Lukas 19: 28-44

23 Maart 2013 – Lydenstyd – Palmsondag
Prediker: Dr Tiana Bosman

Dis Palmsondag vandag. Ons is al verlede week daaraan herinner toe die kinders met hulle palmtakke hier ingestap het en die Here geloof het met hul liedjies. Ons dink terug aan die Sondag waarop Jesus op ‘n donkie Jerusalem ingegaan het, omring deur sy dissipels en volgelinge, almal in ‘n feestelike luim. Johannes vertel hoedat mense vir Jesus met palmtakke tegemoet gaan. Hulle trek almal op na Jerusalem om die gebruiklike jaarlikse fees van hul voorvaders te gaan vier – die Paasfees.

Die Israeliete was nog ‘n onderdrukte volk in Egipte toe God die Paasfees ingestel het. Dit het saamgeval met die tiende plaag. In Eksodus 11-12 kondig die Here aan Moses aan dat Hy teen middernag deur Egipte sal gaan en dat elke eersgeborene in Egipte sal sterf, selfs die eerstelinge van die diere. Die Here sê verder vir Moses en Aäron dat daardie maand hul heel belangrikste maand moet word, want dit is die maand waarbinne Hy hulle uit Egipte sal bevry. Die tiende plaag val dus saam met die uiteindelike bevryding van die Israeliete. Elke Israelitiese huisgesin moes ‘n gesonde jaaroud lam slag en die bloed van die lam aan hul huise se deurkosyne smeer. Hulle moes die lamsvleis braai en dit eet. Hierdie lammers sou paaslammers genoem word, en hulle is as paasoffers aan die Here geoffer omdat Hy die mense in die huise van die Israeliete gespaar het. Daardie selfde nag het die Here toe deur Egipte beweeg en al die eerstelinge van die Egiptenaars getref, maar by die huise waarvan die deurkosyne met die bloed van die paaslammers geverf is, het Hy verbygehou.

In herinnering aan die Here se genade teenoor en bevryding van die Israeliete baie lank terug, het die volk nou weer in die belangrikste maand op hulle kalender opgetrek na Jerusalem om fees te vier en om hul verpligtinge van die paaslammers wat geoffer moet word, na te kom. Soos al sy ander volksgenote is Jesus ook oppad daarheen. Maar anders as hulle weet Hy dat die Paasfees hierdie jaar anders gaan wees, dat Hy nie soos die ander gaan om ‘n lam te offer nie, maar om as Lam geoffer te word. Hierdie omwenteling in die gebeure van daai week en die Vrydag wat voorlê – die dag waarop die Paaslammers geoffer moes word – was nog nie vir die ander mense duidelik nie. Daarom kan hulle nog so luidkeels liedere sing.

Iets wat wel hierdie jaar vir al Jesus se dissipels en ander volgelinge anders was, is dat hulle geglo het dat die Paasfees die keer sou saamval met hulle Koning, Jesus, se inname van die Romeinse Ryk, dat Hy die keiser gaan onttroon en self die troon sal bestyg. En so die volk in ere sal herstel. Inderdaad groot rede tot feesvieringe – die volk dink terug aan hul bevryding vanuit die Egiptiese mag eeue terug, en hulle staan op die vooraand van hul bevryding vanuit die Romeinse mag nou. Die geskiedenis word herhaal, en dinge lyk belowend. Heeltyd tydens sy openbare optredes het Jesus vir die mense gesê dat Hy oppad is na Jerusalem, oppad om die koninkryk van God op te rig, en hier is hulle nou uiteindelik. Daar voor lê Jerusalem.
Daarom sing die mense nie net hulle pelgrimspsalms tot God terwyl hulle optrek nie. Hulle besing ook vir Jesus op die donkie, hulle eer Hom deur ‘n tapyt van klere voor Hom in die pad te gooi en deur palmtakke in die lug te waai. Hierdie spesifieke lied wat die skare sing (uit Psalm 118:26) was tradisioneel die laaste Hallel/pryspsalm wat deur die pelgrims gesing is wanneer hulle na die tempel in Jerusalem gegaan het. Maar dit is ook ‘n koningspsalm. In woord en daad erken die skare rondom Jesus Hom as Koning. Die Koning wat na verwagting eintlik op ‘n wit hings moes ry, maar wat in sy andersoortigheid self eerder ‘n donkie verkies.

