Matteus 5:1-12 – 2014

2 Februarie 2014 Koninkrykstyd
Prediker: Dr Tiana Bosman

Die verkiesing lê alweer om die draai… So in die gees van die verkiesing, kom ons dink ‘n bietjie. Wat verwag ons van ‘n leier? Iemand wat die murg het om ‘n nasie te lei, ‘n land te regeer. Wat is die beste strategie wat so ‘n persoon aan die dag moet lê ten einde ‘n suksesvolle loopbaan in die kollig te verseker?
Ons sou dadelik kon sê dat so iemand baie mooi te werk moet gaan om die regte kandidate vir sy party te werf. ‘n Goeddeurdagte werwingsveldtog is dus van kardinale belang. Want ‘n goeie leier soek sterk navolgers, goeie orators, mense wat reeds self naam gemaak het in die omgewing waarin hulle beweeg.
Jy trek ook nie jou mense sommer so van die straat af nie. Nee, jy kies elkeen individueel, en voordat jy kies doen jy ‘n deeglike “background check”.
‘n Leier is immers op die ou-end net so sterk soos die groep wat hom volg. Dis dus uiters belangrik om jou navolgers, jou na-praters versigtig te kies…

Dan kom ons by die openingstoespraak van ‘n goeie leier. Hoe sal hy begin, wat sal hy sê om sy mense se guns te wen? Om hulle veilig te laat voel? Om vir hulle sekuriteit te gee? Om vir hulle te laat weet hulle lewens, hul belange en hul toekoms is in goeie hande as hy aan bewind is. Met watter woorde sal hy hulle opsweep tot juigkrete en daadwerklike aksie?
‘n Voorbeeld van ‘n toespraak wat goed sal afgaan, is dalk iets soos die volgende:

“Onder my bewind wil ek julle van die volgende verseker:

Dit sal goed gaan met die wat op hul eie voete kan staan en vir hulleself kan sorg, want hulle sal hul eie huise besit. (Hoor hoor!)
Dit sal goed gaan met die wat altyd lag en vrolik is, want hulle het nie troos nodig nie. Vir hulle sal ek ‘n stérk leier wees. In my kabinet is daar nie plek vir sissies nie. (Hoor hoor!)
Dit sal goed gaan met diegene wat hulself kan handhaaf en hul plek vol kan staan, want die wêreld behoort aan hulle. Ek waarborg julle, ons sal die hele wêreld aan ons voete hê! (Hoor hoor!)
Dit sal goed gaan met die wat op die regte tye ‘n blinde oog kan gooi as dinge nie so regverdig verloop vir mense wat nie ons saak versterk nie, want die wat weet wanneer wegkyk meer lonend is as raaksien, sal genoeg geld hê en nooit honger gaan slaap nie. (Hoor hoor!)
Dit sal goed gaan met die wat weet dat ongenaakbaarheid ‘n integrale deel van die lewe is, want swakheid sal nie geduld word nie. Onder my regering leef ons met die beginsel van ‘n oog vir ‘n oog en ‘n tand vir ‘n tand – en julle sal sien, niémand sal met my skoor soek nie! (Hoor hoor!)
Dit sal goed gaan met die wat weet dat ‘n leuen op sy tyd noodsaaklik is vir oorlewing, want hulle is slim, kom weg met dinge, en kom so voor in die lewe. Hulle sal hul eie suksesse beleef.
Dit sal goed gaan met die wat kan oorlog voer, want hulle sal soldate in my weermag wees. Hulle sal grens toe gaan en die geleentheid hê om met die trek van ‘n sneller of die gooi van ‘n granaat te besluit oor die lewe van ‘n ander persoon. Ek sal aan hulle mag gee. (Hoor hoor!)
Dit sal goed gaan met die onder julle wat my vyande kan vervolg, want so sal ons meer en meer grond wen, en op die ou-end behoort die hele wêreld aan ons! (Hoor hoor!)
Laaste maar nie die minste nie: Dit sal goed gaan met julle wanneer die mense julle prys en agter julle aanloop en altyd goeie dinge van julle sê omdat julle m‎y volg, want julle loon op die aarde is groot: soveel pryswoorde om op te roem! Julle name sal op my ereskild in die presidensiële voorportaal verskyn. (Hoor hoor!)

Hoor julle die wonderlike toespraak? Yes, you can!… En die skare antwoord met dawerende applous: Hoor hoor!

Jesus van Nasaret is gebore. En van vóór sy geboorte af al ge-etiketteer as die nuwe opkomende leier, die een wat die Jode uit die greep van die Romeinse heerskappy sal verlos, die een wat met militêre strategie en geweld sy pad sal ooploop totdat hy op die troon van die land sit. Niks sal hom kan keer nie, want God is aan sy kant. Die koninkryk van die Romeine is aan die begin van sy einde, want met die geboorte van Jesus het die koninkryk van God (die koninkryk van die Jode!) aangebreek. Hoor hoor!

