Lukas 9:51-62 – 2016

26 Junie 2016 Pinelands – Koninkrykstyd 6
Prediker: Dr Tiana Bosman

“Toe die tyd naderkom vir Jesus om opgeneem te word (kruis en hemelvaart), het Hy sy blik (gesig) na Jerusalem gewend (gedraai).” ‘n Semitiese uitdrukking wat spreek van ‘n vaste, onwankelbare voorneme om iets te doen – vasbeslote. Hy was ‘n man met ‘n missie. Vanaf Lukas 9 – 19 stap Hy die pad doelgerig na Jerusalem toe.

Jesus het boodskappers vooruit gestuur om in die Samaritaanse dorpie waar hulle eerste sou aankom voorbereidings te tref sodat Jesus (en sy dissipels/volgelinge) daar kan oornag, maar die Samaritane het Hom nie ontvang (‘n woord wat gasvryheid uitdruk – verwelkom) nie, want sy blik was na Jerusalem gewend.

Verduidelik die konflik tussen die Samaritane en die Jode, verskillende plekke van aanbidding (berg Sion by Jerusalem vir die Jode vs berg Gerisim vir die Samaritane), Jode beskou Samaritane as baster-Jode; alhoewel Jesus nie vyandiggesind was teenoor die Samaritane nie het Hy tydens sy aardse bediening gekom om die Jode te bedien, nie die Samaritane nie.

Die broers Jakobus en Johannes: “Here, wil U hê ons moet vuur uit die hemel laat neerkom om hulle te vernietig?” soos Elia in 2 Kon 1: 10, 12 en 14. Asof hulle in staat is om so iets te doen. As if! Wie weet, dalk het hierdie reaksie van hulle bygedra tot hul bynaam as “seuns van die donder”. Maar Jesus het omgedraai en hulle tereggewys – Jesus trek ‘n streep deur die Joodse wette van vergelding (‘n oog vir ‘n oog en ‘n tand vir ‘n tand – alhoewel die seuns van die donder se vergeldingsmetode darem baie swaarder weeg as die koue skouer wat hulle van die Samaritane af gekry het). Jesus het juis nie gekom om mense te veroordeel en te vergeld vir dit wat hulle aan Hom doen nie, sy missie is juis nie om straf uit te deel nie – hoe kan Hy toelaat dat ‘n dorpie deur vuur verteer word wanneer Hy aktief op weg is om vir die sondes van die wêreld (ook hierdie dorpie) te gaan betaal aan die kruis?

Hulle is nog so oppad toe drie volgelinge hul lojaliteit aan Jesus wil probeer verwoord. Drie kort uitsprake gevolg deur drie kort antwoorde (one-liners) van Jesus af. Binne die literêre wêreld staan hierdie antwoorde van Jesus bekend as “apokritiese chreiae” – ‘n kort spreuk of anekdote gerig aan ‘n spesifieke persoon met die doel om ‘n punt te maak . (“Apokrities” = kort, Grieks “chreiae” = bruikbaar/useful).

Die drie volgelinge wat nou aan die orde kom was nie deel van Jesus se nabye dissipelkring nie. Hulle was binne die groter groep van volgelinge, maar dit blyk dat hulle “wanna-be” dissipels was. Hulle meld hulle dus aan tot diens – dit is in elk geval waar vir die eerste en die derde man (die enigste twee mense in die evangelie van Lukas wat vrywilliglik dissipels wil wees). Die tweede een is nie onwillig nie, maar hy word deur Jesus genooi om Hom te volg.

  1. Die eerste man sê so in die loop vir Jesus: “Ek sal U volg waar U ookal gaan.” Maar Jesus het hom geantwoord: “Die jakkalse het gate en die voëls van die hemel neste, maar die Seun van die Mens het geen plek waar Hy sy kop kan neerlê nie.” En wat sopas buite die Samaritaanse dorpie gebeur het, is a “case in point”.

“Jy sê jy sal My volg waar Ek ook al gaan? Maar onthou Ek is nie oral welkom nie. Jou verbintenis aan my gaan nie eens vir jou ‘n dak oor jou kop of ‘n kussing daaronder waarborg vir elke aand nie. Ek is oppad na Jerusalem en jy vrywilliglik saam met My, maar daar is dorpe wat ons gaan wegwys, daar is mense wat gaan weier om hul deure vir ons oop te maak of om vir ons iets te ete te gee vir ons pad. Met dit in gedagte, sal jy My regtig volg waar Ek ook al gaan?”

  1. “Vir ‘n ander een het Jesus gesê: ‘Volg My!’ Maar hy het geantwoord: ‘Here, laat my toe om eers my pa te gaan begrawe.’