Die Fariseërs onder die skare was ontevrede daarmee dat Jesus se volgelinge lofliedere tot sy eer sing en hulle spreek Hom aan, letterlik: “Meneer, waarsku jou volgelinge!” Die Fariseërs se beswaar lê daarin dat die volgelinge se aansprake omtrent Jesus darem te dik vir ‘n daler is. Hulle skryf Hom té hoog aan. As Koning nogals, as die Een wat in die Naam van die Here kom. Wat wou! Dis darem te erg! Daarom: “Meneer, maak stil jou volgelinge! Hou hulle in toom!” Maar Jesus antwoord: “Ek sê vir julle: As hulle stilbly, sal die klippe uitroep.”

En toe hulle nog nader kom en Jesus die stad Jerusalem voor Hom sien, het Hy oor die stad en sy mense gehuil. Die skare is nog besig om Hom toe te juig en palmtakke rond te swaai, maar die trane drup van sy wange af. En, soos ons in die daaropvolgende verse lees, raak Jesus nie bewoë omdat die mense se lofprysinge sy hart roer nie. Hy stort nie trane van blydskap oor die naderende oorwinning wat uiteindelik voor die deur lê nie. Nee, Hy huil omdat Hy hartseer is, omdat die mense wat nou so sy lof besing nie weet waarvan hulle praat nie, na drie jaar se leringe steeds niks verstaan van wat Hy by hulle probeer tuisbring het nie, omdat hulle in hul smagting na die herstel van hulle volk se eer steeds vashou aan hul verwagting dat Jesus die nuwe regeerder van die land sal wees, dat Jesus, húlle man, eersdaags op die troon sal sit. Terwyl Hy nie kom om as koning gekroon te word nie, maar om, tydens die Paasfees, op die dag waarop die paaslammers geoffer gaan word, die grootste, feestelikste dag in die volk se jaar, self ook saam met die lammers geoffer te word.

Jesus kom nie om Israel se aardse ryk te herstel nie. Daarom sê Hy: “As jy vandag tog wou insien wat vir jou vrede nodig is! Maar nou is jy blind daarvoor. Daar sal dae oor jou kom dat jou vyande vestings teen jou oprig en jou omsingel en jou van alle kante beleër. Hulle sal jou met die grond gelyk maak en jou inwoners uitwis. Hulle sal in jou nie een klip op die ander laat bly nie, omdat jy die betekenis van die tyd toe God gekom het om jou te red, nie besef het nie.”

Die Deense kunstenaar, Peter Madsen, beeld in sy boek Menneske Sonnen (Seun van die Mens) Jesus se intog in Jerusalem aangrypend uit. In die eerste toneel sien ons die palmtakke, die opgewonde skare wat juigkrete skree, die Hosannas op hulle lippe, die Here Jesus in hulle midde. Hy ry op die jong donkie terwyl hulle hul klere voor Hom neerwerp en Hom met takke toejuig. Maar let op die kraaie in die takke van die boom. ‘n Teken van onheil. Let ook op die onweerswolke wat in die onderste skets in die verte saampak. En let op die skaduwee van die boom wat in die vorm van ‘n kruis op Jesus se rug val. Vooruitwysings na wat gaan kom, verduidelikings vir die trane op sy wange.

En dan die tweede toneel. Die mense gooi steeds hulle hande in die lug, gaan voort om Hosannas te sing. Maar die onweerswolke in die verte pak al digter saam en skep ‘n oorheersend somber atmosfeer. Die onweerswolke wat in die verte broei en die skadukruis op Jesus se rug, is ‘n vooruitwysing na dit wat Vrydag vir Hom voorlê… Die skare is blind vir hierdie tekens. Al wat hulle sien is die groot Profeet, die verwagte Messias, die nuwe Koning. Hulle prys Hom nie oor wat Hy gaan kom doen nie. Hulle prys Hom oor wat hulle dink Hy gaan kom doen. Misplaaste verwagtinge. Daarom is die inhoud van hul liedere leeg.

Wat word op die ou-end van misplaaste verwagtinge? Wat gebeur toe Jesus nie in sy weerstandsbeweging ‘n rewolusionêre opstand lei om die volk uit die greep van die Romeinse oorheersing te bevry nie? In hulle ontnugtering word die lofprysinge op hulle lippe stil. Of nee, hulle word nie stil nie, maar hulle begin om ‘n ander deuntjie te sing. Petrus, Jesus se dissipel en nabye vriend, se “Hosanna!” word vervang met ‘n desperate herhaling van “Ek ken Hom nie!” En die skare se “Hosanna!” verander ‘n paar dae later na “Kruisig Hom!,” en dan nog harder: Kruisig Hom!”

