1 Samuel 8-9

28 April 2013 – 5de Sondag in Paastyd
Prediker: Dr Tiana Bosman

Verlede week was ons binne die troonkamer van God in die hemel met beelde waaraan nie eens Johannes met sy visioen reg kon laat geskied nie. Vandag is ons binne die stof van die alledaagse lewe van ‘n groep mense wat mekaar eintlik nie geken het nie in die OT. Ek weet nie wie van julle destyds die fliek Babel gekyk het nie. Dit is ‘n film wat handel oor verskillende mense se lewens, mense wat niks met mekaar te doen het nie, maar iewerste, op ‘n verrassende manier, kruis hulle almal se paaie op ‘n lewensveranderende punt. ‘n Baie goeie film met ‘n treffende storielyn.
Mense hou van stories. En die stories, die gebeurtenisse in ons lewens wat ons die graagste oorvertel is daai stories wat mense se oë laat rek en hulle na hulle asem laat snak. Die tipe stories wat aanmekaargesit word deur verrassende momente, ons kan eintlik sê deur toevallighede – dit is wat stories fassinerend maak. Dis die toevallighede, die vreemde draaie en onverwagse ontmoetings wat ‘n goeie storie maak werk.

Die skrywers van die OT was storievertellers van formaat. Omdat meeste mense in daardie jare nie kon lees nie, was dit baie belangrik om ‘n storie goed te kon vertel (en goed te kon voorlees,) sodat diegene wat dit aangehoor het dit kon onthou. En sodat hulle dit later vir hulle kinders en hulle kinders se kinders kon vertel. Sodat die stories wat regtig gebeur het, of wat ‘n impak op die vorming van die volk gehad het, nie verlore sou gaan vir die nageslagte nie.

Ons praat dikwels oor hoe belangrik literêre merkers en instrumente is in poësie. Ons kan byvoorbeeld dink aan parallellismes, alliterasie, assonansie, rym, ritme, ens. In die Hebreeuse taal van die OT was literêre merkers en woordkeuses nét so belangrik in die narratiewe dele, die verhale, as wat dit in die poëtiese tekste was. Woorde en woordvorms is baie noukeurig gekies om ‘n storie lewendig te maak sodat die aanhoorders werklik die impak van die verhaal sou begryp. Dit was verál belangrik omdat dit hier gegaan het oor die volk self se geskiedenis en die verhale daarbinne.

So was dit ook met die aanstelling van die eerste koning oor Israel.  Dat dit ‘n baie belangrike verhaal was in die volk se geskiedenis, ‘n verhaal met ‘n verrassende sameloop van omstandighede, blyk duidelik uit die vertelling daarvan in 1 Sam 8-9. Om die Hebreeuse woordkeuses en vorms uit te lig gaan vir julle niks beteken nie. Maar ek gaan probeer om die verhaal so in Afrikaans oor te vertel dat dit reg laat geskied aan die oorspronklike nuanses. En dan kan ons dit deurtrek na vandag toe. Want eintlik het hierdie ou verhaal baie in gemeen met ons lewens vandag.

In die eerste plek kan ons onsself baie goed met die konteks vereenselwig. Dis die jaar van die verkiesings. Tot op hede het die volk nie ‘n koning gehad nie, ook nie ‘n president of ‘n spesifieke party soos ons nie, maar verskeie leiers het na vore getree. Eers Moses, toe Josua, daarna verskillende rigters, toe die priester Eli en na hom die profeet Samuel. Samuel het oud geword en dit was tyd vir hom om uit te tree. Hy het sy seuns in sy plek as hoofleiers oor Israel aangestel, maar die twee was oneties (klink dit dalk bekend?) en het ook nie regverdige beslissings gevel nie. Al die leiers van Israel het bymekaargekom en na Samuel toe gegaan in Rama om daar met hom te beraadslag. “Kyk,” sê hulle vir hom, “jy het oud geword en dis tyd om uit te tree. Maar jou seuns is nie soos jy nie. Hulle lieg en bedrieg om elke hoek en draai. Hulle is beslis nie leier-materiaal nie. Ons dink dis nou tyd dat jy vir ons ‘n koning aanstel om oor ons te regeer, net soos al die ander nasies. Almal het ‘n koning behalwe ons.” Natuurlik het die volk nie ‘n koning gehad nie, want God was hulle koning. Maar dit was nie meer vir hulle genoeg nie. Hulle wou soos die ander nasies wees met ‘n mensekoning, en God het toegegee. Wie weet, dalk kan dit tog werk? Solank die koning sy plek ken en weet dat hy God se verteenwoordiger onder die volk is. Nadat Samuel al die implikasies van om ‘n koning te hê duidelik aan die volk uitgespel het, wou hulle steeds deurdruk met hierdie plan vir ‘n nuwe regering. God gee toe aan Samuel die opdrag om vir hulle ‘n koning aan te stel. Maar wat doen Samuel? Hy stel nie ‘n koning aan nie. Hy stuur hulle eerder almal huistoe. Die leier van die land wil nie aan die volk se behoefte voorsien nie. En hier stop die storie aan die einde van hfst 8. En hfst 9 begin met ‘n heeltemal ander storie, oor ander mense, wat afspeel op ‘n ander plek. Die mislukte algemene verkiesing is vergete en ‘n familie se moleste met hulle donkies word die nuwe fokus.

“Daar was ‘n man uit Benjamin. Sy naam was Kis.” Dan volg sy hele pedigree en ons hoor dat hy ‘n seun gehad het met die naam Saul, ‘n sterk seun, en mooi, ‘n kop langer as enige van sy volksgenote. Wanneer daar so oor iemand uitgebrei word – wie was die man se pa en sy oupa, wat was sy oupa-grootjie se naam, en die name van sy kind of kinders – as jy eers dit alles hoor dan weet jy jy moet jou regskuif vir ‘n goeie en gedetailleerde storie.

