Lukas 9:28-36 – 2016

7 Februarie 2016 Pinelands – Sondag van Verheerliking
Prediker: Dr Tiana Bosman

Teks notas:

31 – uittog > eksodus

33 – hoe weet Petrus dit was Moses en Elia? Hy het hulle tog nog nooit voorheen gesien nie. Of was dit eenvoudig die mees natuurlike afleiding om te maak binne die tradisie wat hulle geleef het?

35 – “Dit is my Seun, die Uitverkorene. Luister na Hom.” Herinner aan Jesus se doop in die Jordaan. Hier vind ons dus die herbevestiging van die goddelike identiteit van Jesus.

Markus 9 en Matt 17 //

Markus (eerste evangelis) was student van Petrus

Matteus (Levi) was een van die 12

Lukas was ‘n mediese dokter en, nes Markus, nie ‘n ooggetuie nie.

Markus en Matt se weergawe baie nader aan mekaar as Lukas:
Vs 28 – 8 dae (vs 6 dae. Die 8e dag het later verwys na die opstandingsdag – Lukas gee dus simboliese betekenis deur Jesus se verheerliking te verbind aan sy opstanding)
Vs 28-29 – Om te bid – In Lukas lees ons dikwels dat Jesus gaan bid het.
Vs 31 – hulle het met Hom gepraat oor sy uittog (eksodus), verwysend na sy kruisiging (en daaropvolgende verheerliking?)
Vs 32 – deur slaap oorval
Vs 36 – hulle het (uit hulle eie) stilgebly en vir niemand daarvan vertel nie

Wat is dit wat Lukas vir ons wil sê deur sy vertelling? Hy was moontlik nog nie bewus van Matteus se manuskrip nie, maar hy het tog vir Markus as bronteks gebruik. Waarom die “afwykings”? (Dalk die feit dat hy weet Markus was ook nie ‘n ooggetuie nie, maar ‘n student van Petrus. Dalk het Lukas gehoor dat Johannes en/of Jakobus die gebeurtenis bietjie anders onthou? Weet nie, blote spekulasie. Maar tog goed om die moontlikhede op die tafel te sit.)

Markus en Matteus vertel die verhaal as ‘n “bergtop-ervaring”. Positief, bemoedigend, versterkend, gee jou krag om weer terug te gaan na die lewe toe en met nuwe inspirasie en energie te leef.

Jesus en drie van sy dissipels gaan teen ‘n hoë berg uit waar hulle heeltemal alleen is. Sy voorkoms verander daar voor hulle oë. Sy klere het blink geword, spierwit, so wit soos niemand op aarde iets kan bleik nie. Skielik verskyn Moses en Elia aan hulle en hierdie twee manne wat lank terug geleef het raak aan die gesels met Jesus.

Waarom juis Moses en Elia? Ons kry nie ‘n verduideliking daarvoor in die teks nie. Maar wat ons wel weet is dat Jesus in die bergrede vir die mense kom leer het dat Hy gekom het om aan die geskrifte van die wet en die profete hul ware en volle betekenis te gee. Nou in die Bybelse tyd het Moses die wet verteenwoordig en Elia het die profete verteenwoordig. Dit maak dus heeltemal sin dat dit hierdie twee manne is wat aan Jesus verskyn.

Om dit nog verder te vat: Aan die einde van sy lewe het Moses die Moabvlakte opgeklim. Daar het die Here vir hom die beloofte land gewys en met hom gepraat en toe het hy gesterf. Die storie loop dat die Here hom self daar iewers begrawe het, maar niemand kon ooit Moses se graf vind nie (Deut 34:6)! Geen mens het dus vir Moses sien sterf of daarna bewyse gevind dat hy dood is nie.

Elia, weer, het nie gesterf nie. Sy leerling Elisa het gesien hoedat ‘n wa van vuur met perde van vuur aan die einde van sy lewe vir Elia in ‘n stormwind in die hemel opneem (2 Kon 2).

Die man van die wet en die verteenwoordiger van die profete, van wie niemand gesien het dat hulle sterf soos ander mense nie, verskyn nou tydens Jesus se lewe aan Hom op die berg. Die hele OT getuienis tree hier in gesprek met Jesus, die Een om wie die hele NT getuienis draai.

Daar is ook baie ooreenkomste met God se verskyning aan Moses in Eksodus 34. Drie manne klim saam met Moses op teen die berg, ‘n wolk oordek hulle, Moses se gesig straal, en God oorhandig die wet aan Moses. Dit is waarskynlik hierom dat Petrus drie hutte wil bou – een vir Jesus, een vir Moses en een vir Elia. In ‘n gebaar van eerbied wil hy monumente vir die drie “groot geeste” in hul geskiedenis bou, een van wie hy nogals die voorreg het om persoonlik te ken. Wat nog nie so lekker tot Petrus deurdring nie, is dat Jesus op geen manier aan Moses en Elia, hoe groot figure hulle ookal was, gelykgestel kan word nie. Moses en Elia kan nie in dieselfde asem as Jesus genoem word nie. Hy is heel anders en veel groter as hulle.