Aanbidding en lofliedere verander hier baie vinnig in verloëning en moord. Jesus se volgelinge draai hulle mantel na die wind. Wanneer dinge voorspoedig lyk en hulle veilig voel in die teenwoordigheid van hul Leier en saamgebind as ‘n groep – dan kom hul lofbetuigings en uitsprake maklik. Maar toe die omgewing vyandig word en hulle Leier nie ‘n opstand lei nie, maar gevang word, toe is daar niks meer oor van hulle lojaliteit nie. Ek wonder soms hoe dit is met ons? Gelowiges wat in ons veilige groepe en omgewings, in die eredienste en in die wyksbyeenkomste en Bybelstudies maklik die lof en die getuienisse oor ons lippe laat rol. Hoe “sing” ons wanneer ons nie in hierdie “veilige, almal-is-christene” omgewing is nie, maar elders, daar buite, in die samelewing of by ons werk of in ons families waar die ander mense nie die Here aanbid nie. Daar waar ons geloof nie so gemaklik aan ons lyf sit nie, daar waar dit skaaf. Wat doen ons dan?
En wanneer ons soms met skok besef dat Jesus anders is as hoe ons Hom voorgestel het, anders dalk as wat ons Hom wil hê? Wanneer ons in groepe of omgewings beweeg waar Hy ons nie trots maak nie, maar skaam, en bang… Watter deuntjie sing ons dan? Of bly ons liewer maar net heeltemal stil? In die hoop om nie raakgesien te word nie? In die hoop om nie uitgewys te word as ‘n volgeling van die Here nie? In die hoop om eerder te verdwyn as om te getuig?

Jesus se profesie teenoor die Fariseërs dat die klippe sal uitroep as die mense stil word, het toe waar geword. Want na hulle verloënings en verraad, na hulle krete van “Kruisig Hom!” hét almal toe later stil geword. Die Vrydag toe die paaslammers geslag is en Jesus gekruisig is. Om twaalfuur die middag het ‘n doodse stilte oor die koppie gedaal. Die son het verdwyn en die donker wolke van Sondag het heeltemal oorgeskuif en duisternis gebring. Die voorhangsel van die tempel het geskeur. En dan onthou Matteus hoedat die klippe begin skree het. “Die aarde het geskud, en die rotse het uitmekaar gebars!” (Matt 27:51). Toe die mense hulle stemme verloor het, het die natuur in beroering gekom.

Wie weet? Dalk is élke aardbewing en storm en veldbrand wat in die wêreld gebeur nie ‘n natuurramp nie? Dalk is sommige van hulle natuurwonders? Natuurliedere. Dalk bewe die aarde en skree die klippe en kolk die golwe en donder die hemel soms omdat die volgelinge van Jesus te stil geword het?

Mag dit so wees dat, indien ons onsself volgelinge van die Here noem wanneer ons in geloofsbyeenkomste ontmoet, dat ons dit ook sal doen op enige ander plek. Dat ons nie net met Jesus sal saamstap wanneer die pad vir ons belowend lyk nie. Maar dat ons sal bly stap en sal bly getuig ook wanneer ons niks meer van die pad hou of van waarheen die pad ons neem nie. Dat ons fokus nooit in die eerste plek op die pad sal wees nie, maar op die Een saam met Wie ons loop, die Een op die donkie, met die skadu van die kruis op sy rug. Onthou ons loop nie voor Hom uit nie, ons loop agter Hom aan. Eendersyds beteken dit dat ons nêrens geneem sal word waar Hy nie ook was of saam met ons is nie. Andersyds beteken dit dat ons altyd, wanneer ons opkyk na Hom waar Hy voor ons op die donkie beweeg, die skadu van die kruis op sy rug sal raaksien. ‘n Skaduwee van die ware verwagtinge wat ons van hierdie andersoortige Koning moet hê. ‘n Herinnering dat die pad waarop ons Hom volg, nie maklik is nie. En mag dit so wees dat die ontnugteringe op die pad nie ons stemme stilmaak nie. En wanneer ons by tye stil raak, dat die klippe en die res van die natuur ons weereens met hulle stemme sal herinner aan die Koning wat Homself as Lam laat offer het.

 Creative Commons Licence

Kopiereg: Hierdie werk deur Dr Tiana Bosman word gelisensieer onder ‘n “Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivs 2.5 South Africa License”.