Op ‘n keer het daar donkies van Kis weggeraak en Kis sê vir hierdie mooi seun Saul van hom: “Vat tog een van die slawe saam en gaan soek die donkies.” Nou slawe was, in die oë van hulle base, naamlose besittings gewees, nie veel meer werd as die donkies self nie. So ons kan die slaaf sommer ou Watsenaam noem. Die naam pas hom eintlik goed.
Saul en ou Watsenaam het orals gesoek – hulle het die Efraimsberge deurkruis, hulle het die Salisastreek deurkruis, die Saälimgebied deurkruis, die Jeministreek deurkruis – orals gesoek maar geen teken van die donkies gevind nie. In die Sufgebied aangekom sê Saul vir ou Watsenaam: “Kom ons gaan terug voordat my pa van die donkies vergeet en eerder oor ons bekommerd raak.”
Maar ou Watsenaam het ‘n ander plan. “Nee wag eers!,” sê hy vir Saul, daar is ‘n man van God in hierdie stad, ‘n belangrike man. Alles wat hy sê gebeur presies so! Kom ons gaan soontoe. Miskien sê hy vir ons hoe ons hiervandaan moet loop?”
Saul is maar skepties en hy sê vir ou Watsenaam: “Kyk, ons kan gaan, maar wat sal ons vir die man saamvat? Onthou al ons kos is op en ons het ook nie ‘n geskenk om vir die man van God te gee nie. Wat het ons nou eintlik?” (retories, hiermee sê Saul “ons het niks nie”)
Maar ou Watsenaam hou áán: “Kyk net hier wat ontdek ek in my hand! Drie gram silwer! Ek kan altyd dit vir die man van God gee sodat hy vir ons kan sê waar ons moet soek.”
Nou val die verteller homself eers in die rede om seker te maak dat die luisteraars verstaan wat ‘n man van God nou eintlik is. “Onthou,” sê hy, “vroeër het ons mos altyd gepraat van ‘n siener. ‘n Siener is nou wat ons in vandag se tyd ‘n profeet noem.” (Hierdie persoon het die gawe gekry om dinge wat verlore is te sien of om in die toekoms in te sien.)

Saul is nou oorgehaal en hy sê vir ou Watsenaam: “Dis ‘n goeie plan. Komaan. Kom ons gaan dan.” En so het dit gekom dat hulle na die stad toe gaan waar die man van God was.
Terwyl hulle nog teen die opdraand uitloop oppad na die stad toe, ontmoet hulle heel toevallig meisies wat gaan water skep het, en vra vir hulle: “Is dit híér waar die siener is?”
En die meisies antwoord hulle: “Dis reg, kyk!, hy is net daar voor. Roer julle nou, want hy het net mooi vandag na die stad toe gekom omdat die volk vandag ‘n offer op die heuwel bring. Wanneer julle by die stad ingaan, sal julle hom kry net voordat hy by die heuwel opgaan om te gaan eet. Die mense sal nie eet voordat hy daar is nie, want hy moet die offer seën. Eers daarna eet die wat genooi is. Maar die mense is al honger! Gaan dus dadelik, dan sal julle hom nou nog daar voor kry.”

Hier moet ek myself nou eers in die rede val. Herinner hierdie gebeure nie vir julle baie aan ons basaar nie? Ons hou juis, heel toevallig, komende Saterdag basaar. Die deel van die volk, dws die gemeente van daardie tyd, kom almal saam op ‘n spesifieke dag daar op die heuwel, want dit is die plek waar hulle gewoonlik kerkhou. Hierdie is ‘n spesiale geleentheid want hulle gaan ‘n offer aan God bring, waarskynlik om vir Hom dankie te sê vir sy sorg en omdat Hy die gemeente seën. Dit is ‘n feestelike byeenkoms waar die gemeente vleis braai en lekker saam eet. En dan die “give-away” van enige basaar – niemand mag begin eet voordat die dominee nie die basaar geopen het met gebed nie. Samuel, die leierdominee van die volk, is deur die plaaslike gemeente genooi om hulle basaar te kom open. Dit is hoekom hy op hierdie spesifieke dag daar in die stad is.

So het Saul en ou Watsenaam toe opgegaan na die stad toe. Hulle was oppad na die middelpunt van die stad, en jou wrintiewaar!, daar kom Samuel net mooi uit om hulle te ontmoet, so in sy opstap na die basaar op die heuwel toe.

Wat julle nie weet nie, is dat die Here die vorige dag vir Samuel gesê het: “Teen hierdie tyd môre sal Ek ‘n man na jou toe stuur vanuit die land van Benjamin, en jy moet hom salf as leier oor my volk Israel. Hy sal my volk red uit die mag van die Filistyne, want Ek sien om na my volk omdat Ek hulle hulpgeroep gehoor het.

Toe Samuel vir Saul sien het die Here vir hom gesê: “Kyk! Hier is die man van wie Ek jou vertel het; die een wat sal heers oor my volk!”
Saul het vir Samuel tegemoetgegaan in die middel van die stadshek: “Sê asseblief tog vir my waar is die huis van die siener?” (dws die herberg waar die siener tuisgaan)
En Samuel het vir Saul geantwoord: “Ék is die siener…”

En uiteindelik – na Samuel se onwilligheid om ‘n koning aan te stel, en na ‘n nuwe verhaal van donkies wat wegraak en ‘n seun en sy slaaf wat op vele afdraaipaadjies gaan om hulle te soek – kruis die paaie van die een wat ‘n nuwe koning moet aanstel en die een wat as koning aangestel moet word… Daar is sóveel toevallighede wat vir Samuel en vir Saul bymekaar uitgebring het:

–    Iemand het die donkiekamp se hek laat oopstaan, en die donkies het koers gekry.
–    Kis kies sy seun Saul om die donkies te gaan soek.
–    Saul besluit om vir ou Watsenaam saam te vat, toevallig die slaaf wat van die siener te hore gekom het.
–    Ou Watsenaam, nikswerd en arm soos hy is, het ‘n paar muntstukke in sy sak gegooi voor hy saam met Saul weg is.
–    Die donkies is skoonveld en Saul gooi tou-op naby ‘n bepaalde dorpie.
–    Toevallig is Samuel díe dag in die bepaalde dorpie om ‘n basaar te open.
–    Toevallig het ou Watsenaam iewers gehoor dat die siener daai dag daar gaan wees.
–    Teen alle verwagtinge in luister Saul na ou Watsenaam, sy slaaf!, se voorstel.
–    Kan jy nou meer – nes hulle die stad nader, kom hulle op ‘n groep meisies af wat gaan water skep, en die meisies help hulle om net mooi op die regte tyd by die regte plek aan te kom sodat hulle vir Samuel kan raakloop.
–    Samuel het die vorige dag al by God gehoor dat Saul na hom toe gaan kom.
–    Anders as die vorige keer, is Samuel die keer bereid om gehoorsaam te wees aan God se opdrag om ‘n koning aan te stel.
–    Samuel is net mooi op die regte tyd oppad na die basaar toe, sodat hy en Saul mekaar omtrent tromp-op loop by die stadshek.

