Johannes 20:1-18 -2017

Paasfees 16 April 2017
Prediker: Dr Tiana Bosman 

Makliker om op Goeie Vrydag te preek as op Opstandingsondag. Nie omdat ek meer hou van die GV boodskap nie, maar omdat dit vir my baie makliker is om te glo. Mense maak mekaar maklik seer, mense maak mekaar veels te maklik dood. Ek twyfel nie daaraan dat Jesus aan ‘n kruis gesterf het nie. Dit was die gebruik van die tyd waarin Hy geleef het. Soos wat dit gebruiklik was om mense in die WO2 te hang en soos wat Amerika vandag die elektriese stoel of die inspuiting van die dood het.

Maar om mense op Opstandingsondag te oortuig dat Jesus die dood oorwin het (wat dit ookal beteken), dat Hy uit die dood uit opgestaan het, dat Jesus leef en ons met Hom… hierdie gebeurtenis is ongelooflik (unbelievable!). Wat moet ek sê? Hoe moet ek preek? Gaan mense my eens glo? Hoe seker is ek self oor hierdie boodskap? Verstaan ek dit regtig? Wie is ek om dit aan ander te probeer verduidelik?

Dink jou vir ‘n oomblik hierdie scenario in: Iemand vir wie jy baie lief is sterf. Jy was nie self by die begrafnis nie, maar ander mense het jou na die tyd alles daarvan kom vertel. ‘n Paar dae later gaan besoek jy die graf, maar al wat jy vind is ‘n oop gat. Of jy gaan na die begrafnisondernemers om die kissie met die as te gaan haal, maar dis skoonveld. Daar is geen teken van die persoon se dood nie. Wat sal jy dink?

Die eerste wat deur my gedagtes sal gaan is dat dit die verkeerde graf is, of anders het iemand die lyk weggevat of gesteel vir die een of ander rede. Of in die geval van ‘n verassing sal ek dink dat hulle die kissie verlê het of aan die verkeerde persoon oorhandig het of dalk nooit eens dit gereedgekry het nie – wie weet wat nie alles in ‘n krematorium kan skeefloop nie.

Daar is soveel moontlike gedagtes wat deur my kop sal gaan, maar die lááste ding waaraan ek sal dink is dat die persoon teruggekeer het na die lewe toe. Dit is rasioneel ondenkbaar.

En dan, midde jou hartseer en verwarring loop jy iemand raak wat jy nie ken nie; jy deel dalk selfs iets van jou verlies met hom. Maar namate julle met mekaar praat besef jy dis nie dat jy hom nie ken nie, dis dat jy hom nie hérken het nie – dit is die geliefde persoon wat nou die dag gesterf het! Nie dieselfde as wat hy voorheen was nie, maar sonder twyfel hý. Ook nie ‘n spook nie, maar ‘n mens.

Dit is wat Maria Magdalena en van die ander vrouens en die dissipels en ook andere oorgekom het na Jesus se dood en begrafnis. Hulle is nog besig om te probeer sin maak van die omstandighede rondom sy dood, om hulle verlies te probeer verwerk en van Hom afskeid te neem, dan moet hulle al klaar weer “hallo” sê.

Dit was nie in daardie tyd makliker om die opstanding te glo as vandag nie. Dis nie asof mense links en regs opgestaan het uit die dood en teruggekeer het na die lewe nie. Lasarus se opwekking het soveel bohaai veroorsaak dat die priesterhoofde nie net vir Jesus wou doodmaak nie, maar ook vir Lasarus weer wou laat sterf. Dit was ‘n ongehoorde situasie – dat Jesus vir Lasarus uit die dood opgewek het.

Ja, daar is nog gevalle in die Bybel van mense wat uit die dood uit opgewek is. 3 voorbeelde in Konings waar Elia en Elisa mense opwek. Jesus wat Jaïrus se dogtertje opwek, of het sy dalk net geslaap soos Jesus sê?

Daar was in die daardie tye al verskillende strominge rondom die verstaan van lewe na die dood. Die Jode en Samaritane het geglo dat die regverdiges eendag uit die dood sal terugkeer na die lewe. Die Makkabeërs het geglo in die eendagse opstanding van die fisiese liggaam. Die Sadduseërs glo weer nie in die lewe na die dood nie. Die Fariseërs sê dalk tog wel, maar dan seker net die siel en nie die mens se liggaam ook nie (Josephus). En Paulus praat graag van die opstanding van die geestelike liggaam. Daar was geen eenvormige verstaan van die opstanding van die dooies nie. En om aan die een kant dalk daarin te glo, maar dit aan die ander kant met jou eie oë te beleef – dis ook twee heeltemal verskillende dinge.

As hulle alreeds so gesukkel het om die opstanding te verwerk en te aanvaar, hoeveel te meer nie ons vandag met al ons kennis oor die menslike fisiologie, die onomkeerbare einde van die liggaam se lewensprosesse en die ontbinding wat kort daarna intree nie. G’n wonder dat daar soveel logiese verklarings aangebied word oor wat regtig gebeur het met Jesus se opstanding nie…

Dit was byvoorbeeld nie ongewoon vir boosdoeners of diewe om lyke uit grafte te steel nie. Mense het dit as verklaring aangebied vir Jesus se liggaam wat weg was – Die dissipels en Jesus se volgelinge dink dat die soldate dalk sy liggaam gesteel het. Die priesterhoofde en soldate is weer van mening dat Jesus se dissipels sy liggaam gesteel het sodat hulle daarna aan die storie van die sogenaamde opstanding lewe kan gee. Tertullianus haal ‘n gedeelte aan waarin die Jode die spot dryf met Jesus en sy dissipels wat geglo het dat Hy uit die dood opgewek is. Intussen was dit net die tuinier wat sy liggaam weggeneem het sodat die baie besoekers nie sy slaai plantjies sal verniel nie!

Dat ons Christelike geloof juis geanker word in die opstanding van Jesus Christus, dat dit die wortels is van ons geloof, veroorsaak daarom vir baie van ons ‘n groot probleem. Selfs ‘n verleentheid. Kon ons kerkvaders nie maar iets anders gekies het as die kernwaarheid waarby ons geloof staan of val nie?! Maar dit kom nie eers van die  kerkvaders af nie. Dit is nie iets wat iewers in ons Xlike tradisie bygevoeg is nie. Jesus het dit al gepredik! Hy is die een wat terwyl Hy nog gelewe het sy dood en sy opstanding onlosmaaklik aan mekaar verbind het – dat Hy sal sterf maar op die derde dag weer opgewek sal word.

Vandag se teks:

Jesus verskyn eerste aan Maria Magdalena. Ook die ander evangelies berig dat Jesus heel eerste aan die vrouens verskyn het. Vreemd, want die getuienis van vrouens was nie ge-ag nie. Daarom word hul getuienis in Lukas 24 deur die dissipels as leë praatjies afgemaak. Maar waar daar twee of drie manlike getuies is: Now we’re talking! Dan is dit inderdaad ‘n saak vir ernstige oorweging.

Petrus en die ander dissipel vir wie Jesus liefgehad het (dalk Johannes?) luister na Maria wanneer sy die nuus aan hulle kom meedeel (dat Jesus se liggaam weg is) en hulle jaag resies na die graf toe. Johannes is eerste daar, maar Petrus gaan eerste in. Hulle sien die linnedoeke wat om sy lyf was aan die een kant en die doek wat om sy kop was netjies opgerol aan die ander kant van die graf. So lyk ‘n graf nie waar daar ‘n inbraak was nie. Jesus se liggaam is nie gesteel nie.

