Jesaja 9:1-6

25 Desember 2018 – Kersfees
Prediker: Ds. Helgard Pretorius

[Hierdie Kersfeesmeditasie is geinspireer deur en haal ruim aan uit ‘n reeks nadenkings uit Dirkie Smit se bundel koerantrubrieke, Dieper as wat mens dink.]

Voordat ek na hierdie gemeente toe geroep is, het ek die voorreg gehad om by Stellenbosch filosofie te doseer aan eerste-jaar teologiestudente.

Een van die denkers wat ek met hulle behandel het – iemand wat ’n groot indruk op my én die studente gelaat het – was die sosiale denker Hannah Arendt.

Sy was ’n Joodse vrou wat in 1906 in Duitsland gebore is. Met die aanvang van die Tweede Wêreldoorlog het sy gehelp om Joodse kinders uit die land uit te smokkel, maar moes later ook self na Amerika vlug, waar sy uiteindelik groot aansien as ’n verslaggewer en politiese filosoof verwerf het.

Een van die dinge wat my die meeste van Hannah Arendt se storie fassineer, is haar verhouding met een van haar dosente; die omstrede en invloedryke filosoof, Martin Heidegger.

Heidegger sou uiteindelik ’n ondersteuner van die Nazi’s geword het – en Arendt, die Jood, moes vlug om haar lewe te red. Maar, van vroeg af het sy groot bewondering vir hom gehad en selfs ’n vurige romantiese verhouding met hom aangeknoop.

Arendt se liefde vir Heidegger het egter nie beteken dat hulle dieselfde sienings gedeel het nie. Een van Heidegger se kern sienings was dat die diepste wese van ’n mens daarop neerkom dat ons sterf. Om ’n mens te wees is om sterflik te wees. Ons finale horison is altyd die dood. Daarom beskryf Heidegger menswees as altyd-op-pad-om-te-sterf.

’n Mens is ook dié wese wat te wete kan kom dat hy of sy sterf. En omdat ons dit kan weet probeer ons lewenslank om hierdie wete te vermy. Ons probeer op allerlei maniere om ons eie sterflikheid te ontvlug; om te ontken of te vergeet dat ons verganklik is.

Hoewel hierdie siening van Heidegger geweldig invloedryk is – en tot ’n groot mate ook waar is – het sy jong student, Hannah Arendt, presies die omgekeerde gedink.

In haar boek, The Human Condition, beskryf sy menswees – nie as altyd-op-pad-om-te-sterf nie – maar as ’n ewige-gebore-word. Die merkwaardigste ding van menswees, sê sy, is nie dat ons sterf nie, maar dat ons gebore word.

Meer nog: om ’n mens te wees is om ewig wéér gebore te word; om elke keer wéér, elke dag núút gebore te kan word. Hiervoor munt sy selfs haar eie term: ‘nataliteit’, geboortelikheid. Ons is gebore-worders, geboorte-mense, skryf sy.

Dis éérder hoe ons oor onsself moet dink. Om ’n mens te wees is om pas-nuut-gebore te wees, nie op-pad-na-die-dood nie. Dís die ingesteldheid wat ons moet koester. Elke dag is nuut! Elke oomblik, elke geleentheid, elke ontmoeting, elke verhouding is soos ’n nuwe geboorte.

Al lê daar groot wysheid daarin om ons eie sterflikheid te kan verwelkom en al maak die Christelike tradisie daarom ook groot erns met die dood, val die klem van die evangelie óók op die lewe eerder as die dood. Dink aan die Bybelse motiewe van opstanding en wedergeboorte, van gebore word en weer gebore word, van die ou dinge wat verbygaan en ’n nuwe ding wat gebeur.

Arendt, die Jood, moes vir baie Christene hieraan herinner toe sy skryf: “die grootste simbool van dié wonder wat die wêreld verlos van ruïne en dood, die heerlikste uitdrukking daarvan, is die Christelike Evangelies se aankondiging van die goeie tyding: ’n Kind is vir ons gebore, ’n Seun is vir ons gegee.”

So haal sy die einste teks uit Jesaja 9:6 aan wat ons vanoggend voorgelees het.

Die wonder by elke nuwe kindjie – sê Arendt – is dat dit die geboorte is van ’n nuwe bewussyn, ’n nuwe self, ’n nuwe wil…

(Iemand het my nou die dag meegedeel, dat daardie wil op die ouderdom van drie nie onderskat moet word nie).