Of hierdie man se pa op sterwe gelê het, of reeds gesterf het, of dalk nog blakend gesond is en die seun eers die roeping van Jesus wil opneem wanneer sy pa die dag nie meer leef nie, weet ons nie. Verskillende Bybelkenners bied verskillende moontlike verklarings. Wat ons wel weet wanneer ons die tyd en konteks waarbinne Jesus geleef het in ag neem, is die volgende: Om die dooies te begrawe was ‘n goedsdienstige plig wat voorkeur gekry het bo alles anders, selfs bo die bestudering van die Wet. Priesters, wat normaalweg nie aan dooie liggame mag gevat het nie, kon dit wel doen as die oorledene ‘n familielid was. Om bystand te verleen om iemand te begrawe wat nie ‘n familielid van jou was nie, was so ‘n groot liefdesdaad dat die mense geglo het God sal so ‘n persoon ryklik vergoed – in hierdie sowel as in die ewige lewe.

Ons kan dus verstaan dat die versoek van die man om eers sy pa te begrawe, glad nie onredelik was nie. Dit was immers sy godsdientige plig en een van die belangrikstes daarby toe. Om na te laat om dit te doen was ‘n groot skande en sou ‘n klad teen jou naam bring.

Maar Jesus reageer amper genadeloos: “Laat die dooies hul eie dooies begrawe, maar jy, gaan verkondig jy die koninkryk van God.” Hoe verstaan ons dit?

Die gebruik was dat ‘n persoon na afsterwe in ‘n graftombe begrawe word. Na ‘n jaar, nadat die nodige proses van disintegrasie sy werk gedoen het en daar net bene oorbly, word die graf dan oopgemaak, die bene bymekaar gemaak en herbegrawe in ‘n kissie in die muur van die graf. ‘n Persoon se begrafnis is dus eers finaal verby ‘n jaar nadat hy gesterf het en vir hierdie 12 maande wag het Jesus nie tyd nie.

Nou kan ons na verskillende kante toe verder redeneer. Bv dat Jesus op sy pad na Jerusalem en gegewe die feit dat Hy voor Paasfees daar moet arriver, inderdaad nie tyd het om te verspeel nie en dat diegene wat toe sy dissipels was nie die luukses gehad het om hul ouers te begrawe of ander (ook baie belangrike) take af te handel nie. En as ons so rededeer dan geld hierdie reeling dalk nie so streng vir ons vandag soos wat dit in daardie tyd vir die dissipels gegeld het nie…?

‘n Ander moontlike verklaring is dat Jesus hier sê die geestelike dooies moet die liggaamlike dooies begrawe. Dws diegene wat Hom volg is geestelik lewendig, maar daar is soveel wat Hom nie volg nie en hulle is geestelik dood. Daar is genoeg mense wat agterbly om die liggame van die afgestorwenes te begrawe, die seun is dus nie nodig nie, hy sal “handiger te pas kom” in die werk van die koninkryk as in die daad van mense begrawe.

Ek weet nie watter een van die twee moontlikhede nader aan Jesus se bedoeling was nie, maar my eie geneigtheid lê dalk meer na die eerste konkrete verduideliking – dat die tyd teen hulle is en dit nie nou prakties moontlik is om te sloer nie, nie eens twv ‘n ordentlike begrafnis nie. En onthou – as Jesus vir die dissipel moes ja sê, dan kon die ander ook kom met hulle ewe goeie redes om eers ‘n bietjie te wag voordat hulle Hom kan volg.

‘n Derde man het toe vir Jesus gesê: “Ek sal U volg, Here, maar laat my toe om net eers van my huismense afskeid te neem.” In 1 Kon 19:20 is Elisa ook toegelaat om sy ouers te gaan groet voordat hy vir Elia gevolg het. Om vir Elia te volg en om vir Jesus te volg is egter twee verskillende dinge. Jesus antwoord hom: “Niemand wat sy hand aan die ploeg slaan en dan omkyk, is geskik vir die koninkryk van God nie.”

By hierdie man ontbreek daar die gevoel van dringendheid. “Here, ek wil U volg, natuurlik wil ek. Ek wil net eers my huis in orde kry.” En weereens – op weg na Jerusalem na die kruis en die opstanding, kan Jesus nie nou nog ruimte laat vir dissipels om eers hul huise in orde te kry nie. Die man moet sy prioroteite agtermekaar kry. Jesus verduidelik dit aan die hand van ‘n beeld wat vir hulle baie bekend was. Niemand wat besig is om te ploeg kan ‘n reguit en diep sloot ploeg as hy omkyk-omkyk werk nie. “Dis nou fokus-tyd, Meneer-die-wanna-be-dissipel, as jy nie 100% met my is nie, dan is jy nie geskik vir koninkrykswerk nie.”