Hulle het nog nie die Skrif verstaan dat Jesus uit die dood moes opstaan nie, maar ten spyte daarvan dat hy dit nie verstaan het nie, het Johannes dit wel geglo toe hy die leë graf en die linnedoeke sien. Wat Petrus gedink het, weet ons nie. Maar nadat hulle die leë graf gesien het, het hulle albei huis toe gegaan. Waarom sou dit wees? Was hulle bang om langer daar rond te hang? Het hulle aan skok gely? Hoekom gaan vertel hulle nie dadelik vir die ander nie?

MM bly agter. Hartseer. Huil eers omdat haar Here dood is, maar nou huil sy ook omdat sy liggaam weg is. Kyk in die graf en waar die twee mans die doeke gesien het, sien sy nou twee engele by koppenent en voetenent. In die ander evangelies lees ons van die vrouens se vrees en verbasing by die aanskoue van die engele, maar Johannes lig dit nie uit nie.

Vrou, waarom huil jy?

Hulle het my Here (Kurion) weggevat en ek weet nie waar hulle Hom neergelê het nie.

Draai om, sien Hom daar staan maar misgis Hom vir die tuinier.

Vrou, waarom huil jy? Wie soek jy?

Meneer (Kurei), as u Hom verwyder het, sê vir my waar u Hom neergelê het, en ek sal Hom wegneem.

Maria!

Herkenning

Hebreeus: Rabbouni! Dit beteken Leermeester. (In die aanhoor van haar naam herken sy Hom.)

Rabbouni – een van die langer vorme van Rabbi. Meer gewigtig, dra meer respek as die eenvoudiger Rabbi. Maria se verhouding met die Here het verdiep in hierdie herontmoeting.

In lyn met die Oosterse gebruike (en soos wat Matteus beskryf) wou Maria waarskynlik voor Jesus neerval en sy voete vasgryp – ‘n vreugevolle daad van aanbidding gekombineer met haar eenvoudige begeerte om vir Jesus vas te hou, ‘n gebaar van liefde.

Maar Jesus keer haar: “Moet My nie aanraak nie, want Ek het nog nie na die Vader opgevaar nie. Maar gaan na my broers (dissipels) en sê vir hulle: ‘Ek vaar op na my Vader, en julle Vader, en na my God en julle God.’”

Of Maria geweet het wat Jesus hier bedoel, weet ons nie, maar sy het gaan vertel. Markus berig dat die dissipels haar nie geglo het nie. (Sy was mos maar net ‘n vrou. Jesus moes self aan hulle verskyn.)

(Ek ook maar net ‘n vrou…)

Ook ander verskynings.

As reisiger wat aansluit by die Emmausgangers. Loop en gesels. Hy vra uit oor die gebeure van die naweek en hulle vertel Hom van sy eie dood! Later eet hulle saam. Toe Hy die brood breek herken hulle Hom.

“Het ons harte dan nie gebrand nie…?” (Lukas 24)

Visserman by die see besig om vis te braai. Dissipels kom terug strand toe na ‘n onsuksesvolle nag op die water. Die visserman staan op en gee raad – gooi die net die kant uit. Hulle trek honderde visse.

Herkenning

Die dissipel vir wie Jesus liefgehad het: “Dit is die Here!” (Joh 21)

Hoe het hulle geweet? Ek weet nie. Hulle het nie dadelik geweet nie. Maar iewers het die dinge vir hulle in plek geval en het hulle net eenvoudig gewéét: Dit is Hy. Rabbouni, Here, Kurios…

Meestal leef hulle in onsekerheid, selfs in vrees. Bly die gebeure rondom Jesus se opstanding vir hulle ‘n raaisel. Weet hulle nie of hulle dit kan glo nie. Sommiges soek bewyse (Tomas). Maar midde die twyfel kom daar dan momente van herkenning, van sekerheid, oomblikke van geloof midde die lewens van ongeloof, oomblikke van hoop midde die wanhoop. Steeds onverklaarbaar, maar ten spyte daarvan tog wáár.

En vandag? Steeds die soeke na die opgestane, lewende Here. Later ophou soek, moeg gesoek, dit maak in elk geval nie sin nie, is in elk geval nie moontlik nie.

Hoe moet ek julle oortuig? Dit is nie my werk om te oortuig nie. Dis nie eens my werk om myself te oortuig nie. Net soos wat dit nie Maria se werk was om die dissipels te gaan oortuig nie.

Nie oortuiging, maar ontmoeting.

Jesus sê vir haar dat sy moet gaan vertel, dis al. Vertel wat sy gesien het, met wie sy gepraat het, dat sy toe Hy haar naam noem besef het;

toe Hy vir die manne van Emmaus die brood breek toe weet hulle dat hulle eintlik al netnou op die pad geweet het (het hulle harte dan nie gebrand nie?);

toe Hy vir die vissermanne help om hulle net vol te kry: Dit is die Here!

Dis al wat ons het. Hierdie vertellings.

Ja, glo dit of nie, maar dit is sowaar Hy!

3 groepe mense in die kerk vanoggend (en baie tussen-in):

  • Die van ons wat die opstanding glo sonder skroom – Goddank vir hulle.
  • Die van ons wat baie vrae en onsekerhede het, maar nietemin dit opsy kan skuif as hulle voor ‘n besluit te staan kom en tog kan bely dat hulle glo in die opstanding. (Soos Johannes wat nog nie die Skrif oor die opstanding verstaan het nie, maar tog in die opstanding van Jesus geglo het toe hy in die graf inkyk en die doeke sien lê.) Dankie ook vir mense soos hulle.
  • Die van ons wat twyfel, dit nie kan glo nie al sou ons wou. Ons is nie vanoggend hier omdat oortuiging ons hierheen getrek het nie, maar bloot op grond van die vertellings/getuienisse van ander. Om daarmee vorentoe te gaan, moet hierdie groep van ons probeer om op ‘n ander manier daarvan sin te maak. Dat ons gekom het (ten spyte van) is reeds genoeg.

Nou nagmaal. Geen formulier. Geen vereistes. Net ‘n uitnodiging. Ongeag of jy verstaan en hoeveel jy verstaan – die nagmaal gaan nie oor verstaan nie, dit gaan oor ontvang. Dis vir almal.

Wat met die oop graf alles sigbaar word

15 April 2017 18:51

Dat die gesindheid wat in Jesus Christus was ook in ons sal wees, is dalk die heimlike verlange van talle van ons, selfs van vele wat nie eintlik deel van die sigbare kerk voel nie, sedert Paulus die gemeente van Filippi destyds met dié bekende woorde oproep (Fil. 2:5).

Maar watter gesindheid is dit? Wat was presies dié gesindheid?

Dis nogal merkwaardig hoe Paulus dit self beskryf – dalk anders as wat vele van ons sou doen. Hy haal naamlik ’n vroeg-Christelike gesang aan wat besing wat Christus gedoen het sodat sy gesindheid uit dié roemende beskrywing van sy optrede kan blyk.

Die eerste woorde bied al die sleutel. Christus het dit geen roof geag om aan God gelyk te wees nie, sê hy letterlik. Hy het nie sy goddelike status beskou as iets waaraan hy tot elke prys moes vasklou, iets om te gryp, om te roof en besit en behou nie, iets waardevols en groots waarvan hy nie kon afsien nie. Inteendeel. Dis die gesindheid waarvan Paulus praat, wat ook in ons behoort te lewe – nié ’n gees van roofsug en grypsug en hebsug en aanspraak maak en opeis en toeëien en vasklou nie.

