Johannes 18:1- 27 -2017

14 April 2017 Pinelands Goeie Vrydag
Prediker: Dr Tiana Bosman 

Die afgelope Sondag het Christene in Egipte oudergewoonte kerk toe gegaan. Dit was Palmsondag, ‘n baie belangrike Sondag vir die Koptiese Christene in Egipte (Kopties beteken Egipties – Arabiese woord “kopt”), want dis die inleiding tot die belangrikste week in ons kerklike tradisie – lydensweek wat uitloop op die kruisiging. Terwyl die dienste aan die gang was het ISIS by twee van die kerke ontwrigting veroorsaak wat tientalle mense se lewens gekos het – by die kerk in Tanta en ook in Aleksandrië. Ons dink vandag aan die families in Egipte wat die seer en die lyding, die verlatenheid van die hierdie week so persoonlik aan hulle lyf voel…

Dirkie Smit skryf in Saterdag se koerant ‘n artikel: “Wat nagte van verraad alles sigbaar maak”. Hy vertel da die teoloog Michael Welker dikwels die gebeure wat ons hierdie week herdenk, beskryf as “die nag van verraad”. Daarmee, sê Dirkie, “bedoel hy nie net Judas nie, maar dat in dié nag sigbaar word hoe die hele mensheid faal in menswees, hoe ons ons verantwoordelikheid verraai, ontrou word aan ons eie integriteit. Dit is asof álles wat veronderstel is om góéd te wees in dié nag faal, sê Welker, asof álles saamspan om Jesus te verraai – politiek (die goewerneur van die roemryke Romeinse Ryk misluk), kultuur (die stem van klassieke kultuur en kennis vra vertwyfeld wat waarheid is), reg­spraak (sowel Joodse as Romeinse regsisteme misbruik skynverhore om onskuld skuldig te verklaar), openbare mening (die skare verkies skreeuend misdadigers en geweldenaars), die kerk (godsdienstige leiers verwerp en dissipels verloën dié mens).

En daar is altyd wéér sulke nagte, dis ons geskiedenis, ons aard, ecce homo, kyk net wat ons doen – aanvang of toeskou en toelaat, selfs goedkeur, dalk net ignoreer. Nagte waarin politieke leiers hul eie mense verraai, howe die reg verdraai, kultuur verander in propaganda en leuens, godsdiens en kerk mense uitsluit en verneder, ondersteuners lustig meedoen aan die openbare goedkeur van korrupsie en geweld en magsmisbruik.” Dan gebruik Dirkie ‘n voorbeeld wat ons goedskiks souk on vervang met die gebeure van die afgelope Sondag – onskuldiges word om die lewe gebring terwyl hulle kerkgaan, en die wêreld hoor daarvan, maar ons het waarskynlik meeste al weer vergeet – amper asof ons dit oor ‘n afstand heen toelaat… of dalk net ignoreer?

“Nes sovele ánder kere en ánder plekke en ánder nagte van soortgelyke verraad”, sluit hy dan sy artikel af.

In hierdie donker tyd van die mensdom, ook ons land en ons eie kerk se geskiedenis, lees ons Johannes 18: 1-27.

3: die wagte in diens van die priesterhoofde en Fariseërs; dws op die stadium nog nie die Romeinse owerheid nie maar aan die Joodse wagte.

4: Die mag van sy inhegtenisname is dus in Jesus se eie hande, want Hy weet dat sy tyd, sy uur van verheerliking aangebreek het.

12: Jesus word nie teen sy wil en wete weggesleep deur die soldate nie. Nee, Hy gee Homself oor, Hy laat Hom neem. Hy is in beheer.

15: (lett) was ‘n vriend van die hoëpriester…

18: Sommige vertalings sit vers 18 in hakies. Die outeur meld so terloops, in die verbygaan, van die slawe en wagte by die vuur en Petrus by hulle.

21: hulle weet/verstaan wat Ek gesê het

25: Intussen het Petrus hom nog gestaan en warm maak… (NET)

26: Petrus is hier in ‘n hoek vasgekeer, want hy was immers die dissipel wat Malgus se oor afgekap het. Natuurlik sou ‘n slaaf wat daar was hom onthou. Maar Petrus is so desperaat dat hy sy verhouding met Jesus nogmaals ontken.

27:onmiddellik/op daai oomblik het die haan gekraai”

‘n Verhaal oor verraad en verloëning. ‘n Paar jaar terug was daar ‘n artikel in die Burger waarin dit lyk asof die verraad van Judas en die verloëning van Petrus eintlik maar dieselfde ding was. Word daar, byvoorbeeld, in die artikel gepraat van die “verraad van Petrus”.

Heel eerste dus: Wat beteken die Griekse woorde wat hier vertaal word met “verraad” en “verloëning”?

Verraai (paradidoomi): betray, to give over from one’s hand, to hand someone over/deliver/entrust to someone else… (die ironie van “entrust” hier…, Judas het bewustelik/berekend vir Jesus aan die “vyand” toe-ver-trou)

Verloën (arnêomai): deny, ontken verhouding met ‘n persoon, be untrue/be false to oneself (acting contrary to one’s true character)

Verraad het ‘n stuk kwaadwilligheid daaraan. Dit is om iemand doelbewus oor te lewer, en in daardie daad toe te vertrou!, aan die vyand. Verloëning, lyk dit my, is nie ‘n daad wat vanuit kwaadwilligheid gebore word nie, maar eerder vanuit vrees, onsekerheid of skaamte of dalk selfs teleurstelling in die persoon vir wie jy verloën. Om iemand te verloën is om hom of haar uit jou lewe uit weg te wens, terwyl hy of sy eintlik diep deel is van jou lewe. Dit is om jou rug te draai op iemand wat naby aan jou is.

Jesus het sy dissipels, sy volgelinge, teleurgestel. Hulle het gedink dat Hy die Romeinse mag sal breek en die nuwe koning van die land sal wees. Hulle het gedink dat Hy sal regeer en dat Hy die Joodse volk se eer sal herstel, nadat hulle lank terug reeds met die ballingskap alles verloor het en sedertdien nooit weer heeltemal daarvan herstel het nie. Maar toe dit blyk dat die dissipels sy identiteit, wie Hy is en wat Hy kom doen het, misverstaan het, toe dryf dit die een tot verraad (en hy kry nog omkoopgeld ook daarvoor!) en die ander tot verloëning (“Ek ken Hom nie”). Petrus wat belowe het dat hy aan Jesus getrou sal bly, selfs al kos dit hom die dood. En gisteraand lees ons in Matteus se vertelling dat die ander dissipels beaam het wat Petrus sê, dat hulle ook beslis nie vir Jesus sal verloën nie.

Maar toe die wagte en die slawe van die sinagoge in die tuin opdaag, toe verander alles. Petrus probeer nog sy man te staan – hy wil sy leier Jesus verdedig. Op hierdie stadium het hy dalk nog hoop dat Jesus die koning sal word en dink hy dis nou uiteindelik die begin van die rebellie. En hy kap Malgus se oor met sy swaard af om dinge in beweging te bring. Maar Jesus spreek hom aan: “Sit die swaard in sy skede terug. Moet Ek dan nie die lydensbeker drink wat die Vader my gegee het nie?” En Hy gee Homself vrywilliglik oor in die boeie van die wagte.

