Filippense 3:17-4:1

24 Februarie 2013 – 2de Sondag in Lydenstyd
Prediker: Bianca Botha

Die brief aan die Filippense, staan bekend as die brief van blydskap en vriendskap. Paulus skryf dié brief vanuit die tronk aan die mense in Fillipi, met wie hy, soos dit regdeur die brief duidelik is, ‘n baie goeie en nabye verhouding gehad het. Dit is een van sy mees intieme briewe en word dan ook ingelei met die woorde:
“Ek dank my God elke keer as ek aan julle dink. In al my gebede bid ek altyd met blydskap vir julle almal, omdat julle van die eerste dag af tot nou toe saamgewerk het aan die verkondiging van die evangelie.” (1:3-4)

Filippi, was geleë in die streek van Masedonië. Hoewel dit nie deel uitgemaak het van Italië, wat hier Noord-Wes lê nie, was dit ‘n kolonie van Rome en het hulle daarom volgens wet gefunksioneer asof hulle deel was van Rome. Die mense in Fillipi het dan ook al die regte en voorregte geniet, wat aan enige ander Romeinse burger – die wat in Rome gebore is – toegeken is.
In Handelinge 16 lees ons dat Paulus self verantwoordelik was vir die stigting van die gemeente in Filippi en hy skryf dan hierdie brief omdat hy besorg is oor hulle. In die brief spreek hy ‘n paar sake aan. Eerstens, bedank hy die gemeente vir hulle ondersteuning en verseker hy hulle dat sy gevangenskap nie die uitbreiding van die evangelie verhinder het nie. In hoofstuk 2 moedig hy hulle aan om eensgesind te wees en die voorbeeld van Jesus Christus te volg, en dan vind ons hoofstuk 3…

Lees Fil 3:17-4:1

In hierdie gedeelte, en die deel wat dit voorafgaan, is Paulus besig om met die mense in Filippi te praat oor hul identiteit as gelowiges. Want aan die een kant word hulle gekonfronteer met die feit dat hulle Romeinse burgers is, wat in ‘n totale ander wêreld leef as die Joodse-Christene. En aan die ander kant is dit juis die Joodse-Christene wat vir hulle sê dat hulle nie waarlik gelowiges is nie, omdat hulle nie die Joodse voorskrifte nakom en nie besny is nie. Reeds aan die begin van hoofstuk 3 waarsku Paulus hulle teen hierdie dwaalleeraars en die “betekenislose besnydenis.” Hy herinner hulle daaraan dat hulle identiteit in Christus lê; dat dit eintlik al is wat saakmaak. En in ‘n poging om hulle te help “om op die regte pad te bly,” en te leef volgens hul identiteit as Christene moedig Paulus hulle dan aan om sy navolgers te wees.

Hierdie is nie ‘n arrogante of voor-op-die-wa stelling, waarmee Paulus probeer sê “Kyk, ek is perfek,” nie. In vers 10-12 lees ons:
“Al wat ek wens, is om Christus te ken, die krag van sy opstanding te ondervind en deel te hê aan sy lyding deur aan Hom gelyk te word in sy dood, in die verwagting dat ek self deel sal hê aan die opstanding uit die dood. Ek sê nie dat ek dit alles al het of die doel al bereik het nie, maar ek span my in om dit alles myne te maak omdat Christus Jesus my reeds Syne gemaak het.”

Paulus is dus baie bewus van die feit dat hy self ‘n feilbare en gebroke mens is, maar hy is ten diepste oortuig dat God deur Jesus Christus sy lewe kom verander het en dat die Gees in hom werksaam is. Dit is maw nie die voorbeeld van sy suksesse wat hulle moet volg nie, maar die voorbeeld van sy bereidwilligheid om Christus na te volg.

Paulus besef die noodsaaklikheid daarvan om mense in jou lewe te hê wie se voorbeeld jy kan volg; mense na wie jy kan kyk en by wie jy kan leer. Daarom wys hy dan ook na die ander mense in die gemeente/in hulle omgewing. “Kyk/let op/neem kennis van/hou dop die mense wat lewe (letterlik: wat wandel) volgens die voorbeeld wat ons vir julle stel.
Die Griekse woord túpon wat hier vertaal word as voorbeeld, verwys na ‘n hou/slag wat ‘n merk agterlaat – amper soos ‘n stempel. Volgens Paulus is sy lewe dus ‘n stempel wat op ander gelowiges afvryf, maar hy self is nie die argitipe/die oorspronklike nie. Paulus se lewe word gevorm volgens die voorbeeld van Christus en wanneer hy die mense dan oproep om hom te volg, moedig hy hulle indirek aan om vir Christus te volg.

Hierdie idee van navolging was baie belangrik in die antieke kultuur en veral in die Joodse tradisie. In daardie tyd het die verwerwing van kennis en vaardighede nie in die eerste plek deur boekekennis plaasgevind nie, maar deur direkte kontak met leermeesters/mentors. Die manier waarop hierdie leermeesters geleef het (hulle leefstyl) was dus net so belangrik soos die inhoud van hulle leeringe.

