Genesis 24 – 2017

9 Julie 2017 Koninkrykstyd Pinelands
Prediker: Dr Tiana Bosman

1 Abraham was oud, hy het in die dae ingekom (ver gevorderd in jare) en die Here het hom in alles geseën.

2 Abraham het vir sy slaaf gesê, die oudste/mees senior een in sy huis wat in beheer was van al sy sake: Sit asb jou hand onder my lies – letterlik “vat aan my geslagsdele”

Uittreksels uit artikels ter verduideliking:

(“The sacredness of this duty is underlined by the oath he is invited to swear. Note the “please” (נא) that precedes the imperative “swear.” It is no ordinary request that Abraham is making, so he couches it with some delicacy. By putting his hand under Abraham’s thigh, the servant was touching his genitals and thus giving the oath a special solemnity. In the ancient Orient, solemn oaths could be taken holding some sacred object in one’s hand, as it is still customary to take an oath on the Bible before giving evidence in court. Since the OT particularly associates God with life (see the symbolism of the sacrificial law) and Abraham had been circumcised as a mark of the covenant, placing his hand under Abraham’s thigh made an intimate association with some fundamental religious ideas. An oath by the seat of procreation is particularly apt in this instance, when it concerns the finding of a wife for Isaac.”

“Put your hand under my thigh. The taking of this oath had to do with the sanctity of the family and the continuation of the family line.”

“According to Rashi, based on the Midrash Rabbah, it does not mean literally the thigh; it means the Milah (organ of circumcision). The reason is because one who takes an oath must hold in his hand a sacred object, such as a scroll of the Torah or phylacteries.

The placing of one’s hand under the “thigh” is a euphemistic way to refer to swearing upon the testicles of the master. The testicles are the sign of Abraham’s descendants (they literally contained the “seed” that God had promised to bless in Genesis 15, 17, 22)”.

3 sodat ek jou kan laat sweer/belowe by die Here, die God vd hemel en die God vd aarde: Jy mag nie vat ‘n vrou vir my seun vanuit die Kanaäniete onder wie ek woon nie.

  1. Want jy moet gaan na my land en daar waar ek gebore is (die stam/mense uit wie) en vat (daar) ‘n vrou vir my seun Isak.

Vs 5: Die slaaf het vir Abraham gevra: As die vrou  nie agter my aan wil terugkom na hierdie land nie, moet ek dan sowaar terugneem (inf abs + impf) u seun na die land waarvandaan u gekom het?

Vs 6: Waak daarteen (openbaar ‘n skokkende, ondenkbare gedagte) om nie te laat terugkeer my seun daarheen nie! – Onder geen omstandighede nie! (roep dan die belofte van 12:7 woordeliks in herinnering) Soos wat die Here in die verlede voorsien het (deur ‘n boodskapper te stuur) is Abraham seker Hy sal weer voorsien.

Vs: Die Here die God vd hemele wat my gevat het vanuit die huis  van my vader en vanuit die land van my geboorte…

Hy besef die slaaf se vertroue is dalk nie dieselfde nie en gee vir hom ‘n “uit”, ‘n escape clause

Vs 8 einde: Jy moet net nie my seun daarheen terugneem nie.

Vs 12 einde: doen hesed met my meester Abraham.

Kamele is skaars. Tien is ‘n teken van groot rykdom.

Verlowing gaan gepaard met groot geskenke aan die bruid se familie. Die slaaf gaan voorbereid.

Vs 13 begin: Hinee Kyk! Ek staan by die oog>put met water en die dogters van die mans van die stad is op die punt om uit te kom om water te skep.

Vs 14: Laat dit so wees die meisie vir wie ek sê vir haar: Laat sak asb jou kruik sodat ek kan drink, en sy sê: Drink, en ek sal ook vir jou kamele gee om te drink,” vir haar het U aangestel vir u dienaar, vir Isak, en in/deur haar sal ek weet dat U het gedoen hesed met my heer.

Nie ‘n maklike toets om te slaag nie – die verwagting dat die vrou moet aanbied om 10 kamele se dors te les!

15 En dit was vir hom voordat hy het klaargemaak om te praat/bid, en Kyk! Rebekah het uitgekom, sy wat gebore is vir Bethuel seun van Milkah die vrou van Nahor, die broer van Abraham, en haar kruik op haar skouer. (Verteller gee veel meer info as wat die slaaf met eerste oogopslag weet.)

16 En die meisie was baie mooi op die oog, ‘n maagd (tiener meisie – hubare ouderdom), sy het nie ‘n man geken nie. Sy het afgekom na die oog/put en sy het haar kruik volgemaak en sy het opgegaan.