Die strofes wat volg, illustreer dié gesindheid stapsgewys – Christus lê af, gee prys, verloën homself, word mens, word slaaf, sterf vir ander, ja, ’n skanddood, alles dramaties in één Griekse woord gebundel wat die kerk vir eeue sou boei en verbaas en meermale verbyster: kenosis, aflegging, ontlediging. ’n Vreemde woord vir ’n vreemde gesindheid – in ons tyd dalk selfs nóg vreemder. Dís waarvan Paulus praat – nie roof, nie vasklou, nie aanspraak maak nie, maar aflê.

In ’n land, tydsgees, kultuur, samelewing soos ons s’n vandag – met die openbare figure, politici, leiers, suksesstories, celebrities wat ons daagliks aanskou, dikwels rolmodelle van presies die teendeel van dié gesindheid – mag sy oproep vir vele onbegryplik klink, wêreldvreemd en ondenkbaar.

Maar dalk was dit in sy eie tyd eintlik ook al so. Dalk is dit hoekom die gesang voortgaan en besing hoe Christus juis vanweë dié gesindheid verhóóg is, opgewek, verrys, vereer, met glans gekroon en geroem bo alle name. Om ons te herinner hoe kruis en oop graf, hoe aflê en opstaan, hoe afsterf en nuwe lewe, intiem saamhang. Dalk is dit asof Paulus wou sê: Ecce, Dominus. Aanskou, die Heer. Aanskou ware grootsheid, ware leierskap, ware heerlikheid, ware lewe. Ja, aanskou God self. Wie vra en verlang na God, aanskou dié vreemde kenosis-figuur? Want so lyk God? En so lyk die gesindheid wat ook in ons en onder ons sou kon wees – hoe vreemd ook al? – DJS

Creative Commons Licence Kopiereg: Hierdie werk deur Dr Tiana Bosman word gelisensieer onder ‘n “Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivs 2.5 South Africa License”.

Spreuke 9 – 2016

22 Mei 2016 Pinelands – Paasfees
Prediker: Dr Tiana Bosman

 

Agtergrond

‘n Bietjie agtergrond oor die wysheidstradisie in oud-Israel. Die ma’s het die jonger kinders opgevoed en onderrig, maar wanneer die seuns jongmanne geraak het, het die verantwoordelikheid na die pa’s oorgeskuif. Die pa was die hoof van die huishouding en ook die wysgeer of onderwyser wat die verantwoordelikheid gehad het om sy seuns te onderrig in die tradisies van die familie en die volk, godsdiens, sosiale ordes,  moraliteit, reg en geregtigheid, asook opleiding te gee met die oog op hulle toekomstige beroepe of ambagte. Naas die vaders, was daar ook ander manne – oudstes, wyses en raadgewers – wat as onderwysers opgetree het. Hulle het die jongmanne in meer formele kontekste onderrig, bv aan die koninklike hof, by die tempel, en in wysheidskole en biblioteke. Die skole was dikwels geassosieer met die paleis en die tempel self, sodat onderrig fisies daar in klaskamers plaasgevind het.

Vandag het ons universiteite en kolleges en ander instellings waar manne en meisies kan gaan studeer. Maar die onderrig in oud-Israel het oor veel meer gegaan as blote kopkennis. Dit ook natuurlik, maar hierdie kennis moes deurvloei na die daaglikse lewe waar mense besluite moes neem – nie net in hulle beroepe nie, maar ook in hulle verhoudinge – hulle moes geskille besleg, en kies hoe hulle teenoor ander mense gaan praat en wat hulle gedrag gaan wees. Onderrig en opvoeding het dus elke aspek van die lewe aangespreek. Vir die volk was kennis en wysheid integraal deel van hulle geloof in God, hulle verstaan van die wêreld (dws die skepping en hoe alles inmekaarsteek), en hulle daaglikse moreel-etiese lewe.

Die boek Spreuke bevat verskillend versamelings van spreuke, gelykenissse en raaisels, alles in die taal van wysheid gegiet. Ons sou kon sê dat hierdie boek ‘n handboek vir die lewe was aan die persoon wat geloof in God en kennis van God en sy wil nastreef. Spesifiek ‘n boek wat onder die wysgere gesirkuleer het – in die wysheidskole en met die oordrag van wysheid van die een geslag na die volgende.

Die Wysgeer, onderwyser, “vader-figuur”, en die student (“my seun”) (sien die herhalende aanspreekvorm “my seun” 1:8; 2:1; 3:1, 21; 4:1, 10; 5:1…).

Spreuke 1-9 dien as inleiding tot die boek. Na die inleidende 9 hoofstukke, volg daar dan vanaf Hoofstuk 10 letterlik honderde individuele spreuke vir die lewe.

Ons lees vandag die laaste hoofstuk van Spreuke se inleiding. Let op dat ons in die eerste 6 vss gaan lees oor Vrou Wysheid, dan volg die middelste 6 verse waar hierdie Vrou Wysheid instruksies vir die lewe gee, en dan lees ons in die laaste 6 verse oor Vrou Dwaasheid. Die onderwyser wil hier hê dat die seuns hulle verbeelding moet gebruik om deur die metafore of beelde van twee verskillende vrouens te leer hoe wysheid en dwaasheid werk.

Lees: Spreuke 9

“My seun, verbeel jou daar was twee vrouens…”

Boodskap

Daar is 5 gedigte oor Vrou Wysheid in die Spreuke 1-9 (1, 8, 9). Sy word in almal gepersonifiseer, asof sy ‘n werklike vrou is:

1:20 ev: “Wysheid is ‘n vrou wat langs die straat staan en roep, sy laat haar stem hoor op die stadspleine, sy roep bo die rumoer uit, by die ingange van die stadspoorte (daar waar reg en geregtigheid moet geskied, waar geskille opgelos word)…”

8:1 ev: “Dit is Wysheid self wat roep, dit is Insig wat haar stem laat hoor. Op die hoogtes langs die pad, by die kruispaaie, staan sy, langs die stadspoorte, by die ingange (alles strategiese plekke wat geleentheid vir onderrig bied!), skree sy dit uit: “Ek roep na julle, mense, ek roep na alle mense: Dié wat ervaring kortkom, kan verstandig word, dié wat dwaas optree, kan insig kry…”

8:12 ev: “Ek, Wysheid, het die verstand, ek het die kennis en die skranderheid. Om die Here te dien is om te haat wat verkeerd is…”

8:22 ev: “Die Here het my geskep, Hy het met my begin; ek is die eerste wat Hy gemaak het, lank, lank gelede…”

En dan 9:1: “Wysheid het vir haar ‘n huis gebou…”

Agter die stem van die onderwyser vind ons dus die meer gesaghebbende stem van Vrou Wysheid, die onderwyseres, kind van God, en die bemiddellaar tussen hemel en aarde. En agter haar stem sit die mees gesaghebbende stem – die stem van God self wat deur die onderwyser en deur Vrou Wysheid diegene onderrig wat hulle oopstel daarvoor.

Die gedig begin en eindig met ‘n uitnodiging tot ‘n maaltyd aan mense wat kennis kortkom. Maar die gasvrouens verskil; hulle vergestalt teenoorgesteldes. Die een is die ander se nemesis. Die manier waarop hulle hul voorbereidings tref en die onderskeie spyskaarte wat hulle aanbied, verskil daarom ook radikaal van mekaar.