Die konsep van navolging het my laat dink aan ‘n oom wat ek so 2 jaar gelede ontmoet het.
Op amptelike kerk-besigheid – glo dit of nie – het ek en ‘n paar kollegas eendag besoek afgelê aan Van Ryn Brandewyn Distileerders. Daar ontmoet ons toe ‘n man met die naam Uncle Abe. Uncle Abe is reeds vir 37 jaar ‘n meester kuiper. Vir dié wat dalk nie weet nie, kuipers is mense wat wynvate met die hand maak. Dis ‘n vaardigheid wat oor dekades geslyp word en die enigste manier wat jy kan leer om ‘n kuiper te word is deur dit by iemand anders te leer. Dws deur ‘n leermeester te hê. Uncle Abe vertel ons toe hoe hy by sy pa, en sy pa by sy oupa, geleer het hoe om vate te maak en dat dit so van generasie tot generasie oorgedra is. Hy het ook vir ons gedemonstreer hoe die vate gemaak word, en dit is regtigwaar ‘n kuns – en ‘n baie presiese kuns daarby. Maar hy sou dit nooit kon aanleer as sy pa nie ‘n goeie kuiper was nie. En dit het hom jare gevat om ‘n meester kuiper te word. Eers het hy, reeds as kind, net gekyk en gekyk wat sy pa doen: hoe hy die regte hout kies en die hout panele so vorm dat hulle presies in mekaar pas. Later, het hulle dit saam begin doen, saam aan ‘n vat gewerk, sodat sy pa hom nog kon help. En so het hy geoefen en geleer, totdat hy dit uiteindelik op sy eie kon doen. Daar was geen kortpad nie. Die enigste manier wat hy daardie kuns/vaardigheid kon aanleer was om sy pa reeds van ‘n jong ouderdom af dop te hou; deur af te kyk by ‘n kenner.

En dit is wat Paulus wil hê gelowiges in Filippi moet doen. Hy moedig hulle aan om die voorbeeld te volg van diegene wat ware navolgers van Christus is; diegene wat reeds die kuns van navolging aangeleer het, eerder as die wat dink hulle weet wat hulle doen, “vyande van die kruis.”
Hoewel ons nie weet presies wie hierdie vyande van die kruis is nie, is daar twee moontlikhede. Die waarskynlikheid is groot dat dit Joodse Christene was wat daarop aangedring het dat die nuwe bekeerlinge aan die wette en vereistes van die Tora moes voldoen. Daarteenoor verkondig Paulus vryheid van Joodse wettisisme en wys dat Jesus se kruisdood en opstanding dit moontlik gemaak het vir almal om deel te word van die geloofsgemeenskap. Terwyl hulle fokus op die uiterlike merk van die besnydenis en ander rituele, fokus Paulus op Christus se Verlossingsdade en die transformasie wat deur Hom plaasvind. Hulle fokus dus nie op navolging van Christus nie, maar op hul status in die Joodse gemeenskap en die navolging van die wet. Hulle leef dus met die verkeerde ingesteldheid en moedig die mense in Filippi aan om dieselfde te doen.

Die ander moontlikheid is dat dit gnostiese Christene was, wat aan die ander kant van die spektrum gelê het en hul Christelike Vryheid misbruik het. Hulle het hulself oorgegee aan hulle liggaamlike en fisieke behoeftes, omdat hulle geglo het hulle is in elk geval reeds gered, so dit maak nie saak hoe hulle leef nie. Hoe dit ook al sy, Paulus is baie bewus van die negatiewe invloed wat die verkeerde “rolmodelle” op die geloofsgemeenskap kan hê en daarom, moedig hy hulle nie net aan om die regte rolmodelle te volg nie, maar herinner hy hulle ook aan die feit dat hulle (ons) burgers van die hemel is.

Soos wat Filippi ‘n kolonie van Rome is, is die Christene in Filippi (en per implikasie Christene oral), ‘n kolonie van hemel. As ‘n kolonie ontvang hulle dus beide die regte en voorregte, sowel as die verantwoordelikhede wat daarmee saamgaan. Die kolonie behoort te leef asof hulle deel is van die moederstad en net so behoort Christene nou reeds te leef as burgers (en verteenwoordigers) van die hemel. Dit is dus terselfdetyd ‘n troos en ‘n oproep. Die kolonie ontvang die beskerming van die moederstad, maar neem dan die verantwoordelikheid aan om as burgers en verteenwoordigers van daardie stad op te tree en om lojaal te wees teenoor hul moederstad.

Paulus moedig dus nie net die gemeente aan om sy voorbeeld en dié van die ander Christelike leiers in die gemeenskap te volg nie. Hy moedig hulle ook aan om mense te wees wat nagevolg kan word; om nou reeds as burgers van die hemel te leef. Hy sê nie dat hulle burgers van die hemel gaan wees nie. Hulle (en ons) IS burgers van die hemel. Soos soveel ander kere in die Bybel word die gelowiges hier ook opgeroep om anders te leef en op te tree as die res van die wêreld; om volgens ander norme en waardes te leef; om ander dinge belangrik te ag as die res van die wêreld. As Christene behoort ons nie aardsgesind te wees nie; behoort ons nie behep te wees met ons status en aansien en met ons eie belange nie. As ons onsself Christene en navolgers van Christus noem, moet ons besef dat die mense rondom ons ook na óns kyk, ons dophou en let op hoe ons leef – mense binne ons eie gemeente en geloofsgemeenskap, maar ook mense van buite.
Tog weet ons dat niemand van ons perfek is nie; dat ons, soos Paulus, nog nie die doel bereik het nie; dat ons dit eintlik nie uit ons eie kan doen nie.

