Matteus 23:1-12 – 2017

5 November  2017Pinelands Dankfees, Kerkraadsbevestiging en Nagmaal
Prediker: Dr Tiana Bosman

 

Matteus skryf na die val van die tempel in Jerusalem in 70 n.C. Hy skryf vir ‘n christelike gehoor – leer hulle deur hulle te vertel van 40 jaar + gelede se gebeure.

Vs 1: die skare en sy dissipels. Dieselfde gehoor as met die bergrede (5:1 en 7:28). Die “skare” verwys na potensiële dissipels wat op hierdie stadium nog positief is oor Jesus. Ook hier in Matteus 23 is dit hulle wat aangespreek word.

In die bergrede seën Jesus, hier spreek Hy oordeelsuitsprake uit. In beide gevalle spreek Hy die belang van mens se innerlike ingesteltheid teenoor uiterlike gedrag aan. Dit wil voorkom asof Matteus kies om nie die Joodse godsdienstige leiers (sy eie gehoor) direk aan te vat en te kritiseer nie, maar om eerder Jesus se woorde as ‘n waarskuwing vir die skare en die dissipels te gebruik en indirek ook so die waarskuwing aan die leiers in sy eie gemeenskap oor te dra.

Lees teks

Ons sou Jesus se woorde soos volg kon verstaan: Deur te sê dat die skrifkenners en Fariseërs op die stoel van Moses sit, gee Jesus aan hulle die gesag om die geskrifte vir God se mense te interpreteer.

  • Hulle het die gesag om swaar vragte op mense te lê of om hulle vry te maak, die gesag om vas te stel wat die wil van God is vir elke nuwe situasie.
  • Deur vir sy dissipels aan te moedig om te doen soos wat die Fariseërs sê, prys Hy eintlik die Fariseërs se leringe. Jesus se volgelige moet die gesag van hierdie onderwysers respekteer en hul lewens rig volgens hulle interpretasie van die geskrifte.
  • Deur te waarsku dat die dissipels egter nie moet doen soos die Fariseërs doen nie, wys Jesus die swakpunt van die Fariseërs uit – hulle doen nie wat hulle sê nie, hulle lewens is nie in oorstemming met hul leringe nie. Jesus verwag van sy dissipels om die wil van God na te streef in ‘n beter mate as wat die Fariseërs dit gedoen het (wat dit gepreek het, maar nie in die praktyk onder die knie kon kry nie).

Dit is egter nie die prentjie wat ons in die res van Matteus se evangelie aantref nie – dat hulle nie doen wat hulle sê nie. Hulle het bv gepreek dat mens jou hande goed moet was voordat jy eet, en hulle het dit wel ook gedoen. Hulle het almal wat dit nie gedoen het nie, gekritiseer. Wanneer Paulus in Filippense 3 oor sy eie lewe as Fariseër skryf, getuig hy daarvan dat hy onberispelik was in die toepassing van die Wet. They practiced what they preached.

Ek dink die sleutel tot die verstaan van Jesus se waarskuwing lê by die woordjie in vs 3 wat met “praat” vertaal word – legousin –  “hulle praat net en doen nie”. Hierdie woord verwys nie na sommer enige vorm van praatjies maak nie, dis ‘n meer “formele” manier van praat, dis om iets belangriks oor te lewer, van ‘n ander bron af “oor te vertel”, te resiteer. DUS: Wanneer Jesus sê dat die skrifkenners en Fariseërs op die stoel van Moses sit, bedoel Hy daarmee dat hulle die sosiale en godsdienstige magsposisies beklee het. Hulle is diegene wat toegang het tot die Tora (they are the keepers of the Torah – Tong in die kies: Laat mens dink aan die nuwe boek wat die week op die rakke verskyn het: The President’s Keepers, Jacques Pauw – deel inligting en weerhou inligiting om die prentjie van die president voor te hou wat hulle pas). In ‘n tyd waar baie min mense kon lees en die man op die straat geensins toegang gehad het tot die OT Tora en Geskrifte, die Wet en die Profete nie, het die verantwoordelikheid by die geleerde skrifkenners en Fariseërs gelê om die woorde van Moses te spreek – of deur dit aan die mense voor te lees of deur dit vanuit geheue te resiteer. Dit het egter nie beteken dat hulle die insig en gesag gehad het om hierdie Tora reg te interpreteer nie, soos Jesus keer-op-keer kom wys het.

