Johannes 2:13-22 – 2015

8 Maart 2015 Lydenstyd
Prediker: Dr Tiana Bosman

Paasfees – die jaarlikse fees waartydens alle Jode opgetrek het na Jerusalem om God te aanbid. Een van die voorskrifte was dat die Jode diereoffers aan God moes bring waardeur hulle dan vergifnis vir hulle sondes ontvang. Die bekendste offer tydens die paasfees was die lammers, waarvan daar ongeveer 200 000 per jaar geoffer is. Beeste kon ook geoffer word en so ook duiwe. Die arm Jode mag 2 duiwe geoffer het ipv ‘n lam. Duiwe was ook die algemene offer wat deur onrein vroue en melaatses gebring is sodat hulle gereinig kon word.

 

Die probleem met die offerdiere was dat mense van heinde en verre te voet of op donkies gereis het vir die groot samekoms in Jerusalem. Die reis was dikwels te ver om diere van die huis af saam te bring met die oog op die offers, en die gevaar het verder bestaan dat die diere siektes of beserings langs die pad sou opdoen, met die gevolg dat hulle nie meer aan die streng voorskrifte vir die offers sou voldoen nie. Om die reisigers te help het die priesterhoofde en die Sadduseërs toe ‘n stelsel ontwerp waarvolgens Jode met hul aankoms by die tempel voorafgekeurde diere kon aankoop op die tempelplein. Met verloop van tyd het die priesterhoofde en die Sadduseërs se syferbreine egter ingeskop en hulle het besef dat die verkoop van offerdiere ‘n manier kon word om munt te slaan uit die situasie. Die moeë reisigers kom leëhand en daarom verleë by die tempel aan, en moet noodgedwonge bereid wees om enige prys te betaal vir die diere voorhande. Hulle mag immers nie leëhand by die tempel ingaan nie.

 

Om alles te kroon moes alle mans ouer as 20 ook nog tempelbelasting betaal. Die geldwisselaars het gesorg dat hierdie belasting met die “regte” geld betaal word. Vanweë hulle ver plekke van herkoms het baie Jode net Griekse en Romeinse munte gehad. Aangesien die keiser se kop op hierdie munte verskyn het het mense geglo dat die keiser so tot godheid verhef word, maar daar mag tog net een God wees, naamlik die God van die Jode. Hierdie munte moes dus ingeruil word vir Joodse muntstukke. Die geldwisselaars het hierna omgesien, natuurlik teen baie hoë kommissie, en die World Trade Centre is tot op die trappies van die tempel gebring. Die godsdientige fees wat die aanbidding van God ten doel gehad het en daarmee saam die bring van offers as teken van berou en versoening van mense se sondes, het ‘n besigheidsheids“hub” geword wat uit was op winsbejag – gedryf deur die skrifgeleerdes en die Sadduseërs van alle mense. Mense, wat uitsluitlik gekom het om God te aanbid en hulle verhouding met Hom te herstel, is UITGEBUIT.

 

Wat amper nog dieper lê as die uitbuiting, is die uitsluiting. Die tempelterrein het uit verskeie areas bestaan. In die middel was die tempel self – die gebou met die heiligdom, slegs beskore vir toegang deur die gesonde Joodse mans. Afhangend van plek en status binne die samelewing en die godsdienstige tradisie kon die manne dan in die tempel self of in die “voorportaal” of dieper gaan. Slegs die priesters kon die binneste heiligdom betree. Rondom die tempel was die tempelplein. Ook ten volle deel van die tempelarea, maar darem nog nie heeltemal “heilige grond” nie. Dit is die gebied waar vroue, heidene (wat tot bekering gekom het), en siekes en melaatses toegelaat is. Dit is dan nou ook die gebied waar die handelaars en die geldwisselaars hulle tafels opgeslaan het. Die vroue, die siekes en die heidene moes voor en tydens die paasfees padgee; hulle moes plek maak vir offerdiere en kasregisters. Mense is dus nie net uitgebuit nie. Ander wat, soos ons in die evangelies lees, baie na aan die hart van die Here gelê het – die verstotenes en die siekes en die vreemdelinge – is met die groot jaarlikse godsdienstige fees UITGESLUIT.

