Jesaja 11:1-9

17 November 2013 Koninkrykstyd
Prediker: Dr Tiana Bosman

Agtergrond

Van die skepping af is die mens gemaak om koning te wees, om te heers oor die aarde. “God het die mens geskep as sy verteenwoordiger, as beeld van God het Hy die mens geskep…en Hy het aan hulle die opdrag gegee om te heers.” (Gen 1:27-28).

Dit het egter baie gou duidelik geword dat die mens nie eens oor homself of haarself kan heers nie, wat nog te sê oor die natuur. Later het God spesifieke mense geroep en gesalf om as sy verteenwoordigers te heers oor sy volk. Hierdie mense, die konings van die OT, was geroep om aan God se orde gestalte te gee op aarde sodat God se vrede kon heers. Eerste was daar Saul, toe Dawid en na hom Salomo. Baie ander konings het gevolg, maar oor die algemeen het hulle almal in hul roeping as koninklike verteenwoordigers van God misluk. Dawid het wel nie sleg gedoen nie, en Koning Hiskia was die beste koning. Hy het goeie bloed in sy are gehad – Dawid was sy voorvader (2 Kon 18). Maar op die ou-end kon nie een van die konings in die OT die mas opkom nie. Nie een van hulle kon God so verteenwoordig dat daar vrede geheers het nie. Selfs die goeie koning Hiskia het kort voor sy dood nog gesmag dat daar tog net vrede en trou sal wees in sy tyd nog (2 Kon 20:19).

Jesaja 11 is juis geskryf in ‘n tyd toe die vrugtelose boom van Israel weer afgekap moes word. In die OT is die beeld van ‘n boom soms deur die profete gebruik om na die koning van die land te verwys. Soos hier. Ons weet nie presies wanneer hierdie gedeelte geskryf is nie, maar die argumente is sterk dat die gedeelte kort voor Hiskia se troonbestyging geskryf is, en dat Jesaja in hierdie droom van hom vir Hiskia in die oog het. Want Jesaja droom hier van ‘n nuwe koning wat beter sal regeer as die vorige een, dalk maar weer ‘n koning wat kom uit Dawid se nageslag (Hiskia!), want toe Dawid aan bewind was het dit nog die heel beste gegaan. Die koningshuis is tot niet, dis afgekap, maar, droom die profeet, ‘n nuwe takkie, ‘n nuwe koning, sal uitspruit uit die stomp van Isai (Isai was Dawid se pa).

Teks
1. ‘n Takkie sal uitspruit uit die stomp van Isai,
‘n loot uit sy wortels sal vrugte dra.
2. Die Gees van die Here sal op hom rus:
die Gees wat wysheid en insig gee,
die Gees wat raad en sterkte gee,
die Gees wat kennis gee en eerbied vir die Here.
3. Die takkie sal vreugde vind in die diens van die Here.
Hy sal nie regspreek / oordele vel volgens uiterlike skyn (wat hy met sy oë sien) nie
en nie oordeel / besluite neem / bemiddel op grond van hoorsê (wat sy ore hoor) nie.
4. Hy sal die armes regverdig hanteer,
hy sal die regte besluite neem/bemiddel vir die verdruktes (neergedruktes) van die land.
Hy sal die geweldenaar neerslaan met die staf van sy mond (met sy uitsprake)
en met die wind van sy lippe sal die goddelose om die lewe gebring word.
5. Geregtigheid en trou sal wees soos gordels om sy heupe (hy sal toegerus wees daarmee).

(Wanneer dit gebeur sal…)

6. Wolwe en skape sal saam bly,
luiperde sal tussen bokkies lê,
kalwers, leeus en voerbeeste sal bymekaar wees
en klein seuntjies sal hulle lei.
7. Koeie en bere sal saam wei,
hulle kleintjies sal bymekaar lê,
leeus sal, soos beeste, gras eet.
8. ‘n Babatjie sal speel oor die gat van ‘n adder,
en ‘n kleuter sal sy hand oor die gat van ‘n gevaarlike slang sit.
9. Op my heilige berg sal niemand kwaad aanrig of iets verniel nie, want die aarde sal so vol wees van die kennis van die Here soos die see vol water is.

Boodskap
Ons stap by die winkelsentrums in en besef dis alweer die tyd van die jaar om in die gees van kersfees te kom. Herman is alreeds in die gees van kersfees. Hy het verlede week toe ek by die huis kom hierdie brief in my hand kom druk – ‘n briefie wat ek aan Kersvader moet besorg. En laat ek julle sê: hy droom gróót! My eerste reaksie toe ek die brief lees was “dream on!” Gelukkig het ek dit nie hard-op gesê nie. Want kinders moet kan droom. Volwassenes moet ook kan droom – ons doen dit deesdae te min. Gelowiges moet kan droom. In ‘n wêreld waar ons alte dikwels met die harde en wrede werklikheid gekonfronteer word, is dit verál nodig om te onthou om te droom. Want drome hou ons aan die gang, drome gee ons krag vir die volgende dag, en die volgende seisoen, en die volgende jaar; ook vir die volgende toets en die volgende operasie en die volgende behandelingsessie… Kersfees is ‘n tyd vir drome. As ons nie meer oor die kersseisoen kan droom nie, wanneer dan tog?