En net hier verdwyn die dissipels soos mis voor die son. Ons lees net van twee wat bly rondhang om te kyk wat gaan gebeur. Petrus, natuurlik, hy het immers ten sterkste belowe hy sal getrou bly tot aan die einde. En het hy nie nou net weer sy lojaliteit bewys toe hy sy swaard uitgetrek het nie? Hy kan mos nie nou weghardloop nie. En dan die dissipel van wie ons die naam nie ken nie. Dalk gaan die twee saam om vir Jesus in die bresse te tree. Mens is amper lus en haal jou hoed vir hulle af wat, wanneer almal laat spaander, nog bereid is om verder saam met Jesus die pad te loop, selfs al is Hy in boeie en lyk sy toekoms maar somber. Maar dit is tog opvallend dat die skrywer dit nodig ag om twee keer te noem dat die dissipel van wie ons die naam nie ken nie, ‘n vriend was van die hoëpriester. Dit beteken dat hy self nie te onveilig voel om saam te gaan en op hoogte van sake te bly nie. Hy het darem kontakte in hoë plekke, VIP’s wat hom kan beskerm.

En toe verskyn Jesus voor die hoëpriester Annas. Petrus hou terug buite die paleis van die hoëpriester. Maar die dissipel met kontakte kry hom in die binnehof, daar waar die slawe en die wagte rondom die vuur staan. Die diensmeisie by die deur wil by hom weet of hy dan nie een van hierdie man se dissipels is nie? “Nee, ek is nie!” Dis koud en hy maak homself lekker warm by hulle vuur.

Intussen word Jesus deur Annas ondervra, vreemd genoeg, nie oor Homself nie, nie oor wat Hy gedoen het nie, nie eens in die eerste plek oor sy leringe nie; maar Hy word ondervra oor sy dissipels en daarna ook oor sy leer. En van sy hoofdissipel, sy regterhand, het ons nou net, sommer so terloops, gelees hoedat die hom verloën, en hoedat hy hom lekker by die vuur saam met die wagte staan en hande warm vryf.

Dit word erger. Want kyk hoe antwoord Jesus vir Annas oor sy dissipels en sy leer, terwyl meeste van hierdie dissipels ons weet nie waar is nie, en Petrus in ontkenning hom knus maak om die warm vuurtjie buite die deur. Jesus antwoord met: “Moenie vir Mý vra nie. Vra my dissipels en my volgelinge. Vra vir diegene wat My hoor praat het. Ek het hulle altyd in die sinagoges en die tempel geleer, daar waar al die Jode bymekaar kom. Ek het niks in die geheim gedoen nie. En Ek het niks om weg te steek nie, niks om oor skaam te wees nie… Waarom vra u My? My tyd het aangebreek. Ek is klaar met mense leer. Hulle is opgelei en gereed. Hulle weet dat hulle nou my bediening moet verder vat. Dis nou in hulle hande. Hulle sal My verteenwoordig…”

Hoor julle die vertroue wat Jesus in sy dissipels stel? Hy het hulle tog geleer. En Hy het vir hulle gebid (Joh 17!). En Hy het hulle gestuur, soos die Vader Hom ook gestuur het. Sy uur het gekom, sy tyd om die wil van die Vader te doen, sy tyd van verheerliking, van kruisiging. Sy volgelinge sal nou sy saak verder vat, hulle sal die goeie nuus van sy oorwinning versprei. Sy dissipels sal … Petrus hulle sal.

En terwyl Jesus nog so praat, terwyl Hy sy dissipels so hoog opgee, hoor almal daar buite ‘n haan wat kraai… Terwyl Jesus sy vertroue uitspreek teenoor die mense vir wie Hy so ernstig gebid het, verloën die een naaste aan Hom Hom vir ‘n tweede en ‘n derde keer, lekker warm daar om die vuur.

In Jesus se donkerste uur word Hy deur sy eie mense versaak. Die naaste aan Hom. Sy dissipels. Eers is daar een wat wegloop, met ‘n geldjie (30 silwer muntstukke) in die sak. Dan laat spaander die meeste ander, maar twee bly oor. Een trippel ongemaklik langs ‘n vuur rond en skud sy kop terwyl Jesus aan die ander kant van die deur ondervra word (“Ek ken Hom nie.”) So die een steek Hom in die rug en die ander draai hulle rug op Hom.

Maar hierdie is nie net ‘n verhaal oor verraad en verloëning nie. Terwyl die dissipels so aan hulleself dink, dink Jesus aan almal behalwe Homself, dink Jesus aan hulle. Dis ‘n verhaal oor verraad, verloëning en vertroue. Die Een wat verraai en verloën word, spreek sy vertroue uit in diegene wat Hom verraai en verloën… Hy gló in hulle, dit terwyl hulle nie meer kans sien om in Hom te glo nie.

Jesus is nie net deur sy vertrouelinge verraai en verloën nie. In hfst 18-19 lees ons dat Hy nog etlike kere verraai (uitgelewer) is in die proses van sy verhoor:

Vs 30 deur die hoëpriester Kajafas

Vs 35 deur sy volk en die leierspriesters

Vs 36 deur die Jode (weer die volk)

19:11 deur Kajafas

19:16 deur Pilates wat op die stadium lyk asof hy Jesus se enigste moontlike hoop, sy laaste vriend was.

En tog – 19:26-30. Sonder weerwraak, toe die vroue en die dissipel vir wie Jesus lief was (miskien Johannes self?) dit by die kruis waag en Hy hulle sien, toe Hy sy moeder sien en ook die een dissipel, toe spreek Hy steeds sy vertroue in hulle uit! Hy vertrou hulle aan mekaar toe.
En sien ook hoedat Hy later langs die See van Galilea al sy skape opnuut aan Petrus toevertrou – die een (en almal) wat Hom versaak het…

Soos wat Hy ons ook vandag aan mekaar toevertrou. Die wêreld en die mense daarin, die mense in nood, aan ONS toevertrou – om vir hulle te sorg, te beskerm, by te staan, lief te hê – nie soos ons onsself liefhet nie, maar soos wat Hy ons liefgehad het (Joh 13 – voetewas en lewe aflê)!!! Dít is die laaste woord wat Hy oor die liefde spreek.

Dit lyk my verraad en verloëning sal daar altyd wees. Dis die gang van ons wêreldse natuur en begeertes. Dis die spykers waarmee Jesus aan die kruis vasgenael is. Maar sy vertroue is sterker as die dood. Jy het Hom ook verraai en verloën – maar reg aan die einde, voordat Hy sterf, is Hy nietemin nie moedeloos nie, het Hy steeds hoop. Vanoggend, hier, sien hoedat Jesus aan die kruis hang en soos met die vrouens en die dissipel vir wie Hy lief was, jou ook in die oë kyk, en sy laaste opdrag voordat Hy sterf aan jou: ek jou vir hom, en jou vir haar en hom vir haar en julle vir hulle daar buite – Ek gaan nou, maar sorg julle van nou af vir mekaar, wees vir melaar lief soos wat Ek julle liefhet, dit is hiervoor dat Ek my lewe aflê.

As ons vanoggend van die kruis as wegdraai en hier uitstap, is daar geen ander weg om te gaan nie, daar is nét hierdie één pad. Om uit te gaan en vir mekaar te gaan sorg.

