Johannes 13: 31-35 (Die liefdesgebod) – 2016

24 April 2016 Pinelands – Paastyd 4de Sondag
Prediker: Dr Tiana Bosman

 

Geloofsbelydenis: Het mooiste van de schepping – Ware verhaal wat afspeel by die plek vir gestremde / verstandelik beperkte mense

Johannes 13 as ‘n eenheid. Vs 1: “Voor die fees van die Pasga het Jesus reeds geweet dat sy uur aangebreek het dat Hy van hierdie wêreld na die Vader sou oorgaan. Daarom, omdat Hy sy eie mense in die wêreld liefgehad het, het Hy hulle liefgehad tot aan die einde…”, en Jesus was sy dissipels se voete, wys sy verraaier aan, en toe hierdie verraaier Judas opstaan en na buite gaan om die bal aan die rol te sit, gee Jesus aan die dissipels ‘n nuwe opdrag… 31-35 (fokus 33-35).

Vs 31-32: Verheerlik: In die Johannese evangelie verwysend na die kruisiging, opstanding en hemelvaart.

Vs 33: Klein kinders > “My liewe kinders” (tekna). Vgl met paidion in Joh 21:5. In Johannes se evangelie noem Jesus dikwels sy dissipels “my kinders” – toegeneëntheid, troetelnaam.

Die Jode – waarskynlik die Joodse godsdiensleiers wat in hfst 7 die tempelwag gestuur het om vir Jesus te arresteer (waar Jesus amper woordeliks dieselfde sê, met die weglating van “my kinders”).

Vs 34: ἐντολή  of the Old Testament law commandment, torah (die 10 Gebooie)

ἀγαπάω  liefhê

 Vs 35: ἀγάπη  liefde

Dan wil Petrus by Jesus weet waarheen Hy gaan, want hy wil Hom volg. Petrus beloof dat hy sy lewe vir die Here sal aflê, maw dat hy agape-liefde teenoor Jesus sal bewys al vra dit hom alles, maar Jesus antwoord: “Sal jy jou lewe vir my aflê? Amen, amen, Ek sê vir jou: Die haan sal beslis nie kraai nie voordat jy My drie keer verloën het.”

Ongeveer ‘n eeu nadat die evangelie van Johannes geskryf is, vertel Tertullianus van die heidene wat oor die Christene gesê het: “Kyk hoe lief het hulle mekaar! Hoe gereed is hulle om vir mekaar te sterf.”

Dan wonder ek – waar sal ons vandag ‘n groep mense teëkom wat nie Christene is nie, hetsy ateïste of mense van ander gelowe of spiritualiteite, wat van ‘n afstand af die Xtene waarneem en van hulle sê: “Kyk hoe lief het hulle mekaar! Hoe gereed is hulle om vir mekaar te sterf.”

Ek dink ons sal lank en ver moet soek. Die keersy is eerder waar: Kyk net hoe stry en baklei die Xtene onder mekaar, elkeen dink hul het die (meestal hul eie) waarheid in pag, die een gun die ander niks, dikwels nie eens ‘n plekkie op die bank van die kerk nie, hulle vlek mekaar se seer oop en beswadder mekaar in die openbaar. En as daar wel liefde tussen sommige gelowiges bestaan dra dit dikwels nie die goedkeuring van die hedendaagse godsdiensleiers weg nie…

“Ek gee julle ‘n nuwe opdrag: Julle moet mekaar liefhê.”

What’s new? Ons vind hierdie opdrag al in Lev 19:18: “Jy mag nie wraak neem of ‘n grief koester teenoor jou volksgenoot nie, jy moet jou naaste liefhê soos jouself. Ek is die Here.”

Die nuutheid van die opdrag word egter gekwalifiseer deur Jesus se volgende sin: “Net soos Ek julle liefgehad het, moet julle ook mekaar liefhê.”

