Johannes 9 – 2017

26 Maart 2017 Vierde Sondag in Lydenstyd Pinelands
Prediker: Dr Tiana Bosman 

Inleiding

Johannes se beelde van lig en donker.

Hfst 7 en 8 vertel van Jesus se optrede op die groot dag van die huttefees, ‘n fees wat algemeen bekend gestaan het as “die fees van die ligte”. Dis betekenisvol dat Jesus dan juis in 8:12 oor Homself sê: “Ek is die lig vir die wêreld. Wie My volg, sal nooit in die duisternis lewe nie, maar sal die lig hê wat lewe gee”. Die Fariseërs wou nie hierdie uitspraak van Jesus oor homself aanvaar nie. Hulle sê vir hom “Jy getuig oor jouself; jou getuienis is daarom nie geldig nie”. Jesus maak toe die Jode kwaad met verdere uitsprake oor homself wat vir hulle te verregaande klink en hulle tel later klippe op om Hom daarmee te gooi. Met die dat Hy toe daar weggaan sien Hy die man wat van sy geboorte af al blind was.

Vertelling en opmerkings

Vs 2 – Die algemene siening was dat daar ‘n verband was tussen siekte en sonde – die rede vir siekte en lyding was sonde. Dieselfde geld vir gestremdhede. Dit bring sosiale en godsdientige uitsluiting. Oorlewingsamelewing: geglo dat iemand met ‘n gestremdheid nie ‘n bydrae kon lewer tot die huishouding nie. Godsdienstig is die persone as onrein beskou. Nie net toegang tot die tempel verbied nie, maar het op die rand van die dorp of stad geleef, afhanklik van aalmoese.

Vs 2-3 – ‘n monkey puzzle wat die dissipels vir Jesus stel: Hoekom is die man blind?

  1. a) sy eie sonde OF
  2. b) sy ouers se sonde.

Jesus antwoord c) neither of the above. Maar dan voeg hy self ‘n

  1. d) in – sodat die werke van God in hom gesien kan word.

Ons eie spekulasies oor mense wat gestremd is of siek is of lyding van ‘n ander aard beleef. Hoekom dan? En dan ook die gedagte van dalk verdien die persoon dit, dalk was dit sy ouers… nie so vreemd aan baie mense vandag se redenasies nie. Ander redeneer weer vir elke negatiewe is daar ‘n positiewe, bv die man is blind, maar hy is (daarom) ‘n geniale pianis (bv. Ray Charles). Ek lees ‘n artikel van ‘n vrou wat ‘n praatjie hieroor lewer – dat God op besonderse maniere werk deur mense met gestremdhede… toe rol ‘n vrou in haar rolstoel vorentoe en sê vir die spreker: I would like you to consider that a disability means… absolutely nothing.” Ons moet verder versigtig wees om vanuit Jesus se antwoord afleidings te maak wat sou impliseer dat God die man doelbewus blind geskape het om hom te “gebruik” as ‘n “les” vir ander, die argument van daar is ‘n doel met alles. Dit is nie waar dat stukkende mense, sodra Jesus hul pad kruis, almal wonderbaarlik genees en ‘n happily-ever-after lewe het nie.

In hierdie gebeurtenis is dit nou wel so dat God via Jesus die blindgeborene gaan genees in die lig van die voorafgaande argument – die Fariseërs soek ‘n geloofwaardige getuie dat Jesus die Lig is wat vanaf God gestuur is, hulle aanvaar nie Jesus se selfgetuienis nie, nou gaan hy vir hulle gee wat hulle soek. En nie sommer met enige wonderteken nie, maar juis een wat ook fisies die kontras tussen lig en donker demonstreer!

Vs 6 –Die gedagte dat die speeksel van ‘n belangrike persoon helende krag bevat, was nie so vreemd aan die antieke wêreld soos vandag vir ons nie.

Vs 7 – Die die eerste keer praat iemand met die blinde man self. Almal praat aanvanklik OOR die man, en nie MET hom nie. Maar Jesusis nie soos almal nie – hy praat dan met hom wanneer hy hom stuur na die Siloambad toe. Jesus se praat met hom bring genesing. (Dit sou natuurlik al wees wat nodig is om die man te genees – Jesus het ander met ‘n blote woord gesond gemaak. Waarom hier die ritueel van die spoeg en die modder? Dalk lê daar iets in die aanraking en aanvaarding van die untouchable?)

Vs 7 – Die Siloambad was via ‘n ondergrondse kanaal verbind aan ‘n fontein buite die stad. Die water in die bad was dus gestuurde water. Nes die Siloam bad was Jesus ook die Gestuurde van die Vader wat gestuur is om lewende water (geestelike water) aan mense te gee (Joh 4, 7).

Die tradisionele was in die bad van Siloam.