Creative Commons Licence Kopiereg: Hierdie werk deur Dr Tiana Bosman word gelisensieer onder ‘n “Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivs 2.5 South Africa License”.

Johannes 18:28 –19:22 – 2016

24 Maart 2016 Pinelands – Goeie Vrydag
Prediker: Dr Tiana Bosman

 

Dat die kerk vandag nie vol is nie, is nie ‘n verrassing nie. 2000 jaar na die werklike gebeure is ons vandag hier om ‘n gedenkdiens te hou vir Jesus. Die dag van sy begrafnis was somber en verlate. Net twee mense het dit bygewoon – die geheime dissipels Josef van Arimatea en Nikodemus wat destyds stilletjies in die nag vir Jesus opgesoek het. Die wegkruipers, die wat skaam was om met Jesus (en/of sy volgelinge?) geassosieer te word – dit is hierdie twee wat vir Pilatus gaan toestemming vra of hulle maar sy liggaam mag wegneem. Dit is hierdie twee manne wat met 100 litra mirre en aalwyn sy liggaam gebalsem het, dit met geurige speserye in linnedoeke toegedraai het en in ‘n nuwe graf neergelê het.

Dit doen hulle terwyl die res van die volk besig is om hulle voor te berei vir die Sabbatsviering wat Vrydagaand teen sononder begin. Hierdie jaar se Sabbatsviering val saam met die Pasgafees. Josef en Nikodemus sou nie hierdie Sabbat of fees saam met die res van die volk kon vier nie, aangesien hulle aan ‘n lyk gevat het en daarom onrein was.

Dis nie dat Jesus geen ander vriende of volgelinge gehad het wat sy begrafnis sou kon bywoon nie. Maar meeste van hierdie volgelinge het amper te laat besef dat Jesus hulle ‘n rat voor die oë gedraai het, dat Hy nie is wie Hy voorgegee het om te wees nie. Tot op die laaste was hulle getrou aan Hom, het hulle selfs agter Hom bly aanstap toe Hy dae tevore ‘n openbare statement maak en op ‘n donkie Jerusalem binnery. Selfs hulle klere in eerbetoon voor Hom oopgegooi omdat hulle gedink het dat Hy hul nuwe koning is. Maar toe word Hy deur die godsdiensleiers en die land se regering ontbloot vir wat Hy regtig was – ‘n boosdoener en ‘n Godslasteraar. Toe die wagte kom om Hom weg te neem, toe praat Hy nie teë nie, maar loop vrywilliglik in die boeie in. En hulle het so gehoop dat Hy die een is waarvan die geskrifte gepraat het…

Daar was nog mense wat vir Jesus lief was – vriende, familie, volgelinge – ons sou hulle op een hand kon tel – wat braaf genoeg was om naby te bly totdat Hy sy laaste asem uitgeblaas het. Interessant genoeg vertel Johannes vir ons dat dit meestal vroue was: sy moeder en sy tannie en Maria die vrou van Klopas en Maria Magdalena. Saam met hulle die dissipel vir wie Jesus baie lief was.

Tot so ver die gebeure rondom Jesus se dood en sy begrafnis.

Welkom vanoggend, familie en vriende en ook diegene wat van ver af gereis het by die begrafnis van Jesus van Nasaret, die man wat gesê het dat Hy die koning van die Jode is… Dit is dapper van julle om vanoggend hier te wees. Veral in ‘n al meer sekulêre wêreld waar godsdiens, en juis ook die Christelike godsdiens, nie baie positief bejeën word nie. Die getuienis wat ons na buite uitdra help ons ongelukkig dikwels ook nie in die verband nie. Julle mag julle dalk net ‘n bietjie spot op die lyf haal omdat julle hierheen gekom het.

Ons gaan vandag terug na die gebeure rondom Jesus se verhoor deur die Romeinse goewerneur Pontius Pilatus.

Teks (Joh 18:28 – 19:22)

28: Hier word die Romeinse regering vir die eerste keer betrek.

Die ampswoning – die permanente ampswoning of paleis van die Romeinse goewerneur was in Sesarea gewees, maar hy het ook ‘n woning in Jerusalem gehad waar hy slegs gebly het wanneer daar groot feeste (nou Paasfees) in Jerusalem gevier is of ten tye van politieke onrus. Jerusalem is tans ‘n oproerige area weens die gevaar van ‘n dreigende opstand.

Die ironie is skryend – die Jode kan nie in die Romeinse goewerneur se woning ingaan nie, want dan sal hulle onrein wees en nie meer aan die Paasfees kan deelneem nie. So hulle bly buite staan. Maar Jesus word in die woning van die goewerneur ingestuur. Wat sy mense aanbetref mag Hy maar voor die Paasfees besmet word. Hy verdien elk geval nie om deel te hê aan die fees nie. Hy’s tog net ‘n verleentheid vir hulle.

29: Nou ontvou ‘n hofsaak wat, as dit nie so tragies was nie, vir die buitestaaner eintlik baie snaaks moet lyk. Pilatus, die magtige goewerneur, word ‘n komieklike figuur wat heen en weer hardloop, buitentoe en binnetoe. Die een oomblik is hy binne by Jesus om sy kant van die storie te hoor, en dan is hy weer buite om met die samedromming van skrifgeleerdes en Fariseërs en die res van die volk te gaan praat. Sewe keer hardloop hy so op en af.

30: boosdoener, goddelose

Uitlewer > verraai

35: Wat weet ék nou van die Joodse gebruike en geloof?!

36: Hierin hoor Pilatus dalk dat Jesus se koninkryk nie vir hom ‘n bedreiging inhou nie, want Jesus praat van ‘n andersoortige koninkryk.

37: Jy sê dat ek ‘n koning is.

39: Maar selfs al sóú hy skuldig wees, dit is mos julle gebruik…

40: Barabbas: Aramees “seun van abba”

Ironie: vra vir die vrylating van Barabbas, “seun van die vader,” terwyl Jesus, die ware “Seun van die Vader” ter dood veroordeel word.

Barabbas was dalk iets soos ‘n “guerilla warrior, revolutionary leader” (NET)

9:2 Pers – die kleur wat konings dra

9:6 Pilatus se frustrasie: “Kruisig júlle Hom dan!”

9:12 Van nou af het Pilatus aanhoudend probeer om Hom vry te laat

Wanneer die Joodse hoëpriester Kajafas vir Jesus na die Romeinse goewerneur Pilatus toe bring, dan bevind Pilatus homself in ‘n groot verknorsing. Hy is tans in Jerusalem, nie omdat hy daar wil wees nie, maar omdat hy die vrede moet handhaaf in ‘n tyd en oor ‘n naweek van groot oproerigheid. Sy grootste begeerte is waarskynlik dat die Joodse verrigtinge oor die naweek vlot sal verloop, dat hy nie te veel betrek sal word by ‘n ander volk se godsdiens of politiek nie, en dat die gebruiklike vrylating van ‘n gevangene wat die Jode self mag kies, sonder enige hick-ups sal geskied.