Té veel toevallighede om aan toeval toegeskryf te word. Om die waarheid te sê het toeval absoluut geen plek in hierdie verhaal nie. Toeval moet plek maak vir God. Van meet af aan is dit duidelik hoe God betrokke is in die verhaal. Wel nie in die middel van die verhoog nie, maar deurgaans agter die skerms. Die volk is in die moeilikheid. Hulle gerespekteerde leier is oud en die nuwe leiers is korrup. God stem in dat die regeringstelsel kan verander na die van ‘n aardse koning. Samuel is ontevrede hiermee en stel nie ‘n koning aan nie. Dit lyk asof alles op niks uitgeloop het. Maar dis nie waar nie! Want intussen werk God dag en nag om die volk uit hulle moeilikheid te help. Hy sluimer nie in nie en Hy slaap nie. Hy sien toe dat iemand vir ‘n oomblik geheueverlies het en vergeet om die donkies se hek toe te maak. Juis hierdie donkies, Kis se donkies. Hy maak die donkies so eie-wys soos hulle in elk geval geskep is, en hulle loop weg. Saul moet gaan soek en hy trek vir ou Watsenaam saam. En so begin die dinge draai en kry die storie lyf. ‘n Storie van hoe God nie toor om dinge in die wêreld reg te stel nie, maar hoedat Hy deur alledaagse dinge, deur doodgewone gebeure en doodgewone mense werk sodat Hy sy planne in volvoering kan bring en sodat mense wat in die nood is gehelp kan word.

Ons is altyd op soek na die bonatuurlike God wat op bonatuurlike wyses ingryp in die wêreld en in ons lewens. Ons soek heeltyd wonderwerke, en vir ons is wonderwerke gelykstaande aan ‘n God wat toor. Dit terwyl God se grootste wonderwerke in die geskiedenis nie deur die swaai van ‘n towerstaffie gekom het nie, maar neerslag gevind het in die lewens van die mees doodgewone en alledaagse mense wat mens kan kry. Soos donkies en Watsename en diensmeisies. Die eintlike wonder is juis dat God, wat so groot is, bereid is om terug te tree en agter die skerms te werk, dat God meestal op onsigbare maniere werk. Hy is nie ‘n verhoogman nie en ook nie iemand vir koerantopskrifte nie. Dink maar aan hoe onsigbaar Hy Homself gemaak het in die timmerman van Nasaret. Sy eie mense het Hom nie eens herken nie. Intussen was dit sy grootste wonder ooit.

So werk God in die wêreld. En so werk Hy ook in elkeen van ons se lewens. Dag en nag, altyd betrokke, altyd besig, onsigbaar vir die onoplettende oog, maar weliswaar daar. En as ons dan gaan terugkyk, na hierdie verhaal ja, maar ook na ons eie lewensverhale, kan ons sien hoedat daar wonderwerke uit God se alledaagse betrokkenheid by ons lewens gebore is. Wanneer goed in ons lewens uitwerk, wanneer ons lewenspaaie verrassende draaie neem, wanneer iets of iemand oor ons pad kom “asof dit/hy/sy gestuur is”, dan ís hy waarskynlik gestuur, al weet hy dit self nie. Wanneer hierdie dinge gebeur, dan is dit nie toeval nie. Dan is dit God.

Mag dit so wees dat God se onsigbare werke in ons lewens vir ons sigbaar word. Sodat ons Hom nie so heeltyd hoef te soek nie, maar dat ons Hom sal sien. Soms in ‘n donkie. Soms in ‘n droom. Meestal in die stowwerige strate van die gewone lewe en op die moeë gesigte van gewone mense, en in hierdie gewone mense se raad en rigtingaanwysings.

Creative Commons Licence

Kopiereg: Hierdie werk deur Dr Tiana Bosman word gelisensieer onder ‘n “Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivs 2.5 South Africa License”.

Openbaring 7

21 April 2013 – Paastyd Goeie Herder Sondag
Prediker: Dr Tiana Bosman

Agtergrond
Indien ons die bybelboeke moes kategoriseer soos wat ons met flieks maak dink ek dat die meeste mense, christene inkluis, Openbaring onder die boeg van rillers sou gooi. En waarskynlik ook wetenskapsfiksie. Die twee kategorieë by uitstek wat in meeste mense se smaak nie val nie. ‘n Kombinasie van die twee nog erger. G’n wonder dat mense, en dalk verál gelowiges, vanaf die vroegste tye hierdie boek aan die einde van die Bybel ignoreer nie. Hoe Openbaring die kanon (dit is die keuse van die 66 boeke wat in die Bybel opgeneem is) gehaal het, weet nugter alleen. Calvyn het oor elke boek in die Bybel ‘n kommentaar geskryf, behalwe oor Openbaring. En Luther het vir ‘n lang tyd nie Openbaring as deel van die Bybel aanvaar nie. Nog ‘n groot kerkvader van ons, Zwingli, het nooit aanvaar dat Openbaring ook in die Bybel hoort nie. Dis eintlik nogal snaaks – gelowiges lees enigiets in die Bybel, ja, selfs soms die OT!, behalwe Openbaring. Daarteenoor gebruik Hollywood díe bybelboek as hoofbron vir hul kreatiewe idees vir skrikwekkende flieks. Waar anders kom hulle aan die beelde wat gebruik word in flieks wat handel oor die einde van die wêreld? Een het nogals die naam “Apocalypse”. Lyk my die boek moet met ‘n ouderdomsbeperking kom – nie geskik vir lesers/hoorders tussen die ouderdom van 0 en 100 nie…