 

Hierteen het die Here dit in Johannes 2. Nie primêr teen die feit dat daar handel gedryf word by die tempel nie. Maar teen die feit dat mense in die proses uitgebuit en uitgesluit word. En ook nie deur wie nie? Deur die priesterhoofde en die Sadduseërs – die reeds ryk godsdienstige leiers van die tyd. Daarom word Jesus woedend. En Hy vleg ‘n sweep van toutjies wat waarskynlik gebruik is om die diere mee vas te bind en Hy verdryf almal uit die tempel, mens sowel as dier. Die woord wat hier vertaal word met “uitjaag” is ‘n baie sterk Griekse woord (eksebalen), dis ‘n kras uitdrukking wat gewoonlik gebruik is wanneer Jesus demone uitgedryf het. Die OAV se “uitdryf” pas hier beter as die NAV se “uitjaag”. Jesus het die tafels van die geldwisselaars omgekeer. “Vat hierdie goed hier weg! Moenie die huis van my Vader ‘n besigheidsplek maak nie!” Volgens die ander evangelies se vertelling beskuldig Jesus die mense daarvan dat hulle die Vader se huis ‘n rowernes maak, dit terwyl sy huis bedoel is om ‘n huis van gebed te wees vir al die nasies, haal Hy dan Jes 56:7 aan (Mark 11:17). ‘n Huis van gebed vir al die nasies, vir alle mense, maar met die grootste fees word almal behalwe die elite groepie van gesonde Joodse mans uitgesluit.

 

Mense sê dikwels dat dit darem die enigste plek in die NT is waar Jesus kwaad word. Dit is nie heeltemal waar nie. In Markus 3:5 word Hy kwaad oor die Fariseërs nie wil hê dat Hy iemand op die Sabbat genees nie; in Lukas 13:32 verwys Hy in woede na Herodes as ‘n “jakkals”; en wat van al sy weë-uitsprake teenoor die skrifgeleerdes en die fariseërs: “ellende wag vir julle…!” Jesus het dikwels kwaad geword. As mense te na gekom word, as mense uitgebuit en uitgesluit word, dan word Jesus KWAAD! Een van die geleerdes sê dat ons sal moet afsien van ons “gentle-Jesus-meek-and-mild” gedagtes. Jesus is net soveel beelddraer van God hier in die tempel waar Hy tafels omgooi en mense en diere met ‘n sweep verwilder as wanneer Hy hang aan die kruis op Golgota.

 

Gepraat van Golgota. Toe Jesus hierdie dinge doen in die tempel spreek die Jode Hom aan en vereis hulle ‘n wonderteken wat aan hulle kan bewys dat Jesus inderdaad die gesag het om die tafels om te gooi en die mense en diere te verjaag en so in die weg te staan van die Jode se bring van offers. En in plaas van ‘n wonderteken, gee Jesus dan net ‘n teken. Een wat hulle, natuurlik, nie verstaan nie.

“Breek hierdie tempel af en in drie dae sal Ek hom oprig.”

“Ses en veertig jaar lank is daar aan hierdie tempel gebou, en u (letterlik “jy”) sal hom in drie dae oprig?”

“Met ‘hierdie tempel’ het Hy egter sy liggaam bedoel.” Nie eens sy dissipels sou dit verstaan tot na sy opstanding nie.