Elke nuwe kindjie is die aanvang van ’n nuwe manier van kyk – eintlik die begin van ’n hele nuwe wêreld. Want daai klein ogies gaan ’n nuwe wêreld ontdek en ’n hele nuwe werklikheid bewoon as wat die ouers selfs van kan droom.

Baie van julle wat al kinders of kleinkinders – of selfs agterkleinkinders! – se geboortes meegemaak sal dit beter verstaan as ek… So ’n kindjie verander álles. Alles is anders, omdat dié kleinding nou óók hier is.

Dink aan ’n baba Mandela, ’n Ghandi, ’n Moeder Theresa, ’n Wilberforce… noem maar op… Wie sou by hulle geboorte, dikwels in donker tye, kon sê dat hulle die wêreld so anders sou laat? En dink aan hoeveel keer hulle in hulle lewens nie wéér gebore moes word om uiteindelik so ’n verskil te kan maak nie…

Is dit nie die wonder van wonders nie?

En elke nuwe geboorte verkondig opnuut, dat hierdie wonder van nuutheid, vryheid en verbeelding van ons almal waar is. Dat dít is waarop ons menswees ten diepste neerkom.

En soos Arendt sê, is die heerlikste uitdrukking van hierdie waarheid die goeie tyding dié kind wat aan ons gegee is en genoem word, Wonderbare Raadgewer, Sterke God, Ewige Vader, Vredevors.

Soos die teks ons herinner, kan dit met ons gebeur dat die dood vir ons die enigste en laaste horison word, dat ons soos Jesaja sê, mense word wat “in die duisternis ronddwaal” …mense word wat altyd net “’n stikdonker land” om ons sien.

Die slawejuk op ’n mens se skouers kan so swaar raak, dat slawerny vir ons die enigste en finale horison word. Die gedruis van stewels op pad na nóg ’n slagveld, of die beelde van nóg bebloede hemde kan ons moedeloos, uitsigloos laat.

Dit kan met ons gebeur dat ons nie meer met verwagting lewe nie; nie meer glo dat dinge anders kan wees nie. Ons kan verleer hoe om met die verbeelding en afwagting van ’n kind na die wêreld kyk. Ons kan so op-pad-na-die-dood-toe lewe dat ons eintlik reeds dood is.

Maar vir ons is ’n kindjie gebore. En kyk, die kindjie wat gebore is, is die Wonderbare raadgewer: van nou af en vir altyd sal hy reg en geregtigheid vestig. En elkeen wat hom volg sal as lig vir die wêreld en sout van die aarde gebore word, as regmakers sal hulle nuut gebore word, elke dag wéér, elke dag núút.

Vir ons is ’n kindjie gebore.

Leef daarom met hoop, gooi af daai swaar juk op julle skouers, verpletter die slawedrywer se stok. Die ou dinge is aan die verbygaan…

En kyk, die kindjie wat gebore is, is die Vredevors: sonder einde sal hy vredemaak. En elkeen wat hom volg sal as vredemakers gebore word, as vredemakers nuut gebore word, elke dag wéér, elke dag núút.

Vir ons is ’n kindjie gebore.

Leef daarom met vreugde, want die marsjerende stewels en bebloede mantels is vir die vlamme bestem, sê Jesaja.

Dit is die goeie tyding van Kersfees.

Die diepste werklikheid oor jou, die grootste geheimenis van die wêreld, as dat daar ’n kindjie vir ons gebore is.

Daarom is niks ooit so finaal vasgeloop soos dit mag voorkom nie. Daarom is geen situasie ooit so uitsigloos, dat sake nie nuut kan word nie. Die lewe is nooit so verby soos dit mag lyk nie. Iets onverwags en nuut kan altyd gebeur wat alles verander.

Soos ’n kindjie mag dit klein en onbeduidend wees; dit mag in ’n vergete stal plaasvind waar skaapwagters die enigste getuies is, maar dit kan meebring dat alles nuut word.

Mag jy op hierdie Christusfees, dit opnuut ontdek.

Mag jy dit met die verbeelding en opgewondenheid van ’n kindjie ontdek. Dat jy ’n gebore-worder, ’n geboorte-mens is. Altyd pas-nuut-gebore.

Jou lewe is vol belofte, gevul met lewensmoontlikhede, swanger aan nuwe geleenthede, want vir jou is ’n kindjie gebore.