Dit is waarskynlik hierom dat Petrus drie hutte wil bou – een vir Jesus, een vir Moses en een vir Elia. In ‘n gebaar van eerbied wil hy monumente vir die drie “groot geeste” in hul geskiedenis bou, een van wie hy nogals die voorreg het om persoonlik te ken. Maar Petrus het nie geweet waarvan hy praat nie. Hy en die ander twee was totaal verskrik – vandaar Petrus se onvanpaste reaksie. Wat beslis nog nie tot Petrus deurdring nie, is dat Jesus op geen manier aan Moses en Elia, hoe groot figure hulle ookal was, gelykgestel kan word nie. Moses en Elia kan nie in dieselfde asem as Jesus genoem word nie. Hy is heel anders en veel groter as hulle.

Terwyl Petrus nog so praat, het ‘n wolk sy skaduwee oor hulle gegooi en ‘n stem het uit die wolk met hulle gepraat…

Skielik het hulle, toe hulle rondkyk, niemand anders behalwe net Jesus by hulle gesien nie. Toe hulle afgaan terug na die mense toe het Jesus vir hulle beveel om niks te sê van wat gebeur het nie. Die dissipels het dit dus (vir eers) vir hulself gehou, maar hulle het met nuwe geloof verder gestap met Jesus. Geloof wat hulle op die ou-end met die gebeure rondom die kruisiging tog weer versaak het… Maar hierdie was ‘n bergtog-ervaring, ‘n bevestigende gebeurtenis, iets om aan vas te hou en later aan terug te dink.

Lukas skets ‘n ander prentjie in sy vertelling. Hy neem ons nie heeltemal weg van die positiewe bergtop-ervaring nie, maar daar is tog by hom ‘n veel meer somber atmosfeer rondom die gebeurtenis.

  • Lukas se ag dae na Jesus se eerste aankondiging van sy dood dui simbolies op wat voorlê – want vir Jesus om by die agste dag van die opstanding uit te kom, moet Hy eers sterf.
  • Jesus gaan by die berg op om te gaan bid. Ons kry geen indruk dat Hy sy drie dissipels daar opneem sodat hulle sy glans en glorie kan raaksien nie. Eerder die gevoel van die tuin van Getsemane – Jesus wil nie alleen wees nadat Hy sy dood aangekondig het en nou tot die Vader gaan bid vir die pad wat voorlê nie. Vir Jesus is hierdie tyd bo-op die berg dalk eerder ‘n tyd van ontwrigting en ontsteltenis as wat dit ‘n oomblik van verheerliking is.

En tog – terwyl Jesus bid het die voorkoms van sy gesig verander en sy klere het helderwit geskitter.

  • Skielik is Moses en Elia ook daar, en hulle voer gesprek met Jesus. Maar Lukas gee vir ons die inhoud van die gesprek. Hulle praat nie oor die Wet en die Profete wat hulle verteenwoordig nie. Hulle praat met Jesus baie spesifiek oor sy uittog, sy eksodus wat Hy in Jerusalem tot vervulling sou bring. Hulle praat oor sy lydensweg wat Hom gaan bring tot aan die kruis. Dit lyk dus vir ons asof Moses en Elia daar is om vir Jesus moed in te praat vir die pad wat voorlê.
  • Petrus en die ander twee het nie die gesprek gevolg nie. Soos ook later in Getsemane sou gebeur het hulle hier aan die slaap geraak terwyl Jesus bid. Hulle was nie “daar” vir Hom nie. Gelukkig het Moses en Elia “ontslaap” en by Jesus kom wees.
  • Teen die einde se kant word die dissipels wakker, betyds om te sien hoedat Moses en Elia van Jesus afskeid neem, hulle weet nie wat om daarvan te maak nie en Petrus wil drie hutte bou. Hy wil hierdie bergtop-ervaring (want dis wat dit toe vir hom was) vasgryp en in die geskiedenis in sement. Maar hy was nog besig om te praat, toe kom daar ‘n wolk wat ‘n donker skaduwee oor hulle gooi. Dis onheilspellend want die dissipels word bang toe hulle in die wolk verdwyn.
  • Daar kom egter ‘n stem uit die wolk: “Dit is my geliefde Seun, die Uitverkorene. Luister na Hom.” Binne die tradisie van die wolk was ‘n wolk of ‘n wolkkolom dikwels ‘n teken van die teenwoordigheid van God. En nou, hier: Midde Jesus se vrese oor sy eksodus wat voorlê en die dissipels se angs oor wat aan die gebeur is, kom die bevestigende stem van God. Jesus ís sy Seun. En ten spyte van sy aankodiging dat Hy nie Jerusalem toe gaan om die troon oor te neem nie maar om aan die kruis te hang moet hulle steeds na Hom luister, moet hulle Hom steeds volg.
  • Nadat die stem gepraat het, het die dissipels vir Jesus alleen aangetref. In Lukas se vertelling hoef Jesus hulle nie te vermaan om niks te sê oor wat hulle hier gesien en beleef het nie. Hulle is vanself stomgeslaan, sprakeloos, nie in ‘n toestand om enigstens (vir nou) daaroor te praat nie.