17 En hy het gehardloop die dienaar om haar te ontmoet en hy het gesê: Laat my asb ‘n bietjie water drink uit jou kruik.

18 En sy het gesê: Drink, my heer, en sy het vinnig haar kruik laat sak na haar hande toe (van haar skouers afgetel), en sy het vir hom gegee om te drink. (Spanning bou op, gaan sy vir die kamele ook water gee?)

19 Toe sy hom klaar laat drink het, het sy gesê: Ook vir u kamele sal ek water trek totdat hulle genoeg gehad het om te drink. (Veel meer as waarvoor hy gevra het.)

20 Sy het vinnig gemaak en leeggemaak haar kruik in die waterbakke en sy het gehardloop tot by die put om water te trek en sy het water getrek vir al sy kamele. (Dieselfde “oordrewe” gasvryheid as wat Abraham teenoor die 3 besoekers betoon het. – skoonpa se kind)

21 En die man (nie meer die slaaf nie, hy is immers nie haar slaaf nie) – hy het het haar dopgehou, stilletjies, om te weet/agter te kom of die Here sy pad suksesvol gemaak het of nie.

22 En dit was soos wat die kamele klaargemaak het om te drink en die man het geneem ‘n goue ring, ‘n beka in gewig (wat ‘n beka weeg) en twee armbande oor haar hand, 10 goue gewigte (wat 10 goue gewigte geweeg het).

23 En hy het gesê: Wie se dogter is jy?, sê asb vir my. Is daar in die huis van jou vader plek vir ons om te oornag?

24 Sy het vir hom gesê: Die dogter van Bethuel is ek, die seun van Milkah wat gebore is vir Nahor. (Milkah was Nahor se vrou. Nahor was Abraham se broer. Milkah was die dogter van Abr se ander broer Haran – die huwelik tussen ‘n oom en sy wees niggie, toe Haran oorlede is en Nahor die gasvryheidsverpligting teenoor haar nagekom het. Dws Bethuel is Nahor se seun en Haran se kleinseun.) Storie werk weereens beter uit as geantisipeer. Alle verwagtinge word oortref. Abr stuur die slaaf om ‘n vrou uit sy “clan”/stam te kry, hy kry onwetend Isak se eie niggie!

25 Verder het sy gesê: Ook is daar strooi en baie voer by ons (2 goed waarvoor hy nie gevra het nie) – weereens meer as verwag), ook plek om te oornag. (Sy, as vrou, bied dit egter nie aan nie, maar hardloop huistoe om te vra, en dit wys haar entoesiasme.)

26 Die man het gebuig en die Here aanbid.

27 Hy het gesê: Prys die Here, die God van my meester Abraham, wat nie sy hesed nalaat nie en sy trou met my meester. Wat MY betref, in die weg wat Hy my gelei het die Here, na die huis van die broers van my meester. (Nou nie meer die Here van my meester nie, net die Here)

28 Die meisie het gehardloop en sy het vertel vir die huis van haar ma al hierdie dinge.

29 (Rebekah het ‘n broer gehad en sy naam was Laban.) Laban het gehardloop na die man toe wat buite was, na die put toe.

30 … die man

En kyk!, hy het gestaan by die kamele by die put. (Laban se gulsigheid – Rebekah se juwele en die man wat staan by die kaméle. Dws anders as Abr en Rebekah word Laban nie aangespoor deur gasvryheid nie.)

31… Waarom staan jy hier buite terwyl EK (regtig, Laban?) die huis gereedgekry het en ‘n plek vir die kamele.

32 Hy het gekom die man na die huis…

33 Toe kos voor hom neegesit is om te eet, het hy gesê: Ek sal nie eet totdat ek gesê het wat ek wil sê nie. En hy (Laban) het geantwoord: Sê dit.

Werk so dat die gas eers eet en dan gesels. Hier is die taak van die slaaf egter te dringend vir hom en hy wil dit eers afhandel. Sy toewyding aan sy meester Abraham.

34 Hy het begin: ‘n Slaaf van Abraham is ek.

35 Die Here het my meester ryklik geseën en hy is ‘n vername man (groot > baie ryk). Hy het gegee vir hom vee en beeste en silwer en goud, mans en vroue slawe en kamele en donkies.

36 Sara, die vrou van my meester, het geboorte geskenk aan ‘n seun nadat sy oud was, en hy (my meester) het hom alles gegee wat hy besit.

37 My meester het my laat sweer: Moenie vir my seun ‘n vrou vat vanuit die dogters van die Kanaäniete in wie se land ek woon nie.

38 MAAR (im-lo)  jy moet gaan na die huis van my vader en na my stam en daar vir my seun ‘n vrou vat.

39 Ek het my meester geantwoord: Miskien sal die vrou nie agter my aan gaan nie.

40 Hy het geantwoord: Die Here voor wie ek wandel/lewe, Hy sal vir jou ‘n boodskapper/engel stuur en Hy sal jou pad voorspoedig maak, en jy sal vat ‘n vrou vir my seun vanuit my stam en vanuit die huis van my vader.

