Psalm 123 – 2014

16 November 2014 Koninkrykstyd
Prediker: Dr Tiana Bosman

Agtergrond

Psalms 120 – 134. ‘n Groep psalms bekend as die pelgrimsliedere.

Opskrif: ’n Lied vir die opgaan.

Daar was 3 groot pelgrimsfeeste per jaar, en hierdie liedere is gesing terwyl die volk opgetrek het na Jerusalem vir die feeste.

‘n Klomp bekende liedere. Psalm 121 (Ek kyk op na die berge), 126 (Toe die Here die lot van Sion verander het, was ons soos mense wat droom), 127 (As die Here die huis nie bou nie), 131 (Here, my hart is nie hoogmoedig en my oë nie verwaand nie).

Die psalms bou op tot by die crescendo in 134 waar die volk wat optrek die einde van hul lang reis bereik en die tempel reg voor hulle sien: “Kom! Prys die Here, julle almal, diensknegte van die Here…”

Psalm 123 dateer uit die laat of na-ballingskapstydperk.

Dis ‘n gemeenskaplike klaaglied want die volk wat optrek bekla hulle lot by die Here, maar dis terselfdertyd ook ‘n gemeenskaplike lied van vertroue, ‘n lied waarin hulle die Here nie laat gaan nie, omdat hulle weet dat Hy hulle nooit sal laat gaan nie. Daarom beroep hulle hulle op God, hulle maak aanspraak op sy hulp, hulle maak staat op sy ingrype.

Psalm 123

  1. Na U kyk ek op, U wat in die hemel heers.
  2. Kyk, soos die oë van slawe gerig is op die hand van hulle eienaar,

Soos die oë van ‘n slavin gerig is op die hand van haar eienares,

so is ons oë gerig op die Here ons God totdat Hy ons genadig is.

  1. Wees ons genadig, Here, wees ons genadig;

want ons het meer as genoeg gehad van minagting; (groot is ons versadiging van minagting)

  1. ons het meer as genoeg gehad van die spotlag van selfvoldane mense, (groot is ons siel se versadiging van die spotlag van arrogante mense)

van die minagting deur hooghartiges.

 

Vs 1 – die voorganger sit die lied in, daarom in die eerste persoon. Vanaf vs 2 val die res van die mense in.

Die psalm is kort en dit vorm ‘n eenheid. Tematies heg elke vers aan die voorafgaande vers. Binne die eenheid kan ons 3 dele identifiseer:

  1. Na U kyk ons op,
  2. totdat U ons genadig is,
  3. want ons het meer as genoeg gehad van swaarkry.

NA U KYK ONS OP…

Op U is ons oë gerig, U wat heers in die hemele

Stip kyk ons na U vir die geringste beweging, gebaar, teken…

TOTDAT ons dit sien.

Verhouding tussen hand en oog

Kyk na hand

  1. ophou met straf – nee, dis nie die primêre doel van ‘n hand nie!
  2. meester se wense of bevele
  3. om kos te gee, om behoeftes aan te spreek, om dinge beter te maak!!!

By my kom die prentjie op van ‘n hond wat by sy eienaar se voete lê. ‘n Eienaar wat hom liefhet. A dog is a man’s best friend… (Lojaliteit, vertroue, fokus)

As honde kon praat: Agter hierdie baas sal ek aanloop, hom sal ek volg, selfs al gaan dit swaar, want ek wéét hy sorg vir my. Sonder hom kan ek nie lewe nie. Ek sal hom so volg dat ek my lewe vir hom sal gee.

Beeld van algehele afhanklikheid

Here ons God – aanspreeksvorm, verbondsverhouding (Ek sal julle God wees, en julle sal my volk wees.)

Psalm 104: 27-28: “Hulle almal sien op na U om vir hulle kos te gee op tyd.

Gee U vir hulle, raap hulle dit op; word hulle versadig met wat goed is.”

God as Vader wat sy huismense voed.

Psalm 145: 15-16: “Alle oë kyk vol verwagting na U, en U gee vir hulle kos op tyd.

Wanneer U u hand oopmaak, versadig U al wat lewe met wat hulle wil hê.”

‘n Erkentenis van totale afhanklikheid van God

Wat is die versorging, die kos waarom die volk hier bid?… In Psalm 121 bid hulle om beskerming van rowers en roofdiere. Op ander plekke genesing van siektes. Elders bid hulle om die fisiese versorging van hul liggame – letterlik om kos. Hier bid hulle om God se genadige ingrype want daar is mense wat hulle sleg behandel.

TOTDAT U ONS GENADIG IS…

Wees ons genadig > ontferm U oor ons

Die vraag is nie of God genadig sal wees nie, maar om te wag totdat Hy sy genade en ontferming sal wys. Want doen sal Hy dit doen. Dit is vir die sangers van hierdie lied ‘n gegewe feit. So is die gesonde verhouding tussen slaaf en eienaar. So is die verbondsverhouding tussen God en mens. Hy het sy trou aan ons beloof. Hy sal sy trou aan ons bewys. (Soos ‘n wagter wat wag op die môre, wag op die môre, so wag ons op U, o Heer – die wagter op die muur van die stad wat uitkyk vir die koms van die vyand.)