Jesus het net voor hierdie gesprek sy andersoortige manier van liefhê fisies gedemonstreer toe Hy van die tafel af opgestaan het, sy boklere uitgetrek het, ‘n linnedoek geneem en dit om Hom vasgebind het. Toe Hy water in die waskom gooi en begin om die voete van sy dissipels te was en dit met die linnedoek wat om Hom gebind was, af te droog. Toe Hy ook Petrus se voete gewas het, en Judas s’n.

Toe Hy klaar was daarmee, het Hy weer sy boklere aangetrek en aan tafel gaan aanlê, en vir hulle gesê: “Verstaan julle wat Ek vir julle gedoen het?… Ek het vir julle ‘n voorbeeld gegee sodat julle ook kan maak soos wat Ek gemaak het.” (13: 4-15)

Hierna het Jesus diep ontroerd geraak en aangekondig dat een van hulle daar Hom sal verraai. Toe breek Hy aan sy “kinders” die ontstellende nuus dat Hy nog net ‘n kort tydjie by hulle sal wees, en waar Hy heen gaan kan hulle nie volg nie. Maar voordat Hy gaan gee Hy aan hulle ‘n nuwe opdrag, en die keer is dit nie weer 10 Gebooie op klip nie, maar dat hulle mekaar se dienaars sal word, dat hulle in mekaar se teenwoordigheid voorskote sal ombind en die een die ander se mindere sal wees, mekaar se voete sal was – om die meester en sy gaste se voete te was, was die taak van die laagste slaaf in die huishouding.

Net ingeval hulle dalk dink dat hulle met Jesus se heengaan onderling sal moet meeding om sy plek in te neem en voortaan die leiding te gee, keer Hy die rol van ander se meester wees op sy kop en daal Hy tot die laagste slaaf om vir hulle in woord en daad te wys dat Hy hulle nie die opdrag gee om bo mekaar te probeer uitstyg nie, maar om voor mekaar te kniel. En Hy raak die eerste een wat bereid is om Homself so te verneder – so laag dat Hy selfs bereid is om sy verraaier en sy verloënaar se voete te was (en dis nie asof Hy nie toe al geweet het dat hulle Hom in die rug gaan steek nie).

Ingebed tussen die verraad aan die een kant en die verloëning aan die ander kant, vind ons die mees radikale liefdesgebod van alle tye – die gebod om mekaar onderling lief te hê, binne die geloofsgemeenskap self, so lief te hê dat jy ook gewillig sal wees om jouself op te offer, prys te gee vir diegene in die geloofsgemeenskap wat jou naam beswadder en wat jou in die rug steek wanneer jy hom of haar die nodigste het.

Ons weet dat toe Jesus die gestalte van die laagste slaaf aangeneem en die dissipels se voete gewas het, dit nog nie die hoogtepunt van sy agapao was nie. Hierdie selfopofferende liefde van Hom sou kulmineer aan die kruis waar Hy nie net sy aansien neerlê vir die mense nie, maar letterlik sy lewe aflê.

Nou sou ons kon vra: Waarom gee Jesus in Johannes se evangelie onderlinge liefde as opdrag en nie liefde vir die vreemdelinge en die buite die gemeenskap soos in die ander evangelies nie? Ons moet die konteks in ag neem. Jesus gaan weg en die duisternis het begin kop uitsteek. Daar is reeds verraad binne eie geledere, onsekerheid, vrees en smart wat op hulle wag. Hoe sal hulle hierdie aanslae oorleef as hulle mekaar nie onderling liefhet (agapao) nie? Na Jesus se dood sal Hy terugkeer en in die bokamer aan die dissipels verskyn en vir hulle die opdrag gee: “Soos die Vader My gestuur het, stuur Ek julle ook” (20:21). Hulle moet dus verder gaan, na buite gerig wees. Maar hoe kan so ‘n opdrag volhoubaar wees as daar nie onderlinge liefde is wat die groep gestuurdes bind en versterk nie?

