Lukas 7:1-10 – 2016

29 Mei 2016 Pinelands – Koninkrykstyd
Prediker: Dr Tiana Bosman

 

In Matteus 5-7 vind ons die bekende bergrede: Jesus het teen die berg opgegaan en begin om die skare te leer…

Lukas vertel van presies dieselfde leringe van Jesus in hfts 6 (vanaf vs 17), maar volgens hom het Jesus op die vlakte gestaan en die mense geleer: “Nadat Hy saam met hulle (die dissipels) van die berg afgekom het, het hy op ‘n gelykte gestaan… en die mense begin leer. (Vandaar die benaming “sermon on the plains”.) Direk nadat Jesus die mense geleer het oor die sake van die koninkryk van God, het Hy Kapernaum binnegaan en speel vandag se gebeurtenis af. Ons sou kon sê dat dit Jesus se eerste demonstrasie was van wat Hy sopas gepredik het.

Lees 7: 1-10

Vs 2: slaaf – doulos

Hekatontarg (Grieks ekatontargou), Engels centurion, nie die hoogste op in die Romeinse ranks nie, maar hulle was darem bevelvoerders oor 100.

Baie werd – waardevol (nie as gebruiksartikel nie, maar in sy persoon – daar is ‘n gevoel van toegeneëntheid tot die slaaf)

Vs 3: Jesus het reeds baie mense genees, oa ‘n melaatse en die verlamde man wat op ‘n slaapmat deur sy vriende tussen die dakteëls afgesak is.

Waarom Joodse familiehoofde? Hulle was die who’s who’s onder die volk. As iemand ‘n Joodse rabbi, in die geval Jesus, se arm kon draai om vir ‘n Romeinse offisier ‘n guns te doen, dan sou dit die Joodse familiehoofde wees.

Vs 4: Hy verdien dit – hy is dit werd/waardig… Vir hulle gaan Jesus se hulp duidelik om die persoon se verdienste. Waar was hulle toe Hy netnou nog die saligspredikinge vir die mense geleer het? (Geseënd is die wat arm is, wat honger ly, wat gehaat en verstoot word, wat dit nie werd is nie…)

Vs 5: Hy het ons volk lief (agape) en op eie onkoste die sinagoge gebou.

“Ons volk” en nie “ons God” – dui daarop dat die offisier in sy persoonlike hoedanigheid die Joodse volk se belange op die hart gedra het, maar dat dit nie beteken het hy het hul God gedien nie. Hy het wel hulle geloof gerespekteer.

Gewoonlik het ‘n hekatontarg nie só baie geld gehad nie, maar hierdie een was duidelik vermoënd.

Vs 6: Tweede afvaardiging: sy philos – vriende.

“Ek is nie voldoende, groot genoeg, belangrik genoeg, waardig…”

Maar wat is dan so erg daaraan om vir Jesus te vra om die slaaf te kom gesondmaak? Hy is dan in elk geval in Kapernaum… Die feit dat ons hier met ‘n Romeinse offisier te doen het, beteken dat Jesus die reinheidswette sou oortree en onrein sou word indien hy by die persoon se huis ingaan om die slaaf te genees. Dis die eerste rede waarom die offisier vir Jesus in sy spore wil stuit.

Daar kan ook ‘n tweede rede wees. Die Joodse familiehoofde prys die waardigheid van die offisier – “Hy is dit werd dat U hom help”. Hierteenoor beklemtoon die offisier egter sy eie ONwaardigheid. Die doelbewuste kontras in die verhaal tussen die familiehoofde se hoë aansien van die offisier en sy persoonlike gevoel van inherente onwaardigheid openbaar tog vir ons dat hy insig gehad het in die persoon van Jesus, en in die feit dat Jesus se gesag van ‘n veel hoër mag kom as sy eie gesag (vanaf Herodes of die keiser).

Vs 7: pais (kind, seun – verklap iets van die verhouding wat spreek van meer as net baas en klaas, maar van omgee vir) ipv doulos.

Vs 8: “Ek weet hoe gesag werk. Vir my eie soldate sê ek spring en hulle vra ‘hoe hoog?’.”