Jesus se eie dissipels het ook nie kopieë van die Tora gehad nie. Jesus leer hulle dat hulle afhanklik is van die skrifkenners en die Fariseërs om te weet wat Moses (en God deur Moses) gesê het. Daarom adviseur Hy sy volgelinge om op hierdie woorde (voorlesings en resitasies) van die Fariseërs ag te slaan, om dit ter harte te neem. Maar nie hulle leringe en hul interpretasies van die Wet nie. Wanneer hulle begin om die geskrifte te interpreteer met hul eie woorde en lewens, dan moet die volgelinge nie meer hulle voorbeeld volg nie. Want hulle woorde en dade dui daarop dat hulle die geskrifte verkeerd interpreteer.

In Matteus se dag en tyd was daar twee bronne van Skrifinterpretasie – die interpretasie van die sogenaamde skrifkenners en die Fariseërs, en die interpretasie van die ontluikende christelike gemeenskap. So was dit ook tydens die Reformasie (waarvan ons juis nou die 500 jaar vieringe het): Die Rooms-Katolieke aan die een kant en die Hervormers aan die ander kant. Dat Luther toe so ver gegaan het om die ontoeganklike Bybel wat net deur die pous, kardinale, biskoppe en priesters gelees kon word, te vertaal sodat almal dit kon lees en interpreteer, het gemaak dat hy voëlvry verklaar is.

Vandag is die toegang tot en interpretasie van die Bybelse geskrifte nie minder kontensieus as deur die eeue nie. Gelowiges val mekaar daaroor aan, beswadder mekaar, lê swaar laste op mekaar, bind vragte aan ander vas wat hulself nie bereid is om met hulle saam te sleep nie. Party sê ander as ketters aan… Alles as gevolg van die een gemeenskaplike teks (alhoewel omvattend en divers in sigself!) wat deur verskillende groepe mense verskillend geïnterpreteer word.

Wat is die kritiek wat Jesus teen die skrifkenners en Fariseërs uitspreek?

  • Vs 4: Hulle bind swaar vragte saam, ja, moeilik om te dra, en lê dit op die mense se skouers, maar self is hulle nie bereid om met ‘n vinger aan die vrag te raak nie.

Hulle stel met hul eise en verwagtinge aan mense wat, sou hulle in dieselfde situasie wees, hulle nie sou kon nakom nie. (Laat my tog dink aan heteroseksuele mense vandag wat geensins wil toelaat -! – dat homoseksuele mense in verhoudinge mag wees of mag trou nie, maar die hetereoseksuele mense is self nie bereid om ‘n lewe van eensaamheid en onthouding op hulself te neem nie. Dis maar die las wat iemand wat gay is moet dra…, dank vader gelukkig nie mý las nie!)

Hierteenoor stel Jesus die voorbeeld van ‘n ligte las: 11: 28-30: “Kom na my toe, almal wat vermoeid en swaar belas is, en ek sal julle rus gee. Neem my juk op julle en leer van my, omdat ek sagmoedig en nederig van hart is, en julle sal rus vind vir julle gemoed. Want my juk is draaglik en my las is lig.

  • Vs 5-7: Al hulle dade is bedoel om deur mense gesien te word. Hulle maak immers hulle gebedsrieme breër en die tossels (aan hul some) langer. Hulle hou van die ereplek by feesmaaltye en die voorste sitplekke in die sinagoges. Om op die markpleine begroet en deur die mense as “rabbi” aangespreek te word.

Die Fariseërs se dade is nie daarop gerig om ‘n positiewe verskil te maak in ánder mense se lewens nie, dit gaan geensins oor NAASTEliefde nie, maar oor liefde vir die self, om jouself te laat geld en om raakgesien te word. Ja, almal dra nie ‘n groot kruis op hul nek of ‘n band om hul skouer as hulle preek om raakgesien te word nie, maar die gevaar bestaan wel, en daarom is dit so belangrik dat die leiers in geloofsgemeenskappe altyd hulleself sal ondersoek – wat is die motivering vir hul keuses van kleredrag, of ekstra bande, of aanspreeksvorme… As dit jou help om bewus te bly van jou roeping as dienaar soos Jesus (Fil 2 – doulos), dan is dit goed. Maar indien dit is om jouself uit te sonder as anders as die groep, of as dit is om raakgesien te word – dan moet jy dit liefs nie dra nie.

