Rut 3-4 – 2015

29 November 2015 Pinelands – Advent
Prediker: Dr Tiana Bosman

In Rut 1 keer die Moabitiese weduwee terug na Betlehem in Juda saam met haar skoonma Naomi wat alles verloor het. Eintlik wil Naomi haar nie by haar hê nie, want sy is van Moabitiese afkoms en die Israeliete mag nie met die Moabiete gemeng het nie. Maar Rut is vasberade en ons sien hoedat hierdie vrou, Moabiet wat sy is, ‘n aanwins is in Naomi se lewe en nie ‘n las nie.

In Rut 2 gaan Rut uit op soek na ‘n veld waar die eienaar haar sal toelaat om agter in die ry te val en saam met die ander armes, weduwees en wese die are op te tel wat oorgebly het na die oes. Toevallig kom sy by die veld van Boas uit, ‘n veraf familielid van Elimeleg, haar eertydse skoonpa en die man van Naomi, en Boas is uitermate goed vir en vrygewig teenoor hierdie vreemde vrou uit Moab. Hy breek die reëls van die Israelitiese samelewing deur vir haar goed te wees en aan haar hesed (liefde sonder grense) te bewys, want, sê hy, hy weet baie goed wat sy alles vir haar skoonma gedoen en beteken het sedert die verlies van haar man en twee seuns. “Mag die Here jou daad vergoed, en mag jou lone ten volle betaal word deur die Here God van Israel na wie toe jy gekom het om toevlug/skuiling onder sy vlerke te soek” (2:12).

Nadat Naomi van alles te hore gekom het begin sy plannetjies beraam, want wie weet?, as Boas so goed is vir Rut sal hy dalk, net dalk, bereid wees om met haar te trou. Hy hoef natuurlik nie, want hy is nie een van die oorledene se broers nie, maar hy is darem ‘n veraf familielid wat dit tog moontlik maak. En hy het immers alreeds die wet van gasvryheid teenoor die Moabiete verbreek deur oor die bestek van ‘n hele aantal weke vir Rut toe te laat om tussen sy werkers te beweeg en daar, waar die are nog volop was, bymekaar te maak sodat sy en haar skoonma genoeg kan hê om te eet.

Die aand toe Boas op die dorsvloer moes gaan werk, gee Naomi aan Rut opdrag om te was en haarself mooi aan te trek en parfuum aan te sit, en om dan, wanneer Boas al slaap, langsaan by sy bene te gaan inkruip. As Boas dan in die middel van die nag sou wakkerword, dan moet sy haar laat lei deur wat hy sê. Boas skrik toe inderdaad iewers in die nag wakker, wil weet wie daar by hom lê (uit sy taalgebruik weet ons hy weet dis ‘n vrou), en Rut antwoord: “ Ek is Rut, u dienares. Sprei u vlerk uit oor u dienares, want u is ‘n lósser.” Let op – Rut maak nie soos Naomie gesê het en laat haar lei deur wat Boas gaan sê nie. Sý is eerder die een wat inisiatief neem en vir hom sê wat om te doen! En dis nie sommer ligte praatjies nie. Sy roep hom op as losser op te tree en met haar te trou! En sy doen dit deur dieselfde beeld te gebruik as wat Boas gebruik het in hul eerste ontmoeting toe hy God se seën aan haar toegewens het in 2:12: “die God van Israel na wie toe jy gekom het om toevlug/skuiling onder sy vlerke te soek”. Op die dorsvloer vra Rut in wese van Boas dat hy die antwoord, die beliggaming, van sy eie gebed moet word. “Sprei u vlerk oor my, neem my onder u beskerming en sorg”. Soos wat Boas gebid het God aan Rut moet doen, so vra Rut nou van Boas om aan haar te doen. Boas, practice what you pray…