Die wonderlike nuus is dan ook dat ons dit nie uit onsself hoef te doen nie. Ons lees dit in die teks.
“Deur die krag waarmee Hy alles aan Homself onderwerp, sal Hy ons nederige liggame verander om soos sy verheerlikte liggame te wees.” En nie net ons liggame nie. Wanneer Paulus hier praat van liggaam, verwys hy eintlik na die totale self. Eindelik sal Christus ons heeltemal transformeer, sodat ons waarlik soos Hy sal lyk, sodat ons waarlik soos Hy sal wees.
“Daarom, my broers, moet julle vasstaan en getrou bly aan die Here.”
Daarom moet ons aanhou om na die regte Leermeester te kyk, om saam met Hom te werk en te oefen, sodat ons, deur sy krag, uiteindelik die doel kan bereik. Ons heel belangrikste Rolmodel is Jesus Christus. Ons sien keer op keer in die media en in die wêreld, dat aardse rolmodelle altyd die potensiaal het om ons teleur te stel, maar Jesus se voorbeeld stel nooit teleur nie. Hy is die ware Leermeester. “Om Hom te ken, (en dus na te volg) oortref alles in waarde.”

Terwyl ek met hierdie teksgedeelte besig was hierdie week was daar twee vrae wat baie pertinent by my opgekom het, en miskien is dit dan ook die twee vrae waarmee ek julle wil laat hierdie week.

Aan die een kant moet ons onsself afvra: “Na wie kyk ons?”
Wie is die mense in ons omgewing en gemeenskap, wat vir ons voorbeelde is? Wat Jesus se stempel op ons lewens afdruk. Sien ons nog vir Christus raak in die mense rondom ons en is dit dan die mense wat ons navolg, of volg ons dalk eerder dié wat aardsgesind is.

Aan die ander kant moet ons vra: “Wat sien ander wanneer hulle na ons kyk?”
Kan ons met vrymoedigheid sê: “Wees my navolgers; of volg my voorbeeld”?
Sien mense (binne en buite die gemeente) nog vir Christus wanneer hulle na ons kyk? Kan hulle leer by ons deur ons dop te hou en deur te let op hoe ons lewe?

Mag ons besef dat ons, deur die krag van Christus, nou reeds burgers van die hemel is, en mag ons daarvolgens leef.

Creative Commons Licence

Kopiereg: Hierdie werk deur Bianca Botha word gelisensieer onder ‘n “Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivs 2.5 South Africa License”.

Romeine 9:30 – 10:21

17 Februarie 2013 – Eerste Sondag in Lydenstyd
Prediker: Dr Tiana Bosman

Agtergrond

Toe Paulus sy brief aan die christene in Rome geskryf het, rondom 55 nC, was hy nog nie self in Rome nie. Sy sendingwerk in die ooste (oa Jerusalem en Masedonië) was amper voltooi, en hy het beplan om daarna in die weste (Spanje ens) die woord te gaan verkondig. Hiervoor wou hy graag Rome as sy basis gebruik, sy hoofkwartiere vanwaar hy na verskeie plekke in die weste sou uitreik en vanwaar hy ondersteuning kon kry. Befondsing was ook baie belangrik, want daarsonder sou hy nie kon voortgaan met die sendingwerk in die weste nie. Paulus het gehoop dat die christene in Rome die verantwoordelikheid hiervoor sou neem. Die brief aan die Romeine is dus in essensie ‘n getuigskrif wat Paulus oor homself skryf. Hy wil homself aan die gelowiges in Rome “verkoop” sodat hulle gewillig sal wees om as hoofkwartiere te dien vir hom en hom sal ondersteun in sy roeping. Voordat Paulus homself op hierdie ondersteuning kan beroep moet hy egter eers vir hulle sê presies wat hy wil gaan doen, waarvoor hy staan, en wat die inhoud van sy verkondiging sal wees. Dit alles moet hy baie deeglik begrond, in die hoop dat die Romeinse christene sal inkoop in sy beplanning. Want hy wil hulle so saamneem op sy sending roeping na die weste.
Die brief aan die Romeine word beskou as die mees sentrale geskrif van Paulus wat betref die onderwerpe wat aangespreek word, sowel as die lengte van die brief, die krag waarmee hy skryf en die helderheid van sy argumente. Dit is ‘n brief wat Paulus nie sommer op die ingewing van die oomblik geskryf het nie. Hy het die inhoud deeglik beplan en met sorg aanmekaargesit. Die toekoms van sy beroep (roeping?) het immers van hierdie brief afgehang. Alhoewel hy nie al die belangrike teologiese sake aanpak nie, skryf Paulus wel in diepte oor die wese en inhoud van geloof in sy brief. Hy skryf oor die spanning tussen die wet aan die een kant en geloof aan die ander kant. En hy skryf oor die spanning wat veroorsaak is weens die muur wat die Jode rondom hulself en hulle geloof gebou het, ‘n muur wat veroorsaak het dat niemand anders daar kon inkom nie, geen heiden nie; ook nie die verkeerde Jode nie, nie eens Jesus nie.
Paulus se argument in Romeine bou op tot ‘n klimaks wat aan die einde van hfst 9 bereik word en wat Paulus dan daar en in hfst 10 uitpak. Ons kry dus in vandag se teks met die hart van Paulus se toelogie te doen.