 

Die tempel in Jerusalem, daar waar Jesus die mense en diere uitgedryf het, was al twee keer in die verlede verwoes. Hierdie was die derde tempel. Hy was op daardie stadium steeds in die bouproses. Enkele jare nadat die tempel klaar gebou is sou dit finaal afgebreek word. Die implikasies van Jesus se teken is aangrypend. Met hierdie teken kom sê Jesus dat die tempel voortaan nie meer die fisiese plek of gebou van samekoms en aanbidding en die bring van sondeoffers sal wees nie. Van nou af kan die Jode, asook almal anders wat ingesluit word in sy groep – naamlik die vroue en die siekes en die heidene – maar hulle paaslammetjies laat staan. Handelaars en geldwisselaars sal oorbodig wees. Want Jesus het Homself gegee as die Laaste Paaslam. Vlekkeloos, sonder enige gebrek. Gratis – sodat ook die sonder geld en aansien en status deel kan hê aan die Finale Offer wat geslag is vir almal se alle sondes. Die tyd van offers bring vir ons sondes is verby. Ons kan nou net maar in dankbaarheid die Grootste Offer aanvaar.

 

Hierdie Offer is nie net vir ons geslag nie, Hy het ook vir ons opgestaan. Die tempelgebou is tot niet, dit bestaan nie meer nie. Ook hierdie kerkgebou is nie meer die tempel nie – dis maar net ‘n gebou wat dit vir ons prakties moontlik maak om saam die Here te aanbid en uit sy Woord te kom leer. Die opgestane liggaam van die Here is die nuwe tempel. En met sy hemelvaart het Hy sy Gees in ons gegiet. “Weet julle dan nie dat julle die tempel van God is en dat die Gees van God in julle woon nie? … Die tempel van God is heilig, en die tempel is julle” (1 Kor 3:16-17).

 

Waar ookal ons gaan dra ons die nuwe tempel van die Here met ons saam – daar waar ons woon, leef en werk, daar waar ons kerk, daar waar ons handel dryf in Pick en Pay, daar waar ons mense regverdig behandel, waar ons mense tegemoetkom, en insluit, … ook daar waar ons mense uitbuit en uitsluit. Ook daar dra ons die tempel van die Here met ons saam. Ons huise en ons tuine is die tempel van die Here – hoe behandel ons ons huishulp en ons tuinman? Ons kantore en ons fabrieke is die tempel van die Here – hoe behandel ons die mense wat vir ons werk? Ons kamers in Pinelands Place en Hellen Keller en Brown en Annie en Clareinch is die tempel van die Here – hoe tree ons op teenoor die personeel wat die kamers vir ons kom skoonmaak?

 

Interessant dat dit gewoonlik die armer mense in ons samelewing is wat meer geredelik getuig oor die goedheid van die Here. Die vrou wat in ons huis werk praat elke dag van die goedheid van die Here. Dis ook die mense wat die meeste en die maklikste uitgebuit en uitgesluit word. Mense wat “hulle plek moet ken,” “onthou waar hulle vandaan kom,” “dankbaar moet wees vir wat ons vir hulle doen.” Waar kom ons daaraan om so oor ander te dink en te praat?! Die Here ís vir hierdie groep mense goed, hulle jok nie. Dis net jammer dat ander mense, Christene!, hulle dikwels van die goedheid van die Here beroof…

Daarom doen Paulus ‘n beroep op ons: “Op grond van die groot ontferming (die genade) van God: Gee julleself aan God as lewende en heilige offers wat vir Hom aanneemlik is. Dít is die wesenlike van die godsdiens wat julle moet beoefen” (Rom 12:1). Nie julle bydraes en julle godsdienstige handelinge en rituele en offers om daarmee vir God “om te koop” of sy guns te probeer koop nie. Sy guns is reeds gekoop – deur Christus wat Homself as offer gegee het. Vir ons is dit verniet. Nie goedkoop nie (dit het sy léwe gekos), maar verniet. Ons kan onsself ook net gee omdat Hy sy tempel binne ons kom opbou het. Laat ons lewens, uit dankbaarheid, plekke van aanbidding wees, ruimtes waar mense nie uitgebuit word nie, oases waar ons ander insluit, verwelkom, genees en bedien. Dit is hoe Jesus Homself as tempel gegee het.

Creative Commons Licence Kopiereg: Hierdie werk deur Dr Tiana Bosman word gelisensieer onder ‘n “Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivs 2.5 South Africa License”.