In Rut se versoek hoor Boas onmiddellik die voorstel van ‘n huwelik. Hierdie beeld was nie vreemd in die OT nie. Elders lees ons van God, die Bruidegom, wat sy vlerk sprei oor Israel sy bruid. Indien daar dalk nog onsekerheid aan die kant van Boas sou wees oor wat Rut nou eintlik bedoel, ruim sy elk geval alle onsekerheid uit te weg deur vir hom te sê dat hy ‘n losser is. Wat Rut egter nie geweet het nie, is dat daar nog ‘n ander man was nader in die familielyn van Elimeleg, so indien Boas as losser kon optree, dan het daardie man meer reg daartoe, meer verantwoordelikheid in die verband, en sal Boas eers by hom verby moet kom. “As die ander man instem om jou te verlos, goed so. Maar as hy jou nie wil verlos nie, dan sal ek jou verlos, ek, so seker as die Here leef!”(3:13)

Rut 4:

Boas het die volgende dag na die hek (van die stad) gegaan, daar waar al die regsake uitgepraat en beslis word. “En kyk!, die losser kom daar verby, die een van wie Boas gepraat het! Boas sê toe: “Draai af, sit hier Pelini Almoni – Mr So-en-So”, en hy het afgedraai en kom sit.”

Nie “my vriend” nie! Die boodskap agter die aanspreeksvorm is nie gemoedelik nie, maar negatief.

Lees verder hfst 4:

4: 3: “The nature of the sale is uncertain. Naomi may have been selling the property rights to the land, but this seems unlikely in light of what is known about ancient Israelite property laws. It is more likely that Naomi, being a woman, held only the right to use the land until the time of her remarriage or death. Because she held this right to use of the land, she also had the right to buy it back from the its current owner. (This assumes that Elimelech sold the land prior to going to Moab.) Since she did not possess the means to do so, however, she decided to dispose of her rights in the matter. She was not selling the land per se, but disposing of the right to its redemption and use, probably in exchange for room and board with the purchaser. If this is correct, it might be preferable to translate, “Naomi is disposing of her rights to the portion of land,” although such a translation presumes some knowledge of ancient Israelite property laws.” WBC

4: 6: Ek kan nie verlos nie, want ek sal my eie erfporsie ruineer (tensy ek my eie erfporsie ruineer)…

4: 11: “Mag jou naam uitgeroep word in Betlehem” – omdat jy iemand anders se naam laat voortleef! (In teenstelling met die nadere losser wat nie sy morele verpligting (dis nie meer ‘n wetlike verpligting nie, want die familieband is te ver) wou nakom nie en naamloos bly – Mr So-en-So.

4: 13: Boas het toe vir Rut geneem om vir hom te wees tot vrou, en hy het in haar ingegaan (met haar gemeenskap gehad), en die Here het vir haar swangerskap gegee en sy het aan ‘n seun geboorte geskenk.

4: 14: Boas was die aanvanklik van losser van Rut en via Rut ook van Naomi, maar op die ou-end is daar nog ‘n losser gebore – die babaseuntjie Obed.

4:15: Mag hy wees die een wat lewe aan jou teruggee en die een wat jou op jou oudag versorg, want jou skoondogter wat vir jou lief is het aan hom geboorte geskenk, sy wat vir jou beter is as sewe seuns!”

4:16: Naomi het die seuntjie geneem en teen haar bors gedruk, en sy was vir hom ‘n versorger (sy het hom help grootmaak).

Obed – vanaf die Hebreeuse werkwoord “dienaar”. Obed was die voorvader van Dawid.

So gepraat van name, ons het hierdie jaar met ‘n paar bedenklike vroue in die OT te doen gekry:

Met ons Bybelstudie Saterdag by Schoenstadt het ons na Tamar se verhaal gekyk (Gen 38) – die vrou wat haarself as prostituut vermom het om haar skoonpa in sy leviraatsverpligtinge in te fnuik. Sy was die ma van Peres.

Oor Ragab het ons nog nie die jaar gelees nie, maar sy was die prostituut wat die spioene met die tou by die venster uit laat ontsnap het (Jos 2). Sy was ook Boas se ma.