Die onderlinge liefde wat hier as ‘n nuwe opdrag gegee word, die agapoa, is so vreemd aan die wêreld, dat dít die getuienis na buite sal wees dat mense Jesus se dissipels is. Agapao sal nie geken word aan watter posisie jy in die kerk beklee, of hoe slim jy is, of waar jy oral kongresse bywoon, of hoeveel grade jy het of hoe goed onderleg jy is in die Godsleer, of hoeveel Bybelversies jy kan resiteer nie, of selfs hoeveel koeke jy vir die basaar bak of geld jy gee nie. Van buite af is dit nie wat die mense beïndruk nie. Wat wel ‘n indruk maak is of jy lief bly vir die broer of suster in die gemeente of binne die groter geloofsgemeenskap wat na jou mening nie meer jou liefde verdien nie, daai een wat al genoeg kanse gehad het, daai een wat jou iewers te nagekom het, die een wat oneerlik is, die kerkman of -vrou wat jou geld gesteel het, die een wat jou so kwáád maak, met wie jy nie saamstem nie, die dominee na “wie se dienste” jy nie kom as jy weet dat hy of sy gaan preek nie. Om teen jou gevoelens in dan tóg maar nie die onderlinge bande te breek nie maar voort te gaan om met agape die pad van Jesus se liefde verder te stap – dit is baie moeiliker as om ‘n broodjie by jou tuinhekkie aan ‘n vreemdeling te gee of om hom en sy gesin met ‘n R100 “weg te help”. Ongelowiges doen dit ook…

Ons is die liggaam van Christus. Dit is die beeld wat Paulus vir die kerk, vir die gemeenskap van gelowiges gebruik. Een liggaam met baie dele. Maar as net een deel ontbreek, dan is die liggaam gebroke. Laat ons as liggaam mekaar so vashou dat ons nie eens ‘n kleintoontjie verloor nie. Ons het mekaar nodig, of ons mekaar nou wil hê of nie.

Jan, wat vind jy die mooiste in die skepping?

My lamme handjie.

Waarom vind jy dit die mooiste in die skepping?

My vader en moeder het my geleer: Dit wat siek is moet jy die liefste hê.

Liewe kinders, ons het die nuwe opdrag om mekaar as lede van een liggaam te aanvaar, te koester en met ons lewens lief te hê.

Creative Commons Licence Kopiereg: Hierdie werk deur Dr Tiana Bosman word gelisensieer onder ‘n “Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivs 2.5 South Africa License”.

Lukas 15:1-7 en Matteus 18:10-14 – 2016

17 April 2016 Pinelands – Goeie Herder Sondag
Prediker: Dr Tiana Bosman

 

Een gelykenis wat teen die agtergrond van twee kontekste vertel word.

Eerste Lukas 15 – bekendste konteks vir die gelykenis vd verlore skaap.

Lukas was ‘n dokter, goed onderleg in Grieks, van Griekse afkoms dalk?, die enigste nie-Jood onder die evangeliste. Dit verduidelik sy fokus daarop om die vertellings te boekstaaf waar Jesus uitreik na die outsiders, die wat om die een of ander rede nie behoort tot die ingroep van die Jode nie, die siekes, sondaars en tollenaars.

Lukas gebruik Markus en nog ‘n bron, Q, wanneer hy sy evangelie neerskryf. Die gelykenisse van hoofstuk 15 kom uit Q.

Die gelykenis van die verlore skaap soos vertel deur Lukas:

Eerste binne die drie-ledige groepering van die verlore skaap (of die besorgde herder), die verlore muntstuk (of die vrou wat nie moed opgegee het nie) en die verlore seun (of die genadige vader). Die punt van die gelykenis is elke keer om die vreugde van God te illustreer wanneer ‘n verlore sondaar tot bekering kom.