Lees Romeine 9:30 – 10:21

Die Jode in Paulus se tyd het baie spesifieke verwagtinge van God gehad. Hulle onthou die verbond wat God met hul voorvaders Abraham, Isak en Jakob gesluit het. Hulle hou vas aan die beloftes van redding en land en heerskappy. Ten spyte van die OT profetiese voorspellings van ‘n messias wat gaan kom kyk hulle vir Jesus mis en leef hulle steeds in die verwagting van die een wat moet kom. God het sy beloftes nagekom, maar aangesien Jesus nie gekom soos hulle wou hê bly hulle verwagtinge onvervuld. Hulle beskou hulself verder as die uitverkore volk van God, en in hulle verstaan is daar geen ruimte vir ander volke nie. Hulle raak daarom kwaad as heidene deur hulle God aangetrek word en aanspraak maak daarop dat hulle ook glo in dieselfde God. Hulle hou vas aan die eise van die wet soos dit in die OT vir hulle gegee is. Hulle beskou is as nét hulle wetboek en hulle glo dat hulle vrygespreek, gered kan word deur hulle onderhouding van die wet. Die diepste rede waarom die Jode so krampagtig aan die wette vashou, is dat dit uitsluitlik vir hulle gegee is. Dis deel van hulle volkstradisie. Dit maak hulle eksklusief, en sluit ander volke, die heidene, uit.

Die Jode verstaan dit egter heeltemal verkeerd en die hartseer en baie ironiese stand van sake is nou dat die heidene God se nuwe ingrype aanvaar en gered word deur hulle geloof in Christus. Dit terwyl die Jode wat steeds alles in hulle vermoë doen om die wet te onderhou en deur eie prestasie gered te word, dit nie kan regkry nie (want as hierdie vereistes vir jou geld moet jy ál die wette áltyd nakom – iets wat hulle deur die eeue nie kon regkry nie. Met hulle eie voorwaardes (van wetsonderhouding wat volgens hulle dan nou net vir hulle kan geld) skiet hulle hulself dus in die voet. Want nou kwalifiseer niemand meer nie. Die die heidene nie, want hulle het nie die wetboek ontvang nie, en ook nie die Jode nie, want hulle kan nie die wette onderhou nie.

Midde hierdie droewige situasie wil Paulus so graag hê dat die Jode se oë sal oopgaan vir die éíntlike weg tot redding wat nie deur hulself en hul eie verdienste en prestasies behaal kan word nie, maar wat reeds verkry is in Jesus Christus. Hy is die vervulling, die volvoering van die wet. Nie die einde van die wet (Nuwe vertaling), asof die wette nie meer belangrik is nie, maar in Hom bereik die wette hul klimaks omdat Hy die énigste persoon was wat die wette kon gehoorsaam, die enigste persoon sonder sonde. En omdat Hy kom wys het watter wette in ‘n lewe voor God werklik belangrik is, en watter wette volks-eie was en nou moet wegval. Dit gaan nie meer om die honderde wette wat Israel eiesoortig gemaak het nie – van hoeveel treë jy in watter rigting gee, wie in die tempel mag ingaan en wie tot buite die stadspoorte verban word, op watter dag jy mense mag genees en watter dae nie, watter volk gehelp mag word en by watter volk jy liewer moet verbyhou, saam met wie jy gesien mag word en wie jy moet vermy, wat jy mag eet en waaraan jy nie mag raak nie, wanneer jy are mag pluk en wanneer jy moet verbyhou nie. Jesus kom keer hierdie wette alles op hulle kop, Hy oortree om die waarheid te sê hulle almal, sodat Hy kan kom wys waarop ‘n lewe voor God werklik aankom. Jesus kom gehoorsaam die wette wat gerig is op gesonde menslike verhoudinge, ‘n veilige samelewing, ruimtes waar mense mekaar en vir God respekteer, plekke waar menslikheid tot sy reg kom en waar almal menswaardig en met liefde hanteer word – die wette wat deur God self op die kliptablette geskryf is, die tien gebooie. En ook met die tien gebooie is Jesus die enigste persoon wat nie struikel nie.

Omdat wetsonderhouding vir die volk onmoontlik was, het dinge nou verander. Dit is nie meer die wette wat naby aan jou moet wees, soos Moses destyds nog verkondig het in Deut 30 nie, nie eens die tien gebooie nie. Dit is nou Christus – die een in wie hierdie wette tot vervulling gekom het. En dis ook nie dat Hy naby jou móét wees so asof jy Hom moet gaan soek in die hemel of oorkant die see of onder die aarde nie. Dit is wel dat Hy reeds naby jou ís – as jy dit maar net kan glo met die hart en met die mond kan bely – dat hierdie Here wat gekruisig was en uit die dood opgestaan het, dit gedoen het om die wet van die OT tot vervulling te bring, en om die mure van skeiding af te breek sodat, van nou af, álmal wat in Hom glo (dus nie net meer die Jode nie) gered kan word. Dit is nie eens asof die daad in Christus gedoen is en al wat jy van jou kant af moet doen is om maar net te glo nie – so asof geloof self nou weer die “goeie werk” word waardeur jy gered word nie. Geloof is nie iets wat uit jouself kan kom nie. Dit is ‘n gawe, ‘n geskenk van God wat Hy deur die Heilige Gees in jou plaas. Om te glo is ‘n stuk genade wat alleen van God af kom. Ons hoef dus nie geloof binne onsself te be-werk nie. God gee dit. Ons word slegs geroep om te getuig van dit wat God reeds gegee het, om te bely dat Jesus die Here is en dat Hy uit die dood opgewek is. Dit is tog die kern van ons geloof. Dit is waarby alles staan of val. Nie by óns nie. Maar by Jesus. En Hy het nie geval nie, Hy het opgestaan. Hy het rééds oorwin.