Die profeet Jesaja het niks van kersfees af geweet nie. Hy is profeet midde ‘n volk wat in groot moeilikheid is. Want weereens het die koning die volk diep teleurgestel. Meer nog – het die koning vir God teleurgestel. Want hy het nie sy werk gedoen nie. En die boom moes afgekap word. Die volk is ontwortel want hulle is leierloos. Maar nee, begin Jesaja droom – die boom is weer afgekap, maar die wortels is nog daar. En uit die stomp van Isai, die pa van Dawid, sal ‘n nuwe takkie spruit. ‘n Nuwe koning sal na vore kom. Nou het ons netnou al gehoor dat die kanse baie groot is dat Jesaja hier vir Hiskia in die oog het – die koning van alle konings in die OT.

Wanneer Jesaja dan die prentjie van die nuwe koning in sy geestesoog oproep, dan profeteer hy oor die beginsels wat die suksesvolle koning aan die dag sal lê. Profete was immers opgeroep om kritiek uit te spreek teenoor die regering van die tyd, maar ook om hoop te gee vir ‘n beter regering in die dae of tye wat kom. Hoe lyk hierdie nuwe bestel dan waarvan Jesaja droom? Die herstel van die volk sal begin in die sfeer van die godsdiens, want, begin Jesaja, “die Gees van die Here sal op [die nuwe koning] rus. Die koning sal hom dus deur God self laat lei en toerus. Die Gees sal die koning toerus met wysheid en insig, met raad en sterkte, met kennis van en eerbied vir die Here. In die OT het kennis van die Here om veel meer as blote inligting gegaan; dit het ‘n lewende verhouding met die Here veronderstel. Die koning sal vanuit sy verhouding met die Here en as sy verteenwoordiger oor die volk regeer. Hy sal weet dat hy nie moet heers met mag en aansien in die oog nie, maar met wysheid en insig, as raadgewer vir sy volk, vanuit sy verhouding met en eerbied vir die Here. In sy regering sal hy nie aan homself dink nie, maar aan die volk wat God aan sy leiding toevertrou het.

Hierdie toerusting van die Gees sal tot ‘n baie spesifieke regeringstyl lei. Die koning se fokus sal wees op geregtigheid en op trou. In verse 3-5 word verskeie woorde vir geregtigheid gebruik – so asof Jesaja hiermee die omvattende regverdige handelinge van die koning wil beskryf – woorde soos: hy sal “reg spreek, die regte besluite neem, bemiddel, regverdig optree”. Geregtigheid beteken verder om die waarheid te soek, om lojaal te wees aan die gemeenskap (geregtigheid in die OT was nooit ‘n persoonlike saak nie!), om ander mense se wel-wese in ag te neem. Die koning se besluite sal nie berus op wat sy oë sien of op wat sy ore hoor nie, maar dit sal gerig word deur die wysheid, insig en raad wat vanaf die Gees van die Here self kom. Hy sal hom dus nie deur menseprentjies en -praatjies laat lei nie, maar deur God.

Die belangrikste van alles is miskien die mense vir wie die koning in die bresse sal tree – nie vir sy eerste of tweede minister of vir die kabinet of die minister van finansies of gesondheid of daai een wat soveel geld steel om mee vakansie te hou of huise vir homself te bou nie. Hierdie koning gaan nie onreg onder die mat vee sodat die magtiges en rykes in die land se sondes en skandes geheim gehou kan word nie. Nee. Hy gaan na die armes toe gaan, na die verdruktes toe, na die wat gebukkend gaan onder die sosiale en ekonomiese sisteem van die dag. Hy sal die regsorde herstel en hy sal die nood van die mense wat hom BROODnodig het verlig. Dit is hoe die regeerder sal lyk wat in God se naam en deur God se Gees na die volk omsien. En in die proses sal hy die geweldenaars en die goddeloses nie met wapens en geweld ontmagtig nie, maar met sy woorde.

Naas geregtigheid wat hy soos ‘n gordel om sy lyf sal vasbind, sal hy trou om hom vasbind. Hierdie woord beteken dat hy betroubaar sal wees, hy sal lojaal wees aan sy mense, en eerlik. Hy sal iemand wees op wie die volk kan reken. Jy sal weet waar jy met hom staan, en die samelewing sal veilig voel onder sy bewind. Want die gevolg van hierdie manier van regeer, is niks anders as vrede en wel-wese vir die volk nie.

Stel julle dit net voor – hierdie styl van regering waarvan Jesaja praat. Verbeel jou dit net vir ‘n oomblik. Jesaja droom groot, nê, dalk hopeloos te groot. Nie eens Hiskia kon hierby uitkom nie. Hy het ook daaroor gedroom en hy het sy bes probeer, maar nie eens hy kon nie. Jesaja besef hoe onmoontlik hierdie ideale regering vir mense is om te bereik. Hy weet dat mense net deur die krag en die Gees van God so met geregtigheid en trou kan regeer. En wanneer so ‘n regeringstyl ‘n werklikheid word, dan word die onmoontlike moontlik. Jesaja raak skoon liries oor die omvang van die vrede wat sal heers! Dan, droom hy, sal wolwe en skape saam bly, luiperde sal tussen bokkies lê, koei en bere sal saam wei en klein seuntjies sal hulle lei, babas en kleuters sal by die gate van slange speel…want die aarde sal vol wees van die kennis van die Here.