Vir die eerste 30 jaar van sy lewe handhaaf Jesus ‘n laë profiel. Sy agtergrond en familiegeskiedenis is nie te waffers nie, buite-egtelike kind, word groot aan die verkeerde kant van die spoorlyn. Maar hy word groot, en iewers raak dit tyd om sy eie naam te maak, los van sy familie, en om die mense te oortuig van wie hy werklik is. Hier is sy kans nou – as hy net mooi strategies te werk gaan, dan kan mense hom dalk sy agtergrond vergewe en die potensiaal van ‘n nuwe regeerder in hom raaksien. (Daar is immers ook al ander leiers wat bo hul omstandighede uitgestyg het en die onmoontlike reggekry nie … onder meer ook ons eie Nelson Mandela.)

Maar van die begin van Jesus se veldtog af loop dinge lelik skeef. Vir sy inwydingseremonie laat hy homself met die doop van sondaars doop. Hierdie leier wat mense aan sy kant moet kry, verklaar homself in die openbaar as sondaar. Oeps…
Daarna word hy in die woestyn 3 keer rykdom en mag en status aangebied – asof op ‘n goue skinkbord aangedra. Wat ‘n goeie begin sou dit nie vir hom wees nie. Maar hy wys dit alles van die hand…
Toe breek die tyd aan om sy kabinet bymekaar te maak. Hy moet goeie manne kies, sterk manne, slim manne, politici en leiers en skrifgeleerdes en priesters en leermeesters, manne wat sy saak sal versterk. Maar in plaas daarvan om by die parlement en die hof en die sinagoge te gaan soek, gaan stap hy langs die see. En hy roep eenvoudige vissermanne en nooi hulle om op sy kabinet te dien.
En toe dit tyd raak om bande te bou met ander maghebbers, tyd om vergaderinge agter toe deure by te woon en sake te bespreek? Toe is hy te besig om siek mense gesond te maak, om duiwels uit te dryf, om aandag te gee aan geestelik versteurdes en verlamdes, en om met hierdie veragtelike mense geselsies aan te knoop.

Maar al sy kanse is nog nie verspeel nie, want die groot dag breek aan en Jesus gaan sy openingstoespraak lewer. As hy nou sy woorde reg kies en met sy argumente kan oortuig, dan kan daar net miskien dalk wel ‘n positiewe wending kom vir sy beoogde pad na die troon…

Lees Matteus 5: 1-12
En die skare is stil… Geen applous nie, geen “Hoor hoor!” nie. Want niemand kan glo wat hulle hoor nie.
Hier is hierdie groepie mense rondom Jesus. Die wie se lewens al deur Hom geraak is. Die dissipels wat nou-die-dag nog vissermanne was. Saam met hulle ook die siekes en die versteurdes wat netnou nog deur Jesus gesond gemaak is. Die armes wat niks beter het om met hulle tyd te doen as om op straat rond te loop en te sien wat Jesus doen en dan ook maar agter Hom aan te loop en te luister wat Hy te sê het nie. Wie weet, Hy laat hulle glad nie dink aan ‘n opkomende politieke leier en regeerder nie, maar dalk verras Hy hulle nog. Dis immers reeds ‘n verrassing dat Hy hulle nie verwilder nie. Dis reeds opvallend dat Hy vir hulle tyd maak, met hulle bemoeienis maak, terwyl die ander leiers beter en belangriker dinge het om te doen.

Maar wanneer Jesus dan begin praat, al is dit met die armes en die veragtelikes, maak Hy ‘n toespraak wat glad nie sin maak nie. Dit begin sommer in die eerste sin met ‘n skokgolf: “Geseënd is die wat arm van gees is, want aan hulle behoort die koninkryk van die hemel.” Dws: Geseënd is die wat geestelik bankrot is. Geseënd is die wat geen godsdienstige bekwaamhede of potensiaal toon nie – die wat dit nie gemaak het in hul studies van die torah en die geskrifte nie. Die wat niks weet van God nie. Geseënd is die wat weet dat hulle God nie het nie … want aan hulle behoort die koninkryk van die hemel.

En onthou verlede week se boodskap: Met wie praat Jesus nou weer hier? Met die wat geen godsdienstige potensiaal getoon het nie. Met die wat weet dat hulle niks van God weet nie. Met die wat daarom ook weet wat hierdie leemte in hul lewens beteken, met die wat net maar met hulle niks en hulle verwardheid na Jesus se toespraak kan kom luister. Geseënd is julle wat arm is van gees, want aan júlle behoort die koninkryk waarvoor Ek gebore is, aan júlle behoort die koninkryk wat Ek hier vestig. Hierdie koninkryk hét nou aangebreek, en dis vir júlle, julle wat dink dat julle dit nie werd is nie, julle wat weet dat julle dit nie verdien nie.

