Johannes 18:28 –19:22 – 2016

24 Maart 2016 Pinelands – Goeie Vrydag
Prediker: Dr Tiana Bosman

 

Dat die kerk vandag nie vol is nie, is nie ‘n verrassing nie. 2000 jaar na die werklike gebeure is ons vandag hier om ‘n gedenkdiens te hou vir Jesus. Die dag van sy begrafnis was somber en verlate. Net twee mense het dit bygewoon – die geheime dissipels Josef van Arimatea en Nikodemus wat destyds stilletjies in die nag vir Jesus opgesoek het. Die wegkruipers, die wat skaam was om met Jesus (en/of sy volgelinge?) geassosieer te word – dit is hierdie twee wat vir Pilatus gaan toestemming vra of hulle maar sy liggaam mag wegneem. Dit is hierdie twee manne wat met 100 litra mirre en aalwyn sy liggaam gebalsem het, dit met geurige speserye in linnedoeke toegedraai het en in ‘n nuwe graf neergelê het.

Dit doen hulle terwyl die res van die volk besig is om hulle voor te berei vir die Sabbatsviering wat Vrydagaand teen sononder begin. Hierdie jaar se Sabbatsviering val saam met die Pasgafees. Josef en Nikodemus sou nie hierdie Sabbat of fees saam met die res van die volk kon vier nie, aangesien hulle aan ‘n lyk gevat het en daarom onrein was.

Dis nie dat Jesus geen ander vriende of volgelinge gehad het wat sy begrafnis sou kon bywoon nie. Maar meeste van hierdie volgelinge het amper te laat besef dat Jesus hulle ‘n rat voor die oë gedraai het, dat Hy nie is wie Hy voorgegee het om te wees nie. Tot op die laaste was hulle getrou aan Hom, het hulle selfs agter Hom bly aanstap toe Hy dae tevore ‘n openbare statement maak en op ‘n donkie Jerusalem binnery. Selfs hulle klere in eerbetoon voor Hom oopgegooi omdat hulle gedink het dat Hy hul nuwe koning is. Maar toe word Hy deur die godsdiensleiers en die land se regering ontbloot vir wat Hy regtig was – ‘n boosdoener en ‘n Godslasteraar. Toe die wagte kom om Hom weg te neem, toe praat Hy nie teë nie, maar loop vrywilliglik in die boeie in. En hulle het so gehoop dat Hy die een is waarvan die geskrifte gepraat het…

Daar was nog mense wat vir Jesus lief was – vriende, familie, volgelinge – ons sou hulle op een hand kon tel – wat braaf genoeg was om naby te bly totdat Hy sy laaste asem uitgeblaas het. Interessant genoeg vertel Johannes vir ons dat dit meestal vroue was: sy moeder en sy tannie en Maria die vrou van Klopas en Maria Magdalena. Saam met hulle die dissipel vir wie Jesus baie lief was.

Tot so ver die gebeure rondom Jesus se dood en sy begrafnis.

Welkom vanoggend, familie en vriende en ook diegene wat van ver af gereis het by die begrafnis van Jesus van Nasaret, die man wat gesê het dat Hy die koning van die Jode is… Dit is dapper van julle om vanoggend hier te wees. Veral in ‘n al meer sekulêre wêreld waar godsdiens, en juis ook die Christelike godsdiens, nie baie positief bejeën word nie. Die getuienis wat ons na buite uitdra help ons ongelukkig dikwels ook nie in die verband nie. Julle mag julle dalk net ‘n bietjie spot op die lyf haal omdat julle hierheen gekom het.

Ons gaan vandag terug na die gebeure rondom Jesus se verhoor deur die Romeinse goewerneur Pontius Pilatus.

Teks (Joh 18:28 – 19:22)

28: Hier word die Romeinse regering vir die eerste keer betrek.

Die ampswoning – die permanente ampswoning of paleis van die Romeinse goewerneur was in Sesarea gewees, maar hy het ook ‘n woning in Jerusalem gehad waar hy slegs gebly het wanneer daar groot feeste (nou Paasfees) in Jerusalem gevier is of ten tye van politieke onrus. Jerusalem is tans ‘n oproerige area weens die gevaar van ‘n dreigende opstand.

Die ironie is skryend – die Jode kan nie in die Romeinse goewerneur se woning ingaan nie, want dan sal hulle onrein wees en nie meer aan die Paasfees kan deelneem nie. So hulle bly buite staan. Maar Jesus word in die woning van die goewerneur ingestuur. Wat sy mense aanbetref mag Hy maar voor die Paasfees besmet word. Hy verdien elk geval nie om deel te hê aan die fees nie. Hy’s tog net ‘n verleentheid vir hulle.

29: Nou ontvou ‘n hofsaak wat, as dit nie so tragies was nie, vir die buitestaaner eintlik baie snaaks moet lyk. Pilatus, die magtige goewerneur, word ‘n komieklike figuur wat heen en weer hardloop, buitentoe en binnetoe. Die een oomblik is hy binne by Jesus om sy kant van die storie te hoor, en dan is hy weer buite om met die samedromming van skrifgeleerdes en Fariseërs en die res van die volk te gaan praat. Sewe keer hardloop hy so op en af.