Hierdie is ‘n moeilike teks om te lees. Nie om te verstaan wat dit sê nie, maar om te verstaan wat die bedoeling daaragter is, om te verstaan wat dit van ons vra, vandag, hier in Pinelands. Ek dink die lering moet met ‘n ouderdomsbeperking kom want dis nie geskik vir sensitiewe lesers en luisteraars nie. JP en die kinders sou vanoggend kerk toe kom, maar ek het hulle gekeer want ek weet dit wat Jesus hier sê sal my kinders diep ontstel. Hulle sal bang wees dat ek, veral in my hoedanigheid as dominee (priest), vir Jesus kies bo hulle. En daarmee sal hulle nie nou kan saamleef nie.

In my eie kop probeer ek ook die teks rasionaliseer. Bv dat dit gaan om Jesus se laaste reis oppad na Jerusalem en diegene wat daar met Hom saamloop, en dat dit daarom nie noodwendig op dieselfde radikale manier vir ons geld vandag nie. Of ek sê vir myself die voorbeeld wat hier gebruik word is baie spesifiek die van ‘n volwasse kind wat nie nog tyd kan verspeel om sy ouers te gaan groet of begrawe nie, hy of sy moet dadelik en onvoorwaardelik die Here volg. Maar dit geld tog nie vir jong kinders wat nog van hul ouers afhanklik is nie (regtig nie). Dit geld ook nie vir ouers wat nog nodig het om vir hulle kinders te sorg nie – jy kan tog nie jou kinders net eenvoudig agterlaat en agter die Here aangaan soos wat jy Hom hoor roep nie?!

Maar dan is daar tog mense wat dit doen. Sendelinge wat in Afrika of in die Ooste gaan werk en wanneer hulle kinders kry stuur hulle die kinders na Engeland vir ‘n skoolopvoeding en sien hulle eers baie jare later – dit het al baie gebeur! Hierdie ouers plaas duidelik hul roeping voor hul kinders. En die kinders het dit so aanvaar. Daar is dus mense wat dit vandag steeds regkry.

Maar ek – ek sal nie kan nie. En daarom sukkel ek met die teks. Ek kan my voorneem om die Here te volg so goed as wat ek kan in my eie omstandighede, maar ek kan Hom nie volg so radikaal soos wat Hy hier vra nie. Ek weet Hy het sy lewe vir my gegee, en ek probeer om my lewe op ‘n meer geestelike vlak ook vir Hom te gee, en dan op ‘n fisiese vlak so goed as wat ek myself kan toelaat daartoe. Maar ek is nie bereid om willens en wetens in totale finansiële onsekerheid te leef en van alles afstand te doen en selfs die belangrikste verhoudings in my lewe agter my sit en sonder ‘n omkyk agter Jesus in te val nie. As ek moet kies tussen Jesus en my kinders, dan staan Jesus nie ‘n kans nie.

Dan gaan ek terug na Joh 21:

Petrus het jy my lief…..

Apagao

Phileo

Petrus, agapao jy My?
Ja, Here, U weet dat ek U phileo(! – vriendskapsliefde nie goddelike selfopofferende liefde nie)

Petrus, agapao jy My?
Ja, Here, U weet dat ek U … PHILEO.

So, Petrus, phileo jy My dan?
Petrus huil: Here, U weet alles, U weet dat ek U PHILEO.

Dws – Petrus bely dat hy nie agapao het vir die Here nie, maar die Here verlaag sy standaarde en roep Hom nietemin steeds:

Laat my skape wei.

Pas my lammers op.

Laat my skape wei.

Petrus kon nie alles gee wat Jesus gevra het nie, maar Jeus het aanvaar wat hy kon gee en dit was voldoende.

Creative Commons Licence Kopiereg: Hierdie werk deur Dr Tiana Bosman word gelisensieer onder ‘n “Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivs 2.5 South Africa License”.