41 Dan sal jy vry wees van my eed, want jy het gegaan na my stam toe. Maar as hulle nie vir jou gee nie, dan sal jy (ook) vry wees van my eed.

42 Te ek vandag by die oog/put gekom het, het ek gesê: Here God van my meester Abraham, as daar asb tog vir U bestaan sukses vir my pad, die pad waarop ek loop;

43 Kyk!, ek staan by die oog/put met water, en daar sal wees ‘n jng vrou wat uitkom om te skep, en ek sal sê vir haar: Gee my asb ‘n bietjie water om te drink uit jou kruik;

44 En sy antwoord my: Drink jy, maar ook vir jou kamele sal ek gee om te drink; sy is die vrou wat die Here aangestel het vir die seun van my meester.

45 Ek het nog nie klaargemaak om te praat met my hart nie (te bid nie), en Kyk!,  Rebekah kom uit met haar kruik op haar skouer en sy gaan af na die oog/put en sy trek water. Ek sê toe vir haar: Gee asb vir my om te drink.

46 Sy het vinnig gemaak en haar kruik van haar skouer afgehaal en gesê: Drink, en ook vir jou kamele sal ek gee om te drink.

47 Ek het vir haar gevra: Wie se dogter is jy? En sy het geantwoord: Die dogter va Bethuel die seun van Nahor, aan wie Milkah vir hom geboorte geskenk het. Toe het ek die ring aan haar neus gesit en die armbande oor haar hande

Let op: Die slaaf draai die volgorde om. Eintlik het hy eerste die juwele gegee en daarna gevra wie se dogter sy is. Maar met die oorvertelling besef hy dalk dat daar meer respek in steek as hy besluit het om die juwele nie sommer vir enige mooi en vriendelike meisie gee nie, maar wag om te hoor of sy uit ‘n goeie familie kom…

48 Ek het neergebuig en die Here aanbid. En het die Here, die God van my meester Abraham geprys wat my gelei het in die pad van getrouheid om te vat (vind) ‘n dogter/kleindogter van my meester se broer vir sy seun.

49 En nou, as dit vir julle moontlik is om te doen hesed en trou aan my meester, sê vir my, maar as nie, sê dit ook vir my en ek sal draai na regs of na links (ek sal my goed vat en loop in ‘n rigting wat julle nie aangaan nie, maw ons het niks meer vir mekaar te sê nie.)

50 Maar Laban en Bethuel het hom geantwoord: Vanaf die Here het hierdie ding uitgegaan. Ons is nie in staat om sleg of goed tot jou te praat nie. (Wat ons dink is nie belangrik nie.)

51 Kyk! Rebekah is voor jou. Vat en gaan en sy sal ‘n vrou wees vir die seun van jou meester, soos wat die Here gesê het.

(Maar toe is dit ook nie sommer net vir vat en gaan nie…)

52 Toe Abraham se slaaf hierdie woorde gehoor het (let op, hy is weer die slaaf en nie meer die man nie), het hy na die grond toe neergebuig voor die Here.

53 Die slaaf het uitgehaal items van silwer en items van goud en klere en hy het vir Rebekah gegee. En waardevolle geskenke het hy gegee vir haar broer en vir haar ma.

54 Hulle het geëet en gedrink, hy en die mans wat by hom was. En hulle het oornag en hulle het opgestaan in die oggend en hy het gesê: Stuur my weg (terug) na my meester toe.

55 Maar haar broer en haar ma het gesê: Die meisie moet nog 10 dae by ons bly, daarna kan sy gaan.

56 Maar hy het vir hulle gesê: Julle moet my nie ophou nie. Die Here het my pad suksesvol gemaak. Stuur my weg sodat ek kan gaan na my meester toe.

57 Hulle het geantwoord: Ons sal die meisie roep en ons sal vir haar mond vra.

58 Hulle roep toe vir Rebekah en vra vir haar: Wil jy gaan met hierdie man? En sy het geantwoord: Ek wil gaan.

59 So het hulle vir Rebekah, hulle suster, gestuur en ook haar diensmeisie (lett haar vroedvrou) saam met Abraham se slaaf en sy manne.

60 Hulle het vir Rebekah geseën en gesê: …

61 Toe het hulle opgeklim Rebekah en haar meisies en hulle het op die kamele gery en hulle het agter die man aangegaan.So het die slaaf vir Rebekah gevat en gegaan.

Gordyne gaan toe en weer oop / Nuwe scene:

62 ISAK het vanaf die put van Lagai Roi (Die Lewend Een sien my ) gekom, en hy was wonende in die land van die Negev (woestyn).