30: boosdoener, goddelose

Uitlewer > verraai

35: Wat weet ék nou van die Joodse gebruike en geloof?!

36: Hierin hoor Pilatus dalk dat Jesus se koninkryk nie vir hom ‘n bedreiging inhou nie, want Jesus praat van ‘n andersoortige koninkryk.

37: Jy sê dat ek ‘n koning is.

39: Maar selfs al sóú hy skuldig wees, dit is mos julle gebruik…

40: Barabbas: Aramees “seun van abba”

Ironie: vra vir die vrylating van Barabbas, “seun van die vader,” terwyl Jesus, die ware “Seun van die Vader” ter dood veroordeel word.

Barabbas was dalk iets soos ‘n “guerilla warrior, revolutionary leader” (NET)

9:2 Pers – die kleur wat konings dra

9:6 Pilatus se frustrasie: “Kruisig júlle Hom dan!”

9:12 Van nou af het Pilatus aanhoudend probeer om Hom vry te laat

Wanneer die Joodse hoëpriester Kajafas vir Jesus na die Romeinse goewerneur Pilatus toe bring, dan bevind Pilatus homself in ‘n groot verknorsing. Hy is tans in Jerusalem, nie omdat hy daar wil wees nie, maar omdat hy die vrede moet handhaaf in ‘n tyd en oor ‘n naweek van groot oproerigheid. Sy grootste begeerte is waarskynlik dat die Joodse verrigtinge oor die naweek vlot sal verloop, dat hy nie te veel betrek sal word by ‘n ander volk se godsdiens of politiek nie, en dat die gebruiklike vrylating van ‘n gevangene wat die Jode self mag kies, sonder enige hick-ups sal geskied.

Maar nog voordat die naweek begin is daar reeds ‘n klop aan Pilatus se ampswoning se deur. En word Jesus aan hom uitgelewer. Pilatus gaan buitentoe om te hoor wat aangaan. Hy hoor by die Jode dat Jesus ‘n boosdoener is, ‘n goddelose. Dis die rede waarom hulle Hom na Pilatus toe bring. Om veroordeel te word. Maar Pilatus is nie lus om hierby betrek te word nie: “Vat julle Hom en veroordeel Hom vlgs julle wet. (Maar hou my hier uit.)”

“Ons mag dit nie doen nie. Ons mag nie iemand teregstel nie. (Daarom dat ons Hom na u toe bring.)”

En dan die heen en weer gelopery, eers weer na binne om met Jesus te praat en te probeer uitvind wie die man nou eintlik is, en dan weer na buite om rede in die Joodse godsdiensleiers en volk se koppe in te probeer praat. En saam met dit alles nog Pilatus se eie onkunde oor die Joodse gebruike en geloof: “Ek is mos nie ‘n Jood nie! (Hoe moet ék nou weet?)”

Pilatus is verbouereerd. Hy wil nie ‘n vonnis vel nie. Hy wil dit in die Jode se eie hande oorlaat. Maar die Jode weet dat hulle dit nie mag doen nie. Pilatus, as Romeinse goewerneur en in diens van die keiser, is die enigste een in Jerusalem wat vir Jesus mag vonnis. Dit is duidelik dat Pilatus niks met Jesus se dood te doen sou gehad het as dit nie vir die Joodse godsdienstige leiers was  wat druk op hom geplaas het nie. Hulle is diegene wat primêr verantwoordelik gehou moet word vir wat hierna gebeur. Want Pilatus probeer alles om uit die situasie te kom en Jesus se lewe te spaar.

Eers vra Pilatus of hy nie maar, binne die gebruik, vir Jesus kan loslaat as die gevangene wat gelukkig genoeg is om tydens die Paasfees vrygelaat te word nie. “Nee, nie vir Hom nie, maar vir Barabbas!”

Toe laat Pilatus vir Jesus gésel en hy verneder Hom deur van Hom ‘n bespotlike koning te maak – ‘n kroon, maar van dorings, ‘n pers mantel, “onderdane” wat kastig aan Hom eer betoon maar dan direk daarna klappe uitdeel. Weer kom Pilatus buitentoe, en dis amper asof hy wil sê: “Kyk, ek het Hom nou goed laat opfoeter. Vir een wat onskuldig is het Hy darem nou meer as genoeg deurgemaak. Kyk na Hom – daar is die mens! Kyk hoe lyk Hy al!”

Maar uit die mond van die priesterhoofde en die wagte is daar geen genade vir hierdie onskuldige man nie: “Kruisig hom! Kruisig hom!”

Die res van die teregstelling ken julle. Hoedat Pilatus elke keer vir oulaas en maar weer vir oulaas en maar wéér vir oulaas probeer om Jesus kwyt te skeld van die vonnis, maar wanneer die Jode dan vir Pilatus met sy eie posisie en lewe dreig, dan gooi hy handdoek in. Hy gaan sit op die regbank by Gabbata, moeg geredeneer. Hy weet hy doen die verkeerde ding. “Kyk, daar is julle koning.” Maar die Jode skreeu: “Vat Hom weg! Vat Hom weg! Kruisig Hom!”