Ja, dan heers die vrede wat alle verstand te bowe gaan. Nie ‘n geestelike vrede nie, maar ‘n aardse vrede tussen landsgenote, onderling, waar selfs die armes en verontregtes die vrugte van die regering en vrede pluk. Baie later sou daar nog ‘n lootjie uit die stomp van Isai voortspruit, en Hy sou die teelaarde gereed kom maak vir ‘n heerskappy wat Hiskia ook nie kon regkry kry. Hy sou kom wys hoe dit veronderstel is om te lyk. Die engele het nie verniet met die geboorte van hierdie Loot aan die laëklas herders aangekondig: Vrede op aarde vir die mense in wie Hy ‘n welbehaë het!” nie.

Ons weet nie wat vrede is nie. Nie een van ons weet nie. Ons het dit nog nie ervaar nie. Ons regeerders misluk nes die regeerders in die OT. Ons kan nie eens die vinger net na hulle wys nie want in die tyd van die NT het demokrasie ‘n werklikheid begin word. Daar hoor ons dat alle gelowiges koningskinders is. En as jy jouself ‘n koningskind wil noem, dan moet jy jou naam gestand doen. Elke gelowige is geroep om ‘n koning te wees. Weliswaar nie almal as president van die land nie, maar ons leef almal binne ons eie klein koninkrykies waar ons dag na dag moet besluit of die Gees van God deur ons gaan heers, en of ons self op die troon gaan sit. En ons het ‘n gemeenskaplike rol om as konings ons uit te spreek oor die onreg in die samelewing, om regverdig te luister en te bemiddel, om reg te doen aan andere – veral aan die armes en die onderdruktes.

Die Lootjie in die krip het gegroei ‘n waardige Boom geword. Hy het hom nie uitgerus met duur klere nie, Hy het nie in ‘n paleis gaan woon nie, Hy het nie met die VIP’s geëet nie. Hy het ‘n klompie vissermanne gaan roep om op sy “kabinet” te dien. Hy het na die armes en die onderdruktes en die sondaars toe gegaan, na hulle stories geluister, hulle siektes gesond gemaak, Hy het vir hulle vrygespreek en tweede kanse op die lewe gegee, Hy het hulle status in die samelewing herstel. Hy het soveel omgegee vir die armes en die swakkes en die wat hulself nie uit die modder kon optel nie, dat Hy Homself later oorgegee het aan ‘n korrupte regeringstelsel, dat Hy, ironies, aan ‘n boom gekruisig is, en bo-aan die boom het daar nogals gestaan “Koning van die Jode”.

Hierdie Koning, het deur sy styl van onvoorwaardelike, opofferende liefde vir ons kom wys hoe ‘n regeerder, ‘n koning, hom- of haarself vir die mense gee. Sonder om een oomblik aan Homself te dink. Alleen maar gerig op die welwese van die samelewing, en op die droom van vrede op aarde.

Dis amper kersfeestyd. Dream big. Ons moet groot droom oor die vrede van God op aarde. Droom daarom die onmoontlike. Droom van ‘n vrede wat so omvattend sal wees dat selfs die skape en die wolwe saam sal bly.
Dream on. Droom werklik aan. Moenie mekaar se drome blus nie. Moenie ophou om van God se vrede op aarde te droom net omdat jy dit nog nie sien nie. Gelowiges word geroep om die droom, die visie, die hoop lewendig te hou.
En laaste: live your dream, of eerder as koningskinders wat deur die Gees van God toegerus word – leef God se droom. Onthou dis tyd om in die gees van kersfees te kom, dis tyd om in die Gees van God te kom. Mag die Gees in hierdie kersfeestyd vir elke koningskind toerus met wysheid en insig, met raad en krag, met kennis van en eerbied vir die Here. Mag julle dit gebruik om die lewe vir ander wat swaarkry makliker te maak. Mag julle hierdie kersseisoen fokus daarop om reg te doen aan mense, om uit te reik, te help, lojaal te wees, betroubaar, opreg, nie aan jouself te dink nie, maar aan die mense wat swaarkry aan die lyf voel. Mag julle die geweldenaars en die goddeloses met julle woorde tot inkeer bring. Mag julle as verteenwoordigers van God op aarde hierdie kersfeestyd so leef dat die minstes onder ons nie net van geregtigheid en trou en vrede sal droom nie, maar, omdat óns droom, dat hulle dit uit ons hande en ons monde sal beleef. Dit ís tyd vir ons om in die Gees van kersfees te kom.

Creative Commons Licence

Kopiereg: Hierdie werk deur Dr Tiana Bosman word gelisensieer onder ‘n “Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivs 2.5 South Africa License”.