1 Konings 19:1-15 – 2016

19 Junie 2016 Pinelands – Koninkrykstyd
Prediker: Dr Tiana Bosman

1 Konings 19

  1. Agab het vir Isebel vertel alles wat Elia gedoen het, en ook alles oor hoe hy al die profete met die swaard doodgemaak het.
  2. Toe stuur Isebel ‘n boodskapper na Elia toe om vir hom te sê: “Mag die gode so doen en selfs nog meer as ek teen môre hierdie tyd nie met jou lewe gedoen het soos die lewe van een van hulle nie.”
  3. En (Elia) was bang en hy het opgestaan en gegaan na sy lewe toe (in die rigting van sy lewe > dws vir sy lewe gevlug). Hy het by Beersheba in Judah aangekom en daar het hy sy slaaf laat rus.
  4. Maar hy het in die woestyn gegaan ‘n dagreis ver (die pad van ‘n dag). Elia het toe aangekom en gaan sit onder ‘n besembos. Toe vra hy vir sy lewe om dood te gaan. Hy het gesê: “Te groot (genoeg) nou, Here, neem my lewe, want ek is nie beter as my voorvaders nie.”
  5. Hy gaan lê en slaap toe onder die besembos, en KYK hier!, ’n boodskapper raak aan hom en hy sê vir hom: “Word wakker, eet.”
  6. Hy het gekyk, en KYK!, by die plek van sy kop was roosterkoek van ‘n vuurwarm steen, en water. Hy het toe geëet en gedrink en weer gaan lê.
  7. Die boodskapper van die Here het teruggekom en ‘n tweede keer aan hom geraak en gesê: “Word wakker en eet want vir jou is die pad te groot (die reis te ver)”.
  8. Hy het opgestaan en geëet en gedrink en hy het gegaan in die krag van die maaltyd veertig dae en veertig nagte tot by die berg van God in Horeb (Sinai).
  9. Hy het daar gekom tot by die grot. Daar het hy oornag, en KYK!, die stem van die Here het na hom toe gekom en vir hom gesê: “Wat is dit met jou hier, Elia?
  10. Elia antwoord toe: “Ek was baie ywerig vir die Here die God van die leërskare al het die Israeliete u verbond versaak en u altaar afgebreek en u profete doodgemaak met die swaard. En ek bly oor, net ek alleen. En nou soek hulle my lewe om dit te neem.”
  11. Die Here het gesê: “Kom uit en staan op die berg voor die Here en KYK!, die Here is op die punt om verby te gaan.”

Daar was ‘n groot en sterk wind wat die berg uitmekaar geskeur het en kranse gebreek het voor die (aangesig van die) Here; die Here was nie in die wind nie. En na die wind was daar ‘n aardbewing; die Here was nie in die aardbewing nie.

  1. En na die aardbewing was daar ‘n vuur; die Here was nie in die vuur nie. En na die vuur was daar die geluid van ‘n klein (fyn, dun) stilte.
  2. En dit was toe Elia dit gehoor het dat hy sy gesig toegedraai het in sy mantel, en hy het uitgegaan en hy het gaan staan in die opening van die grot, en KYK!, na hom toe (kom) ‘n stem wat vra: “Wat is dit met jou hier, Elia?
  3. En hy het (weer) geantwoord: “Ek was baie ywerig vir die Here die God van die leërskare al het die Israeliete u verbond versaak en u altaar afgebreek en u profete doodgemaak met die swaard. En ek bly oor, net ek alleen. En nou soek hulle my lewe om dit te neem.”
  4. Die Here sê toe vir hom: “Gaan, draai om na jou pad in die woestyn na Damaskus toe, en wanneer jy arriveer moet jy vir Hazael salf tot koning oor Aram (Sirië).

Creative Commons Licence Kopiereg: Hierdie werk deur Dr Tiana Bosman word gelisensieer onder ‘n “Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivs 2.5 South Africa License”.

Galasiërs 2:11-21 – 2016

12 Junie 2016 Pinelands – Koninkrykstyd
Prediker: Dr Tiana Bosman

 

Die brief aan die Galasiërs was na alle waarskynlik Paulus se heel eerste brief aan ‘n gemeente (gemeentes – briewe het die rondte gedoen). Galatia was ‘n Romeinse provinsie in Kleinasië (vandag Turkye). Huiskerke. Nie-Joodse christene waarskynlik die meerderheid. Meeste leiers tog Joods – hulle was die natuurlike senior vennote in die gemeentes. ‘n Nie-Joodse christen sou nie maklik waag om die Skrifinterpretasie van ‘n Joodse christen in twyfel te trek nie. Hulle het immers in die godsdiens grootgeword waarvan Jesus die vervulling was. Hulle behoort die beste te weet wat reg is.

Aanvanklik het Paulus het goeie verhouding met die christene in Galatia gehad (Julle het my nooit sleg behandel nie – 4:12). Nou het hulle hom egter teleurgestel deur “afvallig te word en ‘n ander evangelie aan te neem” 1:6. Hy het nuus gehoor dat sy eks-heidense bekeerlinge deur mense laat verstaan is (die mense was Jode wat in Galatia aangekom het) dat die evangelie wat Paulus aan hulle verkondig het, gebrekkig is. (Paulus is deur die apostels gestuur om sendeling onder die heidennasies te word , hulle het hul stempel van goedkeuring daarop geplaas, maar hulle het bly sukkel met die praktyk hiervan.) Ja, Paulus het die heidene gehelp om in Jesus te glo, maar die boodskap wat hy verkondig het, het hulle nie ten volle ingelyf in die verbondsfamilie van God nie. Hulle moes aan Abraham se familie behoort. Dit het beteken dat die mans besny moes word en dat hulle ook ander Joodse (kulturele) gebruike moes aanneem. Paulus se gesag en integriteit het in gedrang gekom. Dit wil voorkom of sy bekeerlinge uit Galatia die ander se raad wil volg en ten volle deel wil raak van die Joodse gemeenskap – besnydenis en al.