Nog ‘n voorbeeld uit die lewe van Christene word weerspieël in die bumper sticker (buffer plakker) “My God Is Alive, Sorry About Yours” – die vraag is: Getuig hierdie plakker van jou geloof of sien jy eerder neer op ander? Word God deur hierdie plakker geprys of word ander mense (en hul geloof) ondermyn? Wat is die regte rede agter so sticker op jou motor?

Dieselfde met titels. Daar is mense wat die titel “rabbi” of “Vader” of “dominee” in nederigheid dra, ‘n titel wat juis hul diensbaarheid na vore bring. Maar dan is daar diegene wat dit dra en daarop aandring as jy vergeet om dit te gebruik, omdat hulle wil hê dat mense hulle “met die nodige respek” moet aanspreek. So anders as Jesus se manier…

Ek preek vandag uit hierdie leesroosterteks, nie om die gemeente tereg te wys nie, maar eerder om julle te bemoedig. ‘n Klein gemeente waar CVs en titels en name nie belangrik is nie. ‘n Gemeente waar almal welkom is, waar die meerderes nie vir die minderes plek maak en verwelkom nie, maar waar almal as minderes elke week opnuut weer weet dat hulle welkom is, ongeag of jy al jare aan die gemeente behoort of of dit jou eerste keer hier is.

Ons bevestig vandag vir Anli as diaken. Anli, jy is nie deur die kerkraad genomineer omdat jy Iemand is nie. Ons het nie jou CV bestudeer of jou verlede geweeg nie. Niemand behalwe ek weet hoe baie jy al gedoen het en wat jy alles bereik het nie, maar ek het juis gekies om dit nie te deel nie. Al sou ons jou CV hê, gee ons nie daarvoor om nie. Ons bevestig jou ook nie oor jou goeie voorbeeld en jou groot geloof nie. Ek gaan nie vanoggend die kerkraad se formulier voorlees en die amptelike vrae vra nie. Ek gaan eerder Fil 3 aampas (8 Okt se teks en boodskap) en vra dat jy op die vlg vrae antwoord:

  • Glo jy dat niks wat jy tot hiertoe kon doen (jou CV), gemaak het dat jy geskik is om as diaken te dien nie?
  • Glo jy dat jy aan Christus gehoort, nie omdat jy Hom aangeneem het nie, maar omdat Hy jou syne gemaak het.
  • Glo jy dat jou diens as diaken geensins sal bydra tot jou regverdiging voor God nie?
  • Onderneem jy om die Bybel so te lees dat dit nie van mense gevangenes maak nie, maar hulle bevry; dat dit nie mense oordeel nie, maar vryspreek; dat dit nie mense uitsluit nie, maar verwelkom.
  • Is jy bereid om die minste wees, ‘n dienaar, ‘n doulos in die voorbeeld van Jesus?

Anli antwoord: JA.

Hertoewyding van die res van die kerkraad en wyksleiers/leidsters.

Nagmaalsviering: Die brood wat ons breek is die liggaam van Jesus Christus die slaaf…

Die wyn wat ons drink is die bloed van Jesus Christus die slaaf… Hy wat in die gestalte van God was, het hom van sy goddelikheid ontledig deur die gestalte van ‘n slaaf (doulos) aan te neem en die laagste vorm van dood te sterf – die dood aan die kruis. Dis sy lewe, sy lyding, sy liggaam wat ons voed en versterk en voorberei om met dieselfde gesindheid uit te gaan en ander te dien.

Creative Commons Licence Kopiereg: Hierdie werk deur Dr Tiana Bosman word gelisensieer onder ‘n “Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivs 2.5 South Africa License”.