Die verhaal begin in die regte lewe. Al die tollenaars en sondaars het dikwels nader gekom om na Jesus te luister. Maar die Fariseërs en skrifgeleerdes het (daaroor) onder mekaar gemor: ‘Hierdie man ontvang sondaars en eet saam met hulle.’ Om saam met mense te eet was ‘n teken van aanvaarding en vriendskap. Jesus maak ‘n “statement” wanneer Hy saam met sulke mense eet. Hy daal na ‘n laër sosiale vlak, tot op die vlak van mense wat nie deur die ordentlikes in die samelewing aanvaar word nie. Nou sou ons dalk kon redeneer dat almal van ons sondaars is, maar dit is nie hoe Lukas dit gesien het nie. Daar was mense in die samelewing wat van sonde ‘n gewoontehandeling gemaak het, soveel so dat dit is wat hulle in die samelewing gedefiniëer het – diegene wat steel, die volksverraaiers, die prostitute, die up-to-no-goods, die skandelikes. Ons sou seker kon of wou sê: Daai slegte mense wat nie in die kerk hoort nie. Hulle skaam hulle nie eens vir hulle sonde nie, steek dit nie weg nie. Sies!

Jesus omarm juis diegene wat deur die godsdienstige gemeenskap verwerp is. Hy verwelkom hulle, eet saam met hulle, en die ordentlike mense (Fariseërs en skrifgeleerdes) was wel, so bietjie besorgd. Toe Jesus hoor hoe hulle mor oor sy samesyn met tollenaars en sondaars, het Hy besluit om vir hulle drie stories te vertel.  Maar dis nie stories wat gaan oor die verskil tussen sondaars en regverdiges nie. Sy stories (meer spesifiek gelykenisse) gaan eerder oor dinge wat ons verloor, en oor die vreugde wat ons ervaar wanneer ons dit weer vind: ‘Wie van julle…’ (vss 4-6).

Jesus begin met “Wie van julle…”, en impliseer hiermee dat die herder se gedrag normaal is. Maar is dit? Is dit normaal vir ‘n goeie skaapwagter om 99 skape te laat staan in die woestyn, oorgelaat aan wind en weer en wolwe, sodat hy een skaap kan soek wat weggedwaal het? Is dit normaal dat hy die ander gehoorsame skape se lewens in gevaar stel? Is dit normaal om, wanneer hy die skaap vind, hom met blydskap op sy skouers te tel, huistoe te gaan en ‘n fees te reël? Die Griekse woord hier skep die indruk van ‘n formele feesviering, nie sommer net ‘n informele “get-together” nie. “Wie van julle?” Wie sal so ‘n onwyse reeks van dinge doen net oor een ou skapie wat afgedwaal het? Niemand nie! Maar Jesus praat asof dit die mees natuurlike ding is om te doen. Want dit is God se manier van doen. Vss 7: “Ek sê vir julle…” Die verlore skaap word gelykgestel aan ‘n sondaarmens.

“Die Seun van die Mens het gekom om diegene wat verlore is, te soek en te verlos” (19:10).

As ander regverdige, eerbare, goeie, gelowige, godsdienstige mense maar so bly kon wees wanneer sondaars terugkom huistoe. As die kerk maar soos Jesus daarvan beskuldig kon word dat ons ons ophou met sondaars en tollenaars, dat ons hulle in ons midde verwelkom (nie verdra nie, nie akkommodeer nie [die nuutste “in” woord in kerklike kringe], maar verwélkom) en saam met hulle gaan sit om ‘n tafel en eet.

Maar wat doen die goeie mense, die regverdiges wat nie nodig het om tot bekering te kom nie? Hulle frons, hulle skud hulle kop, hulle word kwaad en verontwaardig, hulle voel ingedoen wanneer God die sondaars nader roep en met hulle spog en hulle hanteer asof hulle belangrik is, asof hulle sy kinders is, asof hulle net soveel saakmaak soos die regverdiges. Nevermind omdat…

Bybelkenners meen dat beide Lukas en Matteus die Q-bron gebruik het om hierdie gelykenis wat Jesus vertel het te gebruik in hul onderskeie evangelies.

sources

Hulle het die gelykenis van die verlore skaap in verskillende plekke in hul eie evangelies geplaas. Lukas was dalk nader aan die Q-bron self. Matteus, wat ‘n ander fokus gehad het met sy evangelie as Lukas (fokus op die outsiders), het die gelykenis daar geplaas waar dit sy doel die beste sou dien.