Koester daarom altyd die hoop wat in jou leef. Maak vrede. Doen vreugde. En verwelkom elke kind van God met liefde.

Jesaja 7:10-17 – 2017

25 December 2017 Pinelands Kersdiens
Prediker: Dr Tiana Bosman 

 

Die Christelike geloof was nog nooit gebaseer op die wondergeboorte van Jesus Christus wat ons tydens Kersfees vier nie. Tewens, vir die eerste eeue van die geloof was daar nie eens so ‘n fees nie. Ek lees gister weer oor die geskiedenis van 25 Des as Jesus se geboortedatum, ‘n artikel deur Piet Muller: Die eerste verwysing na Jesus se geboortedag en kerke wat dit vier, vind ons eers in die jaar 200 by Origenes. Volgens hom gedenk sekere gemeentes wel Jesus se geboortedag, maar doen hulle dit op heeltemal verskillende tye. Hy noem nie eens 25 Desember  nie.

Die heel eerste verwysing na 25 Desember kom van die kerkvader Augustinus van Noord-Afrika (laat vierde eeu).

Uit die vierde eeu kom ook ’n Romeinse kalender waarop 25 Desember gemerk is as natus Christus in Betleem (die geboorte van Christus in Betlehem).

Keiser Augustus het later ook 25 Desember verklaar tot die dag van Sol invictus, oftewel die “onoorwinlik son”, omdat dit die terugkeer van die son ná die wintermaande inlei.

Keiser Konstantyn, wat hom tot die Christendom bekeer het, wat besef het die Christendom en die songodsdiens het verskeie raakpunte, en daarom het ook hy 25 Desember as die geboortedatum van Jesus aanvaar.

In teenstelling hiermee is Paasfees wel al vroeg in diegeskiedenis van die Xtendom gevier, omdat Jesus se dood en sy opstanding (nie sy geboorte en die gebeure daarrondom nie) die kern van hierdie nuwe godsdiens waarvan ons ook deel is, is.

Dit is belangrik dat ons hierdie perspektief voor oë hou – dat ons geloof nie staan of val by die verhaal, waarvan baie van die elemente ‘n anderwêreldse atmosfeer het, rondom Jesus se geboorte nie. Ons het laasweek al gepraat daaroor dat die geboorte narratief slegs in Matteus en Lukas voorkom (nêrens anders in die ganse NT nie) en dat daar tussen die twee diskrepansies is.  In ons teks van verlede week, Matt 1:18-25, praat die engel van die Here met Josef en daarna verklaar Matteus die engel se geboorte aankondiging deur Jesaja 7:14 aan te haal, sekerlik een van die mees bekende dele in die OT: “Dit alles het gebeur sodat die woord wat die Here deur sy profeet gesê het, vervul sou word: ‘Die maagd sal swanger word en ‘n seun in die wêreld bring, en hulle sal hom Immanuel noem’”. [In die BH bronteks staan daar egter eerder: “Kyk, die jongvrou is swanger en gaan binnekort aan ’n seun geboorte gee, en sy sal hom Immanuel noem.”

Vandag gaan ons kyk na wat die omstandighede van Jes 7 was…

Jes 7: 1-16 vry en vereenvoudigde vertaling:

In die tyd toe Agas koning van Juda was, het die Aramese koning Resin en die Israelitiese koning Peka ‘n veldtog teen Jerusalem (hoofstad van Juda) onderneem. Die veldtog het egter op niks uitgeloop nie.

Die konteks is die Siro-Efraimitiese oorlog (Sirië = destydse Aram, Efraim = Israel) in die 8e eeu v.C. Die rede waarom Aram en Israel teen Juda optrek is omdat Juda nie saam met hulle teen die groot mag van Assirië (koning Tiglath Pelser) wil veg nie.

Die berig dat die Arameërs reeds in die Israelitiese gebied in Efraim kamp opgeslaan het, het vir Agas, die koning uit die geslag van Dawid, in Jerusalem bereik, en hy en sy volk het baie bang geword. Hulle het gebewe soos die bome in die bos bewe in die wind.

Die Here het toe vir Jesaja gesê: “Vat jou seun Sear-Jasub (“‘n oorskot sal terugkeer”) saam en gaan ontmoet vir Agas by die punt van die kanaal uit die boonste dam, daar waar die vrouens klere was.