Vs 9: Verwonderd. Hierdie woord word gewoonlik gebruik om die mense se reaksie teenoor Jesus se wonderwerke te beskryf: Hulle was verwonderd gewees… Hier is dit Jesus wat verwonderd is deur die geloof van ‘n Romeinse offisier!

Wat staan uit nadat ons die teks gelees het?

  1. Die verhouding tussen die Romeinse offisier en die Joodse familiehoofde is opvallend. Vanwaar die positiewe verhouding? Die offisier was die volk goedgesind, hy het selfs vir hulle ‘n sinagoge gebou. Dit lyk dus na ‘n verhouding waar die een rug die ander krap. “Kom ons bly aan die regte kant van die offisier en ons help hom waar ons kan, dan sal hy voortgaan om toegeeflik te wees teenoor ons volk in hierdie groter vyandige omgewing waarbinne ons woon. Dit is immers voordelig om ‘n ‘vriend’ aan die kant van die vyand te hê – ons weet nooit wanneer ons hom weer gaan nodig hê nie. Hy het ons nou nodig. Hy het ons genader om met Jesus te praat om Hom te oortuig om sy slaaf gesond te maak. En ons sal ons bes probeer – maak nie saak dat dit gaan beteken dat die rabbi Jesus in die proses onrein gaan word nie.”
  1. Al gee die Joodse familiehoofde nie om vir die besmetting van Jesus se reinheid in die versoek wat hulle tot hom rig nie en die situasie wat dit tot gevolg sal hê nie, gee die ‘vyand’, die Romeinse offisier wel daarvoor om. Die familiehoofde redeneer dat die offisier dit werd is dat Jesus na sy huis toe gaan om die slaaf te genees, die offisier weer weet dat hy dit nie werd is nie. Nie net dit nie, hy weet ook dat Jesus nietemin die genesing kan doen oor ‘n (veilige) afstand – net deur ‘n woord te spreek.

Dit wil voorkom of die offisier aan die kant van die vyand nie net meer geloof het in Jesus as sy eie mense nie, maar of hy ook meer respek gehad het vir Jesus en omgee vir sy reinheid.

  1. Die offisier weet nie net hoe gesag werk nie. Hy weet ook dat alle persone met gesag nie oor dieselfde gesag beskik nie. Dan sou hy mos sy eie slaaf kon genees. Hy ken sy beperkinge. Hy weet wanneer hy moet terugstaan. Hy weet dus dat hierdie Jesus oor ‘n andersoortige, hoër gesag as hy beskik.

Teruggrype en vooruitgrype:

Hierdie verhaal is nie een van sy soort nie. In Lukas 4 gryp Lukas terug na 2 Kon 15 waar Naäman die Siriër van melaatsheid gereinig word. (Die volk, sy eie mense, wou vir Jesus van die rand van die berg afgooi toe Hy hierdie gebeurtenis in herinnering roep.)

En in Hand 10 – Kornelius die hekatontarg en Petrus se verhaal. (lees Hand 10:1 en 25-29)

Afsluiting

Be prepared to be amazed… Ons het geen reg om “heidene” / ongelowiges (na ons oordeel) uit te sluit uit die gemeenskap van gelowiges nie. Die Here self mag dalk net meer geloof, en agape en goeie werke (omgee en sorg) onder die ongelowiges vind as wat Hy binne die geledere van die sogenaamde gelowiges self vind. Kom ons stel ons daarom oop vir die geloof en die christelike werke van mense wat nie Sondae hier onder ons sit nie. Kom ons sien hoe die Here deur hulle werk. Kom ons erken dat ook hulle vir die Here werk. Ons leer by hulle en ons dank die Here vir die voorbeeld wat hulle stel.

Creative Commons Licence Kopiereg: Hierdie werk deur Dr Tiana Bosman word gelisensieer onder ‘n “Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivs 2.5 South Africa License”.