“Moet ek julle koning kruisig?”

“Ons het nie ‘n koning nie; ons het net die keiser.”

Die verhoor van Jesus word voorafgegaan deur die verraad van Judas en die verloëning van Petrus. Dis is juis Judas se verraad wat die bal aan die rol sit. Verraad wat beteken om iemand oor te gee in iemand anders se hande, om iemand toe te vertrou aan iemand anders, maar met ‘n doelbewuste kwaadwilligheid wat daaragter steek. Die Griekse woord vir verraad, daai woord wat in verband met Judas gebruik word – presies dieselfde woord kom 5 keer in vandag se teks voor!

Julle sien, Judas was nie die enigste verraaier in die gebeure van Jesus se kruisverhaal nie. Die eerste, maar nie die enigste nie. Die res van die verhaal is deurtrek van verraaiers. Die Joodse volk. Die priesterhoofde by name. Die hoëpriester Kajafas. En ja, heel aan die einde ook Pilatus. Teen sy beterwete in, ter wille van sy eie veiligheid speel hy reg in die hande van die Joodse godsdiensleiers en verraai ook hy vir Jesus. Pilatus wat hier reg aan die einde van Jesus se lewe dalk die naaste aan ‘n vriend was wat hy gehad het. (Ons Nederlandse Geloofsbelydenis pleeg ‘n onreg teen Pilatus, deurdat dit ons leer om te bely dat Jesus “onder Pontius Pilatus gekruisig is”. Pontuis Pilatus is die énigste persoon betrokke in die verhoor wat tot die einde bly skop het teen die teregstelling van Jesus.)

En asof hierdie herhaaldelike verraad nie genoeg is nie: Toe Pilatus ‘n opskrif bo-aan Jesus se kruis laat vasheg: “Jesus van Nasaret, die Koning van die Jode”; toe sê die priesterhoofde vir hom hy moet dit verander: “Moenie skrywe: ‘Die Koning van die Jode’ nie, maar skrywe: Hy het gesê: Ek is die Koning van die Jode.” Op hierdie punt het die Romeinse goewerneur egter sy voet neergesit: “Wat ek geskrywe het, het ek geskrywe.” Dit is so dat die opskrif bo ‘n kruis gewoonlik spottenderwys bedoel is. Maar dis tog asof Pilatus met die opskrif wou sê: “Ek glo hierdie man. Hy is julle koning. Hy gaan onskuldig sterwe. Maar gun Hom dan ten minste die naam wat Hom toekom.” (19:19-22)

Toe Jesus se volgelinge terwyl Hy nog gelewe het (die wat Hom gevolg het terwyl Hy nog gelewe het) ná die kruisiging in hul gate in kruip en hulself agter slot en grendel gaan beveilig, het Josef van Arimatea en Nikodemus, toe Jesus dit nie meer sou weet nie, hulself verontreinig deur sy liggaam te gaan haal en te versorg. Ja, hulle het waarskynlik nie saam met die skares Hosanna gesing toe Hy op die donkie Jerusalem binnegery het nie. Maar hulle is die twee mense wat die laaste eer aan Hom betoon het. Húlle was getrou tot die einde toe. Toe identifikasie met Jesus en geloof in Hom nie meer voordelig was in die samelewing waarin hulle hul bevind het nie, toe eertydse volgelinge en volksgenote rond en bont begin het om Hom te verloën en te verraai, toe die vyande rede had om vinger te wys met die smalende woorde: “Ons het julle mos gesê hy was die enigste een wat geglo het dat hy die koning van die Jode is. Waar is julle koning nou?!”… toe is dit die onbekende Josef en Nikodemus wat sorg dat hierdie Koning ‘n begrafnis het.

Vandag sluit ons groepie aan by die twee manne. En ons sou Liedboek 389: 1 kon sing:

Is dit, is dít ons Koning

kyk daar, aanskou die Mens!

Is dit, is dít sy kroning –

wie het dit só gewens?

Is dit sy koningshulde,

díe riet, díe kleed, díe kroon?

Is dit dan sy begrafnis,

word só Gods Seun vertoon?

Hier is vanoggend niks. Geen versierings nie. Geen blomme nie. Geen kers nie. Geen begrafnisblaadjie nie. Geen Powerpoint met momente uit die lewe van Jesus nie. Niks om te vier nie. Net maar ‘n kruis.

Where you there when they laid Him the tomb? Nee, niemand was nie. (Die twee wat wel daar was se naam was ook Niemand.) Maar ons is nou hier om te onthou. Nevermind waar ons môre of oormôre of vlg maand of jaar gaan wees. Ons is nóú hier. En vir Hom is dit genoeg…

Creative Commons Licence Kopiereg: Hierdie werk deur Dr Tiana Bosman word gelisensieer onder ‘n “Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivs 2.5 South Africa License”.