Die rede waarom die Here aan Jesaja die opdrag gee om sy seun saam te vat, is waarskynlik omdat daar hoop in die kind se naam opgesluit lê. Dit moet reeds ‘n teken wees vir Agas dat die Here hom sal help.

Sê vir hom: ‘Kry beheer oor jouself en word rustig! Moenie bang wees nie! Jou hart moenie swak wees oor die woede van koning Resin (Aram) en koning Peka (Israel) nie. Hulle is twee stukke brandhout wat net rook maak. Ja, die Arameërs en die Israeliete beplan jou ondergang. Hulle het vir mekaar gesê: ‘Kom ons val Juda aan en oorrompel hom. Dan verdeel ons die land onder ons en ons maak die seun van Tabeal koning van Juda.’

Maar so Ek, die Here jou God: Dit sal nie plaasvind nie, dit sal nie gebeur nie, want dit is maar net Aram met Damaskus as hoofstad, en sy koning Resin. En wat Israel betref, hy sal binne 65 jaar so verwoes word dat hy geen volk meer is nie, want dit is maar net Israel met Samaria as hoofstad, en sy koning Peka.

Maar luister mooi Agas, ook júlle sal nie standhou as julle nie in die geloof standhou nie.

Verder het die Here vir Jesaja gesê: ‘Jy moet ook nog vir Agas sê: Vra vir die Here jou God ‘n teken, enigiets, diep uit die doderyk of uit die hoogtes daarbo.’

Maar Agas het gesê: ‘Ek sal nie vra nie, ek sal die Here nie tart nie.’

Hier gaan dit nie oor godsdienstige vroomheid en gehoorsaamheid aan die wet in Deut nie (Jy mag die Here jou God nie toets nie). Die koning se weiering om God se belofte vir homself toe te eien deur die teken te vra, plaas die vergrootglas op sy ongeloof en sy kastige vroomheid is slegs maar ‘n rookskerm waaragter hy skuil. Hy glo nie dat God hom uit hierdie polities-benarde kan help nie. Aan die een kant is daar Aram en Israel wat ‘n koalisie vorm en aan die ander kant is daar die groot mag van Assirië. Hy is between a rock and a hard place en hy wil nie God se belofte as derde moontlikheid vir uitkoms oorweeg nie. Dan gooi hy eerder die handdoek in na Assirië se kant toe.

Dis natuurlik presies wat Agas gedoen het. Ons lees daarvan in 2 Kon 16: Agas word onderdanig aan Assirië in ruil daarvoor dat Assirië vir Juda sal beskerm teen die Aramese en die Israeliete. Hy neem selfs goud en silwer uit die huis van Here en stuur dit as geskenk aan Assirië (2 Kon 16: 7-8)! Dit is nou uit die huis van die Here wat belowe het dat hy vir Agas en die land Juda sal beskerm! Agas is dus banger vir en het meer vertroue in die magtige Assirië as wat hy in die Here het. As hy voor ‘n keuse te staan kom, dan kies hy Assirië.

Ons was nog laas by Agas wat nie ‘n teken van die Here wil vra nie onder die voorwendsel dat hy te vroom is om dit te doen…

Toe sê Jesaja: ‘Luister, geslag van Dawid (Agas)! Is dit vir julle nie genoeg om mense te vermoei nie (die geduld van mense te toets), dat julle nou ook my God moet vermoei? Die Here sal daarom self vir julle ‘n teken gee: Kyk, die jongvrou is swanger en gaan binnekort aan ’n seun geboorte gee, en sy sal hom Immanuel noem. Hy sal net dikmelk en heuning hê om te eet totdat hy weet om te verwerp wat verkeerd is en te kies wat goed is (totdat hy selfstandig kan dink). Maar nog voordat daardie tyd aangebreek het, sal die lande van die twee konings vir wie jy bang is, verwoes lê.”

Soos julle seker kan dink het Aram en Israel alles verloor soos wat die Here deur die profeet Jesaja voorspel het. En dit kom waarskynlik nie as ‘n verrassing nie dat Assirië kort nadat Agas met hom ‘n ooreenkoms aangegaan het om ‘n vasaalstaat te wees in ruil vir Assirië se beskerming, hierdie einste beskermheer teen Juda gedraai het en Agas se omkoopgeskenke uit die huis van die Here alles verniet was.