Anders as Lukas was Matteus ‘n Jood, en het hy nie geskryf vir die outsiders nie, maar vir ‘n Christelike gemeente êrens in Klein-Asië, dalk Antiogië. Dit was in ‘n tyd toe die gemeentes baie gesukkel het om ‘n eie identiteit as groep te vestig (geanker in die kruisiging en opstanding van Jesus Xtus), veral teen die agtergrond van die Joodse Fariseërs en skrifgeleerdes se onderdrukking van hierdie groep Jesus-volgelinge. Matteus se hart lê dus dikwels nie in die eerste plek by die outsiders nie, maar by die ingroep, diegene wat reeds behoort en die noodsaaklikheid van gesonde onderlinge verhoudinge.

Kyk nou waar kom die gelykenis van die 1 skaap uit 100 in Matteus voor:

Dit begin weer in die regte lewe:

Matt 18: 1-5:

Dissipels: “ Wie is nou eintlik die belangrikste in die kkryk van die hemele?”

Jesus roep ‘n kind nader – “Wie nie word soos hierdie kind nie…” & “Wie homself gering ag soos hierdie kind, hy is die belangrikste” & “Wie een so ‘n kind in my Naam ontvang…”

DWS: As julle my dissipels wil wees, word klein, gering soos hierdie kind. My dissipels ag hulself nie beter of belangriker as ander mense nie.

Matt 18: 6-9

Waarskuwing teen struikelblokke: “ Wie een van hierdie kleintjies (verwysend na dissipels/volgelinge) wat in My glo laat struikel…”

En dan die gelykenis van die verlore skaap: Matt 18: 10-14 LEES

En dan die liefdevolle uitreik na ‘n sondaar in die gemeenskap van gelowiges: Matt 18: 15ev…

Let op: Matt onderbreek Jesus se lering oor die struikelblokke en hoe om met ‘n sondaar in die gemeente om te gaan (kyk ook Lukas 17:1-3 as een tema) met die gelykenis van die verlore skaap! Hier gaan dit dus nie meer oor verlore skape as outsiders – sondaars en tollenaars en mense wat van meet af aan nie deel was van die gemeente, maar wat dan gesoek word en tot bekering kom nie. Hier gaan dit oor gemeentelede self wat afdwaal, weggaan, verdwyn, afvallig raak – hulle was eens deel van die gemeente, maar iewers langs die pad het hulle afgedwaal.

Hulle het egter nie afvallig geraak omdat hulle groener weivelde elders gesien het nie. Nee, hulle is weg uit die gemeente omdat daar struikelblokke was, ander gemeentelede, wat iets gedoen of gesê het wat gemaak het dat hierdie mense nie weer wil terugkom nie. Iemand of verskeie mense in die gemeente het hulle laat struikel. Gemeentelede het ‘n ander gemeentelid (of lede) te na gekom en as’t ware uitgestoot of weggejaag.

Matteus leer vir sy lesers: So kan ons as gemeente nie oorleef nie. So kan die kerk nie groei nie. Ons kan nie mekaar se struikelblokke raak en die rede wees waarom ons mense van binne af verloor nie. Ons moet vashou wie ons het, werk aan ons onderlinge verhoudinge, sensitief wees vir mekaar, nie onsself beter ag as van die ander gelowiges onder ons nie, nie mekaar se struikelblokke wees nie. Ons moet gaan praat met ‘n medegelowige wanneer sy of hy teen ons gesondig het, vir mekaar luister, die ding uitpraat, mekaar op hierdie manier probeer terugwen.

Die Goeie Herder Sondag vandag. Jesus is die Goeie Herder, die voorbeeld vir ons almal. Verlede week het ons Joh 21 gelees waar Hy vir Petrus (en ook die ander dissipels) aanstel om goeie herders te wees:

Laat my lammers wei.

