Eksodus 3:1-15 – 2017

3 September  2017 Koninkrykstyd Pinelands
Prediker: Dr Tiana Bosman

Agtergrond

Eksodus beteken “uittog”. Nuwe hoofstuk in verhaal van OT. Genesis oor skepping en aartsvaders. Almal beland in Egipte. Nou die uittog. Hfst 3 sleuteloomblik wanneer Moses geroep word om uittog moontlik te maak. (Word groot in Farao se huis, in ander godsdiens, is bewus van Israelitiese wortels, sien op ‘n dag dat ‘n Egiptenaar een van die Hebreeuse slawe onderdruk en dan slaan hy die man dood. Moses vlug na Midian ens.

Nou word vertel hoe Moses sy mense uitlei. Word beskryf in die besondere ontmoeting tussen Moses en die God van Abr en Isak en Jakob en vir hom kies. Hom terugbring op die spoor van wie hy is, sy identiteit en wat hy moet doen.

In die groter prentjie is hfst 3 die sleutel hfst waar God vir Moses die opdrag gee om sy mense uit Egipte uit te lei.

Eksodus 3: 1-15 Teks

2:23 Die Israeliete het gesug oor die slawerny en geroep om hulp en hulle hulpkreet het opgegaan tot God oor die slawerny.

2:24-25 God het hulle gekerm gehoor, sy verbond onthou, hulle gesien en Hy het geweet (dit ter harte geneem).

3:1 Moses het die kleinvee van sy skoonpa Jetro, ’n priester van Midian, opgepas. Hy het die kleinvee diep die woestyn in gejaag totdat hy by Horeb, die berg van God, gekom het.

Horeb = berg Sinaï waar God later die 10 Gebooie aan Moses sou gee

3:2 Toe verskyn die Engel van die Here aan hom in ’n vlam binne-in ’n braambos. Hy (Moses) het gesien, en kyk!, ‘n braambos brandend in vuur en die braambos word nie verorber nie.

God se verskyning in Eksodus gaan dikwels met vuur gepaard.

3:3 Moses het vir homself gesê: “Ek wil afdraai en ek wil kyk hierdie groot verskyning. Waarom brand die braambos nie uit nie?

3:4 Toe die Here (Jahwe) sien dat hy afgedraai het om te kyk, roep God (Elohim) na hom vanuit die braambos: “Moses, Moses!”, en hy antwoord: “Hier is ek! (hineni)”

3:5 Hy (God) het gesê: “Moenie nog nader kom nie. Trek uit jou sandale vanaf jou voete, want die plek waarop jy staan is heilige grond.”  (Uittrek van sandale was, soos steeds vandag, in die Ooste ‘n teken van nederigheid en ontsag en vir die Heilige. ‘n Manier om die stof en die vullis van die wêreld uit te sluit. Ook die wegneem van persoonlike gemak en om die persoon nader aan die aarde te bring.

Die grond is heilig want God het gekies om Homself daar te openbaar.

3:6 En Hy het gesê: “Ek is die God van jou vaders, die God van Abraham, die God van Isak en die God van Jakob.” Toe maak Moses sy gesig toe, want hy was bang om te kyk na God.

3:7 Die Here het gesê: “Ek het die ellende van my volk in Egipte duidelik raakgesien (Ek is diep bewus daarvan) en hulle noodkrete het Ek gehoor in die aangesig van hulle onderdrukkers, want Ek ken hulle pyn.”

3:8 Ek het afgekom om hulle te bevry uit die hand van die Egiptenaars en om hulle te laat trek vanuit daardie land na ‘n goeie en uitgestrekte land, na ‘n land wat vloei van melk en heuning, na die plek van die Kanaäniete, die Hetiete, die Amoriete, Feresiete, Hewiete, Jebusiete.

3:9 En nou, kyk!, die noodkrete van die Israeliete het gekom tot My, en ook het Ek gesien die onderdrukking waarmee die Epigtenaars hulle onderdruk.

3:10 So nou, gaan!, en Ek sal jou stuur na Farao, en bring my mense, die Israeliete uit Egipte.

3:11 Moses het vir God gesê: “Wie is ek dat ek moet gaan na Farao toe, of dat ek moet bring die Israeliete uit Egipte?

3:12 Hy het geantwoord: “Ek sal sekerlik by jou wees (ehije > Jahwe) en hierdie sal vir jou ‘n teken wees dat Ek jou gestuur het: Wanneer jy die volk uit Egipte bring, sal julle vir God dien by hierdie berg.

3:13 Toe het Moses vir God gesê: “Kyk, as ek kom by die Israeliete en ek sê vir hulle: ‘Die God van julle vaders het my gestuur na julle toe,’ en hulle vra vir my: ‘Wat is sy naam?’ – wat moet ek vir hulle sê? [Wie is U?]

3:14 God het vir Moses gesê: “Ek is (ehije) wat Ek is.”Hy het gesê: “Sê so vir die Israeliete: ‘Ek is (Ehije) het my na julle gestuur.

3:15 Verder het God vir Moses gesê: “So moet jy vir die Israeliete sê: ‘Jahwe, die God van julle voorvaders, die God van Abraham, die God van Isak en die God van Jakob – Hy het my gestuur na julle toe. Dit is my Naam vir ewig, dit is my gedenkteken (memorial, remembrance, waarby Ek onthou sal word) van geslag tot geslag.”