Vrou Wysheid is eerste aan die beurt. Ter voorbereiding het sy vir haar ‘n huis met sewe pilare gebou. Die sewe pilare is veel meer as wat vir ‘n gewone huis nodig was, so na alle waarskynlikheid het sy eerder vir haar ‘n tempel of ‘n paleis gebou (huis en tempel = dieselfde woord in Hebr; ook dalk die pilare waarop die aarde gebou is; ook 7 as volmaakte getal). Sy is soos ‘n koningin wat in diens van God staan. Sy slag diere, meng wyn en dek ‘n tafel. Dan stuur sy haar bediendes uit om vanaf die hoë plekke diegene te roep wat kennis kortkom, dat hulle moet kom aansit by haar tafel, kom eet van haar vleis en drink van haar wyn, dat hulle moet afskeid neem van hulle onkunde en op die pad van insig moet stap. Die bediendes dui daarop dat Vrou Wysheid ‘n koninklike gevolg van helpers het, wat uitgaan om die eenvoudiges na die tafel van Wysheid te nooi.

In die seuns se verbeelding word ‘n feesviering opgeroep, die fees van kennis word bedien aan elkeen wat die pad van onderrig betreë.  Vleis en wyn (nie in Israel deel van die gewone daaglikse etes vir die man op die straat nie) dui op goeie spyse, kos en drank vir die fynproewers. Hierdie is ‘n baie spesiale ete. Maar dis nie net die rykes en elite wat genooi word nie; ook die eenvoudiges is welkom. (Herinner aan Jesus se gelykenis in Luk 14: 15-24)

Vrou Wysheid se tempel of paleis is ‘n tradisie, die tradisie van wysheid en leergierigheid waarbinne die volk van God opgeroep word om te leef. Die tempel kan ook verwys na ‘n fisiese gebou met ‘n biblioteek daarbinne, daar waar studente leef en leer, ‘n fisiese ruimte waar denke gevorm word en lewens karakter kry. Kennis wat uitloop op die lewe.

‘n Entjie hiervandaan sit Vrou Dwaasheid by haar voordeur. Haar voorbereidings vir die maaltyd verloop heeltemal anders as die van Vrou Wysheid. Haar stoel staan op die hoogste plek in die stad, dws sy het ook ‘n paleis of ‘n tempel. Vroeër in Spreuke word daar ook van haar melding gemaak, onder die naam van “die Vreemde Vrou” (2:1-22, 5:1-23, 6:24-35; 7:1-27). Sy word elke keer voorgestel as die een wat diegene wat kennis kortkom verlei en hulle dood veroorsaak. Haar verskeie persona sluit in die van prostituut, die godin van vrugbaarheid, egbreekster, en die letterlike verpersoonliking van dwaasheid. Haar dwaasheid word by uitstek vervat in haar seksuele promiskuïteit.

In vs 13 word Vrou Dwaasheid beskryf as luidrugtig, sy is stadig van begrip en sy weet nie wat nie. Sy is soos ‘n lui domkop. Sy berei geen maaltyd vir haar gaste voor nie, want wat sy aanbied is alles gesteel. Sy sit eerder as om te staan wanneer sy haar salig-onbewuste verbygangers uitnooi om haar woning te betreë. Sy hou haar kastig slim met ‘n spreukwoordelike uitnodiging om die onervare verbyganger mee te verlei: “Gesteelde water is soet, geheime kos (lett “brood”) is lekker!” Sy is ‘n voorbeeld van luiheid – by haar hoef jy nie te werk om iewers te kom in die lewe nie, jy steel. Jy hoef ook nie te deel nie – jy eet in die geheim, in die donker, daar waar ander nie sien nie. Jy dink dus net aan jouself. Sy laat dit so lekker klink, so aanloklik, maar al wat sy op die ou-end kan bied is water en brood, en dan is dit nog gesteel ook.

Teenoor Vrou Wysheid wat regstaan vir haar gaste, en die beste voorsit, kwaliteit, vleis en goeie wyn. Vrou Dwaasheid se gesteelde water en haar geheime brood is nie genoeg om van te lewe nie. Inteendeel – dit bring die dood. Die dood wag reeds in haar woning. Diegene wat op haar uitnodiging reageer en by haar deur ingaan, bevind hulself reeds in die doderyk. Haar tafel lyk so radikaal anders as die van Vrou Wysheid.

Tussen die twee uitnodigings gee Vrou Wysheid ‘n stuk onderwysing vir die lewe (vss 7-9). En dan die heel belangrikste beginsel in vs 10: “Wysheid begin met die dien van die Here; wie die Heilige ken (yda), het werklik insig.” Hierdie waarheid waarrondom al die ander draai vind ons ook reg aan die begin van die boek (1:7) en reg aan die einde (31:30). Bybeluitleggers beskou hierdie verse as die belangrikste in die ganse boek. Dis waar alles begin, dis waar alles eindig, en dis die middelpunt van Vrou Wysheid se onderwysing in Hoofstuk 9. “Wysheid begin by die dien van die Here. Wie die Heilige ken, het werklik insig.”

Wysheid gaan dus om ‘n soeke om die Here te leer ken as die Skepper en die Onderhouer, die Gewer van lewe, en om iets van sy wêreld en sy werke te probeer begryp. Om wysheid te bekom vra nie bloot maar ‘n sekulêre onderwysing wat primêr gerig is op menslike insigte en ervaring nie. Dit word ook nie primêr gemotiveer deur die bereiking van doelwitte en mens se eie self-verwesenliking nie. Dit gaan om God. Dit stel mens voor ‘n keuse.

Jesus demonstreer die keuse tussen Wysheid en Dwaasheid wanneer hy is die gelykenis van die verlore seun aan sy volgelinge voorhou. Die jongste broer is selfsugtig en eiewys. Hy is dwaas. Hy wens sy pa dood sodat hy sy erfporsie kan kry, maar siende dat sy pa nie tot sterwe kom nie vra hy die erfporsie vooruit. Sy pa gee dit vir hom en hy gaan verkwansel alles in die stad – daar waar hy elke afdraaipaadjie neem na Vrou Dwaasheid se woninge. Hy drink gesteelde water en hy eet in die geheim sy brood. Hy dink die lewe is goed, maar eintlik doen hy homself in – by sy ouerhuis sou hy vleis en wyn gekry het. Hy bevind homself in die kamers van die doderyk. Die seun verloor alles en lê later tussen die varke – niks is van hom oor nie, sy lewe het tot ‘n einde gekom, hy is inderwaarheid dood. Maar van ver af hoor hy hoedat Vrou Wysheid hom terugroep. Hy dink aan sy huis en aan sy pa en hy besluit om sy trots in sy sak te steek en in nederigheid terug te gaan, sy sonde te bely en te vra of hy maar as een van die slawe vir sy pa kan werk. Maar wat gebeur – Sy pa wag hom in(!), ontvang hom met ope arms, trek vir hom die beste klere aan, skoene, ‘n ring aan sy vinger, slag die vetgemaakte kalf, meng die wyn, dek die tafel en sit ‘n feesmaal voor! Want sy seun was dood, en hy lewe weer; hy was verlore, en sy pa het hom teruggekry. (Luk 15)

Tussen die peule in die varkhok het die dwase seun tot nuwe insigte gekom. Hy het besef dat hy dwaas opgetree het, en hy het geglo dat sy pa hom sal terugontvang, selfs al is dit net as ‘n slaaf. En al het hy niks meer oor van sy erfporsie nie. En hy het opnuut sy pa leer ken as die een wie se arms altyd oop is – die een by wie daar vir hom ‘n plek aan tafel is, gedek met die beste – wysheid en kennis, liefde en insig, God en genade.