Spreuke 9 – 2016

22 Mei 2016 Pinelands – Paasfees
Prediker: Dr Tiana Bosman

 

Agtergrond

‘n Bietjie agtergrond oor die wysheidstradisie in oud-Israel. Die ma’s het die jonger kinders opgevoed en onderrig, maar wanneer die seuns jongmanne geraak het, het die verantwoordelikheid na die pa’s oorgeskuif. Die pa was die hoof van die huishouding en ook die wysgeer of onderwyser wat die verantwoordelikheid gehad het om sy seuns te onderrig in die tradisies van die familie en die volk, godsdiens, sosiale ordes,  moraliteit, reg en geregtigheid, asook opleiding te gee met die oog op hulle toekomstige beroepe of ambagte. Naas die vaders, was daar ook ander manne – oudstes, wyses en raadgewers – wat as onderwysers opgetree het. Hulle het die jongmanne in meer formele kontekste onderrig, bv aan die koninklike hof, by die tempel, en in wysheidskole en biblioteke. Die skole was dikwels geassosieer met die paleis en die tempel self, sodat onderrig fisies daar in klaskamers plaasgevind het.

Vandag het ons universiteite en kolleges en ander instellings waar manne en meisies kan gaan studeer. Maar die onderrig in oud-Israel het oor veel meer gegaan as blote kopkennis. Dit ook natuurlik, maar hierdie kennis moes deurvloei na die daaglikse lewe waar mense besluite moes neem – nie net in hulle beroepe nie, maar ook in hulle verhoudinge – hulle moes geskille besleg, en kies hoe hulle teenoor ander mense gaan praat en wat hulle gedrag gaan wees. Onderrig en opvoeding het dus elke aspek van die lewe aangespreek. Vir die volk was kennis en wysheid integraal deel van hulle geloof in God, hulle verstaan van die wêreld (dws die skepping en hoe alles inmekaarsteek), en hulle daaglikse moreel-etiese lewe.

Die boek Spreuke bevat verskillend versamelings van spreuke, gelykenissse en raaisels, alles in die taal van wysheid gegiet. Ons sou kon sê dat hierdie boek ‘n handboek vir die lewe was aan die persoon wat geloof in God en kennis van God en sy wil nastreef. Spesifiek ‘n boek wat onder die wysgere gesirkuleer het – in die wysheidskole en met die oordrag van wysheid van die een geslag na die volgende.

Die Wysgeer, onderwyser, “vader-figuur”, en die student (“my seun”) (sien die herhalende aanspreekvorm “my seun” 1:8; 2:1; 3:1, 21; 4:1, 10; 5:1…).

Spreuke 1-9 dien as inleiding tot die boek. Na die inleidende 9 hoofstukke, volg daar dan vanaf Hoofstuk 10 letterlik honderde individuele spreuke vir die lewe.

Ons lees vandag die laaste hoofstuk van Spreuke se inleiding. Let op dat ons in die eerste 6 vss gaan lees oor Vrou Wysheid, dan volg die middelste 6 verse waar hierdie Vrou Wysheid instruksies vir die lewe gee, en dan lees ons in die laaste 6 verse oor Vrou Dwaasheid. Die onderwyser wil hier hê dat die seuns hulle verbeelding moet gebruik om deur die metafore of beelde van twee verskillende vrouens te leer hoe wysheid en dwaasheid werk.

Lees: Spreuke 9

“My seun, verbeel jou daar was twee vrouens…”

Boodskap

Daar is 5 gedigte oor Vrou Wysheid in die Spreuke 1-9 (1, 8, 9). Sy word in almal gepersonifiseer, asof sy ‘n werklike vrou is:

1:20 ev: “Wysheid is ‘n vrou wat langs die straat staan en roep, sy laat haar stem hoor op die stadspleine, sy roep bo die rumoer uit, by die ingange van die stadspoorte (daar waar reg en geregtigheid moet geskied, waar geskille opgelos word)…”

8:1 ev: “Dit is Wysheid self wat roep, dit is Insig wat haar stem laat hoor. Op die hoogtes langs die pad, by die kruispaaie, staan sy, langs die stadspoorte, by die ingange (alles strategiese plekke wat geleentheid vir onderrig bied!), skree sy dit uit: “Ek roep na julle, mense, ek roep na alle mense: Dié wat ervaring kortkom, kan verstandig word, dié wat dwaas optree, kan insig kry…”