63 Hy het uitgegaan Isak om te rus in die veld toe die aand gedraai het (vroegaand). Hy het sy oë opgelig en rondgekyk, en KYK!, kamele kom daar aan!

64 Rebekah het haar oë opgelig en sy sien vir Isak. Toe het sy vanaf haar kameel afgeval.

65 En sy het vir die slaaf gevra: Wie is hierdie man wat loop in die veld om ons te kom ontmoet? Die slaaf het geantwoord: Hy is my meester. Sy het haar sluier geneem en haar gesig bedek.

66 Die slaaf het vir Isak vertel al die dinge wat gebeur het.

67 Isak het haar gebring in die tent van Sara, sy ma; hy het vir Rebekah gevat om sy vrou te wees en hy was lief vir haar en Isak is vertroos na (die dood van) sy ma.

(Dit sou nie vir hom reg gewees het om haar in sy eie tent te neem voordat hulle getroud is nie, maar om haar in sy ma se tent te neem spreek baie sterk – dit dra die boodskap uit watter rol Rebekah van nou af sou vervul. Binne die uitgebreide familie struktuur (slawe en hul gesinne ingesluit) word Rebekah nou die nuwe matriarg. Rebekah is die nuwe Sara soos wat Isak die nuwe Abraham is – let op, Abraham kom nie weer ter sprake nie. Sy laaste woord was aan die begin van die hfst.)

Abraham: sy vertroue dat die God wat hom geroep het en met hom ‘n verbond gesluit het, sal sorg. Dit het hy al vanuit sy verlede geleer. Abraham gee oor aan sy hoof slaaf om te gaan en besluite te neem in lyn met die belofte van God. God se beloftes kom nie sommer so siedaar! tot vervulling nie. As Hy beloof het, is daar die verantwoordelikheid aan die mens se kant om binne die speelruimte van daardie belofte te leef.

Die slaaf: Lojaal aan sy eienaar. Hierdie was waarskynlik (besis) die belangrikste taak wat Abraham aan hom toevertrou het, want die belofte van ‘n nageslag het hieraan gehang. Die slaaf word ‘n belangrike man wat ‘n vrou gaan soek vir sy meester se seun, wat gasvry aan huis van ander ryk mense ontvang word, wat geag word, gerespekteer word – tog die hartseer dat ons aan die einde van die suksesverhaal steeds nie sy naam weet nie…

Bethuel wat verbasend stil is en in sy seun Laban se skaduwee beweeg – dalk weens hoë ouderdom?

Laban: alreeds die gulsige man wat kyk wat daarin kan wees vir hom, hoe wen hy uit die situasie. Later meer oor hom en sy streke.

Rebekah se ma: seg nie ‘n woord nie.

Rebekah: ‘n Tweede Abraham. Sterk en braaf, verlaat haar land om met ‘n man in die vreemde te gaan trou en daar te bly. Leef binne oorgawe van die beloftes van God. Later sal ons ook haar sterk karakter sien wanneer sy toesien dat die jongste van haar tweeling, Jakob, die eersgeboortereg van sy broer Esau af “onderhandel”  met ‘n pot lensiesop en hoe sy help om vir Isak te uitoorlê toe hy al oud en blind was om die regte (die verkeerde?) seun te seën binne die lyn van die verbondsbelofte. ‘n Vrou wat planne kon maak en eintlik die een was wat aan die stuur was van die huishouding.

Isak: verbasend passief. Dalk was dit eenvoudig sy persoonlikheid. Ons lees ook nie da thy juis teëgeskop het toe sy pa gereedgemaak het om hom te offer nie… Dalk is hier so passief omdat hy nog treur oor sy ma Sara wat oorlede is. Ons lees wel dat hy vir Rebekah ontvang het as vrou, dat hy aan haar die matriarg posisie van sy ma oorgegee het, dat hy haar liefgehad het…

God: Die Een agter die skerms. Die Een rondom wie se beloftewoord hierdie verhaal opgebou word. Mense rig hul woorde en dade binne die beloftewoord van God, hulle ag God se woord en vra of sien tekens in hul lewens wat dui op sy betrokkenheid. Alhoewel God nie hier “aan die woord kom” soos in die vorige twee verhale (die offer van Ishmael en die amperes offer van Isak nie), ervaar die karakters tog dat Hy deurentyd betrokke is. Soos in die boek van Rut – die God wat agter die skerms rig en lei en geur gee aan die lewens van mense.

Die God van Jesus, nog ‘n man (Man van God) wat moeite gedoen het om aan vrouens in die patriargale samelewing ‘n plek te gee en omgegee het vir die lewens van die gewone mense, die eenvoudiges, die ongelangrikes. Ook Hy het van slawe manne gemaak.

Creative Commons Licence Kopiereg: Hierdie werk deur Dr Tiana Bosman word gelisensieer onder ‘n “Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivs 2.5 South Africa License”.