Ons eie land het duidelike voorbeelde van mense wat die uitnodinging van Vrou Dwaasheid aanvaar en (enkeles) wat by Vrou Wysheid se deur ingaan. Pravin Gordhan sit by Vrou Wysheid se tafel aan. Dit kom met sy eie prys. Winnie Rust het ook, lyk dit my, aan die tafel van Vrou Wysheid gesit en iemand op die dwase weg het haar lewe geneem… Haar nalatenskap sal egter nog baie lank voortleef en daarom het Dwaasheid nie hier die laaste woord te spreek nie… In ons eie lewens en die van ons mense is daar baie duidelike voorbeelde van wyse en dwase weë. Die wysheid al dan nie van keuses wat ons maak is soms moeilik en daarom begin dit by die dien van die Here. Maar dis ook dikwels voor die hand liggend – die uitvoering daarvan kan net so moeilik wees!

Hier is twee restaurante van die lewe. Die tafels is gedek om na die spreuke te begin luister, dit te oordink, en daarvanuit te begin leef … of dood te gaan. Nie noodwendig nie, maar ‘n geestelike, sieldodende dood wat vir niemand om jou goed is nie. Wie se uitnodiging aanvaar jy?

Spreuke 9

  1. Wysheid het vir haar ‘n huis gebou met sewe klippilare.
  2. Sy het geslag en haar wyn gemeng; sy het ook haar tafel gedek.
  3. Sy het haar vroue bediendes uitgestuur;

sy het van die hoogste plekke van die stad af geroep:

  1. “Draai af hiernatoe almal wat nog moet leer,” sê sy vir die wat kennis kortkom.
  2. “Kom, eet van my kos en drink van die wyn wat ek gemeng het!
  3. Neem afskeid van die onkunde dat julle kan lewe, kom op die pad van insig!”

7 Wie ‘n ligsinnige mens (spotter) korrigeer, moet die verwyt daarvoor dra;

wie ‘n goddelose mens teregwys, doen dit tot sy eie skande.

  1. Moenie ‘n ligsinnige mens korrigeer nie, hy sal jou daarvoor haat.

Berispe ‘n wyse mens, en hy sal lief wees vir jou.

  1. Gee jou aandag aan ‘n wyse mens en hy kry meer wysheid,

leer ‘n regverdige en sy kennis vermeerder.

  1. Wysheid begin met die dien van die Here;

wie die Heilige ken (yda) het werklik insig.

  1. As jy wysheid het sal jy lank lewe, jou lewensjare sal vermeerder word.
  2. As jy wysheid het, het jy self die voordeel daarvan;

as jy ‘n ligsinnige mens is, dra jy alleen die las.

  1. Vrou Dwaasheid is luidrugtig. Sy is stadig van begrip en sy weet nie wat nie.
  2. Sy sit by haar voordeur, haar stoel staan op die hoogste plek in die stad.
  3. Sy roep na die wat verbykom, elkeen besig om sy gang te gaan:

“Draai af hiernatoe almal wat nog onervare is,” sê sy vir die wat kennis kortkom.

  1. “Gesteelde water is soet en geheime kos (brood) is lekker.”
  2. Maar hulle weet nie dat die skaduwees (dood) daar is nie,

haar genooides is in die dieptes van Sheol (die onderwêreld).

Creative Commons Licence Kopiereg: Hierdie werk deur Dr Tiana Bosman word gelisensieer onder ‘n “Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivs 2.5 South Africa License”.

Johannes 20:1-18 – 2016

27 Maart 2016 Pinelands – Paasfees
Prediker: Dr Tiana Bosman

 

Makliker om op Goeie Vrydag te preek as op Opstandingsondag. Nie omdat ek meer hou van die GV boodskap nie, maar omdat dit vir my baie makliker is om te glo. Mense maak mekaar maklik seer, mense maak mekaar veels te maklik dood. Ek twyfel nie daaraan dat Jesus aan ‘n kruis gesterf het nie. Dit was die gebruik van die tyd waarin Hy geleef het. Soos wat dit gebruiklik was om mense in die WO2 te hang en soos wat Amerika vandag die elektriese stoel of die inspuiting van die dood het.

Maar om mense op Opstandingsondag te oortuig dat Jesus die dood oorwin het (wat dit ookal beteken), dat Hy uit die dood uit opgestaan het, dat Jesus leef en ons met Hom… hierdie gebeurtenis is ongelooflik (unbelievable!) Wat moet ek sê? Hoe moet ek preek? Gaan mense my eens glo? Hoe seker is ek self oor hierdie boodskap? Verstaan ek dit regtig? Wie is ek om dit aan ander te probeer verduidelik?

Dink jou vir ‘n oomblik hierdie scenario in: Iemand vir wie jy baie lief is sterf. Jy was nie self by die begrafnis nie, maar ander mense het jou na die tyd alles daarvan kom vertel. ‘n Paar dae later gaan besoek jy die graf, maar al wat jy vind is ‘n oop gat. Of jy gaan na die begrafnisondernemers om die kissie met die as te gaan haal, maar dis skoonveld. Daar is geen teken van die persoon se dood nie. Wat sal jy dink?

Die eerste wat deur my gedagtes sal gaan is dat dit die verkeerde graf is, of anders het iemand die lyk weggevat of gesteel vir die een of ander rede. Of in die geval van ‘n verassing sal ek dink dat hulle die kissie verlê het of aan die verkeerde persoon oorhandig het of dalk nooit eens dit gereedgekry het nie – wie weet wat nie alles in ‘n krematorium kan skeefloop nie.

Daar is soveel moontlike gedagtes wat deur my kop sal gaan, maar die lááste ding waaraan ek sal dink is dat die persoon teruggekeer het na die lewe toe. Dit is rasioneel ondenkbaar.

En dan, midde jou hartseer en verwarring loop jy iemand raak wat jy nie ken nie; jy deel dalk selfs iets van jou verlies met hom. Maar namate julle met mekaar praat besef jy dis nie dat jy hom nie ken nie, dis dat jy hom nie hérken het nie – dit is die geliefde persoon wat nou die dag gesterf het! Nie dieselfde as wat hy voorheen was nie, maar sonder twyfel hý. Ook nie ‘n spook nie, maar ‘n mens.

Dit is wat Maria Magdalena en van die ander vrouens en die dissipels en ook andere oorgekom het na Jesus se dood en begrafnis. Hulle is nog besig om te probeer sin maak van die omstandighede rondom sy dood, om hulle verlies te probeer verwerk en van Hom afskeid te neem, dan moet hulle al klaar weer “hallo” sê.

Dit was nie in daardie tyd makliker om die opstanding te glo as vandag nie. Dis nie asof mense links en regs opgestaan het uit die dood en teruggekeer het na die lewe nie. Lasarus se opwekking het soveel bohaai veroorsaak dat die priesterhoofde nie net vir Jesus wou doodmaak nie, maar ook vir Lasarus weer wou laat sterf. Dit was ‘n ongehoorde situasie – dat Jesus vir Lasarus uit die dood opgewek het.

Ja, daar is nog gevalle in die Bybel van mense wat uit die dood uit opgewek is. 3 voorbeelde in Konings waar Elia en Elisa mense opwek. Jesus wat Jaïrus se dogtertje opwek, of het sy dalk net geslaap soos Jesus sê?