8:12 ev: “Ek, Wysheid, het die verstand, ek het die kennis en die skranderheid. Om die Here te dien is om te haat wat verkeerd is…”

8:22 ev: “Die Here het my geskep, Hy het met my begin; ek is die eerste wat Hy gemaak het, lank, lank gelede…”

En dan 9:1: “Wysheid het vir haar ‘n huis gebou…”

Agter die stem van die onderwyser vind ons dus die meer gesaghebbende stem van Vrou Wysheid, die onderwyseres, kind van God, en die bemiddellaar tussen hemel en aarde. En agter haar stem sit die mees gesaghebbende stem – die stem van God self wat deur die onderwyser en deur Vrou Wysheid diegene onderrig wat hulle oopstel daarvoor.

Die gedig begin en eindig met ‘n uitnodiging tot ‘n maaltyd aan mense wat kennis kortkom. Maar die gasvrouens verskil; hulle vergestalt teenoorgesteldes. Die een is die ander se nemesis. Die manier waarop hulle hul voorbereidings tref en die onderskeie spyskaarte wat hulle aanbied, verskil daarom ook radikaal van mekaar.

Vrou Wysheid is eerste aan die beurt. Ter voorbereiding het sy vir haar ‘n huis met sewe pilare gebou. Die sewe pilare is veel meer as wat vir ‘n gewone huis nodig was, so na alle waarskynlikheid het sy eerder vir haar ‘n tempel of ‘n paleis gebou (huis en tempel = dieselfde woord in Hebr; ook dalk die pilare waarop die aarde gebou is; ook 7 as volmaakte getal). Sy is soos ‘n koningin wat in diens van God staan. Sy slag diere, meng wyn en dek ‘n tafel. Dan stuur sy haar bediendes uit om vanaf die hoë plekke diegene te roep wat kennis kortkom, dat hulle moet kom aansit by haar tafel, kom eet van haar vleis en drink van haar wyn, dat hulle moet afskeid neem van hulle onkunde en op die pad van insig moet stap. Die bediendes dui daarop dat Vrou Wysheid ‘n koninklike gevolg van helpers het, wat uitgaan om die eenvoudiges na die tafel van Wysheid te nooi.

In die seuns se verbeelding word ‘n feesviering opgeroep, die fees van kennis word bedien aan elkeen wat die pad van onderrig betreë.  Vleis en wyn (nie in Israel deel van die gewone daaglikse etes vir die man op die straat nie) dui op goeie spyse, kos en drank vir die fynproewers. Hierdie is ‘n baie spesiale ete. Maar dis nie net die rykes en elite wat genooi word nie; ook die eenvoudiges is welkom. (Herinner aan Jesus se gelykenis in Luk 14: 15-24)

Vrou Wysheid se tempel of paleis is ‘n tradisie, die tradisie van wysheid en leergierigheid waarbinne die volk van God opgeroep word om te leef. Die tempel kan ook verwys na ‘n fisiese gebou met ‘n biblioteek daarbinne, daar waar studente leef en leer, ‘n fisiese ruimte waar denke gevorm word en lewens karakter kry. Kennis wat uitloop op die lewe.

‘n Entjie hiervandaan sit Vrou Dwaasheid by haar voordeur. Haar voorbereidings vir die maaltyd verloop heeltemal anders as die van Vrou Wysheid. Haar stoel staan op die hoogste plek in die stad, dws sy het ook ‘n paleis of ‘n tempel. Vroeër in Spreuke word daar ook van haar melding gemaak, onder die naam van “die Vreemde Vrou” (2:1-22, 5:1-23, 6:24-35; 7:1-27). Sy word elke keer voorgestel as die een wat diegene wat kennis kortkom verlei en hulle dood veroorsaak. Haar verskeie persona sluit in die van prostituut, die godin van vrugbaarheid, egbreekster, en die letterlike verpersoonliking van dwaasheid. Haar dwaasheid word by uitstek vervat in haar seksuele promiskuïteit.