So kan ek elke uitspraak van Jesus so bietjie lyf gee en uitbou, maar dit is nie die punt van vanoggend se boodskap nie. Dit is elk geval ook nie so moeilik om hierdie uitsprake te verstaan nie. Die punt van die boodskap, en van Jesus se inleiding van sy intreerede, is om vir die mense wat daarna kom luister het, te oortuig dat s‎y boodskap, dat sy koninkryk vir húlle bedoel is. Hy praat hier met die swakkes, die gebrokenes, die wat nie kan aandring op ‘n geregmatige plek in die samelewing nie, die wat swaarkry, die wat arm is van gees.
“Ek wil vandag vir julle kom sê dat júlle die gelukkiges is. Die koninkryk wat Ek kom vestig is vir júlle bedoel. Ek soek nie die sterkes en die slimmes en die hardvogtiges en die magsbeheptes nie. Hulle kan hulleself maar help. Die verskil tussen my koninkryk en die koninkryke wat julle tot dusver ken, is dat my koninkryk bedoel is vir die mense wat hulself nie kan help en beskerm en verdedig en emansipeer nie.

Die fokus van die saligsprekinge is nie die skare nie. Die fokus is nie die armes van gees en die wat treur en die sagmoediges en die barmhartiges nie. Dit gaan nie hier om verdienstelikheid nie – bv “sorg dat julle arm is van gees, want dat sal julle die koninkryk ontvang; sorg dat julle treur, want dan sal julle vertroos word; sorg dat julle vervolg word, want dan het julle ‘n plek by My” nie. Nee, hierdie seëninge word nie verdien deur die regte, nederige lewenshouding en gedrag nie. Die seëninge is ‘n gegewe, dit word toegesê, en die verrassende lê daarin dat Jesus dit toesê aan die tipe mense van wie ons dit die minste sou verwag. Dit is baie belangrik dat ons dit sal verstaan. Die teks, die inhoud van wat Jesus sê, gaan primêr oor wie Gód is, en nie oor wie ons is nie. Dit gaan oor wie hierdie nuwe leier is. Dit wil juis vir ons sê, ongeag wie en wat ons is – daar hét nou in Jesus van Nasaret se koms ‘n koninkryk vir ons aangebreek, daar ís vir ons plek in hierdie koninkryk – selfs al weet ons dat daar nêrens anders vir ons ‘n plek in hierdie wêreld is nie. Juis dan…

Jesus sê: dís soos dit is in die koninkryk van die hemel. Glo dit maar, maak dit julle eie. Dit is reeds julle s’n – julle almal wat nie goed genoeg is vir die standaarde en vereistes van die samelewing nie, julle almal wat dink dat julle nie goed genoeg is nie, wat dink dat julle nie ‘n plek het nie – julle hét nie ‘n plek nie ja, nie hier op die aarde nie, want julle plek is reeds in die koninkryk van die hemel. Julle mag dit dalk nie sien nie, maar dit is so. Dit is die heerskappy, die tipe regering wat Ek met my saambring. Dit is die boodskap wat Ek verkondig. Dit is die boodskap wat Ek leef. Hierby wil Ek hê dat julle moet inkoop. Glo dit, eien dit toe vir julleself – want hierdie koninkryk is juis vir mense soos julle! Júlle is die geseëndes, nie hulle nie, nie die sterkes en die onafhanklikes en die eiewyses en die met al die antwoorde en diegene wat weet hoe om ander uit te buit nie. Hulle dink hulle het die wêreld aan hulle voete. Maar julle, julle staan met julle voete in die koninkryk. Ek wil van júlle my volgelinge maak. Ek kies júlle. (Dis daarom dalk juis nie ‘n Yes You Can-toespraak nie, maar ‘n Ek Kies Julle-toespraak.)

Ek moet sê, dit ís nogals ‘n treffende openingstoespraak. Dit is tog een om te onthou. Maar nie omdat dit, na wêreldse standaarde, so goed is nie. Dalk eerder omdat dit so sleg klink, so verkeerd, so onmoontlik. Maar vir die groep wat hier deur Jesus toegespreek word, so bevrydend.
Die saligsprekinge is eintlik ‘n baie mooi naam, want Jesus bring hier ‘n absolute HEILsame boodskap aan die minderbevoorregtes: “Julle weet dat daar nog nooit vir julle ‘n plek was nie. Julle weet dat julle nog nooit behoort het nie. Julle weet dat julle nog nooit gehoor is nie. Dat julle vir elke regering ‘n las is. Maar Ek sê vir julle: In my regering is daar plek vir julle. Julle is vir My belangrik. Ek bring vir julle hoop. Van nou af sal julle raakgesien word. Want in My regering soek Ek nie in die eerste plek om deur my volgelinge gedien te word nie. Ek soek om te dien. Ek is hier vir julle, en nie julle vir My nie. Daar is vir julle hoop.”

Geseënd is julle wat weet hoe afhanklik julle van God is,
Geseënd is julle wat oor verliese treur,
Geseënd is julle wat nederig (sagmoedig) is,
Geseënd is julle wat honger is en dors is vir geregtigheid,
Geseënd is julle wat genade en medelye betoon (barmhartig is),
Geseënd is julle wat ‘n skoon, rein hart het,
Geseënd is die vredemakers,
Geseënd is dit wat vervolg en uitgekryt word omdat hulle doen wat reg is,
Want aan julle behoort die koninkryk van die hemel. Ek het vir júlle gekom.

Creative Commons Licence

Kopiereg: Hierdie werk deur Dr Tiana Bosman word gelisensieer onder ‘n “Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivs 2.5 South Africa License”.