Hoe kan dit wees dat die heidene die evangelie snap, maar nie Jode vir wie dit in die eerste plek bedoel was nie? Want die Jode wil spesiaal bly, uitgesonder, die enigste volk belangrik vir God. Maar omdat hulle so graag uitgesonder wil wees word hulle uitgesluit, sluit hulle hulself uit uit die vryspraak wat deur Christus vir almal bewerkstellig is. Baie Jode asook baie ander godsdienstige mense wat hul eie prestasies die maak-of-breek van hul “suksesvolle” verhouding met God wil maak, leef met ‘n stuk onvergenoegdheid, ‘n krapperigheid in hierdie verhouding tot God, omdat hulle steeds vashou aan onvervulde verwagtinge. Hulle éie selfsugtige onvervulde verwagtinge. Dit terwyl God in Christus reeds hul wildste verwagtinge oortref het – as hulle oë maar net daarvoor kon oopgaan… en hulle harte…en hulle monde…en hulle arms, sodat hulle ander mense ook in die binnekring kan ontvang, sodat daar ruimte kan wees vir alle mense en die hele idee van ‘n unieke, spesiale kringetjie of groepie kan verdwyn.

Nie deur wetsonderhouding nie, nie deur goeie werke nie, maar deur jou geloof in Jesus Christus word jy gered. Nét deur jou geloof. En hierdie geloof word nie deur onsself binne onsself gekweek nie. Dit word gegee deur God. Net uit genade. Daarmee gooi ons nie die wet weg nie. Maar die wet is nie daar sodat God mense daagliks kan toets en kan bepunt op grond van hoe gehoorsaam hulle is al dan nie. Die wet is daar om mense te help sodat hulle veilig en gelukkig kan leef. Juis omdat hulle reeds bevry is, reeds gered is. (God het immers ook nie eerste die tien gebooie gegee en toe gekyk of die Israeliete dit in Egipte kan gehoorsaam of nie voordat Hy hulle bevry het nie. Hy het hulle eers bevry en daarna die tien gebooie gegee as maatstaf waarvolgens hulle moes leef om te sorg dat hulle nie weer as slawe in die mag van ‘n ander volk beland nie.)

Wanneer Christus naby aan jou is, in jou hart en in jou mond, dan kan dit nie anders dat die wette ook naby aan jou is nie. Maar die volgorde is altyd: Eerste Christus en daarom die wet. En die fokus is altyd: ‘n wet gerig op liefde. Daarom kan Jesus in die evangelies die hele wet, die tien gebooie, opsom met net twee frases – liefde vir God en liefde vir jou naaste. Wanneer Christus in ons harte en ons monde is, is wetsonderhouding iets wat ons bevry om gelukkig te leef, en dit is iets wat spontaan kom. Omdat jy in hierdie verhouding is kan jy nie anders as om op ‘n spesifieke manier op te tree nie. En natuurlik gaan jy soms ‘n fout maak, maar dit gebeur in verhoudinge, en ook vir die foute is jy alreeds vergewe. Die spanning tussen geloof en wet kan dalk as volg verduidelik word: Dit hang alles af van hoe ons onsself in verhouding tot God beskou. Sien ons onsself in die eerste plek as kind of as kneg? Want indien ons glo dat ons God se knegte, sy dienaars, is, dan kom geloof in sy vryspraak deur Jesus Christus nie alte maklik nie. Al word geloof vir ons gegee, kan ons nie glo dat ons dit net maar kan ontvang nie. Knegte voel altyd dat hulle iets moet dóén om die guns van hul meester of baas te verdien. Knegte moet werk vir hulle bed en hulle kos, hulle moet hul plek in die meester se huis verdien. Daarom plaas wette en reëls spanning op ‘n kneg – dit bevry jou nie; inteendeel, dit hou jou eerder gevange, dit versmoor jou selfs. Gedrag wat andersins moontlik spontaan sou kom, raak nou werk, en dit maak die lewe vir ‘n kneg by tye ondraaglik.

Aan die ander kant: As jy jouself as God se kind sien – en dit is moontlik gemaak deur Jesus se koms – dan is die dinamika in die verhouding radikaal anders. Dan is jy in sy sorg en is daar vir jou plek in sy huis omdat jy eenvoudig van die begin af daar hoort, nie omdat jy jou plekkie losgewerk het nie. En indien jy ‘n fout sou maak leef jy nie in angs en bewing nie, want jy is sy kind en ouers is lief vir en vergewe hul kinders, ongeag wat hulle doen. En indien jy jou verhouding met God so ervaar, dan kom die gehoorsaamheid en die goeie werke later heel spontaan. Nie omdat jy so hard daaraan werk nie, maar omdat jy nie anders kan nie, omdat die verhouding alleen jou dryf tot ‘n dankbare en ‘n gelukkige lewe waar jy plek kan maak vir ander mense en in liefde wil en kan saamleef met God en met jou naaste. Dan gee jy ook nie meer om hoeveel kamers daar in die huis is nie, want jy weet dat jou eie plek nie bedreig word nie. Jy weet dat daar plek is vir almal. Ook vir mense wat baie anders is as jy.