In vs 13 word Vrou Dwaasheid beskryf as luidrugtig, sy is stadig van begrip en sy weet nie wat nie. Sy is soos ‘n lui domkop. Sy berei geen maaltyd vir haar gaste voor nie, want wat sy aanbied is alles gesteel. Sy sit eerder as om te staan wanneer sy haar salig-onbewuste verbygangers uitnooi om haar woning te betreë. Sy hou haar kastig slim met ‘n spreukwoordelike uitnodiging om die onervare verbyganger mee te verlei: “Gesteelde water is soet, geheime kos (lett “brood”) is lekker!” Sy is ‘n voorbeeld van luiheid – by haar hoef jy nie te werk om iewers te kom in die lewe nie, jy steel. Jy hoef ook nie te deel nie – jy eet in die geheim, in die donker, daar waar ander nie sien nie. Jy dink dus net aan jouself. Sy laat dit so lekker klink, so aanloklik, maar al wat sy op die ou-end kan bied is water en brood, en dan is dit nog gesteel ook.

Teenoor Vrou Wysheid wat regstaan vir haar gaste, en die beste voorsit, kwaliteit, vleis en goeie wyn. Vrou Dwaasheid se gesteelde water en haar geheime brood is nie genoeg om van te lewe nie. Inteendeel – dit bring die dood. Die dood wag reeds in haar woning. Diegene wat op haar uitnodiging reageer en by haar deur ingaan, bevind hulself reeds in die doderyk. Haar tafel lyk so radikaal anders as die van Vrou Wysheid.

Tussen die twee uitnodigings gee Vrou Wysheid ‘n stuk onderwysing vir die lewe (vss 7-9). En dan die heel belangrikste beginsel in vs 10: “Wysheid begin met die dien van die Here; wie die Heilige ken (yda), het werklik insig.” Hierdie waarheid waarrondom al die ander draai vind ons ook reg aan die begin van die boek (1:7) en reg aan die einde (31:30). Bybeluitleggers beskou hierdie verse as die belangrikste in die ganse boek. Dis waar alles begin, dis waar alles eindig, en dis die middelpunt van Vrou Wysheid se onderwysing in Hoofstuk 9. “Wysheid begin by die dien van die Here. Wie die Heilige ken, het werklik insig.”

Wysheid gaan dus om ‘n soeke om die Here te leer ken as die Skepper en die Onderhouer, die Gewer van lewe, en om iets van sy wêreld en sy werke te probeer begryp. Om wysheid te bekom vra nie bloot maar ‘n sekulêre onderwysing wat primêr gerig is op menslike insigte en ervaring nie. Dit word ook nie primêr gemotiveer deur die bereiking van doelwitte en mens se eie self-verwesenliking nie. Dit gaan om God. Dit stel mens voor ‘n keuse.

Jesus demonstreer die keuse tussen Wysheid en Dwaasheid wanneer hy is die gelykenis van die verlore seun aan sy volgelinge voorhou. Die jongste broer is selfsugtig en eiewys. Hy is dwaas. Hy wens sy pa dood sodat hy sy erfporsie kan kry, maar siende dat sy pa nie tot sterwe kom nie vra hy die erfporsie vooruit. Sy pa gee dit vir hom en hy gaan verkwansel alles in die stad – daar waar hy elke afdraaipaadjie neem na Vrou Dwaasheid se woninge. Hy drink gesteelde water en hy eet in die geheim sy brood. Hy dink die lewe is goed, maar eintlik doen hy homself in – by sy ouerhuis sou hy vleis en wyn gekry het. Hy bevind homself in die kamers van die doderyk. Die seun verloor alles en lê later tussen die varke – niks is van hom oor nie, sy lewe het tot ‘n einde gekom, hy is inderwaarheid dood. Maar van ver af hoor hy hoedat Vrou Wysheid hom terugroep. Hy dink aan sy huis en aan sy pa en hy besluit om sy trots in sy sak te steek en in nederigheid terug te gaan, sy sonde te bely en te vra of hy maar as een van die slawe vir sy pa kan werk. Maar wat gebeur – Sy pa wag hom in(!), ontvang hom met ope arms, trek vir hom die beste klere aan, skoene, ‘n ring aan sy vinger, slag die vetgemaakte kalf, meng die wyn, dek die tafel en sit ‘n feesmaal voor! Want sy seun was dood, en hy lewe weer; hy was verlore, en sy pa het hom teruggekry. (Luk 15)