Daar was in die daardie tye al verskillende strominge rondom die verstaan van lewe na die dood. Die Jode en Samaritane het geglo dat die regverdiges eendag uit die dood sal terugkeer na die lewe. Die Makkabeërs het geglo in die eendagse opstanding van die fisiese liggaam. Die Sadduseërs glo weer nie in die lewe na die dood nie. Die Fariseërs sê dalk tog wel, maar dan seker net die siel en nie die mens se liggaam ook nie (Josephus). En Paulus praat graag van die opstanding van die geestelike liggaam. Daar was geen eenvormige verstaan van die opstanding van die dooies nie. En om aan die een kant dalk daarin te glo, maar dit aan die ander kant met jou eie oë te beleef – dis ook twee heeltemal verskillende dinge.

As hulle alreeds so gesukkel het om die opstanding te verwerk en te aanvaar, hoeveel te meer nie ons vandag met al ons kennis oor die menslike fisiologie, die onomkeerbare einde van die liggaam se lewensprosesse en die ontbinding wat kort daarna intree nie. G’n wonder dat daar soveel logiese verklarings aangebied word oor wat regtig gebeur het met Jesus se opstanding nie…

Dit was byvoorbeeld nie ongewoon vir boosdoeners of diewe om lyke uit grafte te steel nie. Mense het dit as verklaring aangebied vir Jesus se liggaam wat weg was – Die dissipels en Jesus se volgelinge dink dat die soldate dalk sy liggaam gesteel het. Die priesterhoofde en soldate is weer van mening dat Jesus se dissipels sy liggaam gesteel het sodat hulle daarna aan die storie van die sogenaamde opstanding lewe kan gee. Tertullianus haal ‘n gedeelte aan waarin die Jode die spot dryf met Jesus en sy dissipels wat geglo het dat Hy uit die dood opgewek is. Intussen was dit net die tuinier wat sy liggaam weggeneem het sodat die baie besoekers nie sy slaai plantjies sal verniel nie!

Dat ons Christelike geloof juis geanker word in die opstanding van Jesus Christus, dat dit die wortels is van ons geloof, veroorsaak daarom vir baie van ons ‘n groot probleem. Selfs ‘n verleentheid. Kon ons kerkvaders nie maar iets anders gekies het as die kernwaarheid waarby ons geloof staan of val nie?! Maar dit kom nie eers van die  kerkvaders af nie. Dit is nie iets wat iewers in ons Xlike tradisie bygevoeg is nie. Jesus het dit al gepredik! Hy is die een wat terwyl Hy nog gelewe het sy dood en sy opstanding onlosmaaklik aan mekaar verbind het – dat Hy sal sterf maar op die derde dag weer opgewek sal word.

Vandag se teks:

Jesus verskyn eerste aan Maria Magdalena. Ook die ander evangelies berig dat Jesus heel eerste aan die vrouens verskyn het. Vreemd, want die getuienis van vrouens was nie ge-ag nie. Daarom word hul getuienis in Lukas 24 deur die dissipels as leë praatjies afgemaak. Maar waar daar twee of drie manlike getuies is: Now we’re talking! Dan is dit inderdaad ‘n saak vir ernstige oorweging.

Petrus en die ander dissipel vir wie Jesus liefgehad het (dalk Johannes?) luister na Maria wanneer sy die nuus aan hulle kom meedeel (dat Jesus se liggaam weg is) en hulle jaag resies na die graf toe. Johannes is eerste daar, maar Petrus gaan eerste in. Hulle sien die linnedoeke wat om sy lyf was aan die een kant en die doek wat om sy kop was netjies opgerol aan die ander kant van die graf. So lyk ‘n graf nie waar daar ‘n inbraak was nie. Jesus se liggaam is nie gesteel nie.

Hulle het nog nie die Skrif verstaan dat Jesus uit die dood moes opstaan nie, maar ten spyte daarvan dat hy dit nie verstaan het nie, het Johannes dit wel geglo toe hy die leë graf en die linnedoeke sien. Wat Petrus gedink het, weet ons nie. Maar nadat hulle die leë graf gesien het, het hulle albei huis toe gegaan. Waarom sou dit wees? Was hulle bang om langer daar rond te hang? Het hulle aan skok gely? Hoekom gaan vertel hulle nie dadelik vir die ander nie?

MM bly agter. Hartseer. Huil eers omdat haar Here dood is, maar nou huil sy ook omdat sy liggaam weg is. Kyk in die graf en waar die twee mans die doeke gesien het, sien sy nou twee engele by koppenent en voetenent. In die ander evangelies lees ons van die vrouens se vrees en verbasing by die aanskoue van die engele, maar Johannes lig dit nie uit nie.

Vrou, waarom huil jy?

Hulle het my Here (Kurion) weggevat en ek weet nie waar hulle Hom neergelê het nie.

Draai om, sien Hom daar staan maar misgis Hom vir die tuinier.

Vrou, waarom huil jy? Wie soek jy?

Meneer (Kurei), as u Hom verwyder het, sê vir my waar u Hom neergelê het, en ek sal Hom wegneem.

Maria!

Herkenning

Hebreeus: Rabbouni! Dit beteken Leermeester. (In die aanhoor van haar naam herken sy Hom.)

Rabbouni – een van die langer vorme van Rabbi. Meer gewigtig, dra meer respek as die eenvoudiger Rabbi. Maria se verhouding met die Here het verdiep in hierdie herontmoeting.

In lyn met die Oosterse gebruike (en soos wat Matteus beskryf) wou Maria waarskynlik voor Jesus neerval en sy voete vasgryp – ‘n vreugevolle daad van aanbidding gekombineer met haar eenvoudige begeerte om vir Jesus vas te hou, ‘n gebaar van liefde.

Maar Jesus keer haar: “Moet My nie aanraak nie, want Ek het nog nie na die Vader opgevaar nie. Maar gaan na my broers (dissipels) en sê vir hulle: ‘Ek vaar op na my Vader, en julle Vader, en na my God en julle God.’”

Of Maria geweet het wat Jesus hier bedoel, weet ons nie, maar sy het gaan vertel. Markus berig dat die dissipels haar nie geglo het nie. (Sy was mos maar net ‘n vrou. Jesus moes self aan hulle verskyn.)

(Ek ook maar net ‘n vrou…)

Ook ander verskynings.

As reisiger wat aansluit by die Emmausgangers. Loop en gesels. Hy vra uit oor die gebeure van die naweek en hulle vertel Hom van sy eie dood! Later eet hulle saam. Toe Hy die brood breek herken hulle Hom.

“Het ons harte dan nie gebrand nie…?” (Lukas 24)

Visserman by die see besig om vis te braai. Dissipels kom terug strand toe na ‘n onsuksesvolle nag op die water. Die visserman staan op en gee raad – gooi die net die kant uit. Hulle trek honderde visse.

Herkenning

Die dissipel vir wie Jesus liefgehad het: “Dit is die Here!” (Joh 21)

Hoe het hulle geweet? Ek weet nie. Hulle het nie dadelik geweet nie. Maar iewers het die dinge vir hulle in plek geval en het hulle net eenvoudig gewéét: Dit is Hy. Rabbouni, Here, Kurios…

Meestal leef hulle in onsekerheid, selfs in vrees. Bly die gebeure rondom Jesus se opstanding vir hulle ‘n raaisel. Weet hulle nie of hulle dit kan glo nie. Sommiges soek bewyse (Tomas). Maar midde die twyfel kom daar dan momente van herkenning, van sekerheid, oomblikke van geloof midde die lewens van ongeloof, oomblikke van hoop midde die wanhoop. Steeds onverklaarbaar, maar ten spyte daarvan tog wáár.

En vandag? Steeds die soeke na die opgestane, lewende Here. Later ophou soek, moeg gesoek, dit maak in elk geval nie sin nie, is in elk geval nie moontlik nie.