Dit terwyl Openbaring nooit uit ‘n nagmerrie gebore is nie, maar uit ‘n droom, ‘n visioen. En die bedoeling was juis nie om gelowiges die skrik op die lyf te jaag nie, maar om hulle te troos. Dis rondom die jaar 90 nC. Domitianus was die keiser aan bewind van die Romeinse Ryk. Alhoewel hy die christene nie goedgesind nie was nie, was daar nog nie grootskaalse vervolging van die christene nie. Hier en daar het gelowiges wel met hul lewe vir hulle geloof betaal, maar dit was nie so dat hulle voor die voet uitgeroei is en daarom konstant moes wegkruip nie. Tog wou die Romeinse regeerders keer dat meer mense na hierdie geloof oorgehaal word, aangesien die keiser alleen as “here en god” aanbid moes word. Openbare getuienisse en die bewustelike verkondiging van die evangelie was dus strafbaar. En indien die gelowiges nie bereid was om in die publiek voor die keiser te kniel en hom te aanbid as here en god nie, kon hulle ook straf te wagte wees. In hierdie tyd is Johannes verban na die eiland Patmos toe. Waarskynlik omdat hy nie opgehou het om die evangelie te verkonding nie. Die omstandighede op die eiland was nie haglik nie. Dit lyk ook nie asof Johannes in ‘n tronk toegesluit was nie. Maar hy is op die eiland afgesonder om te verhoed dat hy kon voortgaan met die verkondiging van die evangelie.

Op Patmos gee God aan Johannes ‘n droom of ‘n visioen wat hy in die vorm van ‘n lang brief moes gaan neerskryf en wat onder die gelowiges versprei moes word. In die visioen word Johannes blootgestel aan bonatuurlike dinge – die bonatuurlike koms van die koninkryk van God, die oorwinning oor die dood, ‘n nuwe aarde waarin daar nie meer onreg en smart is nie, vloeke wat neerslag vind in oorweldigende natuurskatastrofes, die vreesaanjaende diere met hulle baie koppe en baie horings, sterre wat op die aarde val, en die ewige verderf. Omdat hierdie bonatuurlike wêreld in Johannes se visioen so radikaal buite sy verwysingsraamwerk was, kon hy nie anders as om dit deur middel van beelde en simbole in sy brief te beskryf nie. Want dit was alles so onwerklik.

Die gevaar ontstaan nou as ons hierdie beelde en simbole en getalle letterlik wil opneem. Die veiligste manier om Johannes se visioen in Openbaring te interpreteer, is juis nie om toe te laat dat ons verbeelding met ons op hol gaan nie, maar om eerder te neig na meer gewone, aardse verduidelikings. Want wat help dit nou Johannes het hierdie bonatuurlike visioen vanaf God ontvang, maar dit is so kompleks en onsyferbaar dat dit op die ou-end net verwarring en vrees saai en vir niemand niks beteken nie?

Van julle sal onthou dat ons verlede jaar tydens Pinkster die eerste 3 hftse van Openbaring behandel het. Die opgestane Jesus wat in alle glorie aan Johannes verskyn het. Hy het tussen 7 lampe gestaan – verteenwoordigend van 7 gemeentes; en Hy het 7 sterre in sy regterhand (sy sterk hand!) vasgehou – verteenwoordigend van die predikante of die leiers van die gemeentes. Aan elk van hierdie 7 gemeentes moes Johannes ‘n brief skryf wat baie konkreet gehandel het oor die situasie waarbinne die gemeentes hulself bevind het: hulle verhouding met die vreemde kultuur waarin hulle geleef het, in watter mate kon hulle deel wees van hierdie samelewing sonder om hulle christelike getuienis te verloën, hoe het hulle kwessies soos armoede, afgode, onsedelikheid, ens hanteer, waar het hulle eerste liefde gelê – by die Here of by hulle besittings en hulle eer en aansien in die heidense gemeenskap? Sewe (soos 10 en 12) is een van die getalle van volmaaktheid in die Bybel – en dit sê dat hierdie sewe gemeentes en hul leiers alle gemeentes van alle tye verteenwoordig. Álle gemeentes word veilig vasgehou in die sterk regterhand van die opgestane Here, maar al hierdie gemeentes word opgeroep om hulself deurentyd te ondersoek en te kyk of hulle fokus nog reg is. Daarom sluit elke brief af met die waarskuwing: “Elkeen wat kan hoor, moet luister na wat die Gees vir die gemeentes sê”. Ook ons kan onsself terugvind in die sewe gemeentes van 90vC , en die inhoud van die briewe is ook baie prakties gerig op ons lewens vandag.

Hierna volg Openbaring 4 en 5. Johannes sien vir God op sy troon in die troonkamer van die hemel, ‘n reënboog van kleure, weerlig en donderslae wat slaan, 4 lewende wesens wat Hom aanbid: “Heilig,heilig, heilig is die Here God, die Almagtige, Hy wat was en wat is en wat kom,” 24 ouderlinge wat kniel en vir God aanbid. En dan is die Lam ook die daar, die Leeu wat ‘n Lam is, die enigste een wat waardig is om die boek met die 7 seëls oop te maak omdat Hy die oorwinning behaal het. Ook Hy word deur die lewende wesens en die ouderlinge en dien engele aanbid. Blykbaar is Händel deur hierdie gedeelte in Openbaring (spesifiek hfst 4) geinspireer om sy musiekstuk Messias te komponeer.