Die water van die Siloam bad was ook tydens Joodse godsdienstige waterseremonies, reinigingseremonies, gebruik! Jesus genees die man daarom nie net fisies nie, maar onmiddellik ook sosiaal en godsdienstig – hy word rein, aanvaarbaar vir die mense, reg om in die gemeenskap geïntegreer te word, dus nie meer ‘n uitgeworpene op die rand van die samelewing nie. Praat van Nikodemus se van bo af en weer gebore word – die man word wedergebore in ‘n nuwe (eerste) lewe van sig.

Vs 8 – Na sy genesing praat die mense wraggies weer OOR hom en nie met hom nie:

Is dit dan nie hy wat gesit en bedel het nie?

Ja, dit is hy!

Nee, dit lyk net soos hy.

Totdat hy self die moed bymekaarskraap en antwoord: Dit ís ek. (Amper asof hy uit sy plek uit praat oor homself.)

Vs 13 ev – Ons kry die gevoel van ‘n verhoor wat begin afspeel. Die eens blinde man word onder kruisverhoor geplaas om te getuig oor wat gebeur het “so help me God”.

Vs 16 – Die Sabbat: 1) jy mag nie iemand genees op die Sabbat as hierdie genesing maar kon oorstaan tot die vlg dag nie, en 2) om deeg te knie (wat hier deurgetrek word na Jesus wat met sy spoeg klei aanmaak) was vlgs die wette van die Fariseërs een van die 39 verbode handeline op die Sabbatdag.

Vs 18 – die Jode reageer glad nie op die man se getuienis dat Jesus ‘n profeet is nie. Hulle fokus eerder op ‘n meer geloofbare verduideliking: die man was nooit werklik blind nie en vertel leuens oor sy genesing!

Hy het ouers! Sy ouers het hul ook waarskynlik nie meer oor hom ontferm nie, waarom anders is hy dan ‘n bedelaar? Deur ‘n afstand te behou het hulle dalk probeer wys dat dit agv sy eie sonde was en nie hul sonde nie dat hy blind gebore is. Iets van: hul seun is blind maar hulle probeer saving face.

Vs 22 – as die ouers moet kies, kies hulle eerder hulle godsdiens en toegang tot die sinagoge as hul seun.

Vs 24 – “Gee die eer aan God” = ‘n waarskuwingsformule met die doel om iemand aan te moedig om op te staan vir die waarheid.

Amerikaans “so help me God”.

Dws “Praat die waarheid voor God” OF “Prys God deur te erken dat hierdie man, Jesus, ‘n sondaar is, ‘n sabbatsbreker. Ironie is dat die man juis vir God eer deur vol te hou dat Jesus hom genees het met ‘n goddelike mandaat.

Vs 27 – irritasie. Hy het reeds vir hulle vertel en hulle wou hom nie glo nie. Wat ‘n verskil sal nog ‘n weergawe maak? “Julle wil tog nie ook sy dissipels word nie?” En met een sin ontbloot hy die groep se verskuilde agenda – hul aanhoudende vraagstelling het onedele motiewe.

Vs 28-29 – Ons is reg en jy is verkeerd.

Vs 30 – sarkasme – Dis darem snaaks dat julle nie weet…

Vs 34 – Die hartseerste van alles: Nadat die man genees is en al die gesprekke en ondersoeke afgehandel is, word hy uit die sinagoge verban. Jesus hoor daarvan en gaan soek hom op. Die verhaal begin waar ander oor die man praat en Jesus dan met hom praat. Nadat ander met die man begin praat en hom aanhoor, verban hulle hom en aan die einde is dit weer net Jesus wat met hom praat. Hier werk “praat met” teenoor” praat oor” nie…

Vs 37 – “Jy kyk na/sien Hom.” In die lig van die man se genesing ‘n baie kragtige uitspraak. Laas wat hy met Jesus kontak gehad het, het hy Hom net kon hoor. Intussen is hy genees en nou SIEN hy Hom. Hier word sy sig egter ook INsig – die letterlike vloei oor in die figuurlike en geestelike sig, die aanvaarding van Jesus as Here.

Vs 39-41 – Jesus maak nie net die blinde gesond nie (fisies en later ook geestelik). Dis maar een helfte van die storie. Hy ontbloot ook die blindheid en die verkeerde, misplaaste oordeel van die wat dink hulle weet en sien (die leiers).

Opmerkings

Tragiese einde aan ‘n baie dramatiese verhaal. Ons moet nie so op loop gaan met die spoeg en die modder dat ons nie die werklike wonder hier raaksien nie. Die verrassende wonder van die einde: dat dit toe al die tyd die blindgeborene was wat insig ontwikkel (die fisiese wonder was bloot ‘n vehicle om hierby uit te kom), en die gang van die argument wat lig werp op die hardkoppige onkunde van die Joodse leiers.