Paulus maak dit duidelik dat hy onafhanklik van Jerusalem se apostels werk, maar ook dat, wanneer hulle vergader, hulle saamstem oor die inhoud van die evangelie wat hulle verkondig en dat hulle die gebiede waar hulle werk onderverdeel het. Dan vertel hy dat dieselfde in Antiogië gebeur het as wat nou in Galatia aan die gebeur is. Hy gee ‘n kort beskrywing en daarna hoop hy om met sy verduideliking en argument die hele saak vir eens en vir altyd in die reine te bring sodat daar geen misverstande meer sal wees nie…

Teks: (Eie vertaling met konteks ingewerk en nader aan die Grieks waar dit saakmaak)

Paulus gryp in vss 11-14 terug na ‘n vorige gebeurenis in Antiogië sodat hy dit as basis kan gebruik vir sy argument teenoor die gemeente(s)/huiskerke in Galasiërs.

2: 11 Toe Petrus in Antiogië aangekom het, het ek ernstig van hom verskil want hy het sonder twyfel verkeerd opgetree.

12  Voordat sekere mense van Jakobus se gemeente in Jerusalem opgedaag het, het Petrus gewoonlik saam met die heidene geëet, maar toe hulle opdaag, het hy opgehou om dit te doen en hy het homself eenkant gehou, want hy was bang vir (wat) die Joodse Christene wat ten gunste van die besnydenis was(, sou sê).

13  En die res van die Jode het sy voorbeeld gevolg; hulle was net so skynheilig soos hy. Selfs Barnabas (voorheen ‘n leerling van Paulus) het van die pad afgegaan en net so skynheilig soos die ander geraak.

14  Maar toe ek sien dat hulle nie die reguit pad loop vlgs die waarheid van die evangelie nie (in ooreenstemming met die waarheid van die evangelie optree nie), het ek voor hulle almal vir Petrus gesê: “As jy, alhoewel jy ‘n Jood is, lewe soos ‘n heiden en nie soos ‘n Jood nie (wanneer die Jode van Jerusalem nie kyk nie),  hoe kan jy die heidene wil forseer om soos Jode te leef?!”

15  Ons (Paulus en Petrus) is gebore Jode en nie sondaars uit die heidene nie,

16  en tog weet ons dat niemand deur die nakoming van die wet van Moses geregverdig (sterker as vrygespreek/amnestie ontvang) word nie, maar slegs deur die geloof (faith-fulness) van Jesus Christus. Ook ons het in Christus Jesus geglo (op Hom vertrou), sodat ons geregverdig kan word op grond van die geloof (faith-fulness) van Christus en nie op grond van die nakoming van die wet nie, omdat geen mens deur gehoorsaam te wees aan die wet geregverdig sal word nie.

17  En as dit blyk dat ons, in ons soeke om deur Christus geregverdig te word, self ook sondaars is, is Christus dan een wat sonde aanmoedig? (Beteken die feit dat ons sonde afgeskryf word, dat Christus dit vir ons makliker maak om sonde te doen?) Hoegenaamd nie!

18  Maar as ek dit wat ek afgebreek het, weer opbou (die muur van skeiding tussen Jode en nie-Jode, deel van die Torah-wette), dan wys ek daardeur dat ek die een is wat God se wet oortree. (Want as ek onwrikbaar hierby gaan bly staan asof dit nog wet is, dan moet ek ook al die ander onderhou – al 613 van hulle, en dit sal ek nooit regkry nie – dan raak ek juis ‘n oortreder van die wet.)

19  Want deur die wet het ek die wet afgesterf sodat ek vir God kan leef.

20  Ek is gekruisig met Christus, en dit is nie meer ek wat lewe nie, maar Christus wat in my leef. So, die lewe wat ek nou in die liggaam (hier op aarde) leef, lewe ek as gevolg van die geloof (betroubaarheid) van die Seun van God wat my liefgehad en Homself vir my oorgegee het.