Maar nog voordat die naweek begin is daar reeds ‘n klop aan Pilatus se ampswoning se deur. En word Jesus aan hom uitgelewer. Pilatus gaan buitentoe om te hoor wat aangaan. Hy hoor by die Jode dat Jesus ‘n boosdoener is, ‘n goddelose. Dis die rede waarom hulle Hom na Pilatus toe bring. Om veroordeel te word. Maar Pilatus is nie lus om hierby betrek te word nie: “Vat julle Hom en veroordeel Hom vlgs julle wet. (Maar hou my hier uit.)”

“Ons mag dit nie doen nie. Ons mag nie iemand teregstel nie. (Daarom dat ons Hom na u toe bring.)”

En dan die heen en weer gelopery, eers weer na binne om met Jesus te praat en te probeer uitvind wie die man nou eintlik is, en dan weer na buite om rede in die Joodse godsdiensleiers en volk se koppe in te probeer praat. En saam met dit alles nog Pilatus se eie onkunde oor die Joodse gebruike en geloof: “Ek is mos nie ‘n Jood nie! (Hoe moet ék nou weet?)”

Pilatus is verbouereerd. Hy wil nie ‘n vonnis vel nie. Hy wil dit in die Jode se eie hande oorlaat. Maar die Jode weet dat hulle dit nie mag doen nie. Pilatus, as Romeinse goewerneur en in diens van die keiser, is die enigste een in Jerusalem wat vir Jesus mag vonnis. Dit is duidelik dat Pilatus niks met Jesus se dood te doen sou gehad het as dit nie vir die Joodse godsdienstige leiers was  wat druk op hom geplaas het nie. Hulle is diegene wat primêr verantwoordelik gehou moet word vir wat hierna gebeur. Want Pilatus probeer alles om uit die situasie te kom en Jesus se lewe te spaar.

Eers vra Pilatus of hy nie maar, binne die gebruik, vir Jesus kan loslaat as die gevangene wat gelukkig genoeg is om tydens die Paasfees vrygelaat te word nie. “Nee, nie vir Hom nie, maar vir Barabbas!”

Toe laat Pilatus vir Jesus gésel en hy verneder Hom deur van Hom ‘n bespotlike koning te maak – ‘n kroon, maar van dorings, ‘n pers mantel, “onderdane” wat kastig aan Hom eer betoon maar dan direk daarna klappe uitdeel. Weer kom Pilatus buitentoe, en dis amper asof hy wil sê: “Kyk, ek het Hom nou goed laat opfoeter. Vir een wat onskuldig is het Hy darem nou meer as genoeg deurgemaak. Kyk na Hom – daar is die mens! Kyk hoe lyk Hy al!”

Maar uit die mond van die priesterhoofde en die wagte is daar geen genade vir hierdie onskuldige man nie: “Kruisig hom! Kruisig hom!”

Die res van die teregstelling ken julle. Hoedat Pilatus elke keer vir oulaas en maar weer vir oulaas en maar wéér vir oulaas probeer om Jesus kwyt te skeld van die vonnis, maar wanneer die Jode dan vir Pilatus met sy eie posisie en lewe dreig, dan gooi hy handdoek in. Hy gaan sit op die regbank by Gabbata, moeg geredeneer. Hy weet hy doen die verkeerde ding. “Kyk, daar is julle koning.” Maar die Jode skreeu: “Vat Hom weg! Vat Hom weg! Kruisig Hom!”

“Moet ek julle koning kruisig?”

“Ons het nie ‘n koning nie; ons het net die keiser.”

Die verhoor van Jesus word voorafgegaan deur die verraad van Judas en die verloëning van Petrus. Dis is juis Judas se verraad wat die bal aan die rol sit. Verraad wat beteken om iemand oor te gee in iemand anders se hande, om iemand toe te vertrou aan iemand anders, maar met ‘n doelbewuste kwaadwilligheid wat daaragter steek. Die Griekse woord vir verraad, daai woord wat in verband met Judas gebruik word – presies dieselfde woord kom 5 keer in vandag se teks voor!

Julle sien, Judas was nie die enigste verraaier in die gebeure van Jesus se kruisverhaal nie. Die eerste, maar nie die enigste nie. Die res van die verhaal is deurtrek van verraaiers. Die Joodse volk. Die priesterhoofde by name. Die hoëpriester Kajafas. En ja, heel aan die einde ook Pilatus. Teen sy beterwete in, ter wille van sy eie veiligheid speel hy reg in die hande van die Joodse godsdiensleiers en verraai ook hy vir Jesus. Pilatus wat hier reg aan die einde van Jesus se lewe dalk die naaste aan ‘n vriend was wat hy gehad het. (Ons Nederlandse Geloofsbelydenis pleeg ‘n onreg teen Pilatus, deurdat dit ons leer om te bely dat Jesus “onder Pontius Pilatus gekruisig is”. Pontuis Pilatus is die énigste persoon betrokke in die verhoor wat tot die einde bly skop het teen die teregstelling van Jesus.)

En asof hierdie herhaaldelike verraad nie genoeg is nie: Toe Pilatus ‘n opskrif bo-aan Jesus se kruis laat vasheg: “Jesus van Nasaret, die Koning van die Jode”; toe sê die priesterhoofde vir hom hy moet dit verander: “Moenie skrywe: ‘Die Koning van die Jode’ nie, maar skrywe: Hy het gesê: Ek is die Koning van die Jode.” Op hierdie punt het die Romeinse goewerneur egter sy voet neergesit: “Wat ek geskrywe het, het ek geskrywe.” Dit is so dat die opskrif bo ‘n kruis gewoonlik spottenderwys bedoel is. Maar dis tog asof Pilatus met die opskrif wou sê: “Ek glo hierdie man. Hy is julle koning. Hy gaan onskuldig sterwe. Maar gun Hom dan ten minste die naam wat Hom toekom.” (19:19-22)

Toe Jesus se volgelinge terwyl Hy nog gelewe het (die wat Hom gevolg het terwyl Hy nog gelewe het) ná die kruisiging in hul gate in kruip en hulself agter slot en grendel gaan beveilig, het Josef van Arimatea en Nikodemus, toe Jesus dit nie meer sou weet nie, hulself verontreinig deur sy liggaam te gaan haal en te versorg. Ja, hulle het waarskynlik nie saam met die skares Hosanna gesing toe Hy op die donkie Jerusalem binnegery het nie. Maar hulle is die twee mense wat die laaste eer aan Hom betoon het. Húlle was getrou tot die einde toe. Toe identifikasie met Jesus en geloof in Hom nie meer voordelig was in die samelewing waarin hulle hul bevind het nie, toe eertydse volgelinge en volksgenote rond en bont begin het om Hom te verloën en te verraai, toe die vyande rede had om vinger te wys met die smalende woorde: “Ons het julle mos gesê hy was die enigste een wat geglo het dat hy die koning van die Jode is. Waar is julle koning nou?!”… toe is dit die onbekende Josef en Nikodemus wat sorg dat hierdie Koning ‘n begrafnis het.

Vandag sluit ons groepie aan by die twee manne. En ons sou Liedboek 389: 1 kon sing:

Is dit, is dít ons Koning

kyk daar, aanskou die Mens!

Is dit, is dít sy kroning –

wie het dit só gewens?

Is dit sy koningshulde,

díe riet, díe kleed, díe kroon?

Is dit dan sy begrafnis,

word só Gods Seun vertoon?