Pas my skape op.

Laat my skape wei.

Lukas vra dat ons ons deure sal oopmaak vir sondaars en tollenaars, vir mense wat nie behoort nie. Hy vra dat ons al uitgaan na hulle toe, saam met hulle se eet en hulle dan so sal intrek en verwelkom in ons gemeenskap.

Matteus vra dat ons rondom ons sal kyk en sal raaksien dan ons onderling van mekaar verskil, binne die geledere van die kerk self. En wanneer ons die verskille raaksien moet die eerste vraag wat ons opkom nie wees: Wie is die belangrikste onder ons? nie. Want juis diegene wat vlgs die samelewing en die gemeente se standaarde die belangrikste is, sal aan die kortste ent trek. Die wat die minste is, die kleintjies, die geringes, die wat geen standing het nie, die vir wie ons ander onsself dalk heimlik skaam – ons wil nie met hulle geassosieer word nie, hulle moet liewer nie in ons gemeente wees nie, liewer nie ons dominee wees nie, want ons soek nie súlke dominees nie, nie op ons kommissies en kerkraad dien nie, want daar word belangrike besluite deur invloedryke mense geneem, mense wat weet van die sake…

Dis hierdie gelowiges sonder wie ons dalk dink dat ons beter kan klaarkom, die wat ons nie regtig omgee om te verloor nie, diegene vir wie ons nie gaan mis nie, die good-riddance-mense, dis hulle wat vir die Here die belangrikstes is. Laat ons nie neersien op hulle nie. Laat ons nie die rede word dat hulle struikel en weggaan en afvallig raak nie. Dit mag dalk net wees dat ons iewers ons oë oopmaak en nie meer ons Herder raaksien nie, want Hy het besluit om die groep te los en agter die onwelkomes, die verstotenes en die verlorenes aan te gaan. Hy is baie blyer wanneer Hy een van hulle vind as wat Hy is oor die 99 wat nie weggeraak het nie.

Creative Commons Licence Kopiereg: Hierdie werk deur Dr Tiana Bosman word gelisensieer onder ‘n “Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivs 2.5 South Africa License”.

Johannes 21:1-19 – 2016

10 April 2016 Pinelands – Paastyd 3de Sondag
Prediker: Dr Tiana Bosman

Agtergrond

Die Sondagaand na Jesus se opstanding het Hy aan sy dissipels verskyn en nadat Hy vir hulle vrede toegewens het, het Hy ‘n opdrag aan hulle gegee: “Soos die Vader My gestuur het, stuur Ek julle ook.” En Hy het die Heilige Gees oor hulle geblaas.

Ag dae later het Jesus vir ‘n tweede keer aan die dissipels verskyn. Die keer was Tomas by, en het hy sy geloof in die Here bely.

Nou verskyn Jesus vir ‘n derde keer aan die dissipels…

Lees Johannes 21: 1-19

3: “Ek gaan visvang.” Met hierdie aankondiging nooi Petrus moontlik die ander dissipels om saam met hom te gaan visvang OF hy verklaar hiermee dat hy terugkeer na sy ou beroep. Voordat hy vir Jesus begin volg het, was hy ‘n visserman, en hy reken dis tyd om weer hierdie nering op te neem.

5: “Mense > Kinders, het julle nie iets gevang om te eet nie?” Dit is belangrik dat ons bly by hierdie benaming wat Jesus vir hulle gee, want in die evangelie van Johannes word gelowiges herhaaldelik “kinders van God” genoem (1:12).

7: Ons kan aan die dissipels se reaksie sien dat hulle nie vir Jesus verwag het nie. Dat Hy daar op die strand is is vir hulle ‘n groot verrassing.

9: Jesus was besig om vis te braai.

12: Let op dat hulle nou die vis eet wat Jesus reeds gebraai het, nie die visse wat hulle sopas uitgetrek het nie. Jesus bedien dus vir hulle, en nie andersom nie.