Tot hiertoe die agtergrond van die Immanuel-teken in die bekende Jesaja 7. Nou iets meer oor die teken self. Wanneer ons die konteks in ag neem en die oorspronklike OT teks lees (nie die interpretasie van ‘n latere vertaling (LXX) soos ons dit vind in Matteus nie, dan is dit duidelik dat die jongvrou van wie Jesaja praat, reeds swanger is met kind. Hierdie kind is wat Jesaja betref nie ‘n voorspelling wat eers in die verre toekoms waar sal word nie. Dis in die teks so werklik dat mens die idee kry dat Jesaja, terwyl hy met Agas praat, met sy vinger wys na die vrou: Kyk, daar is sy! Sien jy sy is swanger? Nou luister mooi, sy gaan daardie seuntjie Immanuel noem, en voordat hy groot is, gaan Israel en Aram tot niet gaan…

Oor die identiteit van die vrou en die kind weet ons niks verseker nie. Daar is raaiskote dat dit dalk ‘n vrou van Agas was, maar hierdie inligting maak nie saak nie. Die punt wat God wil maak is nie in die OT gekoppel aan die identiteit van die vrou of die kind nie, maar eerder dat die naam wat die vrou vir haar seuntjie gaan gee, ‘n teken daarvan is dat God met die volk van Juda is, of hulle of hul koning dit nou wil glo of nie. Immanuel: God met ons.

Wanneer Matteus eeue later hierdie teken in herinnering roep, probeer hy dus nie daarmee sê dat Jesaja doeriejare al die tyd vir Jesus van Nasaret in die oog gehad het nie. Hy wys egter vir die mense van sy tyd en ook vir latere gelowiges dat die profesie wat reeds in die OT in vervulling gegaan het, nou weereens in vervulling sal gaan, maar hierdie keer heelwat anders, aangepas – want Matteus praat nie van ‘n jongmeisie nie, maar van ‘n maagd. En wanneer hy die profesie onthou, onthou hy dit as ‘n swangerskap wat nog moet kom, terwyl Jesaja wys na ‘n meisie wat reeds swanger is. En die tweede keer maak die werklike identiteit van die kind baie meer saak as die eerste keer – dis ‘n saak om lewe en dood vir die ganse mensdom! Hierdie kind wat binne die profesie die naam kry van Immanuel, moet genoem word Jesus, want dit is Hy wat sy volk van hulle sonde sal verlos (Matt 1:21).

In ‘n artikel wat Hermie van Zyl hierdie week (20 Des 2016) geskryf het, verduidelik hy dit baie mooi: Kersfees en God se reddingsdaad. Ek lees dele daaruit voor:

“[Kersfees] gaan daaroor dat ons God se groot reddingsdaad in die geskiedenis herdenk.

Om te red is wat God die graagste doen. Trouens, dit is waaroor die Bybel eintlik handel. Dit is die verhaal van God se magtige reddingsdade, waarvan die geboorte van Jesus die kulminasie is. Jesus se geboorte lê ingebed in wat God vooraf, in die geskiedenis van Israel, gedoen het. Ons kan sê God se reddingsdade kring soos golwe uit totdat dit in die geboorte van Jesus uitmond. Die Skrif is eintlik net ’n refleksie op die gebeure. Wanneer dit lyk asof Israel hom in sy geskiedenis vasloop, kom God met ’n nuwe reddingsdaad en dan interpreteer die Bybelskrywers dit met die vorige reddingsdade in ag genome…

Een van die merkwaardigste profesieë kry ons in Jes. 7:14. Dit het in ’n benouende tyd gebeur toe Sirië en Israel met oorlog teen Juda gedreig het. In die tyd stuur God die profeet Jesaja na Agas, koning van Juda, met die boodskap: ’n Jong vrou in die koninklike hof sal swanger word, ’n seun in die wêreld bring en hom Immanuel noem wat beteken: God by ons. Te midde van die dreigende nood moes Agas weet God het nie sy beloftes aan die Dawidshuis vergeet nie: Ek is by julle; Ek is jul Redder.

En dit is by die reddingsdaad dat Matt. 1:23 aansluit wanneer hy Jesus se geboorte teen die agtergrond van die lig van Jes. 7:14 vertolk. Nie net is Jesus uit die koningshuis van Dawid nie, maar die profesie van Jesaja gaan opnuut in vervulling: God is by ons.

Die soveelste keer is God die Redder; die keer nie net van Israel nie, maar die ganse mensdom; nie net van oorlog nie, maar van die mens se diepste nood: sonde, vervreemding van God.