In hfst 6 word die eerste 6 seëls deur die Lam (Christus) oopgemaak. Hier begin die gedeeltes wat nagmerries by ons veroorsaak. Oordeel op oordeel op oordeel word aangekondig. Met die oopmaak van elke daaropvolgende seël raak die beelde net verskrikliker. Aan die einde van hfst 6 kondig die Here aan dat die eindoordeel reeds aangebreek het, maar die einde daarvan word nog nie beskryf nie. Ons skryf maklik die smart en die pyn, die vreesaanjaende gebeure in die wêreld aan bose mense en die bose magte toe. En natuurlik is dit waar. Paulus vertel tog dat die duiwel besig is met sy laaste stuiptrekkings, en ons weet dat die laaste rukkings dikwels die grootste golwe kan veroorsaak. Maar in Openbaring sien ons dat hierdie gebeure nie net aan die bose toegeskryf kan word nie. God se oordeel oor die onreg en die ongeloof in die wêreld is ook ‘n realiteit. Ons kan nie alyd maar net praat van die liefde van God so asof sy oordeel sal weggaan as ons dit net ignoreer nie. In elk geval – wat beteken die verlossing uit sonde dan as daar nie die ander moontlikheid van oordeel is nie? Waaruit word ons dan nou eintlik verlos? God se oordeel is ‘n realiteit, en dis iets om mee rekening te hou. En soos die eerste kerk en Paulus en Johannes leef ons ook in die eindtyd. Die eindtyd is ingelei met Jesus se hemelvaart en eindig met sy wederkoms. Ons leef in die laaste dae, in die dae van oordeel.

Hfst 6 eindig met: “Wie sal staande kan bly?” Inderdaad, wie sal staande kan bly teen die eindoordeel van God as dít die beelde is wat God aan Johannes openbaar om vir hom ‘n gevoel te gee van wat gaan kom? En hierby toe: Wat word van die gelowiges wanneer die oordele van God in die 6 seëls uitgevoer word? Tussen die oopmaak van die 6e seël en die 7e seël is daar ‘n onderbreking – Openbaring 7. In die eerste helfte ‘n visoen oor die beskerming van die gelowiges ten tye van die oordeel, en in die tweede helfte ‘n visioen van die eindheerlikheid self.

Lees teks: Openb 7
Vs 1-8: speel op die aarde af.
Vs 3: die dienaars wat op hierdie stadium nog op die aarde is
Vs 4: 144 000: 12 (stamme vd OT) x 12 (stamme vd OT) x 10 tot die 3e mag (alles syfers van volmaaktheid/volledigheid) . Dit dui dus juis nie op ‘n beperkte getal nie, vs maar op ‘n veel groter groep. “Uit Israel” gee vir ons die gelowiges se agtergrond. Dit het begin by ons vader Abraham en die volk Israel. Die NT kerk en gelowiges is die nuwe Israel, ons is tog ingeënt op die volk van die OT (Rom 11), ons dien Israel se God en glo in Israel se Messias.

Vs 9-17: die groot menigte dui op die wat reeds dood is; daarom is hulle in die hemel.
Vs 9: Ontelbaar baie, en kyk net die verskeidenheid!
Wit klere as simbool van reinheid, hulle is voor God geregverdig
Palmtakke – simbool van vreugde: soos met Jesus se intog in Jerusalem roep die volk nou weer uit wie hulle gered het.
Vs 10 Redding (soteria) – omvattende term: genesing, redding uit sonde, beskerming, vrede
Vs 14: Die wat uit die groot verdrukking kom: nie ‘n spesifieke groepie martelare nie, maar die hele geloofsgemeenskap. Met die tyd van die NT het die eindtyd, die laaste dae reeds aangebreek. Die groot verdrukking gebeur sederdien herhaaldelik in die geskiedenis, net soos die antichris nie net een persoon is nie, maar al verskeie kere in die geskiedenis was daar vbe.
Gewaste klere, wit gemaak in die bloed vd Lam: wit as simbool van reinheid en oorwinning. Jesus se dood bring versoening, sy bloed maak wit. Hierdie mense beroep hulle voor God op Jesus se versoeningsdood.
Vss 15-17: Baie ooreenkomste met die eindheerlikheid in Openb 21.
“dag en nag” bestaan nie meer nie – beteken deurentyd, altyd.
“tempel” bestaan nie meer nie, want alles (die hele nuwe Jerusalem) is nou tempel, gevul met God se teenwoordigheid.
Vs 16: herinner aan die terugkeer van die Israeliete uit ballingskap (Jes 49:10)
Vs 17: Die Lam sal hulle herder wees wat hulle sal lei. Herinner aan Ps 23. Ook laasweek toe ons geroep is om herders te wees vir die Here se lammers en sy skape. Nou word die rolle omgekeer: Ons (wat op aarde ook herders was) word nou net skape; ons wat op aarde moes help versorg, word nou net versorg deur die Here. Hy word nou die enigste herder – die Een wat ons versorg en beskerm.

Boodskap
In die lig van alles wat nou alreeds vanoggend gesê is, wat kan ons uit Openbaring 7 met ons saamneem? Die beste is miskien om af te sluit met 3 punte wat verband hou met ons verlede, ons hede en ons toekoms.

Almal het ‘n verlede. Ons as gelowiges se verlede het iets in gemeen – ons almal se eintlike voorvader is Abraham. Die NT gelowiges, waarvan die meeste heidene was, is ingeënt op die 12 stamme van Israel. Die kerk word so die nuwe Israel. Ons aanbid Israel se God en ons is deur Israel se Messias gered. Ons vergeet soms hierdie verlede en ons kyk, dalk heel onbewustelik, so bietjie neer op die Jode. Daar is die Jode en die christene, en die christene is beslis ‘n paar trappe hoër as die Jode. Maar ons moet onthou dat die Jode eerste daar was, dat ons eers later ingetrek is. Ons is die heidene. Die Jode is die eerste gekose burgers van die hemel, ons is die medeburgers. Is dit nie daarom so hartseer dat ons in die kerk sit en die Jode buite bly nie? En dat die Jode wat tot bekering kom hulself “Messiaanse Jode” noem, eerder as Christene. Waarom doen hulle dit? Omdat die chistene so ‘n slegte geskiedenis met die Jode het. En omdat die christene die Jode uitgemoor het tydens die kruistogte. Omdat ons vir die wat éérste plek gehad het by God, nie meer wil ruimte maak nie. Ons wat veronderstel is om deur ons lewens en ons geloof vir die Jode jalóérs te maak en aan te trek na hulle Messias toe; ons skrik hulle eerder af.
As ons ons verlede onthou, die 12 stamme van Israel, en dat ons alleen deur God se genade daar ingesluit is, dan kan dit ons dalk net help om vandag anders teenoor die Jode, en ook mense van ander gelowe, op te tree as wat ons dikwels doen.