Tussen die peule in die varkhok het die dwase seun tot nuwe insigte gekom. Hy het besef dat hy dwaas opgetree het, en hy het geglo dat sy pa hom sal terugontvang, selfs al is dit net as ‘n slaaf. En al het hy niks meer oor van sy erfporsie nie. En hy het opnuut sy pa leer ken as die een wie se arms altyd oop is – die een by wie daar vir hom ‘n plek aan tafel is, gedek met die beste – wysheid en kennis, liefde en insig, God en genade.

Ons eie land het duidelike voorbeelde van mense wat die uitnodinging van Vrou Dwaasheid aanvaar en (enkeles) wat by Vrou Wysheid se deur ingaan. Pravin Gordhan sit by Vrou Wysheid se tafel aan. Dit kom met sy eie prys. Winnie Rust het ook, lyk dit my, aan die tafel van Vrou Wysheid gesit en iemand op die dwase weg het haar lewe geneem… Haar nalatenskap sal egter nog baie lank voortleef en daarom het Dwaasheid nie hier die laaste woord te spreek nie… In ons eie lewens en die van ons mense is daar baie duidelike voorbeelde van wyse en dwase weë. Die wysheid al dan nie van keuses wat ons maak is soms moeilik en daarom begin dit by die dien van die Here. Maar dis ook dikwels voor die hand liggend – die uitvoering daarvan kan net so moeilik wees!

Hier is twee restaurante van die lewe. Die tafels is gedek om na die spreuke te begin luister, dit te oordink, en daarvanuit te begin leef … of dood te gaan. Nie noodwendig nie, maar ‘n geestelike, sieldodende dood wat vir niemand om jou goed is nie. Wie se uitnodiging aanvaar jy?

Spreuke 9

  1. Wysheid het vir haar ‘n huis gebou met sewe klippilare.
  2. Sy het geslag en haar wyn gemeng; sy het ook haar tafel gedek.
  3. Sy het haar vroue bediendes uitgestuur;

sy het van die hoogste plekke van die stad af geroep:

  1. “Draai af hiernatoe almal wat nog moet leer,” sê sy vir die wat kennis kortkom.
  2. “Kom, eet van my kos en drink van die wyn wat ek gemeng het!
  3. Neem afskeid van die onkunde dat julle kan lewe, kom op die pad van insig!”

7 Wie ‘n ligsinnige mens (spotter) korrigeer, moet die verwyt daarvoor dra;

wie ‘n goddelose mens teregwys, doen dit tot sy eie skande.

  1. Moenie ‘n ligsinnige mens korrigeer nie, hy sal jou daarvoor haat.

Berispe ‘n wyse mens, en hy sal lief wees vir jou.

  1. Gee jou aandag aan ‘n wyse mens en hy kry meer wysheid,

leer ‘n regverdige en sy kennis vermeerder.

  1. Wysheid begin met die dien van die Here;

wie die Heilige ken (yda) het werklik insig.

  1. As jy wysheid het sal jy lank lewe, jou lewensjare sal vermeerder word.
  2. As jy wysheid het, het jy self die voordeel daarvan;

as jy ‘n ligsinnige mens is, dra jy alleen die las.

  1. Vrou Dwaasheid is luidrugtig. Sy is stadig van begrip en sy weet nie wat nie.
  2. Sy sit by haar voordeur, haar stoel staan op die hoogste plek in die stad.
  3. Sy roep na die wat verbykom, elkeen besig om sy gang te gaan:

“Draai af hiernatoe almal wat nog onervare is,” sê sy vir die wat kennis kortkom.