Paulus het nie moed opgegee met die Jode nie. Hy verklaar tog dat hy immers self ‘n Jood is en dat hy ingesluit is in die vryspraak van God deur Christus. Daar is dus hoop en redding vir die Jode. As hulle, en baie van ons?, dit maar net sal aanvaar, sonder om dit te probeer verdien. As ons maar net met die mond kan bely en met die hart kan glo dit wat reeds baie naby aan ons is, dit wat reeds in ons mond en in ons hart is, naamlik Jesus Christus die Here, die Een wat uit die dood opgewek is. Geen ander verwagting kan tog hierteen opweeg nie.

 Creative Commons Licence

Kopiereg: Hierdie werk deur Dr Tiana Bosman word gelisensieer onder ‘n “Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivs 2.5 South Africa License”.

Eksodus 34:29-35

10 Februarie 2013 – Sondag van verheerliking
Prediker: Dr Tiana Bosman

Agtergrond

Toe Moses vir die eerste keer tydens die volk se woestyntog die berg Sinai opgegaan het om die 10 Gebooie van God af te ontvang, het hy na die volk se mening te lank weggebly. Met sy terugkoms het Moses gesien dat die volk in hulle ongeduld ‘n goue kalf gebou het en hulle het die beeld aanbid. Moses was woedend en hy het die twee plat klippe met die 10 Gebooie daarop flenters gegooi. Ten spyte van sy woede het Moses vir die opstandige volk ingetree voor God en gevra dat Hy hulle sal vergewe. Moses het gevra dat God eerder sy lewe moes neem as die volk s’n. Maar God was baie kwaad. Aanvanklik het Hy gesê dat Hy die volk gaan uitwis. Daarna het Hy onderneem om tog maar vir die volk verder te laat trek, maar dat Hy nie self saam met hulle sal trek nie, want Hy sal hulle waarskynlik verdelg omdat hulle so moedswillig is. Hy sal eerder sy engel stuur om saam met die volk te trek. Steeds was Moses nie tevrede nie en bid hy nogmaals tot die Here. En hy vra vir die Here dat die Here hulle asseblief tog nie moet laat verder trek as Hy nie self met hulle saamgaan nie. Die Here het toe ingestem om weer vir die volk ‘n kans te gee en nuut te begin met hulle. In Eksodus 34 kry Moses opdrag om nogmaals twee plat klippe uit te kap en teen die berg op te neem, net hy alleen, want daar sal God weereens die 10 Gebooie opskryf wat Moses dan aan die volk moet gaan voorlê. En op die berg het God in ‘n wolk afgekom, by Moses kom staan en met hom gepraat. In die OT was dit bekend dat God Homself in ‘n wolk verberg het omdat niemand Hom met die blote oog kon sien en steeds bly lewe nie. In vers 29 kom Moses na sy ontmoeting met die Here met die nuwe stel klippe by die berg af…

Lees Eksodus 34: 29-35

Baie van julle sal weet van die bekende beeld van Moses met die horings wat Michelangelo vroeg in die 16e eeu uitgebeitel het, en wat in ‘n kerk in Rome besigtig kan word. Van julle het dit waarskynlik al met jul eie oë gesien. Hierdie beeld is gebaseer op die Vulgaat, dit is die Latynse vertaling van die Bybel wat in daardie tyd in omloop was. In die Vulgaat staan daar in Eksodus 34: 29 dat Moses horings gehad het toe hy van die berg afkom. Die Vulgaat het egter in hierdie gedeelte die oorspronklike Hebreeuse teks verkeerd vertaal. Die teks verwys letterlik na die vel van Moses se gesig wat geblink het toe hy van die berg afkom. Hierdie keer kom hy dus nie net met die Gebooie in sy hand nie, maar ook met ‘n fisiese teken as bewys daarvan dat hy in God se teenwoordigheid was. Moses self was salig onbewus van sy blink voorkoms. Maar toe Aäron en die res van die Israeliete Moses se blink gesig sien was hulle so bang dat hulle nie nader wou kom nie. Met die vorige opgaan en afkom van die berg af het die volk nie vir Moses ernstig genoeg opgeneem nie. Hierdie keer besef hulle dat hulle in werlikheid nie met Moses, die onaansienlike hakkelaar, te doen het nie, maar met God; en dat Moses nie homself verteenwoordig wanneer hy terugkom nie, maar vir God. Om dit te bekragtig het God sy stempel op Moses geplaas – Moses se gesig het die teenwoordigheid van God weerkaats. Die God wat nie met die blote oog gesien kan word nie, want dan sal mens sterf; hierdie God word so weerspieël op Moses se gesig dat die volk die glans met hul blote oog kon waarneem. En dit was genoeg om hulle broeke te laat bewe.