Dit sluit eintlik aan by ons hede. Vanaf vs 9 lees ons van die groot menigte wat voor die troon sal verskyn. Mense uit elke nasie, stam, volk en taal. ‘n Groot verskeidenheid mense voor die één troon, almal met dieselfde kleur klere (wit), almal gerig op die Lam, almal met dieselfde belydenis, almal met dieselfde toekoms saam met Hom. Sien ons al genoeg van hierdie verskeidenheid van mense wat daar in die hemel gaan wees, in ons kerke vandag? Indien nie, gaan ons maar swaar kry in die hemel. Die hemel bestaan uit ‘n reënboognasie, almal is daar welkom. Raak nou al gewoond daaraan en leef dit nou al uit.

En laaste ons toekoms. Ons is deel van die gelowiges wat deur die groot verdrukking gaan. Ons ervaar siekte en lyding, die gevolge van sonde en rampe. Die lewe op aarde is moeilik. Maar ons kan nou al weet dat die Here, die Lam, ons hierdeur sal dra. Aan die begin van Openbaring lees ons hoedat Hy ons in sy regterhand vashou. Ons lees in hfst 7 dat Hy ons versorg en beskerm, dat Hy ons veilig sal bring na waar ons moet wees. Ons sal nie meer honger en dors kry nie; die son sal ons nie brand nie en die hittebloed ook nie. Die Herder sal ons lei na fonteine met water van die lewe, en God sal al die trane van ons oë afdroog. Daar gaan dus ‘n einde aan alle swaarkry kom. En die heerlikeheid wat op ons wag gaan alle verwagtinge oortref. Daarvan kry ons ‘n voorsmakie in Openbaring 7, en die volle heerlikeheid word in hfste 21-22 beskryf. Dit is ons toekoms, hierheen is ons oppad.

Vir gelowiges is Openbaring dus nie ‘n riller of ‘n nagmerrie nie. Dis ‘n boek vol belofte en troos.

 

Creative Commons Licence

Kopiereg: Hierdie werk deur Dr Tiana Bosman word gelisensieer onder ‘n “Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivs 2.5 South Africa License”.

Johannes 21:1-19

14 April 2013 – 3de Sondag in Paastyd
Prediker: Dr Tiana Bosman

Agtergrond
Die Sondagaand na Jesus se opstanding het Hy aan sy dissipels verskyn en nadat Hy vir hulle vrede toegewens het, het Hy ‘n opdrag aan hulle gegee: “Soos die Vader My gestuur het, stuur Ek julle ook.” En Hy het die Heilige Gees oor hulle geblaas.
Ag dae later het Jesus vir ‘n tweede keer aan die dissipels verskyn. Die keer was Tomas by, en het hy sy geloof in die Here bely.
Nou verskyn Jesus vir ‘n derde keer aan die dissipels…

Lees Johannes 21: 1-19
3: “Ek gaan visvang.” Met hierdie aankondiging nooi Petrus moontlik die ander dissipels om saam met hom te gaan visvang OF hy verklaar hiermee dat hy terugkeer na sy ou beroep. Voordat hy vir Jesus begin volg het, was hy ‘n visserman, en hy reken dis tyd om weer hierdie nering op te neem.
5: “Mense > Kinders, het julle nie iets gevang om te eet nie?” Dit is belangrik dat ons bly by hierdie benaming wat Jesus vir hulle gee, want in die evangelie van Johannes word gelowiges herhaaldelik “kinders van God” genoem (1:12).
7: Ons kan aan die dissipels se reaksie sien dat hulle nie vir Jesus verwag het nie. Dat Hy daar op die strand is is vir hulle ‘n groot verrassing.
9: Jesus was besig om vis te braai.
12: Let op dat hulle nou die vis eet wat Jesus reeds gebraai het, nie die visse wat hulle sopas uitgetrek het nie. Jesus bedien dus vir hulle, en nie andersom nie.
15: “Het jy My baie lief, meer as hulle (ml mv) OF hierdie dinge (neutr mv)”.  Jesus kan dus hier verwys na die ander dissipels wat daar is, of na die ander dinge, naamlik die boot, die nette en die see.

Boodskap
‘n Week gelede het ek nog vakansie gehou. Dit was baie lekker gewees. Ek het uitgerus. Maar as julle my vandag daarna sou vra, voel dit asof my vakansie in ‘n vorige lewe plaasgevind het. Dit voel so ver weg, so lank terug. Vandat ek Maandag teruggekom het in die werklikheid van die elkedaagse lewe is my vakansie eintlik vergete. Want life goes on. Mens kan nie altyd binne die illusie van die vakansie leef nie. Iewers moet jy weer die realiteit van werk en skole en aktiwiteite in die gesig staar…

Twee weke gelede het ons die opstanding van Jesus gevier. Baie het blomme as simbool van lewe aan die kruis kom steek, nagmaal gebruik, vrolik gewees. Ons is gevoed en verkwik met goeie nuus en met die tekens daarvan – die brood en die wyn. Maar as ons onsself vandag daarna sou vra? Is die opstanding nog vir ons ‘n werklikheid soos twee weke gelede? Onthou ons nog die tekens van die nagmaal? Voel ons nog verkwik? Ervaar ons nog die hoop? Leef ons nog vanuit die krag van die opstanding soos toe ons twee weke terug daaraan herinner is? Of voel dit al klaar weer so ver weg, so lank terug. Paasnaweek. Wanneer was dit nou weer? O ja, twee weke terug. Dit voel eerder soos twee jaar. Want die Maandag na Paassondag moes ons alweer ophou droom en wakkerword in die werklikheid van ons elkedaagse lewe. ‘n Lewe gevul met pyn en hartseer, onsekerhede en swaarkry, agteruitgang en dood. Want life goes on. En die lewe waarbinne ons ons bevind het eintlik veel meer te doen met die dood as met die opstanding. Die droom van Paassondag is verby, en die werklikheid is weer met ons.