Hier is vanoggend niks. Geen versierings nie. Geen blomme nie. Geen kers nie. Geen begrafnisblaadjie nie. Geen Powerpoint met momente uit die lewe van Jesus nie. Niks om te vier nie. Net maar ‘n kruis.

Where you there when they laid Him the tomb? Nee, niemand was nie. (Die twee wat wel daar was se naam was ook Niemand.) Maar ons is nou hier om te onthou. Nevermind waar ons môre of oormôre of vlg maand of jaar gaan wees. Ons is nóú hier. En vir Hom is dit genoeg…

Creative Commons Licence Kopiereg: Hierdie werk deur Dr Tiana Bosman word gelisensieer onder ‘n “Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivs 2.5 South Africa License”.

Jesaja 52:13 – 53:12 – 2015

4 April 2015 Goeie Vrudag
Prediker: Dr Tiana Bosman

147 sterf in Kenia Bloedbad (Die Burger 4 April 2015)

Die dodetal in die aanval deur Al-Sjabaab-militante Donderdag by die Garissa-universiteit in die noordooste van Kenia het tot 147 gestyg.

Vroeër het die land se departement van binnelandse sake gesê minstens 79 mense is beseer.

Kenia se nasionale rampbeheersentrum het Donderdagaand gesê die 16 uur lange beleg is verby en die vier gewapende aanvallers, wat die universiteit voor dagbreek bestorm het,  is dood in die daaropvolgende operasie deur veiligheidsmagte.

Meer as 580 mense is tydens die operasie in veiligheid gebring.

Volgens ooggetuies het die aanvallers gedurende die beleg nie-Moslemstudente geskiet en gyselaar geneem.

Die VSA het die aanval veroordeel en sy hulp aangebied om Al-Sjabaab te stuit. Reuters het berig die Withuis het ‘n verklaring uitgereik waarin Amerika sy hulp aanbied.

‘n Aandklokreël tussen 18:30 en 06:30 is tot 16 April in ‘n aantal gebiede in Kenia ingestel.

Al Sjabaab-militante, wat bande het met Al-Kaïda, het vroeër verantwoordelikheid vir die aanval aanvaar.

Dit is dieselfde groep wat verantwoordelik was vir die menseslagting in die Westgate-winkelsentrum in Nairobi in 2013 toe vier gewapendes minstens 67 mense oor vier dae afgemaai het.

– AP; Reuters en CNN

Mense rou oor hierdie naweek. Honderde tref begrafnisreëlings. Baie van hulle is Christene. Soveel het gesterf juis omdat hulle Christene is. Nie net in Kenia nie, maar ook in Sirië en vele ander plekke. Die moordenaars se families rou ook. Want hulle het ook nie lewendig daaruitgekom nie.

En ons rou…

Gisteraand het ons die Christuskers doodgeblaas. Vanoggend is ons by ‘n roudiens. Die liturgie moet eintlik ‘n programmetjie wees: “Ter nagedagtenis van” of “In liefdevolle herinnering aan Jesus Christus”. Dit was gisteraand met die Donkerdiens vir my opvallend dat die (ongelowige?) offisier wat Hom sy laaste asem sien uitblaas het, sou opmerk: “Hierdie man was werklik die Seun van God”. Is dit nie so dat iemand se waarde, of sy ware identiteit, dikwels eers geëer word na sy dood nie? Dat mense eers dan besef wat hulle in die persoon gehad het. Dat ‘n persoon se lof eers besing word wanneer hy of sy dit nie meer kan aanhoor nie. Ons sit ‘n deel van ‘n begrafnisdiens spesifiek daarvoor opsy – en ons noem dit die huldeblyk… Daar is natuurlik niks mee verkeerd nie. Dis goed en nodig om na die dood van ‘n persoon vir mekaar te herinner wat dit is aan hom of haar wat ons sal bybly, wat die nalatenskap is wat ons met ons sal saamneem. Dis net soms so jammer dat ons eers tot ons ware insigte kom van mense nadat hulle gesterf het. Die Here het gesterf en vanoggend is die tyd om vir mekaar te sê wat Hy vir ons beteken het en wat ons met ons sal saamneem.

Met hierdie fokus in gedagte is dit vreemd dat die leesroosterteks vir vandag nie oor Jesus gaan nie, in elk geval is dit nie die oorspronklike bedoeling nie, maar dat Jesaja 52-53 ‘n huldeblyk is wat uitgespreek word by iemand anders se begrafnis. Die eerste 39 hfste van Jesaja speel af in die tyd voor die ballingskap. Die profeet Jesaja is aan die woord en waarsku een en almal oor wat voorlê. Jesaja 40-55 speel dan af tydens die ballingskap. Die Israeliete is verslaan – hulle het alles verloor. ‘n Onbekende profeet, nie meer Jesaja nie, is nou aan die woord. Hy bring ‘n boodskap van troos en verlossing. Meestal is dit hy self wat die volk bemoedig, maar dan vind ons in hfste 52-53 ‘n insetsel waar iemand oor hierdie onbekende profeet praat. Die profeet word “die dienaar” van die Here genoem en een van sy dissipels bring ‘n huldeblyk na sy dood.

Die gedeelte begin en eindig met die versekering vanaf die Here dat die dienaar, wat eens verneder en aangerand is, verhoog sal word; dat die een wat eens onder die misdadigers gereken is, in die toekoms in die geselskap van grotes en magtiges sal verkeer. Tussen hierdie bevestiginge van die Here af is daar dan die gedig van ‘n mede-gelowige wat mettertyd begin glo het in die dienaar of profeet se roeping en sy boodskap, een wat ‘n dissipel van die dienaar geword het, een wat hier in sy huldeblyk vertel van die begindae en die voorkoms van die dienaar, die geweldige lydinge wat hy moes verduur, en sy stille onderwerping tot in die dood.

Skriflesing en boodskap: Jes 52:13 – 53:12

Eers die lofbetuiging van God af: 52:13 – 15…

En dan die dissipel van die dienaar: 53:1 – Hier volg die byna ongelooflike, eintlik geweldig skokkende, vertelling dat die mag van God deur die lewe en veral die lyding van hierdie misvormde, onaansienlike dienaar ten toon gestel is!

53:2 – 10 – Telkens hoor ons dat die dienaar die sonde van die hele gemeenskap gedra het. Nêrens staan daar eksplisiet dat hy dit vrywillig gedoen het nie. Dit was die Here wat, merkwaardiglik, veroorsaak het dat siekte en lyding hom tref (6). Volgens die OT verstaan van morele oorsaak-en-gevolg sou die normale verwikkelinge wees dat die gemeenskap self vir hulle sondes moes boet. In die lig van hierdie verstaan het almal aanvanklik gedink dat die dienaar gestraf word, deur siekte en swaarkry, vir sondes wat hy self gepleeg het. Dws hy verdien die straf. Dit het eers maar later tot hulle deurgedring dat Hy deur God gestraf en geslaan en gepynig is omdat God om die een of ander onverklaarbare rede besluit het om die straf teen die gemeenskap weg te keer van hulle af en op een, onskuldige dienaar te laat afkom. Die taal van die dissipel wanneer hy dit besef in vss 4-5 is sterk en gelaai met emosie en die impak van hierdie bewuswording het veroorsaak dat hy ‘n dissipel geword het van die dienaar. Wat die omstandighede was van hierdie keerpunt in die dissipel en die groep namens wie hy praat se lewens, weet ons nie. Maar dit lyk asof dit eers gebeur het na die dienaar se dood – toe die mense bewus word van hulle gesamentlike skuld en ook gekonfronteer word om na die dienaar se dood na te dink oor die verloop van sy lewe – ‘n lewe wat nie gespreek het van sonde nie, maar van diens aan God.