Hoe moet ek julle oortuig? Gelukkig is dit nie my werk om te oortuig nie. Dis nie eens my werk om myself te oortuig nie. Net soos wat dit nie Maria se werk was om die dissipels te gaan oortuig nie.

Nie oortuiging, maar ontmoeting.

Jesus sê vir haar dat sy moet gaan vertel, dis al. Vertel wat sy gesien het, met wie sy gepraat het, dat sy toe Hy haar naam noem besef het;

toe Hy vir die manne van Emmaus die brood breek toe weet hulle dat hulle eintlik al netnou op die pad geweet het (het hulle harte dan nie gebrand nie?);

toe Hy vir die vissermanne help om hulle net vol te kry: Dit is die Here!

Dis al wat ons het. Hierdie vertellings.

Ja, glo dit of nie, maar dit is sowaar Hy!

3 groepe mense in die kerk vanoggend (en baie tussen-in):

  • Die van ons wat die opstanding glo sonder skroom – Goddank vir hulle.
  • Die van ons wat baie vrae en onsekerhede het, maar nietemin dit opsy kan skuif as hulle voor ‘n besluit te staan kom en tog kan bely dat hulle glo in die opstanding. (Soos Johannes wat nog nie die Skrif oor die opstanding verstaan het nie, maar tog in die opstanding van Jesus geglo het toe hy in die graf inkyk en die doeke sien lê.) Dankie ook vir mense soos hulle.
  • Die van ons wat twyfel, dit nie kan glo nie al sou ons wou. Ons is nie vanoggend hier omdat oortuiging ons hierheen getrek het nie, maar bloot op grond van die vertellings/getuienisse van ander. Om daarmee vorentoe te gaan, moet hierdie groep van ons probeer om op ‘n ander manier daarvan sin te maak. Dat ons gekom het (ten spyte van) is reeds genoeg.

Nou nagmaal. Geen formulier. Geen vereistes. Net ‘n uitnodiging. Ongeag of jy verstaan en hoeveel jy verstaan – die nagmaal gaan nie oor verstaan nie, dit gaan oor ontvang. Dis vir almal.

Creative Commons Licence Kopiereg: Hierdie werk deur Dr Tiana Bosman word gelisensieer onder ‘n “Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivs 2.5 South Africa License”.

Johannes 20:1-31

8 April 2012 – Paassondag
Prediker: Dr Tiana Bosman
Liturgie | Bulletin

Kliek hier om Johannes 20 te lees

Vrydag het ons saam begrafnis gehou, ter nagedagtenis aan die lewe, lyding en dood van Jesus Christus, die Seun van God. Ons het gehoor dat sy dood reeds genoeg was om ons vry te maak van ons sonde. Maar ons het ook gehoor dat die  vergifnis vandag oortref gaan word met sy deurbraak deur die dood en die belofte van nuwe lewe. Jesus is opgewek uit die dood. God, wat ons straf op Hom laat afkom het, het op die derde dag die Seun uit die graf laat opstaan. Al is dit so dat ons deur die kruis vergifnis van sonde ontvang het, staan of val ons geloof by die opstanding. Daar is baie mense wat glo aan Jesus, ook baie ongelowiges, wat glo dat Hy geleef het, dat Hy ‘n besonderse persoon was, selfs ‘n groot profeet, dat hy gekruisig is…maar dis hoe ver hulle bereid is om te gaan. Wat die Christelike geloof uniek maak is dat ons verder glo in die ongelooflike gebeurtenis van die opstanding. Glo ons dit regtig? Daar is selfs predikante wat te verleë is om oor hierdie aspek van die evangelie te preek…want dit kan tog nie régtig waar wees nie, kan dit?

Ons weet van die opgrawings in Jerusalem en omgewing en die ontdekkings wat van tyd tot tyd daar gemaak word. So het ‘n groep argeloë eendag op ‘n oeroue graf afgekom. Tussen die beendere was daar ‘n kennisgewing gevind, op hout uitgebrand: Hier lê Jesus van Nasaret. Twee geleerde teoloë kom toe hiervan te hore. “Ek het dit mos altyd vermoed – Jesus het nooit opgestaan nie,” sê die een. Waarop die ander opmerk: “Wat, wil jy vir my sê die man het werklik gelééf?”

Al hoe meer mense vind dit moelik om veral ook in die opstanding van Jesus te glo. Om alles te kroon het niemand Jesus ooit síén opstaan nie. Ons kan ons alleen maar verlaat op die getuienisse van ‘n klompie mense aan wie Hy na sy opstanding verskyn het.

Skriflesing: Johannes 20
Ek kry soms die indruk dat ons lewens al meer resepmatig word. Vir letterlik alles onder die son is daar deesdae ‘n resep. Vir die gewone bak en brou in die kombuis byvoorbeeld. So is dit ook met ander dinge in die lewe. Die boeke wat meestal op die rak van Top 10 verkopers staan is boeke wat “resepte”bied vir ‘n suksesvolle lewe, bv: The seven habits of highly effective people/leaders/christians/churches! So asof alle kerke en geloofsgroepe en omgewings onder dieselfde kam geskeer kan word en gemeentes net, waar hulle hulle ookal bevind hierdie 7 stappe moet volg sodat hulle ‘n “suksesvolle”(!) kerk of gemeente kan wees. Op Kweekskool leer ons ook so paar resepte. Onder andere die baie belangrike resep vir ‘n goeie preek. Die resep se naam is VDM, wat beteken “Voor Donderdag Middag”. Dit is wanneer Sondag se preek klaar geskryf moet wees. En dan natuurlik die evangelisasie kursusse wat resepmatig voorskryf watter Bybelversies gelees en watter gebed gebid (of afgelees) moet word ten einde jou hart vir die Here te gee en verseker te wees van ‘n plek in die ewige lewe.

Die interessante is dat Jesus self Hom juis nie te veel aan resepte gesteur het nie. Hy is dikwels deur die Fariseërs en die Skrifgeleerdes oor die kole gehaal omdat Hy godsdientige wette oortree het, omdat hy die destydse reëls en regulasies verontagsaam het en nie binne die voorskrifte, die resepte, van ‘n goeie godsdientige lewe geleer en opgetree het nie. Die vraag onststaan nou: Wat het Jesus se opstanding en ons geloof daarin met resepte te doen? Absoluut niks.

Dis Sondagoggend vroeg en Maria Magdalena kom by die graf aan en sien dat die klip weggerol is. Oortuig daarvan dat iemand sy liggaam gesteel het hardloop sy ontsteld na Petrus en Johannes toe om die nuus aan hulle oor te dra. Die twee manne hardloop na die graf om dit met hulle eie oë te sien. Johannes kom eerste by oop graf aan, buk vooroor en die sien die doeke daar lê, maar gaan nie in nie. Toe Petrus daar aankom het hy ingegaan en ook die doeke sien lê – die doek waarin Jesus se liggaam was en die een wat om sy kop was om sy kakebeen vas te hou. Díé doek was opgerol en eenkant neergesit. Vir Petrus gebeur niks meer as dat hy sien nie – hy neem die situasie in die graf waar. Hierna kom Johannes in, en hy sien presies dieselfde as wat Petrus sien, maar die gevolg is dat hy besef dat Jesus opgestaan het – hy glo! Johannes, die een vir wie Jesus baie lief was, kom tot geloof sonder dat hy Jesus fisies sien. Die leë graf en die opgevoude doeke is vir hom duidelike tekens dat iets bo-natuurliks hier gebeur het – mens wil amper byvoeg “nes hy verwag het”. Hy besef dat daar nie vuilspel aan die gang is nie. Indien mense die liggaam wou steel, sou hulle nie die doeke afgehaal en so netjies neergesit het nie.