En so kring die redding uit na die hele wêreld, in afwagting op die nuwe hemel en aarde wanneer God volmaak by ons sal wees.

Dít is wat ons met Kersfees vier.”

Creative Commons Licence Kopiereg: Hierdie werk deur Dr Tiana Bosman word gelisensieer onder ‘n “Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivs 2.5 South Africa License”.

Lukas 1: 26-38 – 2014

25 December 2013 Kersdag
Prediker: Dr Tiana Bosman

Vs 31: Kyk!, jy sal swanger word…
Vs 38: Kyk!, ek is tot beskikking van die Here

Die aankondiging van díé geboorte van alle eeue. Meeste mense het dit nie in daardie tyd besef nie, maar vandag weet ons – niemand se geboorte sal ooit so ‘n effek op die ganse mensdom kan hê soos die geboorte van Jesus Christus 2000 jaar gelede nie. Hy is die Seun van die Allerhoogste, Koning, Heilige, Seun van God. En sy geboorte is enig in sy soort – ‘n daad van Goddelike inisiatief en mag alleen. Dit is hierdie Here wie se geboortedag ons vandag herdenk.

Die gebeurtenis klink so ver weg, so wonderlik, amper te goed om waar te wees, iets wat mos nou nooit in ons tyd sal gebeur nie. En iets wat nooit met onsself sal gebeur nie. Dis tog ondenkbaar, om onsself fisies in hierdie verhaal te probeer inplaas – moontlik as Maria … of Josef … of Elisabet, die ma van Johannes… Wat is dit in elk geval aan Maria wat haar so spesiaal gemaak het, dat juis sy die uitgekose moeder van God se seun word? Wat sonder haar uit, wat maak haar belangriker, verhewe bo ander vrouens van haar tyd? So spesiaal dat die Rooms-Katolieke gelowiges naas die Teologie (studie van God), en die Christologie (studie van Christus) en die Pneumatologie (studie van die Heilige Gees) hulself ook wy aan die Mariologie (studie van Maria)…

Wanneer ons die evangelie van Lukas lees, dan sien ons dat daar niks aan Maria se mens-wees self is wat haar belangriker of meer geskik maak as enige ander vrou om die moeder van Jesus te wees nie. Sy was om die waarheid te sê net so doodgewoon soos ek en jy. Ek is in die versoeking om te sê dat indien Jesus vandag gebore sou word, dan kon een van die vrouens hier dalk sy moeder gewees het.

Voordat Maria swanger was met Jesus was sy eintlik niemand gewees. Sy was ‘n gewone jongmeisie wat in die niksseggende dorpie Nasaret, naby Galilea, gewoon het. Die dinge wat gemaak het dat God haar kies was faktore wat heeltemal buite haar beheer was – naamlik dat sy verloof was aan ‘n man (Josef) uit die geslag van Dawid en dat sy ‘n familielid gehad het (Elisabet) wat oud en onvrugbaar was en wat toe op haar ou-dag swanger raak met Johannes die Doper. Naas hierdie faktore is daar niks anders wat haar meer geskik gemaak het nie. As dit nie hiervoor was nie kon enige ander vrou die moeder van Jesus wees. Selfs, indien Hy jare later sou kom, dalk iemand hier…

Dan die merkwaardige gewaarwording in Lukas – eintlik ís dit ons. Eintlik mág ons onsself sien soos die moeder van Jesus. Sheila Cussons het oor die parallel tussen Maria en ons ‘n aangrypende gedig geskryf, en ek moet myself onderbreek en dit eers voorlees:

Klein ballade (Sheila Cussons)
Ek soek die huis van ‘n timmerman,
ek soek die tafel, die eenvoudig gedekte,
en die bêreplek van die botterspaan
van Maria die Onbevlekte.

Ek soek die dinge van hulle elke-dag,
ek soek die praat en die maklike lag
in daardie gebenedyde huis:

Neem hierdie pad, klop aan dié deur,
na buite toe dwaal ‘n varsbroodgeur,
en sê nou hulle is tuis?

My moed begeef my en ek vlug,
maar iets sê in my gaan trug, gaan trug:
Sy staan reeds in die deurkosyn…

Toe draai ek om en ek vind verstom
ek het voor my eie deur gekom:
my huis is Hare, my huis is Syne!