Ek wil amper sê waar die gebeure in Markus en Matteus se vertelling vir die dissipels ‘n out-of-this-world bergtop-ervaring gee (‘n geestelike “high”), bring Lukas se vertelling hulle terug aarde toe. Wat hulle gesien het ontstel hulle. Hulle kan nie daaroor praat nie.

Ek dink ons het ook soms sulke geloofservarings nodig. Ervaringe van die Here wat ons nie noodwendig elke keer aanvuur om die wêreld aan die brand te steek met ons getuienisse nie, maar wat ons eerder die hand op die mond laat sit en laat swyg. Aanvanklik wou Petrus in sy haas 3 monumente bou om die oomblik in tyd vas te vang, maar nadat hulle deur die donker wolk omring is en die stem van God gehoor het, het hy besef dit is nie ‘n tyd vir feesvieringe nie. Dis ‘n oomblik vir stilte. Hulle gaan nie hier by die berg af om liedere te sing en bergtop-ervarings te deel nie. Hulle gaan af om aan Jesus se sy te (probeer) stap oppad na sy kruis toe.

Woensdag is die begin van lydenstyd. Die aand hou ons ons Aswoensdag diens. Dalk moet ons in hierdie dae eerder minder sê as meer. Want hoe op aarde kan ons in elk geval die lyding van Jesus Christus verklaar?

Die glans van God se verskyning en die donker wolk van sy teenwoordigheid val ook in hierdie tyd oor ons. Ons het gisteraand die fliek Spotlight gaan kyk. Oor die onlangse skandaal (begin 2001) oor die “cover-up” van die stories van honderde RK priesters wat duisende kinders gemolesteer het. Aan die einde van die fliek, nadat alles aan die lig gekom het en ook die joernaliste van hierdie span besef dat hulle in die verlede oor informasie beskik het waarmee hulle nie genoeg erns gemaak het nie, sê die nuwe redakteur van The Boston Globe aan sy span: “Sometimes it’s easy to forget that we spend most of our time stumbling around in the dark. Suddenly a light gets turned on, and there’s a fair share of blame to go around.” Maar dan troos hy hulle deur te sê dat dit nie nou help om in die (selfopgelegde) onkunde van die verlede vas te val nie. Nou is dit die tyd om vorentoe te stap, selfs is dit oppad na ‘n kruis. Dalk juis daarom.

Die berg van verheerliking was waarskynlik of Berg Tabor of Berg Hermon. Meeste aanvaar dis Berg Tabor. Tipies aan ons ras het die mense nie erns gemaak met Jesus se woorde aan Petrus om nie 3 monumente te bou nie. Toe Petrus dit nie kon bou nie, het die Fransiskane jare later vir hom ingestaan en ‘n groot kerk op die einste berg gaan bou. The Franciscan Church of the Transfiguration op berg Tabor in Israel. ‘n Toeriste attraksie. Heel gerieflik ook gemaak – mens hoef nie meer te voet op te klim nie, daar is ‘n bus wat jou ry. Vandat die bus onder vertrek totdat jy bo is en weer terug onder neem 30 minute. Want die toergroep moet aanbeweeg na ‘n volgende besienswaardigheid.

Mag die Here ons in hierdie lydenstyd dan eerder van die bergtop afhou as ons nie gereed of bereid is om raak te sien wat Hy daar aan ons wil openbaar nie. Dit is ‘n tyd vir stomgeslaan wees en vir luister. Toe die lig vir die joernaliste van die Boston Globe eers aangegaan het, kon hulle nie meer maak asof hulle nie geweet het nie. Soos Lukas weet ons nou wat die doel was van Jesus se “Verheerliking” op die berg. Ons hoef nie meer soos die dissipels rond te tas in die donker nie. Kom ons behou ons fokus in die volgende paar weke. In stille bewuswording hou ons die kruis voor oë.

Creative Commons Licence Kopiereg: Hierdie werk deur Dr Tiana Bosman word gelisensieer onder ‘n “Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivs 2.5 South Africa License”.