Die afgelope weke het ons Rut se verhaal gelees – die Moabitiese vrou, gebore in die bloedskandelike lyn van Lot wat in sy dronkenskap met sy dogters seks gehad het. Verder ook deel van die volk wat nie vir die Israeliete wou kos gee op hul reis nie. Die Moabiete was verag en moes vermy word. Rut was die ma van Obed, Dawid se oupa.

Batseba, die vrou wat dikwels in die geskiedenis voorgestel word as die een wat vir Dawid verlei het, maar die waarskynlikheid is groter dat sy deur Dawid verkrag is. Sy was die ma van Salomo.

Al hierdie name (in die manlike lyn af) tot en met Dawid kom voor aan die einde van die boek Rut. Dit is waarmee die verhaal afsluit – die familiestamboom waarvan Rut se seuntjie deel was. Meer as ‘n duisend jaar later word hierdie stamboom herhaal, en dié keer word daar eksplisiet na hierdie vier vrouens verwys, geen ander vrouens nie – net hierdie vier. Tot aan die einde waar daar tog nog ‘n vrou se naam toegevoeg word, die een wat buite die eg swanger geword het, die een wie se verloofde die verlowing wou breek agv die skande: “Elihud was die vader van Eleasar, Eleasar van Mattan en Mattan van Jakob; Jakob was die vader van Josef, die man van Maria uit wie gebore is Jesus wat Christus genoem word”(Matt 1:15-16).

Ons is aan die begin van die Kersfeesseisoen. In die lyn van die OTiese geslagsregister waarvan die name van bedenklike vrouens – prostitute, Moabiete, slagoffers van verkragting – bo ander uitgesonder word, was daar nog ‘n jong meisie oor wie mense agter hul hande bespiegel het. Sy en haar verloofde was boorlinge van Nasaret, maar hulle moes na Betlehem toe gaan, die “Huis van Brood”, dieselfde stad waarheen Rut gegaan het en waar sy aan Obed, die losser met die naam “Dienaar”, geboorte geskenk het. Daar het Maria ook aan ‘n losser geboorte geskenk, een wat ook by uitstek gekom het om te dien. Sy naam kon net sowel ook Obed wees, maar sy naam is Jesus, wat beteken “God red”, God is ‘n Losser/Verlosser. Soos Boas deurbreek Jesus die OT wette en tree hy nie net as losser op vir diegene in sy nabye familielyn nie, nie net vir sy ma Maria nie, ook nie net vir die Israeliete nie. Getrou aan sy familielyn breek hy grense af oral waar hy kom, hanteer hy outsiders as insiders, word hy self ‘n outsider (daar buite op die Kopbeen koppie) om daardeur die lansie te breek vir alle bedenklike mense om insiders te wees.

Dit is sy geboorte wat ons in hierdie tyd gaan vier. Terwyl die kerk tans besig is om vir mense te laat verstaan dat almal nie ewe welkom is in die gemeenskap van gelowiges nie, herdenk ons die geboorte van die een wat sy lewe vir hierdie almal kom gee het. Ons mag nie kersliedere sing as ons nie bereid is om dit saam met álmal te sing nie. As ons net sekere mense in ons midde verwelkom, dan is ons naam Gemeente So-en-So. Maar as ons alle mense ewe onvoorwaardelik welkom maak, dan mag ons maar onthou word as die Gemeente van Pinelands, klein en eenvoudig soos hulle was, het hulle erns daarmee gemaak om die outsiders in te trek en was hulle bereid om die prys te betaal en die opofferings te maak om in die lyn van hul voorouers Boas en Rut, en hul Broer Jesus wat hulle Verlosser is, grense te deurbreek en liefde sonder grense sigbaar te maak.

Creative Commons Licence Kopiereg: Hierdie werk deur Dr Tiana Bosman word gelisensieer onder ‘n “Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivs 2.5 South Africa License”.