Vs 8 stel dit duidelik dat die dienaar nie net aan ‘n ernstige siekte gely het as straf vir die mense se sonde nie, maar dat hy ook op ‘n geweldadige manier terreggestel is daaroor. In vs 7 word die dienaar vergelyk met ‘n lam wat na die slagplek gelei word en in vs 10 lees ons dat hy sy lewe as ‘n skuldoffer gegee het. Die gebruik was om ‘n lam as skuldoffer te bring vir jou sonde en alle sonde en skuld van die sondaar sterf dan saam met die lam wanneer hy geslag word.

Die dienaar is doodgemaak en tog lees ons in vs 10 dat hy ‘n nageslag sal hê en nog lank sal lewe, in vs 11 dat hy weer die lig sal sien en dat hy die Here sal ken. Dit is onwaarskynlik dat die dissipel hier verwys na die dienaar se terugkeer of “opstanding” uit die dood – so iets was immers nog glad nie eens denkbaar nie. Waarom dit hier gaan is die gedagte dat die dienaar ‘n nalentenskap laat. Hy sal ‘n baie sterk teenwoordigheid wees onder sy volgelinge. Hierdie gedagte is tog nie vreemd nie. Ons kan die dienaar hier vergelyk met ‘n mentor wat steeds, na sy dood, lewendig bly in sy volgelinge se lewens, sy dissipels hoor steeds sy stem ego, en dit is ‘n stem wat hulle op die regte pad hou. Jesaja praat van hierdie stem in hfst 30:20-21 wanneer hy sê: “Jou leermeester sal nie meer weggesteek wees nie. Jou oë sal jou leermeester sien. Wanneer jy die regte koers verlaat, sal jy agter jou ‘n stem hoor sê: ‘Hier is die pad, loop hierlangs.’”.

Soos die huldeblyk begin het, sluit dit dan weer af met ‘n lofbetuiging van God af oor die dienaar: 53:11-12.

Alhoewel hierdie gedeelte baie konkreet vertel van ‘n dienaar in die OT en die verloop van sy lewe en lyding, is dit nie sonder rede dat verse hieruit soveel keer in die NT aangehaal word en op Jesus van toepassing gemaak word nie. Een eksegeet sê selfs dat dit klink asof hierdie gedig aan die voet van die kruis geskryf is! Ons kan tog nie anders as om iets van die verloop van Jesus se lewe ook in die teks raak te sien nie. Die dienaar van die Here het al vele vervullinge in die geskiedenis gehad. Daar is baie verhale van mense wat onskuldig gely het ter wille van ander. Literatuur oor die Tweede Wêreldoorlog alleen is vol-op daarvan.

Die lewe van Dietrich Bonhoeffer is een so voorbeeld. Bonhoeffer is vroeg in die 1900’s gebore. Hy was een van 8 kinders in ‘n vooraanstaande Duitse gesin. Sy pa, Karl, was die bekendste psigiater in Duitsland. Sy een broer was ‘n wetenskaplike en het saam met Albert Einstein gewerk. Dietrich self het teologie gaan studeer. Hy was een van die beste teoloë van sy tyd, maar hy was baie meer as dit. As predikant het hy sy profetiese roeping sterk uitgeleef deur voor en tydens die WO2 standpunt in te neem teen die Nazi Regime en hy het so sterk gepreek teen rassisme en die onderdrukking van die Jode dat mense blykbaar soms uit sy dienste uitgeloop het wanneer hy begin preek het. Bonhoeffer was ‘n brawe man. Hy het ook ‘n spioen geword – hy was deel van die sameswering om Hitler se ondergang te bewerkstelling. Die inligting het op die lappe gekom en Bonhoeffer is saam met sy mede-spioene gevange geneem. Voor die ouderdom van 40 sou hy sterf. Enkele ure voor sy teregstelling het mede-gevangenes versoek dat Bonhoeffer vir hulle ‘n diens moes hou. Dit was die Sondag na Paasfees. Bonhoeffer het, interessant genoeg, Jesaja 53 gelees saam met 1 Petrus 1, en daaroor gepraat. Hierna het die soldate hom kom haal. Hy het almal gegroet en toe sy een goeie vriend opsy geneem en vir hom gesê: “Dit is die einde, vir my die begin van lewe.” Die kampdoktor getuig dat Bonhoeffer op die grond gekniel en innig gebid het voor hy sy tronkdrag uitgetrek het. By die plek van teregstelling het hy ook gestop en gebid voordat hy die trappies opgeklim het na die galg. Hy was deurentyd braaf en kalm. Die doktor sê dat hy in sy 50 jaar as praktisyn byna nooit ‘n man gesien het wat so absoluut onderhewig aan die wil van God sterf nie.

Daar was natuurlik nog so ‘n man – die Een uit wie se voorbeeld Bonhoeffer sy krag gekry het. Die Een in wie se krag hy kon sterf en die Een wat dit vir hom moontlik gemaak het om te getuig: “Dit is die einde, vir my die begin van lewe.” In die volheid van die tyd neem die verhaal van die dienaar van die Here die mees radikale en grootse dimensies aan wanneer Jesus op ‘n gans anderse, onvergelykbare manier dié Kneg van God word – die énigste algehele vlekkelose Lam wat na die slagpaal gely word, nie ter wille van ‘n groepie volgelinge nie, ook nie ter wille van een volk nie, maar ter wille van die hele wêreld. Dis sy begrafnis wat ons vandag bywoon, sy lewe wat ons herdenk, asook sy sterwe – sy volkome oorgawe, ter wille van elkeen van ons. Vandag is die einde, vir ons die begin van lewe.

Ek verkondig vandag natuurlik nog net ‘n halwe evangelie – die verlossing van sonde is bewerkstellig, maar eers Sondag breek die realiteit van die oorwinning oor die dood en ‘n nuwe toekoms aan. Ons moet hulde bring en die Here se lof besing, gedemp ja, soos dit ‘n begrafnis betaam. Ons word immers bewus van ons eie ontoereikendheid, ons sondigheid, ons medepligtigheid aan die dood van die Een wie se begrafnis ons bywoon. En tog weet ons, hoe ongelóóflik dit ookal mag klink, dat Hy ons vergewe, maar meer as dit, in sy dood spreek Hy ons volkome vry van dit wat ons Hom en soveel ander, en selfs onsself al aangedoen het. Hy laat ‘n nalatenskap van woorde en dade, van fluisteringe in ons oor wanneer ons koers verloor. “Julle moet mekaar liefhê. Net soos Ek julle lief(gehad) het, moet julle ook mekaar liefhê” (Joh 13:34).

Christus het gesterf. Vandag is sy begrafnis. Dit is die einde… vir ons die begin van lewe.