21  Ek verwerp nie die genade van God nie, want as regverdiging deur die wet kom, dan het Christus tevergeerfs gesterf.

[Tekskritiese notas:

  • Nomos: Die wet van Moses, die Torah, die eerste 5 boeke van die Bybel (Pentateug). Die Joodse religieuse wette het ontwikkel uit hierdie versameling. In ‘n meer omvattende sin die OT as geheel.
  • Die geloof (pistis) van Christus: 4 keer in Gal,1 x in Fil, 2x in Rom. Ons geloof in Christus – heeltemal ander grammatikale uitdrukking in Grieks.
  • Geloof van Christus is deur vroeë kerkvaders korrek vertaal. Toe kom die stryd rondom die goddelike natuur van Christus en kerkvaders sê as Jesus Christus God self is kan hy nie glo in God nie, net mense glo in God. Van toe af wegvertaal na “geloof in Christus”. Ongelukkig ook so vertaal in nuuste Afr Direkte Vertaling – wel voetnota wat dui op korrekte vertaling. Al meer teoloë beweeg terug na oorspronklike frase (geloof van Christus – vgl Flip Theron, NT Wright, ens.)
  • Christus se vertroue (geloof) en sy trou (faithfulness). Christus se vertroue in sy Vader is terselfdertyd sy trou aan sy Vader. God se trou is die grond van Christus se geloof en van die gelowige se vertroue.
  • Christus se geloof is sy vertroue op God se trou. Vir Paulus val die aksent op Christus se geloof en nie op ons geloof nie.]

In Antiogië was die gebruik dat Joodse gelowiges en nie-Joodse gelowiges saam om een tafel kan sit en eet. Almal het saamgeëet (nogals ‘n radikale skuif vir die Joodse gelowiges – ons moet hulle krediet gee, they’ve come a long way!)

Petrus is gemaklik om in te skakel by die gebruik.

Maar toe daar van Jakobus (Jesus se broer) se gemeente se mense in Jerusalem opdaag in Antiogië, toe draai Petrus sy mantel na die wind, hy verander sy strategie, hy hou hom eenkant van die nie-Joodse christene, daag nie op met etenstyd nie (baie subtiel, maar Paulus sien dit raak). En die ander volg sy voorbeeld. Hulle blyk almal skynheiliges te wees.

Die vraag is: Is die gemeenskap van gelowiges EEN liggaam of TWEE? Wat is meer belangrik: die onderskeid tussen Jode en nie-Jode, of die onderskeid tussen gelowiges en ongelowiges?

Druk word op die heidense gelowiges geplaas om hulle te bekeer – nie net tot die christelike geloof nie, maar ook tot Judaïsme (dws word eers ‘n Jood, besnydenis en gebruik rondom etes). Jy is eers deel van die ingroep as jy ten volle Joods is – hul gebruike aangeneem het.

Petrus ignoreer die algemene Joodse taboo (kashrut diëetreëls: moenie saam met heidene eet nie). Hy het dus reeds hierdie grens oorgesteek (onthou sy visioen in Hand 10). Maar nou skielik verander hy sy opinie, nou verwag hy weer dat die heidense gelowiges soos die Jode moet begin leef.

Paulus sê nee! Uitverkiesing, behorende tot die geloofsgemeenskap, word geherdefiniëer rondom die Messias en SY geloof, nie rondom die Joodse gebruike en wette van die OT nie. Die punt vir Paulus is duidelik:

Dis nie die Torah en die Messias wat jou in die gemeenskap van gelowiges inlyf nie. Dis slegs die Messias en sy geloof wat vervul word in sy dood en opstanding, dis die mees sentrale kenmerk van sy mense, sy volk, sy kerk.

Paulus se boodskap aan die Galasiërs van nie-Joodse afkoms was duidelik: noudat Jesus, die Messias, gekom het, het sake fundamenteel verander. Nou was toegang tot God en tot God se volk nie meer deur twee deure nie, maar net deur een: Jesus Christus.

Op grond waarvan sluit ons mense in of uit by die geloofsgemeenskap? Op grond van ons verstaan en interpretasie van die wette van die OT? Die Bybel sê hierdie mense en daai mense dit en dat, so dit beteken jy is welkom maar hy is nie…

Op grond van ons verstaan van geregverdigde onderskeide tussen rasse / nasies / geslag / seksualiteit / morele lewens (rondslapers en prostitute en mense wat steel is uit, maar die wat op die straathoeke bid en in die openbaar klomp geld gee is in?)

Daar is maar net een kwalifikasie: en dit lê nie eens binne een van ons nie, hetsy Jood of nie-Jood. Dit lê in die geloof, die trou, die betroubaarheid, die regverdiging van Jesus Christus. Dis sy geloof wat ons red. Dis sy geloof wat ons een familie maak.

Creative Commons Licence Kopiereg: Hierdie werk deur Dr Tiana Bosman word gelisensieer onder ‘n “Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivs 2.5 South Africa License”.

1 Konings 17:9-23 – 2016

5 Junie 2016 Pinelands –3e Sondag in Koninkrykstyd en Omgewingsondag
Prediker: Dr Tiana Bosman

 

9e eeu vC.