Maar Moses het die volk nadergeroep en vir hulle alles gesê wat die Here vir hom op Sinaiberg gesê het. En nadat hy met hulle gepraat het, het hy sy gesig met ‘n doek toegemaak. Elke keer wanneer hy na die Here toe gegaan het om met Hom te praat, het hy die doek van sy gesig afgehaal. En wanneer hy van die Here af terugkom het, het hy vir die volk alles gesê wat die Here hom beveel het. As die volk dan sien hoedat sy gesig blink, het Moses weer sy gesig met die doek bedek. Hoekom was die doek nodig gewees? Daar kan twee moontlike redes wees. Die eerste is dat die doek nodig was om die Israeliete veilig te laat voel of te beskerm wanneer Moses met sy glansgesig met hulle praat. Hulle het immers besef dat God goed is, barmhartig en vol liefde, maar dat Hy ook regverdig is en in staat daartoe om te straf. Hulle het besef dat om met God te speel is om met vuur te speel, en hulle mag daarom nie meer ligtelik met sy boodskap (of met sy boodskapper!) omgaan nie. Die tweede rede vir die doek kon wees om God se gloed van alledaagse kontak te beskerm, sodat die mense kon besef dat God anders is, heilig is, en dat toegang tot Hom nie sommer vir enige Jan Rap en sy maat beskore was nie. Moses was spesiaal gekies as middelaar tussen God en die volk, en nét Moses mag in God se teenwoordigheid verskyn het. Ander wat dit sou waag om te probeer was met die dood strafbaar.

Deur Moses se besoek aan God op die berg en sy terugkoms daarna het hy vir God van die berg afgebring tussen die mense in. Hy het Hom so afgebring dat God vanaf hfst 35 eers in die tent van ontmoeting en daarna in die tabernakel aan Moses begin verskyn het. Dit was dus nie meer nodig om elke keer die berg op te klim nie. En so word Moses die menslike agent wat dit moontlik maak dat God in sy heerlikheid tussen die volk kom woon het. En steeds was dit so dat Moses na elke ontmoeting weer die glans van die Here op sy gesig gehad het.

In Lukas 9: 28-36 vind ‘n soortgelyke gebeurtenis plaas as in Eksodus. Jesus gaan op met die berg en Hy neem vir Petrus, Johannes en Jakobus met Hom saam. Terwyl Hy daar bo bid het die voorkoms van sy gesig anders geword (Matteus vertel dat sy gesig soos die son begin straal het) en sy klere was skitterend wit. Moses en Elia het in ‘n hemelse glans verskyn en met Jesus gepraat. Dit is amper soos ‘n reunie! Ook hierdie keer verskyn God in ‘n wolk en kondig aan dat Jesus sy Seun is. Maar voordat God verskyn straal Jesus reeds die glans uit. Hierdie keer is dit dus wel anders – dit is nie God se heerlikheid wat op Jesus afvryf terwyl Hy op die berg verkeer nie. Jesus is self in besit van hierdie heerlikheid. Anders as Moses is Hy nie ‘n blote mens wat as God se boodskapper onder die mense ingestuur word om alles aan hulle mee te deel wat God vir Hom gesê het nie. Jesus is veel meer as net ‘n menslike agent van God. Hy is God self, Hy self is deurtrek van en omring deur goddelike lig. Hy is díe Lig vir die wêreld. En die punt van sy verheerliking bo-op die berg was dat die dissipels dit sou besef, dit was om vir hulle ‘n kykie te gee op die ware goddelike, Heerlike identiteit van hulle leermeester.

Ons stap aan. In 2 Kor 3:7-18 herinterpreteer Paulus die gebeure in Eksodus en die Evangelies vir sy eie gehoor – die gemeente in Korinte. ‘n Gemeente wat in vele opsigte soos ons is. Hulle leef met hul geloof in die God van die OT, maar ook met die wete dat dinge sederdien verander het. En dit maak dat hulle soms die Geskrifte (hulle Bybel, die OT) verwarrend vind. Hulle leef vanuit die kennis van die opstanding van Jesus en die uitstorting van die Gees. Lees 2 Kor 3:7-18; 4:6.

Enersyds sê Paulus dat Moses se gesig so geskitter het toe hy die wet, dws die 10 Gebooie, op die klippe afgebring het, dat die Israeliete nie na hom kon bly kyk nie. Andersyds sê hy dat Moses sy gesig met ‘n sluier moes toemaak sodat die volk nie kon sien dat die ligglans aan die verdwyn was nie. Hiermee sê hy dus dat Moses se gesig geweldig baie geskitter het direk na sy ontmoeting met God, maar dat hierdie glans vervaag het totdat hy weer “opgehelder is” tydens ‘n volgende ontmoetingsgeleentheid. Verder sê Paulus dat dit nie net Moses was wat ‘n sluier voor sy gesig gesit het nie, maar dat die volk self hulle verstand met ‘n sluier toegemaak het wanneer hulle die OT hoor of lees. Wat meer is, daar is vandag steeds Christene wat hul verstand met ‘n sluier toemaak as hulle die OT lees. Vir hierdie Christene is dit onmoontlik om die OT te ontvang en verstaan as die woorde van God, as ‘n boodskap met wette, maar wette wat op die ou-end nie ten doel het om mense gevange te hou nie, maar om hulle te bevry. Verder kan Paulus nie verstaan dat daar in sy tyd Christene was wat nie besef het dat daar ‘n radikale nuwe glans, of lig, of heerlikheid deur Jesus aangebreek het nie. Jesus wat self ook God is en mens geword het. Jesus wie se heerlikheid eens bo-op ‘n berg ten toon gestel is sodat die skille van drie dissipels se oë kon afval en hulle werklik kon sien wie Hy is. Paulus kan ook nie verstaan dat die gelowiges nie besef dat hulle nou met groot vrymoedigheid na God kan gaan nie. En dat sluiers of doeke nie meer vir sekere uitverkose boodskappers bedoel is nie. Dat sluiers, om die waarheid te sê, vir niemand meer bedoel is nie. Nie vir hul gesigte nie en ook nie vir hulle verstand nie. Want Jesus het vir God, wat eens net in ‘n wolkkolom kon verskyn ter wille van die mense se veiligheid, Jesus het Hom tasbaar naby gebring aan ieder en elk, verál aan die mense wat voorheen geen toegang tot Hom sou hê nie. Ons het nie meer ‘n Moses nodig om namens ons tot God te nader en vir ons by God in te tree nie. Ons mag almal in sy teenwoordigheid wees, sonder sluiers of watter vorm van maskers ookal voor ons gesigte.