 Haggai 2:1-9 – 2016

6 November 2016 Dankfees, Kerkraadsbevestiging, Nagmaal
Prediker: Dr Tiana Bosman

“Anything worth doing is worth doing badly.” So het die Christen filosoof Chesterton. Most of what must be done to make the world go ’round is done by the average Joe who does not do it perfectly–or sometimes even well” (www.psychologytoday.com)

1. Deur die profeet Haggai praat God met mense wat bou. Hulle is besig om God se tempel te bou en boonop in God se opdrag. Bou is mos goed, en tempelbou seker nog beter. Maar hierdie mense werk nie entoesiasties nie, en daarom sê God vir hulle wat hulle klaar dink:

Lees Haggai 2: 1-3.

Die bouwerk lyk vir hulle nietig, want sommige van hulle onthou nog die majestieuse tempel van Salomo. Maar hulle het nie nou, dekades later, Salomo se rykdom en vakkundiges tot hulle beskikking nie. Esra vertel wat gebeur het toe die bouers die fondamente vir hierdie nuwe tempel gele het. Die hele volk het gejubel, maar baie van die oueres onder die priesters, die Leviete en die familiehoofde wat nog die eerste tempel geken het, het hardop aan die huil (ween) gegaan toe hulle sien hoe die fondamente van hierdie tempel gelê word (Esra 3:12) Is hierdie afskeeptempel die moeite werd?

Wie is hierdie mense? Dit is die Israeliete wat uit ballingskap teruggekeer het. Dis die Israeliete wat die trauma van die verwoesting van Jerusalem en die tempel in 586/7 vC beleef het. Die leiers, rykes en vernames is in ballingskap weggevoer. In 539 vC het daar vir hulle hoop gekom toe die Persiese koning Kores, nadat hy Babilon ingeneem het, die Joodse ballinge toegelaat het om terug te keer en om hulle tempel te herbou volgens die Persiese beleid van godsdiensvryheid.

Van die teruggekeerdes se aanvanklike poging om die tempel te herbou, het daar niks gekom nie. Dis nou amper 20 jaar later en hulle het steeds niks om te wys nie. Hul drome van glorieryke herstel het veel te wense oorgelaat. Alles is net eenvoudig minder goed as soos hulle dit in die vervloeë jare onthou het. Wat het van hulle groot God geword? Waar is Hy?

2. Hy is presies waar mense vervelige sleurwerk doen in moeilike omstandighede! Daar waar mense gehoorsaam opbou:

Lees Haggai 2: 4-5.

Julle sien, eers wou die mense nie bou nie. Hulle was ontnugter en teleurgestel na hul terugkeer uit ballingskap. Dis nie dat hulle krepeer het nie, maar hulle het geen dryfkrag gehad nie. Hulle ploeter maar net elke dag voort en fokus meestal op hul eie lewens en hul eie belange (bou vir hulself pragtige huise om in te woon terwyl die Here se huis in puin lê, 1:4). Tempelbou was nie ‘n prioriteit op hul lysie nie. “Dis nie nou die tyd nie,” hoor ons in 1:2 hulle sê. Hulle stel uit, maar ons almal weet van kom van uitstel… Hulle dink verskonings uit (ons het nie goud en die silwer om mee te bou nie – maar wat van die bome in die berg?, vra die Here, 1:8). Hulle sien swarigheid en hulle verwag mislukking.

Maar God is by klein mense in hulle takies wat gehoorsaam uitgevoer word. Die eerste wat God sê wanneer die volk kla oor hoe hierdie tempel by die eerste een gaan afsteek, is: “Skep moed/wees sterk en bou voort! My gees sal altyd by julle bly. Moenie bang wees nie!” God wil met sy gees deur ons werk, al is dit dalk nie op die manier wat ons sou verkies nie. Al is dit dan nou net om die een balk bo-op die ander een te sit. Al is dit om op ander “ondankbare” maniere te bou binne die gemeente en die gemeenskap. In sy preekuitleg oor hierdie teks vertel Douglas Lawrie so skerp: “As Moeder Theresa geweier het om vir die Here ‘n kersie aan te steek omdat sy liewer ‘n kragstasie sou wou bou, was daar vandag minder lig in die wêreld… Ons werke steek nie altyd die wêreld aan die brand nie en laat nie almal regop sit nie… Nogtans moet ons luister en gehoorsaam wees.”