Verder ook die erkenning daarvan dat die man wat nou weer kan sien toe ook nie ‘n happily-ever-after einde het nie. Ja, hy kan weer sien en ja, hy het die Here leer ken, maar sy lewe is voortaan dalk selfs moeiliker as wat dit was. Ons kry deur die gang van die verhaal amper die indruk dat die meerderheid van sy gehoor sou verkies da thy eerder moes aanhou ly omdat dit minder ontwrigtend vir hulle sou wees. Want nou word hulle godsdiens geskud en dis die een aspek in hul lewe waaraan ander nie moet karring nie, nie eens die Here self nie.

– Die gemeenskap vir wie Johannes skryf, kan met hierdie verhaal vereenselwig. Alhoewel hulle nie ‘n gemeenskap van blind-geborenes was nie, is ook hulle uit die sinagoge verban agv hul belydenis aangaande Jesus. Hulle het vlgs die godsdienstige leiers afstand gedoen van die Wet en die Geskrifte, dit nie meer onderhou nie, en eerder agter Jesus (se nuwe interpretasie vd Wet en Geskrifte) aangegaan. Daarom is hulle nie meer welkom in die sinagoge nie.

– Die gevaar van godsdienstige fundamentalisme: wanneer mense die Bybel lees vir hul eie ideologieë en propaganda, vir hul eie (verstaan van) Jesus of God om te wen, teenoor die boodskap van goddelike medelye teenoor mense eerste plaas en nie wette nie.

– Hoe link die verhaal met lydenstyd? Dis die verhaal van Jesus se verloorstryd teen die Fariseers. Hulle verwerp sy selfgetuienis. Daarna verwerp hulle die geloofwaardige getuienis van die man wat blind was en nou kan sien. En dan verban hulle die man uit die sinagoge – dis dus ook die verhaal van die verloorstryd van hierdie volgeling van Jesus: die godsdientige gemeenskap wil hom (ook) nie he nie. Aanvanklik mag hy nie in die sinagoge ingegaan het nie want hy was gestremd. Na sy genesing is hy ook nie welkom nie, want die Here het hom aangeraak en sy lewe ten goede verander. Die godsdientiges maak hul deur vir hom toe omdat Jesus hom raakgesien het! Ook sy eie ouers kies eerder vir die godsdiens as vir hul seun – hulle wil tog net nie hul lidmaatskap verloor nie.

Wat van ons vandag? Die vraag is dalk wat en wie sien ons raak? Hoe kyk ons na ander mense? En as ons hulle wel raaksien, praat (skinder) ons dan oor hulle of ag ons hulle menswaardigheid en praat met hulle. Wanneer ons wel met hulle praat, ag ons wat hulle sê of maak ons dit af as snert? Want dit help ook nie ons praat met mense, maar neem hulle nie ernstig op nie.

Is ons bewus daarvan dat ons ons eie blindspots het? Dat ons nie so seker moet wees van wat ons alles weet nie? Dat ons dalk dink ons sien, maar eintlik sien ons nie? Ter illutrasie: as ons dan die Woord so goed onder die knie het, hoe gemaak met die teks hierna: Joh 10:14-16: “Ek is die goeie herder en Ek ken my eie en my eie ken My… Ek lê my lewe af vir my skape. Ek het ook ANDER SKAPE wat nie van hierdie kraal is nie. Hulle moet Ek ook lei, en hulle sal na my stem luister…”

Is ons bereid om te erken dat ons dalk verkeerd is oor ander mense se blindheid al dan nie? En ons eie sig, of gebrek daaraan?

Die slawehandelaar John Newton het hierdie verhaal in sy biografiese lied geïnkorporeer nadat hy die Here “gesien” het en as gevolg daarvan opgehou het om mense te verkoop maar eerder aktief ingetree het vir hierdie mense sonder regte. Dis waar die lied “Amazing Grace” vandaan kom:

I once was lost, but now I’m found / was blind, but now I see.

John Newton het gedink hy kan sien, en hy het hom die reg voorbehou om die wat in sy oë op ‘n manier sonder sig was (die wat net werd was om slawe te word, die randfigure, die waarsonder hulle kon klaarkom, die wat nie gemis sou word as hulle verdwyn nie) se lewens in sy eie hande te neem en hulle te verkoop. Totdat hy die dag ontdek het dat hý die blinde een is, dat hý genesing nodig het, dat sý (geestelike) oë met die spoeg van die Here aangeraak moet word, sodat nie nét hy vrygemaak kan word nie, maar ook almal wat deur hom en sy manier van lewe gevange gehou is.

Creative Commons Licence Kopiereg: Hierdie werk deur Dr Tiana Bosman word gelisensieer onder ‘n “Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivs 2.5 South Africa License”.