15: “Het jy My werklik lief, meer as hulle (ml mv) OF hierdie dinge (neutr mv)”.  Jesus kan dus hier verwys na die ander dissipels wat daar is, of na die ander dinge, naamlik die boot, die nette en die see.

Boodskap

“Simon, seun van Johannes, het jy My werklik lief, meer as hulle hier? En meer as al hierdie dinge – die skuit en die see en die nette? Meer as jou ambag? Maar as diegene en dit waaruit jou lewe bestaan?”

“Ja, Here, U weet dat ek U liefhet.”

“Laat my lammers wei.”

“Simon, seun van Johannes, het jy My werklik lief?”

“Ja, Here, U weet dat ek U liefhet.”

“Pas my skape op.”

“Simon, seun van Johannes, het jy My lief?”

En Petrus het hartseer geword. Na ‘n drie-male verloëning was die drie-male herstel te veel vir sy emosies om te hanteer. “Here, U weet alles. U weet dat ek U liefhet.”

“Laat my skape wei.”

Ek het drie jaar gelede gepreek oor die twee bepalende momente in Petrus se lewe by die twee vure. Langs die eerste vuur in die binnehof verloën hy drie keer die Here. Langs die tweede vuur op die strand word sy verhouding met die Here drie keer herstel. Drie maal die vraag, drie maal die antwoord, en drie maal die hernude roeping: ‘n dialoog tussen Jesus en Petrus wat nie anders kan as om mens te raak nie. G’n wonder die skrywer het besluit om ook hierdie verhaal aan die einde van sy evangelie in te sluit nie.

Vandag wil ek iets anders in die teks vir julle wys. Dit gaan oor die woordkeuses wat Jesus en Petrus maak. Nou moet ons onthou dat nie een van die twee Grieks gepraat het nie. Hulle was Aramees of Hebreeussprekend – twee tale wat baie naby aan mekaar gelê het. Maar in die tyd toe die NT op skrif gestel is was die lingua franca, die wêreldtaal van die tyd, Grieks gewees. Dit was die algemene taal vir skriftelike kommunikasie (soos Engels vandag). Johannes vertaal dus die gesprek tussen Jesus en Petrus wanneer hy dit neerskryf. En juis sy fyn vertaling dui vir ons op ‘n baie belangrike nuanse in hul gesprek:

“Simon, seun van Johannes, het jy My werklik lief (agapao jy My), meer as hulle en die dinge hier? “Ja, Here, U weet dat ek U liefhet (phileo).”

Waarom sou Petrus die woord vir liefde verander wanneer hy vir Jesus antwoord? Dalk is dit net ‘n glips, maar wanneer Jesus hom dan weer dieselfde vraag vra: “Simon, seun van Johannes, agapao jy My?”, dan antwoord Petrus nogmaals: “Ja, Here, U weet dat ek U phileo.”

Dit is dus nie net ‘n slip of the tongue nie. Kom ons kyk na die onderskeie betekenisse van die twee Griekse woorde in die woordeboek: PowerPoint:

ἀγαπάω:  agapao,  love, especially of love as based on evaluation and choice, a matter of will and action

ἀγάπη:  agape, especially as an attitude of appreciation resulting from a conscious evaluation and choice; used of divine and human love; love, devotion

φιλέω:  phileo, love, as devotion based in the emotions

φιλία:  philia, friendship, affection, love

φίλος:  philos, friend, congenial associate, close companion (ook familie, bv tussen man en vrou en tussen ouers en hul kinders, broederlike liefde)

Rofweg sou ons kon onderskei tussen goddelike liefde (agapao) en menslike liefde (phileo). Beide is gesonde vorme van liefhê, maar die fokus verskil. Agapao is ‘n liefde wat nie die self in die oog het nie, maar daar is ter wille van die ander. Dit is selfopofferende liefde, dit is ‘n liefde wat vra dat jy van jouself sal afsien, dit is die moeilikste liefde wat daar is. Wanneer Jesus sy dissipels en volgelinge leer dat hulle vir God moet liefhê en dat hulle hul naastes moet liefhê en ja, ook hulle vyande, dan is dit sonder uitsondering agapao wat Hy van ons vra. ‘n Liefde wat nie gedryf word deur hoe ons voel oor die ander persoon nie, maar deur ons wilskrag – gaan ons iemand liefhê selfs al hou ons nie van hom/haar nie, of selfs al kos dit ons ons lewe.