So was dit al destyds gewees met die dissipels. Jesus het opgestaan en een keer aan hulle verskyn: “Vrede vir julle!” En die dissipels was baie bly toe hulle die Here sien. Daarna het Hy ‘n tweede keer aan hulle verskyn: “Vrede vir julle!” Na hierdie tweede verskyning van Jesus was die skrywer van die evangelie oortuig daarvan dat alles wat nodig is om gesê te word, nou gesê is. En hy het sy boek afgesluit met hoofstuk 20. Hoor net die mooi slot: vs 30-31. Maar dan, amper asof dit ‘n nagedagte is, word daar nog ‘n hoofstuk bygevoeg, hfts 21. Want kan julle nou meer, toe hulle almal gedink het dit is nou die laaste sien van Jesus, toe verskyn Hy sowaar nog ‘n keer! Teen almal se verwagting in. Hierdie keer is die dissipels so onvoorbereid op Jesus se verskyning, en so gereed om sy opstanding nou agter hulle te sit en voort te gaan met die werklikheid van hulle elkedaagse lewe, dat hulle terugkeer na hulle nering van drie jaar gelede, van voordat Jesus hulle geroep het om sy dissipels te wees, die tyd toe hulle nog vissermanne was. Petrus kondig eerste aan: “Ek gaan visvang.” “Ons gaan saam met jou”, sê die ses ander wat ook daar was. Dis tyd om die stukke van hulle lewens op te tel en om terug te keer na die lewe wat hulle gehad het voor Jesus. Want die hoofstuk in hulle lewens met Hom is verby. Dit was ‘n goeie tyd gewees, ‘n tyd van groei en leer, van tekens en wonderwerke, ‘n tyd van vooruitsigte en hoop. Maar die Here het gesterf, en Hy het, wonderbaarlik!, opgestaan en nie net een keer nie, maar twee keer aan hulle verskyn! Wat meer kan hulle dan nou vra. Die tyd saam met Hom was goed solank hulle dit gehad het. Maar life goes on. Natuurlik is hulle nie meer dieselfde mense as wat hul was voor hulle vir Jesus leer ken het nie – wie kan nou wees? Maar dis tyd om weer terug te keer na die realiteit van skuite in die water instoot en nette uitgooi in die hoop om genoeg vis te vang om ‘n bestaan van te kan maak.

Heel nag was die dissipels / vissermanne (wat is hulle nou eintlik?) uit op die see, maar sonder enige sukses. Die oggend het al aangebreek toe Jesus vanaf die strand na hulle roep: “Kinders, het julle nie iets gevang om te eet nie?” “Kinders” – hierdie aanspreekvorm moes al iets in hulle wakkergemaak het. Maar dit het nie. “Nee,” antwoord hulle Hom niksvermoedend. “Gooi die net aan die regterkant van die skuit uit, dan sal julle iets kry.” Hulle doen dit toe en die net was so vol van visse (153!) dat hulle dit nie weer kon intrek nie. Nou gaan daar ‘n liggie aan by die dissipel vir wie Jesus baie lief was, en hy sê vir Petrus: “Dit is die Here!” Petrus trek sy hemp aan en spring in die water om so vinnig as moontlik by Jesus uit te kom. Hy wil nie nog sukkel met die klomp visse wat hulle nounet gevang het nie. Die ander kom agterna met die skuit en die volgelaaide net.

Op die strand aangekom, sien hulle daar is ‘n vuurtjie wat brand en vis op die kole. Jesus wil hê dat hulle eers hulle skuit en die visse wat hulle pas gevang het op die land moet trek. Dan bedien Hy hulle met brood en met vis: “Kom eet.” Nie een het op daardie stadium vir Hom gevra: “Wie is U?” nie. Hulle het gewéét.

Hierdie vuurtjie wat so knetter op die strand. Daar is net een ander plek in die NT waar ons van nog so ‘n vuurtjie lees. Dit is die een in die binnehof van die hoëpriester se woning, die een waarby Petrus sy hande warmgevryf het terwyl hy drie maal vir Jesus verloën het. Nou is daar weer so ‘n vuur. En nadat hulle geëet het is daar nogmaals ‘n drie-male geleentheid waartydens Petrus se gebroke verhouding met Jesus herstel word, waar Petrus weer ‘n kans kry:

“Simon, seun van Johannes, het jy My lief, meer as hulle hier? En meer as al hierdie dinge – die skuit en die see en die nette? Meer as jou nering?”
“Ja, Here, U weet dat ek U liefhet.”
“Laat my lammers wei.”

“Simon, seun van Johannes, het jy My baie lief?”
“Ja, Here, U weet dat ek U liefhet.”
“Pas my skape op.”

“Simon, seun van Johannes, het jy My lief?”
En Petrus het hartseer geword. Na ‘n drie-male verloëning was die drie-male herstel te veel vir sy emosies om te hanteer. “Here, U weet alles. U weet dat ek U liefhet.”
“Laat my skape wei.”

Drie maal die vraag, drie maal die antwoord, en drie maal die hernude roeping: ‘n dialoog tussen Jesus en Petrus wat nie anders kan as om mens te raak nie. G’n wonder die skrywer het besluit om ook hierdie verhaal aan die einde van sy evangelie in te sluit nie. Die merkwaardige van die verhaal is nie net die gesprek tussen Jesus en Petrus nie, maar ook die omstandighede. Na die Paasfees, na Jesus se kruisiging, na sy opstanding, nadat Hy twee maal aan sy dissipels verskyn het – toe die tyd van sy lewe op aarde saam met hulle verby is en hulle, waarskynlik met ‘n tikkie neerslagtigheid, besef het dat die gewone lewe nou weer moet aangaan (ons kan amper sê Sondag is verby en Maandag het aangebreek) – tóé verras Jesus hulle almal met ‘n derde verskyning. Niks wonderbaarliks soos deur mure of deure loop nie. Net maar ‘n man wat vis braai op die strand. ‘n Man wat hulle kom ontmoet daar waar hulle met hulle gewone werk besig is, deurnag wakker was, moeg, vuil, moedeloos omdat hulle geen vis kon vang nie.