Nou ken ek die huis van die timmerman,
ek ken die tafel, die eenvoudig gedekte,
en die bêreplek van die botterspaan
van Maria die Onbevlekte.

Lukas leer vir ons dat die buitengewone van Maria nie lê daarin dat sy die Seun van God in haar baarmoeder gedra het en hom grootgemaak het nie. Dit lê wel daarin dat sy haarself tot die beskikking van God gestel het. Vs 38: “Kyk!, ek is tot beskikking van die Here. Laat met my gebeur wat u gesê het.” Die vorm van die werkwoord hier druk ‘n intense begeerte, eintlik ‘n verlange uit, wat gevul is met vreugde. Daarom vertaal sommige met reg die sin as ‘n uitroep: “Laat tog met my gebeur wat u gesê het!” En hieruit vloei dan ook die loflied van Maria ‘n paar verse verder.

Lukas verwys op ander plekke ook na Maria. In hfst 8: 19-21 soek Jesus se broers en sy moeder na Hom terwyl Hy die skare leer. Wanneer die mense vir Hom daarvan sê antwoord Hy dan: “My moeder en my broers is dié wat die woord van God hoor en dit doen.” Doelbewus korrigeer Hy die skare. Nie om vir Maria en sy broers seer te maak nie. Hy is nie afwysend teenoor Maria en sy bloedbroers (sy familie) nie, maar Hy sluit hulle eerder in by sy eintlike familie, nl almal wat die woord van God hoor en dit doen. Weereens: die belangrike in die lewe van Maria is nie dat sy fisies die moeder van Jesus was nie, maar dat sy as gelowige onder die dissipels behoort, onder diegene wat die woord hoor en doen.

Lukas 11:27-28: Terwyl Jesus nog besig was om die skare te leer, roep ‘n vrou uit die bondel harop uit en sê: “Hoe bevoorreg (lett “salig”) is die vrou wat U in haar liggaam gedra en aan haar bors gevoed het!” En wat antwoord Jesus? “Ja, maar salig is hulle wat die woord van God hoor en dit bewaar.” Dieselfde kwalifikasie as in hfst 8. Maria se saligheid lê nie daarin dat sy die fisiese moeder van Jesus is nie, maar dat sy die woord van God hoor en, die keer, bewaar, wat beteken dat sy dit in haar hart bêre en oordink.

Ook in Lukas 2:19: “Maria het al hierdie woorde bewaar en in haar hart oordink,” en in 2:51 “sy moeder het al hierdie dinge in haar hart bewaar”. Maria is ‘n dissipel, ‘n gelowige. Haar heel belangrikste eienskap is dat sy God se woord hoor, bewaar en doen.

Terwyl Maria haarself so tot beskikking van God gestel het, terwyl sy sy woord gehoor, in haar hart bewaar en gedoen het, het sy nie alles van Hom geweet nie. Sy het nie al die antwoorde omtrent hierdie God en Here gehad nie. Met Jesus se geboorte lees ons in Lukas 2:18 dat Maria alles onthou en daaroor bly nadink en wonder het. Wanneer Simeon die baba Jesus in die tempel prys staan Josef en Maria verwonderd (2:33). Later is hulle verslae van onbegrip toe Jesus as seun die geleerdes uitvra (2:47-50). Sy sou al hierdie dinge in haar hart bewaar (2:52). Maria het dus gewonder, gedink, onthou, bepeins, telkens weer verwonderd gestaan… Dit alles nádat sy haarself tot beskikking van die Here gestel het. Sy was tot sy beskikking ten spyte van haar vrae. Sy was bereid om met die misterie van God saam te leef en Hom stééds te volg.

Dít is wat saak maak. Maria se fisiese verbintenis aan Jesus as sy moeder gee geen waarde aan wie sy was nie, slegs haar geloof. Sy is soos óns, een van óns. Sy is ‘n dissipel, ‘n gelowige. Sy is ‘n voorbeeld vir ons. Sy is wat elkeen van ons kan en moet wees. Ten spyte van ons onbeantwoorde vrae. Ten spyte van die misterie.

Wanneer Maria haarself tot besikking van die Here stel, stel sy haarself tot diens bereid, al sal dit met ‘n prys kom. Ons lees nie veel van Maria se swaarkry in die Bybel nie, maar ons kan ons indink dat haar hele ervaring saam met Josef en die Kindjie nie maklik sou wees nie – die geboorte in ‘n stal, die vervolging en vrees dat ook haar seuntjie vermoor sou word, die vlug. Daar was niks romanties aan nie, dit was swaarkrytye gewees. Wat ons wél in die Woord lees is dat die gryse ou Simeon in sy profesie in 2:35 voorspel dat daar ‘n swaard deur haar siel sal gaan.