Elia beteken “ Jahwe is my God”

Tyd van droogte. Elia het die droogte aangekondig omdat koning Agab van Israel gewyde pale aan ander gode (Baäl) opgerig het en meer gedoen het om die Here die God van Israel te tart as al die konings van Israel voor hom. Hy was ook getroud met Isebel, koningin vanuit Sidon (Fenisië). Noord van Israel.

Die heel eerste keer dat Elia op die toneel verskyn. Skielik, uit die bloute.

Teks

Vs 9: Staan op en gaan…

Sidon. Die land van die vyand. Koningin Isebel kom daarvandaan.

Gaan na Sarfat en bly daar en KYK! Ek sal daar opdrag gee vir ‘n weduweevrou om vir jou te sorg.

  • Hoekom gee die Here ‘n weduwee opdrag? Dis dan juis die weduwees (en die wese en die vreemdelinge) wat versorging nodig gehad het.

Deut 10:18: “Hy laat reg geskied aan die weeskind en die weduwee. Hy het die vreemdeling lief en gee vir hom kos en klere.”

Vs 10: Hy het opgestaan (sy goed gepak) en gegaan na Sarfat (Sarepta)  en hy het gekom by die poort van die stad en KYK daar!, ‘n weduweevrou besig om houtjies bymekaar te maak. En hy het geroep na haar en gesê: Gee asb vir my ‘n bietjie water in ‘n beker sodat ek kan drink.

Vs 11: Sy het gegaan om te kry, maar Elia roep agter haar aan: “Bring asb vir my ‘n stukkie brood in jou hand.”

  • Elia beroep hom op die wet van gasvryheid waarvlgs ‘n vreemdeling geregtig is op kos en iets te drinke. Net: hy vra vir die verkeerde persoon, hy vra vir iemand wat self mag aanspraak maak daarop om te (oor)leef op die wet van gasvryheid… Die droogte het egter almal se bronne so uitgeput dat niemand meer kans sien, ruimte het vir ‘n weduwee en haar kind in hul berekeninge nie…

Vs 12: … behalwe vir meel soveel soos wat in my handpalm pas, in ‘n kruik en ‘n bietjie olie in die erdekan, en KYK!, ek maak bymekaar twee houtjies. En dan gaan ek dit voorberei vir my en vir my seuntjie en ons gaan eet en dan sal ons sterf. (Woordkeuse dui op skaarste. Inligting spreek van wanhoop.)

  • Dit lyk nie asof die weduwee vooraf die opdrag van God af gehoor het nie (teenoor vs 9). Inteendeel, dit blyk duidelik dat sy in geen posisie is om vir die profeet te sorg nie. Sy en haar seuntjie is self op die randjie van dood agv hongersnood. Die rede waarom Elia haar raakloop is juis omdat sy kom soek het vir 2 laaste stukkies hout.

Vs 13: Moenie bang wees nie. Gaan en maak soos wat jy gesê het. Net – maak vir my daar ‘n klein stukkie roosterkoek eerste en bring dit vir my. Vir jou en jou seuntjie moet jy eers daarna maak.

Vs 15: … En sy het geëet, sy en hy en haar huis vir dae.

Vs 17: En dit was na hierdie dinge dat hy siek geraak het die seun van die vrou, die hoofvrou van die huis, en sy siekte was baie groot totdat daar nie meer asem in hom oorgebly het nie.

Vs 18: … Wat vir my en vir jou, man van God, dat jy gekom het na my toe om te laat onthou my sonde en om te laat doodgaan my seun?

  • Die ma wat ‘n rukkie terug so wanhopig was dat sy gereed was om die laaste karige maaltyd vir haar en haar seuntjie voor te berei sodat hulle kan eet en kan sterf (herinner aan Hagar onder die besembos), die een wat opgegee het op die stryd om te bly lewe, het ‘n nuwe lewensvuur in haar gekry en is nou vasbeslote dat sy nie haar seun wil laat sterf nie. Sy konfronteer vir Elia, baklei met hom, beskuldig hom omdat hy, vlgs haar, haar eie skuld van die verlede weer aan die lig laat kom het. God het haar raakgesien omdat Elia na haar toe gekom het (omdat Hy Elia na haar toe gestuur het?) en toe onthou Hy van haar sonde. (Die OT teologiese beskouing – siekte en dood is verdiende straf op sonde.)

Vs 19: … “Gee vir my jou seuntjie”, en hy het hom geneem uit haar skoot (hieruit weet ons dat die seun nog baie jonk was, hy het op sy ma se skoot gepas) en hom opgedra.

Vs 20: hy het geroep tot die Here: “Here my God, wil u nou ook tot die weduwee by wie ek tuisgaan ‘n ramp bring deur haar seun te laat sterf?”