Creative Commons Licence Kopiereg: Hierdie werk deur Dr Tiana Bosman word gelisensieer onder ‘n “Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivs 2.5 South Africa License”.

Johannes 18:28-19:22 – 2014

18 April 2014 3e Sondag in Lydenstyd
Prediker: Dr Tiana Bosman

Agtergrond
Ons het Sondag in die eerste helfte van Johannes 18 gelees van Judas se verraad en Petrus se verloëning van Jesus, en tussen dit alles deur – Jesus se vertroue in die dissipels. Terwyl Jesus aan die een kant van die deur teenoor die hoëpriester Annas getuig van sy geloof en vertroue in sy dissipels wat sy saak verder sal vat, is die hoofdissipel, Petrus, aan die ander kant van die deur besig om Hom te verloën. Aan die een kant is die verhaal bitter tragies, maar aan die ander kant, tsv die tragedie wat hier afspeel, die geweldige troos dat die Here ons nooit sal verraai of verloën nie, selfs al doen ons dit aan Hom. Hy sal eerder sterf voordat Hy dit doen…

Wat ons bring by vandag, Goeie Vrydag. ‘n Stikdonker dag vir Jesus van Nasaret, maar ‘n goeie dag vir die wêreld. Nadat Jesus deur die Joodse hoëpriesters (dws die godsdienstige leiers) Annas en Kajafas verhoor is, word hy deur hulle na die ampswoning van die Romeinse goewerneur Pilatus gebring.

Teks
28: Hier word die Romeinse regering vir die eerste keer betrek.
Die ampswoning – die permanente ampswoning of paleis van die Romeinse goewerneur was in Sesarea gewees, maar hy het ook ‘n woning in Jerusalem gehad waar hy slegs gebly het wanneer daar groot feeste (nou Paasfees) in Jerusalem gevier is of ten tye van politieke onrus. Jerusalem is tans ‘n oproerige area weens die gevaar van ‘n dreigende opstand.
Die ironie is skryend – die Jode kan nie in die Romeinse goewerneur se woning ingaan nie, want dan sal hulle onrein wees en nie meer aan die Paasfees kan deelneem nie. So hulle bly buite staan. Maar Jesus – hulle Koning, die spil waarom Paasfees éíntlik draai, die enigste onskuldige, rein persoon, die Paaslam, Hy word in die woning van die goewerneur ingestuur. Wat sy mense aanbetref mag Hy maar voor die Paasfees besmet word. Hy verdien elk geval nie om deel te hê aan die fees nie. Hy’s tog net ‘n verleentheid vir hulle.
29: Nou ontvou ‘n hofsaak wat, as dit nie so tragies was nie, vir die buitestaaner eintlik baie snaaks moet lyk. Pilatus, die magtige goewerneur, word ‘n komieklike figuur wat heen en weer hardloop, buitentoe en binnetoe. Die een oomblik is hy binne by Jesus om sy kant van die storie te hoor, en dan is hy weer buite om met die samedromming van skrifgeleerdes en Fariseërs en die res van die volk te gaan praat. Sewe keer hardloop hy so op en af.
30: boosdoener, goddelose
Uitlewer > verraai
35: Wat weet ék nou van die Joodse gebruike en geloof?!
36: Hierin hoor Pilatus dalk dat Jesus se koninkryk nie vir hom ‘n bedreiging inhou nie, want Jesus praat van ‘n andersoortige koninkryk.
37: Jy sê dat ek ‘n koning is.
39: Maar selfs al sóú hy skuldig wees, dit is mos julle gebruik…
40: Barabbas: Aramees “seun van abba”
Ironie: vra vir die vrylating van Barabbas, “seun van die vader,” terwyl Jesus, die ware “Seun van die Vader” ter dood veroordeel word.
Barabbas was dalk iets soos ‘n “guerilla warrior, revolutionary leader” (NET)
9:2 Pers – die kleur wat konings dra
9:6 Pilatus se frustrasie “Kruisig júlle hom dan!”
9:12 Van nou af het Pilatus aanhoudend probeer om hom vry te laat

Wanneer die Joodse hoëpriester Kajafas vir Jesus na die Romeinse goewerneur Pilatus toe bring, dan bevind Pilatus homself in ‘n groot verknorsing. Hy is tans in Jerusalem, nie omdat hy daar wil wees nie, maar omdat hy die vrede moet handhaaf in ‘n tyd en oor ‘n naweek van groot oproerigheid. Sy grootste begeerte is waarskynlik dat die Joodse verrigtinge oor die naweek vlot sal verloop, dat hy nie te veel betrek sal word by ‘n ander volk se politiek nie, en dat die gebruiklike vrylating van ‘n gevangene wat die Jode self mag kies, sonder enige hick-ups sal geskied.

Maar nog voordat die naweek regtig begin is daar reeds ‘n klop aan Pilatus se ampswoning se deur. En word Jesus aan hom uitgelewer. Pilatus gaan buitentoe om te hoor wat aangaan. Hy hoor by die Jode dat Jesus ‘n boosdoener is, ‘n goddelose. Dis die rede waarom hulle hom na Pilatus toe bring. Om veroordeel te word. Maar Pilatus is nie lus om hierby betrek te word nie: “Vat julle hom en veroordeel hom vlgs julle wet. (Maar hou my hier uit.)”
“Ons mag dit nie doen nie. Ons mag nie iemand teregstel nie. (Daarom dat ons hom na u toe bring.)”
En dan die heen en weer gelopery, eers weer na binne om met Jesus te praat en te probeer uitvind wie die man nou eintlik is, en dan weer na buite om rede in die Joodse godsdiensleiers en volk se koppe in te probeer praat. En saam met dit alles nog Pilatus se eie onkunde oor die Joodse gebruike en geloof: “Ek is mos nie ‘n Jood nie! (Hoe moet ék nou weet?)”

Pilatus is verbouereerd. Hy wil nie ‘n vonnis vel nie. Hy wil dit in die Jode se eie hande oorlaat. Maar die Jode weet dat hulle dit nie mag doen nie. Pilatus, as Romeinse goewerneur en in diens van die keiser, is die enigste een in Jerusalem wat vir Jesus mag vonnis. Dit is duidelik dat Pilatus niks met Jesus se dood te doen sou gehad het as dit nie vir die Joodse godsdienstige leiers was wat druk op hom geplaas het nie. Hulle is diegene wat primêr verantwoordelik gehou moet word vir wat hierna gebeur. Want Pilatus probeer alles om uit die situasie te kom en Jesus se lewe te spaar. Wat hom betref is Jesus onskuldig, en níks in sy woord-argument met die Joodse leiers óf met Jesus self kan hom anders oortuig nie.

Eers vra Pilatus of hy nie maar, binne die gebruik, vir Jesus kan loslaat as die gevangene wat gelukkig genoeg is om tydens die paasfees vrygelaat te word nie. “Nee, nie vir hom nie, maar vir Barabbas!”
Toe laat Pilatus vir Jesus gésel en hy verneder hom deur van hom ‘n bespotlike koning te maak – ‘n kroon, maar van dorings, ‘n pers mantel, “onderdane” wat kastig aan hom eer betoon maar dan direk daarna klappe uitdeel. Weer kom Pilatus buitentoe, en dis amper asof hy wil sê: “Kyk, ek het hom nou goed laat opfoeter. Vir een wat onskuldig is het hy darem nou meer as genoeg deurgemaak. Kyk na hom – daar is die mens! Kyk hoe lyk hy al!”
Maar uit die mond van die priesterhoofde en die wagte is daar geen genade vir hierdie onskuldige man nie: “Kruisig hom! Kruisig hom!”