Want as jy jouself tot beskikking van God en sy Woord stel, dan is jy nie meer jou eie baas nie. Dan raak jy ‘n dissipel wat jou lewe rig volgens die wil van God en diensbaar en bereidwillig, met óórgawe, jou alles gee om sy Woord te hoor, te bewaar en te doen. Selfs al verstaan jy dit nie aldag nie. Niemand wat hierdie weg kies kom ongeskonde daarvan af nie.

In sy eie verhaal was Jesus ook nie in watte toegedraai nie. Toe Hy ‘n baba was moes sy ouers vlug vir sy lewe. Sy openbare bediening het begin met die versoeking in die woestyn. En keer op keer het Hy sy dissipels probeer leer dat die belangrikste in dissipelskap is om die wil van die Vader te doen, en dit beteken om jou kruis op te tel en Hom te volg. En as hulle nie so seker is waarheen Hy oppad is nie (hulle dink nog Hy gaan om die Romeinse Ryk te onttroon), dan tel Hy sy eie kruis op en stap die pad voor hulle uit na Golgota toe.

Om deel te wees van hierdie groep is nie op die oog af goeie nuus nie. Daarom beskou die wêreld ons as dwaas. Daar sal swaarde deur ons siele gaan, as ons in sy familiekring wil wees. Met dit in gedagte – is ons steeds bereid om ons tot sy beskikking te stel? Tot beskikking van die seun wat vanaf sy geboorte moes vlug vir sy lewe, versoekings moes weerstaan, verwerping (ook deur van sy familielede en sy beste vriende) moes verwerk, sy kruis moes dra en later daaraan moes sterf. Of eintlik nie sy kruis nie, maar óns kruise, en almal anders se kruise… Dis juis waarom Hy mens geword het. As ons dit alles weet, is ons steeds bereid om vandag sy geboorte te vier? Is ons dan steeds bereid om soos Maria lofliedere daaroor te sing? Om willens en wetens, met die waarskuwing van ‘n swaard deur ons siel onsself nietemin met oorgawe tot sy beskikking te stel? En om dan selfs vreugde daarin te vind?

Ons weet wat die geboorte van Jesus op die ou-end van hom gevra het. Maria, doodgewone meisie wat sy was, het vinnig geleer wat sy geboorte van haar sou vra. Maar sy het vasgebyt. Is ons bereid om ook werklik déél te wees van hierdie kind se geboorte? Want as ons sy geboorte wil vier, dan moet ons ook daar wees vir sy verjaarsdae, ook wanneer hy die dag 30 jaar oud word en ons aktief roep om sy volgelinge, sy dissipels te wees. En dan moet ons steeds daar wees wanneer hy 33 jaar oud word en vir oulaas verjaar. En ons moet wees by sy kruis, en by sy graf, en by sy opstanding. En ons wat nog ons verjaarsdae vier moet weet dat ons hom nie mag vergeet nie. Ons moet ter nagedagtenis van sy geboorte en sy lewe en sy sterwe en sy opstanding, hom steeds volg, met ons en dalk ander se kruise op ons rug, en wie weet, vir die wat régtig deel van sy gesin wil wees – dalk ‘n ma of ‘n broer of ‘n suster wil wees –nog met ‘n swaard deur ons siel ook… Dis gevaarlik om die geboorte van die Here te vier. Dit kos nie net geld en geskenke nie. Dit kos onsself. Dit vra dat onsself tot sy beskikking sal stel, dat ons onsself sal gee… Sodat Hy ons kan gebruik op aarde, sodat sy wil kan geskied, sodat sy koninkryk sigbaar kan word.

Mag ons vandag met hierdie wete, en daarom ook met diepe erns, dit steeds regkry om as sy familie sy geboorte te vier. Sy lewe, dit waarvoor hy gestaan en gesterf het, en mag ons dit eer met ons eie lewens. Lank lewe hierdie Here.

Creative Commons Licence

Kopiereg: Hierdie werk deur Dr Tiana Bosman word gelisensieer onder ‘n “Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivs 2.5 South Africa License”.