  1. “Gesteelde water is soet en geheime kos (brood) is lekker.”
  2. Maar hulle weet nie dat die skaduwees (dood) daar is nie,

haar genooides is in die dieptes van Sheol (die onderwêreld).

Creative Commons Licence Kopiereg: Hierdie werk deur Dr Tiana Bosman word gelisensieer onder ‘n “Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivs 2.5 South Africa License”.

Johannes 14:8-17,25-27 – 2016

15 Mei 2016 Pinksterfees
Prediker: Dr Tiana Bosman

 

Apteker – 2 maande gelede. Dr > Ds > NGK > “Oh, you guys don’t believe in the Holy Spirit”. Probeer teëstribbel, maar nadat ek op vrae soos of ek in tale bid en of ek die torronto blessing oor mense kan uitspreek, nee moes antwoord was die koeël deur die (ons) kerk.

Binne ons eie gereformeerde tradisie is daar ook dikwels gemeentelede wat voel dat die HG nie genoeg aandag kry nie, dat ons baie praat oor of met die Vader en die Seun, maar dat ons die HG afskeep.

Vandag is dit Pinksterfees – ons vier die uitstorting van die HG en die teenwoordigheid vd HG in ons lewens en in ons kerk (die liggaam/tempel/huis van God). Vandag is dit tyd om (weer) te hoor dat ons tot niks in staat is as dit nie is vir die inwoning en die leiding van die Gees in ons lewens en die verheldering vd Gees in ons verstand nie.

Na die Bybel: Johannes se evangelie:

Jesus se openbare optrede eindig op ‘n somber noot: “Hoewel Jesus so baie tekens voor die mense gedoen het, het hulle nie in Hom geglo nie” (12:37). Wat ‘n manier om jou bediening af te sluit. So asof alles tevergeerfs was – sy godgegewe roeping, sy bediening, al die tekens, sy leringe – en steeds het die mense nie in Hom geglo nie.

Kort hierna is Jesus is saam met sy dissipels in Jerusalem. Dis die aand voor sy inhegtenisneming. Hulle eet ‘n laaste maaltyd saam, Jesus praat vir oulaas met hulle. Dit is sy laaste tafelgesprek (hfst 13-16, wat dan afsluit met sy gebed vir die dissipels in hfst 17). Die atmosfeer in die vertrek is gelade, gevul met onsekerheid en angs. Jesus tree vreemd op – was sy dissipels se voete – en praat oor sake wat skok en ontwrig – sy verraaier, ‘n nuwe gebod in die plek van die vorige gebooie (om mekaar lief te sê NET SOOS Ek julle liefgehad het – tall order), sy verloënaar en dat Hy hulle gaan agterlaat en gaan vertrek na die Vader toe.

14:1: “Moenie dat julle harte ontsteld wees nie.” Dit is dieselfde woord wat gebruik word van Jesus se eie ontsteltenis in 11:33; 12:27 en 13:21. Die gedeelte wat ons vandag lees (binne die groter geheel van 14:1 – 27) word ingebed deur hierdie trooswoorde. Die enigste rede waarom Jesus dit sou sê, is omdat die vrees onder sy dissipels (en binne homself) so sigbaar was.

14:2: “In die huis van my Vader is daar baie woonplek.” (moné)

14:7 –17, 18, 23-27.

14:12 – Groter dinge > baie meer (vgl gebeurtenis in Hand 2 direk na die uitstorting vd HG – 3000 mense kom tot bekering)

14:23 – moné

14:16 – “Ek sal die Vader vra en Hy sal vir julle ‘n ander Parakleet gee.” Daarmee gee Jesus te kenne dat Hyself ook ‘n Parakleet is. Beide Jesus en die Gees kom van die Vader en word deur die Vader na die wêreld gestuur. Nie een van hulle praat uit hulle eie nie. Die woorde wat Jesus praat kom van die Vader af, en die woorde wat die Gees praat kom van Jesus af.