Vs 21: … “Here my God, laat terugkeer asb die gees/lewe van hierdie jong seun in sy binneste in.

Vs 22: En het geluister die Here na die stem van Elia, en die gees/lewe van die jong seun het teruggekeer in sy binneste en hy het gelewe.

Vs 23: Sien (rah), jou seuntjie leef. (‘n Stelling, nie ‘n uitroep of medeling wat met verrassing gepaardgaan nie.)

Kom ons verplaas ons vir ‘n oomblik in die denkwêreld van daardie tyd: Gode wat heers en wat met mekaar wedywer. Die mensdom is uitgelewer aan die nukke van die gode en kan dit geensins ontsnap nie. Probeer dus aan die regte kan van jou god (of selfs ander se gode) bly in ‘n poging om jou pad so voorspoedig as moontlik te laat verloop, maar daar is geen waarborge nie (kyk nou maar vir arme ou Job). Almal is uitgelewer aan hul god en die lot. Prediker skryf daaroor.

Die weduwee van Sarfat was waarskynlik soos koningin Isebel ‘n aanhanger van Baäl, die god wat volgens sy aanhangers verantwoordelik was vir fertiliteit (vrugbaarheid) en vir reën. Die God van Israel wraak hom op Agab en straf daarmee die ganse land asook omliggende lande met droogte. So wys Hy dat dit nie Baäl is wat die seisoene en die fertiliteit van die aarde beheer nie, want net toe nog meer mense vir Baäl begin aanbid het God ‘n stokkie voor Baäl se fertiliteitstoertjies gesteek en daar is orals net droogte. Al die gewone mense kry swaar – Koning Agab en sy familie nie so erg nie want hulle is mos royalty – daar is altyd genoeg om te eet en te drink as jy genoeg mag en rykdom het. (Stef Bos: Die rykes word ryk en die armes kry swaar).  Agab gaan selfs voort om vir sy perde water te gee, dit terwyl sy volk sterf van die honger en die dors. Die rykes maak foute en die armes betaal die prys… Presies soos vandag… (Die vraag is egter – kan ons steeds in vandag se tyd die gebeure en die gevolge daarvan voor God se deur plaas? Nee, ons weet van beter want die tyd het ons, hopelik, geleer.)

Maar binne die wêreld van destyds ontmasker God die magteloosheid van Baäl. Hy sorg vir Elia by ‘n spruitjie met kraaie wat vleis en brood aandra. Die spruit droog op en God stuur vir Elia na Sarfat, na die Sidonese weduwee, en omdat sy gehoor gee aan Elia sorg die God van Israel nie net vir Elia nie maar ook vir haar en haar seuntjie, dit terwyl haar eie god homself uit die voete gemaak het.

Op die ou-end is dit nie net Elia wat vir die weduwee nodig het nie (die meerdere wat die mindere nodig het). Die bordjies word verhang en sy en haar seun het vir Elia nodig – omdat hy opgedaag het is daar weer vir hulle kos, omdat hy opgedaag het is daar vir haar seuntjie genesing. Hierdie is ‘n verhaal waar God mense oor grense (landsgrense, politieke affiliasie, geloofsgense en geslagsgrense en sosiale en ekonomiese grense) by mekaar uitbring om mekaar se nood raak te sien en om mekaar te help. En wie weet?, dalk, in die proses van mekaar leer ken en vir mekaar omgee, leer die een persoon ook die god – God – van die ander ken, kom daar geloof en vertroue, praat daardie persone nie meer uitsluitend van “die Here u God” of “die Here die God van Israel” nie, maar word een se God ook die ander se God en word “die Here jou God” deur die verloop van tyd net “God” – ook nie meer die God van Israel nie, maar “God”, God van almal.

Verlede week het ons die verhaal in Lukas 7: 1-10 gelees – die genesing van die Romeinse offisier se slaaf. En ons het teruggegryp na Jesus se woorde in Luk 4 dat daar baie melaatses in Israel was in die tyd van Elisa, tog is nie een van hulle genees nie, maar Naäman, die Siriër is wel genees. Vandag se verhaal is die ander voorbeeld wat Jesus daardie dag in sy tuisdorp gebruik het om aan te toon hoedat geloof en hulp dikwels uit vreemde oorde kom… Luk 4:25: Daar was baie weduwees in Israel in die tyd van Elia toe die hemel 3 jaar en 6 maande lank toegesluit was, sodat daar ‘n groot hongersnood in die land gekom het. Tog is Elia nie na een van hulle toe gestuur nie, maar wel na ‘n weduwee in Sarfat in die gebied van Sidon.

Creative Commons Licence Kopiereg: Hierdie werk deur Dr Tiana Bosman word gelisensieer onder ‘n “Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivs 2.5 South Africa License”.