Hierdie ontnugterde volk is natuurlik ook ons. Ons leef in ‘n Haggaityd. Apartheid het geval, soos dit moes, maar die reënboog het vervaag en die son van geregtigheid het nie deurgebreek nie, alhoewel dit die week soms lyk asof hy so wil-wil kopuitsteek. Baie gewone Suid-Afrikaners voel moedeloos en magteloos. Daar is tog niks wat ons aan die stand van sake kan doen nie, wie is óns immers? Dan doen ons maar wat vir ons dinge so bietjie beter maak – ons bou of verbou ons eie huise met hoë veiligheidsmure, ons bou ‘n afdak omdat die motorhuis te klein is, ons bou ons eie lugkastele. Maar dis nie plekke waar God se teenwoordigheid kan verskyn nie. Ons raak apaties en daarmee saam so bietjie selfsugtig. Omdat ek nie groot bouwerke vir die Here kan aanpak nie, bou ek maar my eie huis (loopbaan, bankbalans, vriendekring, stokperdjie). Omdat my drupel tog nie ‘n verskil in die emmer sal maak nie, bied ek dit nie aan nie.

3. Maar dan kom God se nuwe belofte:

Lees Haggai 2: 6-9.

God se groot werk is net met my of met ons nie; hemel en aarde, al die nasies word daarby ingesluit! God se magtige teenwoordigheid vervolmaak ons geringe takies en maak daarvan iets groots. Dalk nie nóú nie, maar binnekort. Sy grootste werk kom later in Jesus, nie die Gekroonde nie, maar die Gekruisigde.

Die werk wat ons vir die Here doen, die werk wat soms voel na ‘n gevoortploeter op ‘n plek waar ons éíntlik nie wil wees nie, dit is nie maar blote onbaatsugtige selfopoffering nie. Dit is waar God sy vrede bewerkstellig! Wat veel meer “werd is” as tempels van goud en silwer. Hierdie shalom van God is ‘n gawe wat uiteindelik vir almal bedoel is – dis nie die resultaat van ons werk nie, ook nie die beloning daarvoor nie. Dis eerder die fondament daarvan. Omdat God in sy belofte (my Gees is bý julle) en in Jesus Christus (Immanuel) aan ons skenk, kan ons moedig werk, al bereik ons op die oog af min.

Soos ons gemeente teksvers op die hoeksteen hier buite sê: “Julle (nie hierdie gebou nie) is die gebou van God… Niemand kan ‘n ander fondament lê as wat reeds gelê is nie. Die fondament is Jesus Christus.” (1 Kor 3:9, 11). Solank ons mekaar daaraan herinner dat die fondament Christus is, mag ons maar weet dat die bietjies wat ons elke dag verder bou, maar bietjies kan wees. Ek sluit af met Eliot: “Perhaps neither gain nor loss. For us, there is only the trying. The rest is not our business.”

Magda, Herman, Johlene en Pieter, dankie dat julle bereid is om saam met die res van die kerkraad en die wyksleiers te bou,  al dink julle dat jul bydraes maar net ‘n druppel in die emmer gaan wees en al weet julle dat dit dikwels maar sleurwerk gaan wees. Julle is alleen nie. Julle fondament is Christus en julle krag is die Gees van God. Hy is by julle in hierdie taak.

En liewe gemeente, dankie vir elkeen van julle se druppels in die emmer van ons gemeente. ‘n Klompie jare terug was daar sprake dat Pinelands NG gemeente nie meer as ‘n gemeente sou kon voortbestaan nie. Dis julle wat hier sit se getroue druppels wat val op die fondament van Christus waardeur God ons staande hou en waarom on sook vanoggend kan getuig dat dit goed gaan met ons. Die hemel en die aarde, die see en die land het nou wel nie vir ons gebewe nie, maar die kinderkamer bars uit sy nate. Ons het ons eie tekens van God se magtige teenwoordigheid en vrede.

(Bron: Laurie, D; Woord en Fees 2016)

Creative Commons Licence Kopiereg: Hierdie werk deur Dr Tiana Bosman word gelisensieer onder ‘n “Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivs 2.5 South Africa License”.