WANT ONS HET MEER AS GENOEG GEHAD VAN SWAARKRY.

We have had our fair share of suffering.

Afrikaanse beelde wat baie goed aansluit by die Hebreeus: Ons is keelvol, ons siele is sat (allesomvattende betekenis van nevesh – keel, asem, siel, wese). Tot oorlopens toe vol

Wat presies die omstandighede was weet ons nie. Ons weet wel dat die volk wat optrek ervaar dat hulle gespot en geminag word deur arrogante mense wat dink dat hulle belangriker is as ander. Verskeie moontlikhede wat in hierdie konteks goed sou pas, bv:

  • Die onderdrukking van die volk ten tye van die ballingskap. Spot wat hulle verduur het vanaf die Assiriërs en Babiloniërs. Slawe gemaak. Identiteit daarmee heen. Menswaardigheid is aangetas. (Leiers weggevoer en oorleef in land waarvan niks meer oor is nie, land sonder infrastruktuur.) Neersien asof hulle straatbrakke is.
  • OF Dit wat op hulle wag as hulle in Jerusalem aankom. Hul eie mense, hul eie priesters en skrifgeleerdes wat op hulle neersien, wat hulle uitbuit, wat belasting verhoog en dubbelprys vra vir offerdiere (bokke en skape en duiwe) omdat die mense wat optrek vir die fees nie hulle diere kan saamtrek nie (dis te ver en te gevaarlik). Hulle is uitgelewer aan die room van die volk, die priesters wat offerdiere aan hulle moet verkoop. Maar hierdie priesters maak wins daaruit. En die mense het geen keuse nie, want hulle kan nie sonder offerdiere die tempel betree nie. (vgl. die keer toe Jesus die tafels omgegooi het, juis agv hierdie praktyke).

Hoe dit ookal sy, hier is ‘n groep mense wie se menswaardigheid aangetas is.

As lg die geval was: Here, jaar na jaar trek ons op om U in u tempel in Jerusalem te aanbid. Jaar na jaar wil ons deel wees van die fees, deel vorm van die geloofsgemeenskap wat U eer. Maar jaar na jaar word ons gespot wanneer ons by die tempel aankom, word daar op ons neergesien, word ons met minagting behandel, trek kerkmense hulle neuse vir ons op… Wanneer sal ons dan ook goed genoeg gewees? Wanneer sal ons welkom wees? Wees ons genadig o God. Mense wil hulle nie oor ons ontferm nie, maar ons oë is op U gerig, TOTDAT Ú ons genadig is.

Oë gerig na die hemel (Die destydse wêreldbeeld en verstaan van waar God in die prentjie ingepas het – God is op sy troon in die hemel van waar Hy heers.)

God is nog op die troon – die psalm begin met hoop en vertroue.

Here U regeer. Daarom bly ons oë op U gerig. Wag ons vir die geringste gebaar, en weet ons dat U vir ons sorg en vir ons in die bresse tree.

Mense wat midde hulle swaarkry smag na die koms van die koninkryk van God.

Direkte aansluiting by die bergrede: Geseënd (welgeluksalig!) is die wat weet hoe afhanklik hulle is van God > letterlik die wat arm is van gees – die eenvoudiges, die op wie ander mense neersien, die wat weet dat hulle hulself nie kan help nie, dat niks en niemand hulle kan help nie, net God; want aan húlle behoort die koninkryk van die hemele.

Leef ons nog met hierdie afhanklikheid? Het ons God nog só nodig? Of leef ons dalk eerder met die onuitgesproke gedagte dat ons eintlik op ons eie kan regkom, vir onsself kan sorg. Dat ons nie regtig vir God nodig het nie. Ons is suksesvol genoeg op ons eie. Ons kom dus nie kerk toe om ons afhanklikheid te bely nie, ons kom eerder kerk toe omdat ons ten diepste eintlik glo dat God die een is wat óns nodig het, God kan nie sonder óns nie.

Here ons God, óns is u hande en u voete, wat sal U tog sonder ons doen?… So skryf ons ons eie psalms vandag…

Hoekom is ons gelowiges? Omdat ons in die naam van God goeie werke wil verrig? Van die wêreld ‘n beter plek wil maak? As dít ons primêre motivering is, dan staan ons baie gou aan die kant van die arrogantes, die beterweteriges, die hooghartiges.

Of is ons eerder gelowiges omdat ons weet dat ons nie sonder God kan leef nie. Dat ons sonder Hom tot níks in staat is nie. Dat ons vir álles van Hóm afhanklik is.

Dis nie die suksesvolles en die sterkes wat die koninkryk van die hemele conquer nie. (Mens conquer dit in elk geval nie.) Dis die nederiges en die afhanklikes wat geleer het om in vertroue op God alleen te bly wag, die wie se oë stip bly kyk na die hand van God, die geringste beweging van sy vingers, ‘n gebaar van liefde, ‘n streel oor die kop – dit is húlle wat die koninkryk van God ontvang. Die koninkryk is vir mense soos hulle bedoel. Julle. Ons.

Sluit af met die gedig in Psalm 131.

Creative Commons Licence Kopiereg: Hierdie werk deur Dr Tiana Bosman word gelisensieer onder ‘n “Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivs 2.5 South Africa License”.