Die res van die teregstelling ken julle. Hoedat Pilatus elke keer vir oulaas en maar weer vir oulaas en maar wéér vir oulaas probeer om Jesus kwyt te skeld van die vonnis, maar wanneer die Jode dan vir Pilatus met sy eie posisie en lewe dreig, dan gooi hy handdoek in. Hy gaan sit op die regbank by Gabbata, en net Oscar Pistorius of die se regter sal waarskynlik weet hoe moeg geredeneer hy is. Hy weet hy doen die verkeerde ding. “Kyk, daar is julle koning.” Maar die Jode skreeu: “Vat hom weg! Vat hom weg! Kruisig hom!”
“Moet ek julle koning kruisig?”
“Ons het nie ‘n koning nie; ons het net die keiser.”

Twee dinge:
1. Dit is interessant hoedat die beskuldigings wat teen Jesus ingebring word, verander na gelang van die verloop van die argument met Pilatus. Eers word Jesus doodeenvoudig aangekla daarvan dat hy ‘n misdadiger, ‘n boosdoener, is (18:30) – dieselfde tipe oortredings as die ander beskuldigdes wat gekruisig gaan word. Maar die argument kry lyf en alles raak al meer ingewikkeld. Pilatus kan op geen manier sien hoedat die etiket van misdadiger of boosdoener/goddelose om Jesus se nek kan hang nie. Hy skud sy kop: Dit kan nie waar wees van hierdie man dat hy boos is nie.
Wanneer die Jode sien dat hierdie aantuiging nie werk nie, beroep hulle hul op Jesus se uitspraak dat hy die Seun van God is (19:7). En niemand mag God so laster nie. Dus: in lyn met die Joodse gosdienstige wette moet Jesus doodgemaak word.
Maar Pilatus is steeds erg huiwerig. As hul eie godsdienstige wette dan nie vir Pilatus kan oorhaal nie, dan wend die Joodse leiers hulle tot dreigemente. Hulle vang vir Pilatus op die punt waar hy persoonlik broos en weerloos is – Hulle dreig hom met sy gesagsposisie as goewerneur in die samelewing (19:12). En meer as dit: Pilatus se eie lewe kom in gedrang, want wie weet wat die keiser sal doen as hy moet hoor dat Pilatus nie met die nodige respek teenoor die keiser opgetree het nie. Wie weet of daar nie dalk van hom ook ‘n voorbeeld gemaak sal word nie?

Dit is die een ding. Hoe die argument lyf kry en in verskillende rigtings vertak – hoe elke moontlike redenasie deur die Joodse godsdiensleiers in die stryd gewerp word. Waansinnig van woede (hoor hoe skreeu hulle amper soos barbare) is hulle bereid om selfs te daal tot vuilspel, solank dit net die gewenste uitkoms verseker – die teregstelling van Jesus van Nasaret.

2. Die tweede ding. Ons het Sondag gepraat van die verraad van Judas en die verloëning van Petrus. Verraad wat beteken om iemand oor te gee in iemand anders se hande, om iemand toe te vertrou aan iemand anders, maar met ‘n doelbewuste kwaadwilligheid wat daaragter steek. Die Griekse woord vir verraad, daai woord wat in verband met Judas gebruik word – presies dieselfde woord kom 5 keer in vandag se teks voor! Ons lees dit net mis want dit word hier sagter vertaal. Die betekenis wat agter die woord lê, bly egter dieselfde as toe dit vir Judas gebruik is.

Joh 18:30 Die Jode: As hy nie ‘n boosdoener was nie, sou ons hom nie aan u uitgelewer het nie, lett. sou ons hom nie verraai het nie.

18:35 Pilatus aan Jesus: Jou volk en jou priesterhoofde het jou verraai.

18:36 Jesus: As my koninkryk van hierdie wêreld was, sou my onderdane (my dissipels?) geveg het sodat Ek nie (deur Judas) aan die Jode uitgelewer word nie, verraai word nie…

9: 11 Jesus: Hy wat My aan u uitgelewer het, verraai het (Kajafas) het groter skuld as u.

9:16 Toe het Pilatus vir Jesus op die priesterhoofde se versoek (eerder dreigement?) verraai… Nie uit kwaadwilligheid soos die ander nie, maar uit vrees vir sy eie lewe en toekoms.

Julle sien, Judas was nie die enigste verraaier in die gebeure van Jesus se kruisverhaal nie. Dalk die eerste, maar nie die enigste nie. Die res van die verhaal is deurtrek van verraaiers. Die Joodse volk. Die priesterhoofde by name. Die hoëpriester Kajafas. En heel aan die einde Pilatus. Teen sy beterwete in, ter wille van sy eie veiligheid speel hy reg in die hande van die Joodse godsdiensleiers en verraai ook hy vir Jesus. Pilatus wat hier reg aan die einde van Jesus se lewe, ten tye van die hofsaak, dalk die naaste aan ‘n vriend was wat hy gehad het.
Die Romeinse “vyand” verraai hom toe ook. En nou is daar geen omkeer meer nie…

Jesus het self sy kruis gedra en uitgegaan na Kopbeenplek toe, na Golgota. En daar het hulle Hom gekruisig… Die man wat gesterf het onder die verraad van mense.
Dan wonder ek hoeveel mense is daar in die wêreld vandag wat hulle asem inhou by die kruisiging van Jesus. En of dit eerder heeltemal anders is – dat die wêreld se mense hulle wyn in die son drink op ‘n lieflike langnaweekdag, met nog 3 sulke dae in die vooruitsig, terwyl nie een van hulle dink aan Hom nie.

Is dit nie dalk ‘n manier van hedendaagse verraad teen Jesus van Nasaret nie? Om die dag te gryp en te gebruik vir eie gewin – ‘n glas in die hand of ‘n plekkie langs die swembad. Om doelbewus liewer nie aan Hom te dink nie, want hierdie herinnering sou ‘n pretbederwer wees. Om Hom oor te lewer aan ander sodat jy die naweek kan geniet. Om te weet waarvoor hierdie dag in die jaar uitgesonder word, maar dan die Een oor wie dit gaan in die rug te steek, want die prys wat so ‘n naweek jou sou kos indien jy besluit om Hom ‘n slag weer in die oë te kyk daar aan die kruis, die prys is net te veel…

Asof Hy nie ook, of juis!, vir jou sy prys betaal het nie.

Vandag is daar geen klokke nie
lui geen angelus:
die wêreld hou sy asem in
by die kruisiging van Jesus –
nee, anders is die waarheid
in ritme en in rym:
die wêreld drink sy wyn in die son
en niemand dink aan Hom –
O onpeilbare vademlose
diep geheimenis:
dat krummels en ’n kring op ’n tafel
daardie agonie werd is.

(Sheila Cussons)

Creative Commons Licence

Kopiereg: Hierdie werk deur Dr Tiana Bosman word gelisensieer onder ‘n “Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivs 2.5 South Africa License”.