Betekenis van Parakleet: Omvattende begrip. “Een wat langs jou staan, jou ter wille is, jou saak help behartig (Advokaat), ook bystand, versterking verleen, en troos”.

Die ander Parakleet – HG – sal die dissipels onderrig en herinner aan wat Jesus vir hulle gesê het. (14:26) Hy bevestig dus die werk en leringe van Jesus (deur die Vader aan Hom gegee) en help die gelowiges om dit voort te sit.

Terwyl Jesus gaan om ‘n toekomstige woonplek (moné) voor te berei (14:2), openbaar die Gees dat die Vader en die Seun nou reeds by die gelowige kom woning (moné) maak (14:23). Die toekoms word hede!

“Instead of ‘dwelling places’ with the Father in the beyond and of Jesus’ second coming, we now read of ‘dwelling places’ in people and the second coming of the Father and the Son into the lives of individuals. Like Paul, John understands the Spirit as bringing the presence of both the Father and the Son to the believer. Little wonder that later generations articulated a doctrine of the Trinity!”

Craig Koester: “The Spirit brings the realities of the past and the future into the present for believers. The Jesus who rose in die past continues to be present; the Jesus who will come again is already present; and the Spirit now makes the presence of Jesus and his Father known within the community of faith.”

Die fokus van Johannes se spiritualiteit is duidelik nie gebonde aan plek of tyd nie, maar eerder aan ‘n Persoon en ‘n verhouding. Die fokus is nie op groter wonderwerke en strenger gebooie nie, maar op die verkoniging en verspreiding van die liefde van God. Hierdie agape is die oorkoepelende tema in die Johannese evangelie.

In ons teks van vandag, wat ingebed word in vrees en onsekerheid omdat die dissipels bang is oor Jesus wat weggaan, gee Hy aan hulle die belofte van sy teenwoordigheid – die ander Parakleet – en van sy terugkoms (18), en van beide sy en sy Vader se woning hier en nou (nie eendag nie) in diegene wat Hom liefhet.

Die HG is ons Trooster, maar ons moet nie dink dat Hy/Sy ons troosprys is nie. Die tweede prys vir latere geslagte wat nie in Jesus se tyd geleef het nie, die wat darem iets moet hê om van te leef – dis nou nie Jesus nie, maar dis ook darem nie niks nie. Geloof in Jesus is nie beperk tot diegene wat vir Jesus tydens sy aardse bediening ontmoet het nie, maar dit is ook vir Johannes se lesers (wat nie die tekens meegemaak het nie) – ons inkluis – moontlik is om te glo. Johannes doen juis moeite om aan sy lesers aan te toon dat die eerste geslag gelowiges nie ‘n voorsprong bo hulle gehad het nie. Onthou 12: 37: “Hoewel Jesus so baie tekens voor die mense gedoen het, het hulle nie in Hom geglo nie.”

13:7: Later sal jy dit verstaan. Dws niemand het toe verstaan wat Jesus gesê het nie. Na sy verhoging aan die kruis en nadat Hy na sy opstanding die Gees oor hulle geblaas het, het hulle vir die eerste keer die verlede in ‘n ander lig begin sien. Die dissipels kon slegs deur die Gees verstaan wie Jesus is en wat sy werke beteken (12:16). Dws net soos die latere gelowiges was die eerste gelowiges ook aangewese op die Gees, die ander Parakleet, om in Jesus te inwonende God te herken.

Aan die einde vd evangelie word ‘n seën uitgespreek oor diegene “wat nie gesien het nie en tog glo” (20:29).

Die HG is nie ‘n add-on wat in sekere Xlike tradisies aandag kry en by ander afgeskeep kan word nie. Die HG is onontbeerlik vir ons geloof, ons verstaan (begrip) en vir ons lewe as kerk in die wêreld waar ons die getuienis moet uitdra. Sonder die krag van die Gees is ons tot niks in staat nie, net soos ons sonder die Vader en die Seun tot niks in staat is nie.

Creative Commons Licence Kopiereg: Hierdie werk deur Dr Tiana Bosman word gelisensieer onder ‘n “Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivs 2.5 South Africa License”.