiem die verhouding, hoe beter leer ons Hom ken, en hoe beter weet ons hoe om te praat en waaroor om te praat wanneer ons bid.

Ons almal staan in een of meer belangrike verhouding met iemand waarsonder ons glo dat ons nie kan of wil klaarkom nie. Mense van wie ons sal sê: Ons is deel van mekaar, of hy of sy is deel van my. So deel van my dat iets binne my wegskeur of doodgaan wanneer daardie persoon nie meer daar is nie. Mense wat so deel is van ons dat ons mekaar se taal begin praat en dat ons, wanneer ons onseker is in ‘n situasie, dalk wonder wat sou so-en-so nou gedoen het. Ons laat ons deur die ander lei. Ons praat selfs met die ander persoon wanneer hulle nie daar is nie. So, maar nog dieper as dit, word ons deur die Here self gesmeek, ter wille van onsself en die verheerliking van sy Vader, om in Hom te bly.

Hierdie persoonlik verhouding met Christus is vir baie van ons nie ‘n natuurlike of ‘n maklike saak nie. Hoe is dit immers moontlik om ‘n persoonlike verhouding te hê met iemand wat jy nie kan sien nie? Die Teoloog Bösinger vat dit vas raak wanneer hy verwys na die sogenaamde “afskeid van die Christendom” – juis ook onder die sogenaamde christene. Hy merk dat kerkmense in hulle hart vir Christus opgee, dat hulle hulle verhouding met Hom verbreek, dat hulle ophou om oor Hom te dink, ophou om Hom mee te neem op hulle lewenspad, ophou om in gesprek met Hom te tree. Dit gaan ten diepste om die vraag: Wat beteken geloof nog vir jou? Is Christen-wees vir jou bloot iets uiterliks, soos kerklidmaatskap en bekostigbare basaarpoeding en pannekoeke? Of beteken geloof vir jou ‘n persoonlike verhouding met Jesus?

Johannes 15 gee ‘n antwoord op hierdie vraag. Op ‘n goddelike wyse bly Christus teenwoordig in sy gemeente, ook na die hemelvaart. Ons weet nie hoe dit werk of moontlik is nie. Die wind waai waar hy wil (hfst 3), maar ons weet dat dit deur die werkinge van die Gees wel so is. Chistus gee sy woord daarvoor. Hy belowe. Hy is die wingerdstok, ons die lote. Vir sy gemeente is Hy die lewende en immerteenwoordige krag en lewe – die Een wat aan ons lewe en vitaliteit gee. Die Een wat ín ons blý. Op so ‘n manier in ons bly dat ons lewens daardeur herskep word.

Dit bring ons by die laaste beweging van die teks waarna ek eintlik alreeds verwys het. Wanneer ons in Christus bly, dws wanneer ons in ‘n lewende verhouding tot Hom staan, ‘n verhouding wat vir ons belangrik en noodsaaklik is, dan raak vrugdra ‘n natuurlike uitvloeisel. Die hoeveelheid en die kwaliteit van die vrugte wat ons dra getuig van die prioriteit en die kwaliteit van ons verhouding met Christus. Hoe sal ons en ander dus weet dat ons in Christus bly? Ons weet dit aan die vrugte wat ons dra. Immers: ‘n Boom word aan sy vrugte geken … of nie geken nie…

Ons word voor ‘n geweldige keuse gestel. Kies ons om te wees wat ons geskenk gekry het – naamlik lote wat spruit uit Christus as ons wingerstok, lote wat deur Hom gevoed word en deur die Vader gesnoei word en wat vrugte dra wat pas by die kwaliteit van die stok in wie ons geanker is? Of kies ons die byna onmoontlike – om ons af te sny of te laat afsny omdat ons nie in die stok geanker wíl wees nie en omdat ons nie hierdie kwaliteit van vrugte wil dra nie? Omdat ons kies téén ‘n verhouding met die Here. Voordat ons voor hierdie keuse gestel is het Christus reeds gekies: “Julle het My nie uitgekies nie, maar Ek het julle uitgekies en julle aangestel om … vrugte te dra” (16). Alleen as jy dit weet kan jy die keuse maak – in die geloof en vertroue dat ons keuse eintlik maar net ‘n eggo is van die keuse van Christus (Burger). Ons kán kies, want ons ís reeds gekies.

Die beeld van die ware wingerdstok is nie ‘n dreigement nie. Jesus dreig ons nie soos Alexander die Grote om ons gedrag reg te ruk of ons sakke te pak nie. Die beeld is eerder ‘n uitnodiging. Dit sê: Kan jy dan anders as vrugdra? Die Vader word daardeur verheerlik dat ons baie vrugte dra (8). En vir ons is daar die belofte van gebedsverhoring (7), blydskap (11) en die status as Christus se vriende (14).

Ek ken twee mense persoonlik en weet van nog ‘n derde een – almal wat gekies het om hulle doopname te laat verander later in hulle lewens. Hoe heet jy? Wat noem jy jouself? Christen? Leef jy dan in ‘n persoonlike verhouding met Jesus Christus? Bly jy in Hom? Dra jy die vrugte wat pas by die wingerdstok? Indien nie, moet jy dalk liewer oorweeg om jou naam te verander…

Creative Commons Licence
Kopiereg: Hierdie werk deur Dr Tiana Bosman word gelisensieer onder ‘n “Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivs 2.5 South Africa License”.