אֶהְיֶה        (Ehije – Ek is / Ek sal wees)

הָיָה          (Werkwoord – om te wees)

יְהוָה         (Jahwe)

יהוה         (Jahwe sonder vokale)

 Opmerkings

Nie klem lê op brandende bos as verskynsel. Ons gaan kerk toe as Christene om na God te luister. Vroeër in die Christelike-Judese geskiedenis het die Jode sinagoge toe gegaan. Daar gaan luister na wat God wil sê. Baie lank voor dit, voor die Joodse geskiedenis, voor die 10 gebooie, voor die Sabbat het mense dit beleef dat hulle God ontmoet het in die natuurverskynsels. Daarom het natuurverskynsels vir hulle goddelike, simboliese betekenis gehad. So het baie godsdienste ook verstaan. Hulle het nie Sondag kerk toe gegaan om te gaan hoor wat sê die Here (of die gode) nie, hulle het in hierdie verskynsels gehoor wat sê die Here. En dan die nodige interpreteerders gehad daarvoor. Daarom die uitleggers van drome – die teoloë van destyds. Talle sulke verhale in die OT. (Met die gee van die 10 Gebooie is Moses weer daar in die bliksem en die donder van die berg.)

 Damatiese gebeurtenis – baie interessante elemente. Vs 12 – die bewys dat dit waar is sal wees dat my volk my hier sal kom aanbid. Watter bewys is dit? Sou dit eers jare later sien. Dit is teruggelees en so interpreteer. Teologiese punt: die voorstelling van God as Ek is wat Ek is, die handelende God. Die God van Abr en Isak en Jakob en nie die gode van die faraos nie. Hierdie God wat vir Moses roep om sy mense te verlos.

[Wat is die relevansie vir ons vandag. Christelike teologie – verlossing uit sondeslawerny na nuwe lewe. Selfde struktuur om dit te verduidelik. Jesus die tweede Moses.]

Hoe ver is die wêreld vd Bybelse tyd verwyder van ons waar ons vandag lewe. As ons as Christene wil hoor wat sê die Here vir ons dan het ons ‘n Bybel wat ons oopmaak. Gaan kerk toe. Heilige grond – ook in die oosterse heiligdomme en godsdienste. Ons nie in konteks waar ons skoene uittrek as ons in die kerk kom nie. Afstand tussen toe en nou so enorm dat ons amper geen ooreenkoms kan sien nie.

Die een konstante vir gelowiges tussen toe en nou is die God wat Homself aan Moses bekendmaak. Hoe hierdie God homself bekendstel – die naam/name van God as die Een wat nie soos die ander gode van ver af heers nie, maar tot die wêreld toetree, bemoeienis maak met mense in nood, aktief betrokke is, so aktief dat Hy homself as ‘n werkwoord bekendstel.

Ek is wat Ek is.

Ek is.

Jahwe.

Die God van jou vaders.

Ook die God van Ismael – nog ‘n naam wat God self aan ‘n weggoikind gegee het met die betekenis van “God hoor”. Weer ‘n werkwoord. Die God wat ingryp in situasies van nood, wat bevryding en uitkoms bring.

Geen gereelde kerkbywoning, geen Sabbat, geen strukturele godsiens in Moses se tyd. Net momentele oomblikke waar God met mense praat deur drome, engele en natuurverskynsels. Vraag: Wat wil die Here vir my sê? Gemeente vandag: Met watter verwagtinge het julle vandag kerk toe gekom om te hoor wat die Here vir julle wil sê? Was daar al ‘n verwagting? Enige huiwering as jy by die deur inkom want hier gaan nou iets gebeur, ons gaan nou na die Here luister, Hy gaan nou met ons praat… Of het julle bloot net gekom om dit iets is wat ons doen en on sis nog gejaagd ook en half uitasem en kinders regkry en dank om sit ons hier, en nou: Wat gaan die Here sê? Nou is die vraag Wat gaan die Here sê? Hoe gaan jy God hoor praat met jou? Soms voel jy dat jy in die erediens eintlik maar net ‘n atmosfeer kan skep, ‘n ruimte waar mense, elkeen met hulle eie spirituele behoeftes, by die Here te kom sit en dan iets te lees wat dit op die een of ander manier in ‘n rigting stuur en dan elkeen by hom of by haar die ervaring het van God het vandag met my gepraat. Wat sal dan die boodskap wees? Dit sal iets moet wees wat te rym is met die Christelike geloof, met God wat omgee vir mense en wat vir mense lief is en genadig is, ‘n genaakbare God wat luister. Eintlik niks nuuts nie. Die fisiese verlossingsboodskap van die OT wat vandag weer ons geloof bevestig.

Dalk iets van Immanuel – die God wat vir Moses verseker dat Hy bý hom is wanneer Hy hom stuur is ook Immanuel wat by elkeen van julle is wanneer julle vanoggend se “heilige ontmoetingsgrond” verlaat om verder deur Hom gestuur te word…

Creative Commons Licence Kopiereg: Hierdie werk deur Dr Tiana Bosman word gelisensieer onder ‘n “Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivs 2.5 South Africa License”.