Die punt van hierdie verrassend gewone omstandighede is: Jesus verskyn nie net aan ons tydens die hoogtepunte van sý bestaan nie – tydens Kersfees en Paasfees nie. Hy verskyn juis ook aan ons midde ons lewe van elke dag. Elke keer weer – ‘n tweede keer (wanneer ons bang is en wegkruip in die huis), ‘n derde keer (langs die strand as ons deurnag besig is met die sieldodende roetine van nette uitgooi en leeg intrek, of in die klaskamers waar ons vir kinders probeer leer wat net nie wíl aandag gee nie, of op kantoor waar die een sperdatum op die ander volg en niemand meer vir mekaar tyd het nie). Dis hier, in die naakte alledaagsheid van ons roetinebestaan, dat die Here na ons toe kom, hier waar Hy wonderwerke verrig (die visse in die net!), hier waar Hy ons nooi om asem te skep en saam met Hom om die vuur te kom sit waar Hy ons bedien, kom voed en verkwik met vis en met brood, hier – in die alledaagsheid – waar Hy sy roeping aan ons bevestig. Waar Hy ook bestekopname neem oor waar óns prioriteite lê. Hy vra nie vir Petrus, en daarmee saam die res van die dissipels, om hulle visnette te laat vaar nie. Hy maak juis die net vir hulle vol! Maar Hy wil weet of ons Hom liefhet – meer as wat ons die mense om ons het, en meer as wat ons die bote en die net en die see in ons eie lewens het. Is ons méér verknog aan Hom as aan ons werksukses of die uitkomste van ons alledaagse lewe. Waar lê ons hart se punt?

Life goes on. Natuurlik! Maar vir ons moet dit op ‘n ánder manier aangaan, met ‘n nuwe fokus, ‘n nuwe gerigtheid. En met die wete dat Jesus ons nie net kom ontmoet op sy groot dae nie – Hy nooi ons nie net in Desember na sy verjaarsdag en in Maart/April na sy begrafnis en sy opstanding toe nie. Ek wil amper sê Jesus steur Hom nie te veel aan hoeveel mense by sy verjaarsdag of sy begrafnis opdaag nie. Hy wil weet of daar mense is wat in die ander 360 dae van die jaar steeds met ‘n konstante bewustheid van Hom leef, in hulle lewens van elke dag, dag in en dag uit dieselfde. Mense wat nie net dissipels is op Jesus se groot dae nie, maar ook in hulle gewone dae. Mense wat weet dat Hy ook dan met hulle is, al is dit nie met ‘n vuurwerkvertoning nie, maar net ‘n gewone vuurtjie op die strand of op die stoep. Mense wat geraak word deur en tevrede is met iets so eenvoudigs soos ‘n vervulde dag op kantoor of by die skool – ‘n net vol visse waar daar dikwels dae is met geen visse nie. Mense wat hier hul oë oopmaak en vir Jesus kan raaksien, en kan ervaar hoedat Hy hulle bedien en voed, met gewone kos soos vis en brood, maar midde die realiteit van sy teenwoordigheid. Dis maklik om vir Jesus ja te sê wanneer ons meegevoer word deur sy geboortedag of sy opstanding. Maar dis nie wanneer Hy ons vra nie. Hy kom na ons toe nadat al die opwinding getaan het, nadat die stof gaan lê het, nadat die geselsies oor Hom opgehou het en mense begin vergeet en begin aangaan met hulle gewone lewe – dis dán dat Hy na ons toe kom met die vraag: “Het jy My lief?” Daar waar ons nie met emosie-belaaide harte gaan antwoord binne die opgesweeptheid van Kersfees en Paasfees nie, maar met moeë lywe wat deurnag geswoeg het in arbeid wat dikwels sieldodend is en nie vrugte lewer nie. Na so ‘n lang nag kom vra die Here vir ons.

En Hy belowe nie maanskyn en rose nie. Ja, ons kry van tyd tot tyd ‘n net wat tot barstens toe vol is met visse. Visse, let op, wat ons nie vir onsself moet hou nie, maar moet gaan uitdeel! Want direk nadat Jesus die dissipels / vissermanne (wat is hulle tog!?) se net laat volloop het, bedien Hy hulle met vis wat Hy self gevang en gebraai het. Hulle gebruik nie hier van hulle eie vis nie. En dan gee Hy aan Petrus die opdrag – gaan voed My lammers, gee kos vir My skape, pas hulle op, sorg vir hulle, soos Ek nounet weer vir julle gesorg het. Gaan deel uit die vis wat Ek in julle net laat swem het. En nadat julle dit gedoen het wag daar steeds nie hierdie wonderlike vooruitsig van ‘n gerieflike aftrede nie. Nee , Petrus, “wanneer jy oud is, sal jy jou hande uitsteek, en iemand anders sal jou vasmaak en jou bring waar jy nie wil wees nie.” Hiermee het Jesus aangedui deur watter soort dood Petrus vir God sou verheerlik. “Want onthou, Petrus, as jy sê dat jy My liefhet, maak Ek van jou ‘n herder. Jy moet omsien na my lammers en my skape. En Ék weet wat herder-wees beteken – vra My! Onthou toe Ek vir julle gesê het dat ‘n goeie herder sy lewe aflê vir sy skape. Ék weet! Jy ís ‘n visserman, maar as jy vir Mý ja sê – dan is jy in die éérste plek ‘n herder en daarna ‘n visserman. Jy is in die éérste plek ‘n dissipel en naas dit ook ‘n onderwyser of ‘n advokaat, of ‘n dokter of ‘n dominee. Dissipel-wees gaan jou bring waar jy nie wil wees nie. Nogtans bly my uitnodiging staan – nie na my verjaarsdag of my begrafnis toe nie, maar na die klippe kou-sessies van die daaglikse lewe. Hiernatoe nooi Ek jou uit: Volg My!

Wie van ons wil nou nog “ja”sê?

 Creative Commons Licence

Kopiereg: Hierdie werk deur Dr Tiana Bosman word gelisensieer onder ‘n “Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivs 2.5 South Africa License”.