Dis na hierdie liefde wat Jesus vir Petrus vra. Maar, na sy verloëning van Jesus, is Petrus nie in staat daartoe om met die dieselfde selfvertroue as in die verlede (Joh 13:37: “Ek sal my lewe vir U aflê.”) sy liefde aan die Here te verklaar nie. Want hy weet nou uit ervaring, when it comes to the push dan ritereer hy, dan het hy nie wat dit vra om die Here te agapao nie. Al wat hy op hierdie stadium vir Jesus kan gee is sy philia. En wanneer Jesus hom dan ‘n derde keer vra of hy Hom liefhet, dan probeer Jesus hom nie tog maar oorreed om hom te verbind tot agapao eerder as blote philia nie. Nee, Jesus verander dan sy vraag:

“Simon, seun van Johannes, phileo jy My?”

Petrus het bedroef geword omdat Hy hom die derde gevra het, nie meer “Agapao jy My nie,” maar “Phileo jy My?” en hy antwoord Hom: “Here, U weet alles. U weet dat ek U phileo.”

Petrus se gebrek aan onvoorwaardelike toewyding diskwalifiseer hom nie om ‘n dissipel van Jesus te wees nie. Elke keer as Petrus sy philos in stede van sy agape teenoor die Here verklaar, dan gee die Here hom steeds die opdrag:

“Laat my lammers wei.”

“Pas my skape op.”

“Laat my skape wei.”

Jesus ontmoet die dissipels nadat al die opwinding getaan het, nadat die stof gaan lê het, nadat die geselsies oor Hom opgehou het en mense begin vergeet en begin aangaan met hulle gewone lewe – dis dán dat Hy na ons toe kom met die vraag: “Het jy My lief?” Daar waar ons nie met emosie-belaaide harte gaan antwoord binne die opgesweeptheid van Kersfees en Paasfees nie, maar met moeë lywe wat deurnag geswoeg het in arbeid wat dikwels sieldodend is en nie vrugte lewer nie. Na so ‘n lang nag kom vra die Here vir ons.

En ja, as ons heeltemal eerlik is, is dit dalk nie vir almal van ons ewe maklik om dan te verklaar dat ons die Here agapao nie. Maar Hy wys ons nie weg nie, Hy vat ons soos ons is. Petrus is altyd verteenwoordigend van die dissipelgroep. “Jacques, Susan, Magda… Agapao jy my meer as almal anders en meer as alles anders in jou lewe?”

“En as jy My dan nie agapao nie, phileo jy My darem?”

“Sal jy vir my skape sorg soos wat Ek vir jou sorg? Sal jy hulle voed soos Ek jou nou gevoed het? Onthou as my dissipel vra Ek van jou om ‘n herder te wees, soos wat Ek was. En ‘n herder, het Ek julle mos geleer, lê sy lewe af vir sy skape. Dus: of jy nou wil of nie, of jy nou gereed voel of nie, iewers gaan die dag kom wat jy agape aan jou lyf gaan voel – nie my agape teenoor jou nie, maar jou agape teenoor My. Want om My te volg gaan jou bring waar jy nie wil wees nie, dit gaan lyding oor jou pad bring, jy gaan dit nie altyd kan vryspring nie. Maar moenie daarom wegdeins nie. Volg My!

Naam, agapao jy My?

Ja, Here, U weet alles, U weet dat ek U phileo…

Creative Commons Licence Kopiereg: Hierdie werk deur Dr Tiana Bosman word gelisensieer onder ‘n “Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivs 2.5 South Africa License”.