En, soos met Moses, vryf God se glans, sy heerlikheid ook op ons af. En onthou, Moses het nie eens geweet dat sy gesig blink nie. Dit het onbewustelik met hom gebeur. Is dit nie miskien juis wat egte heiligheid is nie? Jy probeer jouself nie heilig of indrukkendwekkend voorstel nie – maar ander sien dit spontaan in jou raak, juis omdat hulle dan nie vir jou sien nie, maar vir God. Paulus sê in vers 18 dat die sluiers van ons almal se gesigte weggeneem is, en dat ons die heerlikheid van Christus kan aanskou asof in ‘n spieël (letterlik). Ons is spieëls wat die heerlikheid van Christus weerkaats! ‘n Spieël het geen heerlikheid in homself nie. Dit is bloot ‘n weerkaatsing van ‘n ander heerlikheid. Ons word geroep om die Here te weerkaats! Ons word al meer verander om aan die beeld van Christus gelyk te word. Dit is dus ‘n voortgaande proses. En hoe meer ons bewustelik in sy teenwoordigheid verkeer, hoe helderder sal ons weerkaatsing van Hom wees.

Die NT gaan natuurlik nog ‘n stappie verder. In die OT was dit so dat Moses se uiterlike verander het in die teenwoordigheid van God – sy gesig het geskyn. Maar Jesus het vir ons sy Gees gegee – die Gees wat ons vry maak van wettisme, en vry maak om vrymoedig tot God te nader, die Gees wat van ons besit neem en wat nie net ons uiterlike verander nie, maar juis ook ons innerlike. Anders as Moses leef ons dus nie net meer voor God se aangesig nie, ons ís sy aangesig (vs 2 Kor 3:18). Die vraag is of ander mense dit kan sien. Hoe kry ons ons gesigte in die oggend gereed vir die dag wat voorlê? Poets en vryf ons dit blink voor die badkamerspieël, waar ons dit ook met sluiers van allerhande soorte kan bedek of toeverf? Of spandeer ons tyd saam met God, tyd waarin Hy so op ons afvryf dat ons gesigte eintlik heeltemal verdwyn en ander mense net vir Hom kan sien wanneer hulle na ons kyk?

Naas sy beeld van Moses met die horings en die baie bekende Dawidbeeld het Michelangelo ook engele uit marmer gekap. God is soos ‘n beeldhouer wat werk met die marmerblokke. Hoe meer tyd Hy aan ‘n spesifieke blok kan spandeer, hoe beter die eindproduk. Aan die een kant kleiner, want hoe langer gewerk hoe meer marmer word afgekap. Aan die ander kant beter, want hoe langer gewerk hoe meer tyd om alles wat oorbodig is weg te neem. Van sy een engelbeeld het Michelangelo gesê: “Ek het die engel in die marmer gesien en ek het gebeitel totdat ek hom vrygelaat het”. So werk God aan ons, maar sy eindproduk is veel meer skitterend as ‘n engel, dit is die beeld van Christus.

Not merely by the words you say,
Not only in your deeds confessed
But in the most unconscious way
Is Christ expressed.

Is it a beautific smile?
A holy light upon your brow?
Oh no – I felt His presence while
You laughed just now.

For me ‘twas not the truth you taught,
To you so clear, to me still dim,
But when you came to me you brought
A sense of Him.

And from your eyes He beckons me
And from your heart His love is shed,
Till I lose sight of you, and see
The Christ instead.

(Beatrice Cleland)

Ons deelname aan die nagmaal is deel van ons voortgaande transformasie om al meer aan die heerlikheid van Christus gelykvormig te word. Sy heerlikheid word weerspieël deur sy liggaam op die tafel (nagmaal) en sy liggaam om die tafel (die gemeente). Nie een van ons is “waardige” beelddraers nie. Juis daarom bedien die Here aan ons die nagmaal as teken van vergifnis, lewe, troos en hoop.

 Creative Commons Licence

Kopiereg: Hierdie werk deur Dr Tiana Bosman word gelisensieer onder ‘n “Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivs 2.5 South Africa License”.