Die ironie in die verhaal verdiep wanneer Petrus en Johannes dan huistoegaan en Maria daar buite die graf bly staan en huil. Eerste praat die engele met haar en toe verskyn Jesus self. Sy síén Hom voor haar staan, maar sy herken Hom nie. Sy dink Hy is die tuinier wat moontlik die liggaam weggevat het. Maar dan kom sy tot geloof – ironies genoeg nie wanneer sy vir Jesus sien nie, maar wanneer sy Hom haar náám hoor sê! En Jesus stuur haar om vir die ander te gaan vertel, te gaan getuig daaroor dat sy Hom gesien het.
Ons weet nie wat die dissipels se reaksie was op Maria se getuienis nie, maar daardie Sondagaand was hulle bymekaar, agter slot en grendel omdat hulle bang was vir die Joodse leiers. En wat gebeur? Die volgende oomblik staan Jesus tussen hulle: “Vrede vir julle!” En Hy wys vir hulle sy hande en sy sy. Die dissipels was baie bly toe hulle Hom sien, en hulle het geglo.

Van die twaalf was net Tomas nie daar nie. Alhoewel die ander dissipels vir hom vertel het dat hulle die Here gesien het, het hy krities opgemerk: “As ek nie die merke van die spykers in sy hande sien en my vinger in die merke van die spykers steek en my hand in sy sy steek nie, sal ek nooit glo nie”. Agt dae later was die dissipels weer bymekaar, die keer was Tomas by hulle, en nog ‘n maal verskyn Jesus tussen hulle: “Vrede vir julle!” En Jesus nooi vir Tomas om nader te kom, sy vinger te bring en te kyk na sy hande, en met sy hand in sy sy te steek, en dan nie langer ongelowig te wees nie, maar gelowig. Of Tomas toe werklik fisies aan Jesus se wonde gevat het weet ons nie. Maar hy sou kon. Volgens die teks lyk dit egter asof hy, bloot op die aanskoue van Jesus en die uitnodiging om te kom kyk en te voel, tot geloof gekom het. En die mees kritiese een van die groep spreek heel eerste die oudste belydenis van die kerk aangaande die opgestane Jesus uit: “My Here en my God!”

Terug by resepte. Die manier waarop Jesus mense ontmoet na sy opstanding en waarop hulle tot geloof kom, is baie uiteenlopend. Ons sien in hierdie verhaal dat daar juis nie een reseppie is wat vir almal werk nie. Jesus doen moeite om die getuienis van sy opstanding tuis te bring by die dissipels en die kring ná aan Hom. Hy buig agteroor om mense te ontmoet daar waar dit vir hulle moontlik sal wees om tot geloof te kom. Vir Johannes was die teken van die opgevoude doeke genoeg om te glo. Hy hoef Jesus nie fisies te gesien het nie. Maria het wel gesien, maar sy moes eers hoor hoedat Jesus haar naam noem. Aan die res van die dissipels het Hy verskyn en Hy het sy wonde vir hulle gewys. Tomas wou nie net sien nie, vir hom moes dit moontlik wees om ook te vat aan die wonde.

Die opstanding van Christus is die grootste wonderwerk wat nog plaasgevind het. Dit is ook die gebeurtenis in die geskiedenis van die Christendom waaraan ons geloof hang. Rasioneel is dit onverklaarbaar. Ons kan dit nie deur logiese of wetenskaplike argumente verduidelik nie. Dit is ook nie wat die Here van ons vra nie. In Johannes 20 moedig Hy bloot diegene wat tot geloof in Hom kom aan om te getuig daarvan dat Hy opgestaan het, dat Hy leef. Ons, as mense wat glo in die Opgestane Here, word nie geroep om mense te probeer óórtuig dat die opstanding waar is nie. Indien ons dit doen sal ons onsself vasloop. Ons moet bloot maar getuig daarvan, vertel – ja, van ons eie geloofsverhale en ontmoetings met die Here, maar belangriker nog, van die verhale wat in die Woord geskryf staan. Verhale wat nie elkeen vir een en almal gaan aangryp nie, maar genoeg verhale dat daar vir ons elkeen ‘n plekkie te vinde is. In Jesus se omgang met mense is daar plek vir álmal.

Ons moet daarom nie mekaar se geloofservaringe, mekaar se getuienisse afskiet of beoordeel nie. Is daar vandag nog mense wat die Here fisies sien of hoor of Hom in ‘n droom ontmoet wat so goed soos daglig voel? Ja, daar is, en waarom nie? As God vir Jesus uit die dood kon laat opstaan is daar mos niks wat Hom verhoed om vandag steeds mense te ontmoet soos direk na sy opstanding nie. Gebeur dit met elkeen van ons so? Nee. Dit het ook nie destyds nie. Immers, die een wat heel eerste tot geloof gekom het, die dissipel vir wie Jesus baie lief was, het geglo sonder dat hy Hom gesien het. Vir hom was die teken van die doeke genoeg. En nadat Tomas vir Jesus sien en mag vat en glo, dan sê Jesus: “Glo jy nou omdat jy My sien? Gelukkig is dié wat nie gesien het nie en tog glo.” Ook die wat Hom nie sien nie het alles en nog meer wat nodig is om tot geloof te kom – in vs 30-31 lees ons dat ons die Woord het wat vol is van uiteenlopende(!) getuienisse. Verder het ons ook die Gees wat ons oortuig. En ons het die tekens van brood en wyn.

Ons almal se getuienisse verskil. Het ek ‘n dag en datum toe ek tot geloof gekom het? Nee. Het ek ‘n persoonlike Bybelversie? Nee. Het ek die Here gesien? Nog ‘n maal: nee. Het ek hard en duidelik gehoor hoedat Hy my naam noem? Ook nie. Maar glo ek in die Opgestane Here? Ja! Kan ek my geloof verklaar? Meestal nie. Dis bokant my begrip en verstand. Kan ek daarsonder leef, siende dat daar so min fisiese “bewyse” is om aan vas te hou? Nee, ek kan nie. My lewe hang daaraan. Dalk het ek iewers ‘n teken op my pad gesien – iets so eenvoudig soos ‘n opgerolde doek, maar daai teken getuig dat Jesus lewe! Eintlik is daar vir die oplettende geloofsoog baie tekens van sy opstanding, sy leiding, sy versorging en sy seën in ons lewens. En deur die krag van sy opstanding beleef ons reeds ons eie opstandinkies in hierdie lewe – ons staan op uit ons gebroke verhoudinge, uit ons ernstige siektes, uit ons vasgeloopte situasies…

Jesus leef en ons met Hom. Mag elkeen van ons dit moontlik vind om Hom te sien, of te hoor, of te voel, of sommer net plein te glo al sien en hoor en voel ons nie so duidelik nie. En mag ons dit moontlik vind om nederig te getuig van ons eie pad saam met Hom, sonder om ander te probeer oortuig; en om nooit ons eie ervaring normatief te maak en as dié resep voor te hou nie, maar om te onthou dat die Here mense ontmoet daar waar hulle is, dat Hy geduldig is en moeite doen om ons tot geloof te bring, dat Hy agteroorbuig vir elkeen van ons, en dat Hy in hierdie proses niemand wat Hom soek agterweë laat nie.

Creative Commons Licence
Kopiereg: Hierdie werk deur  Dr Tiana Bosman word gelisensieer onder ‘n “Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivs 2.5 South Africa License”.