Lukas 4:1-13

10 Maart 2019

Eerste Sondag van Lydenstyd
Prediker: Ds. Helgard Pretorius

[Weens ‘n tegniese fout is daar ongelukkig nie hierdie week ‘n opname van die preek beskikbaar nie.]

Verlede week, op die Sondag van die Verheerliking, is ons daaraan herinner dat daar ’n intieme verbintenis is tussen ons geestelike belewenisse op die bergpiek en die plekke waarheen ons, daagliks, tussen Sondae, in die vlaktes, geroep word om Jesus se volgelinge te wees.

Afgelope Woensdagaand was ons weer hier, op Aswoensdag. Soos ons mekaar se voorkoppe met die teken van as en olyfolie gemerk het, het ons mekaar op die naam genoem en mekaar herinner:

“As is jy en tot as sal jy terugkeer, maar in Christus behoort jy vir ewig en altyd aan God.”

Ek is ’n geliefde kind van God én ek sterf. Dat ek geliefd is verhoed nie dat ek verganklik is nie; dat ek sterflik is ontken nie dat ek geliefd is nie.

Aan die hart van die twee geleenthede – verlede Sondag en afgelope Woensdag – vind ons ’n geheimenis, ’n paradoks:

Dat soos ons ons eie kwesbaarheid, gebrokenheid en sterflikheid omhels, ons die ervaring het dat ons in God se oorvloedige liefde en genade omhels word; soos ons die ellende van ons wêreld onder in die vlaktes raaksien en daarop reageer, word ons deur ’n barmhartigheid en deernisvolle God gesien en gehoor en omhels.

Die bergpiek en vlakte is aan mekaar verbind – dit is deel van dieselfde storie, dit is deel van dieselfde landskap.

***

Ons vind ’n soortgelyke beweging in vanoggend se teksgedeelte, op hierdie eerste Sondag van lydenstyd.

By sy doop in die Jordaanrivier ontdek Jesus wie hy ten diepste is: die Gees daal op hom neer en hy hoor die stem van God: “Jy is my geliefde Seun. Oor jou verheug Ek my.”

Nou is hy in die woestyn in gelei; om daar met sy identiteit te worstel, om daar getoets en versoek te word.

Die beweging van die doopwaters na die woestyn toe is ’n beweging van die plek waar ons weet wie ons is na die plek waar ons met ons identiteit worstel; van die plek van bevestiging na die plek van versoeking, van die plek van vertroue na die plek van twyfel.

Twyfel is dus nie die teenoorgestelde van geloof nie; dit is ’n deel van die geloofslewe, dit is wat ons geloof suiwer; wat dat aan die beweeg hou; wat dit laat groei – twyfel is wat verhoed dat ons ware vertroue in God inruil vir ons eie skynbare sekerhede wat ons dan met alle mag en mening wil verdedig.

***

Veertig dae het Jesus in die woestyn deurgebring. Dit herinner ons natuurlik aan die Israeliete wat, na hulle bevryding deur die Rooisee veertig jaar in die woestyn moes deurbring onderweg na die beloofde land.

Veertig jaar om die betekenis van hulle Rooisee ervaring te ontdek; veertig jaar om hierdie nuwe identiteit as vrymense wat aan God behoort vir hulleself toe te eien en hulle vorige lewe as slawe wat aan Farao behoort af te leer.

So het Jesus se veertig dae in die woestyn ook als te make met sy ervaring in die Jordaan rivier. Hy het die woestyn nodig gehad om die betekenis van sy doop, as geliefde kind van God, te ontdek.

Let op dat dit nie die duiwel was wat hom woestyn neem nie, maar dieselfde Gees waardeur hy so pas in liefde en vreugde gedoop is.

Wat beteken dit dat dit die Gees was wat vir Jesus die woestyn ingelei het?

Aan die een hand, bevestig dit dat die woestyn nie ’n plek is wat iemand sommer vir hulleself kies nie. Die woestyn is ’n harde plek. Daar is ’n kans dit jy dit nie aan die ander kant sal uitmaak nie.

Die woestyn is eerder iets wat met ’n mens gebeur. Meesal beval dit ons eenvoudig; en dit kan verskillende vorme aanneem, soos ’n hospitaal se wagkamer, ’n moeilike of gebroke verhouding, ’n kind wat sukkel, ’n teleurstelling by die werk, ’n skielike dood, ’n verlammende ’n paniek-aanval…

Vir watter rede ook al word alles wat jy gedink het belangrik is gestroop. Die woestyn is ’n gestroopte landskap, waarin die gewone afleidings van my lewe verdwyn en ek skielik met myself en met die naakte waarheid gekonfronteer word.

Wanneer dit gebeur het ons niks minder as die krag van die Gees nodig om ons te neem na waar ons reeds is, maar dalk nog nie gereed is om te aanvaar nie.

Dan is die Gees daai krag wat vir my sê, “hoewel dit nie is wat jy vir jouself gekies het nie, al sou jy dit eerder vermy, jy is nou hier, kies om te bly vir die veertig dae, skenk aandag, wees waaksaam, bid.”

***

Dalk is dit die betekenis van die 40 jaar wat die Israeliete in die woestyn moes deurbring en die 40 dae wat Jesus daar moes spandeer.

In die Joodse tradisie is die getal 40 ’n baie belangrike simbool. Sommige mense glo dat die simbool sy oorsprong gevind het in die feit dat ’n swangerskap tipies 40 weke duur.

Soos ek verstaan (en ek praat nie uit ervaring nie) kan swangerskap ’n ongemaklike, pynvolle, nare proses wees. En tog is daar niks wat meer vernuwend, meer skeppend, meer lewe-gewend is as die geboorte van ’n kindjie nie.

Die woestyn hoef nie ’n verwoestende belewenis te wees nie; dit kan ook lewegewend en skeppend en helend wees.

So is die Israeliete uitgenooi om hulle 40 jaar in die woestyn, nie as ’n vloek nie, maar as ’n gawe te sien; as tyd wat hulle in God se baarmoeder moes spandeer om as ’n volk nuut gebore te word.

Ons word ons ook uitgenooi om met ’n ander ingesteldheid te kyk na ons woestyn-ervarings. Dit mag dalk nie so lyk nie, maar die woestyn is deurdrenk van God se teenwoordigheid.

Daarom is dit soms – soos in Jesus se geval – juis die Gees wat ons die woestyn inlei, nie omdat God ons daar wil laat val nie, of omdat God vir ons lyding toewens nie, maar juis omdat ons die woestyn nodig het om tot nuwe lewe gebore te word. In die krag van die Gees kan selfs die woestyn-gebiede van ons lewens ruimtes van verlossing en nuwe lewe word.

***

Om te verstaan hoe dit die geval kan wees, kan ons kortliks nadink oor die versoekings wat Jesus in die woestyn beleef het.

Eers, kortliks iets oor die een wat die versoekings aan Jesus rig: ‘die duiwel’. Dit is duidelik dat Lukas op ’n meesterlike wyse hier gebruik gemaak het van personifikasie as ’n literêre tegniek – en dit is baie effektief!

Want is dit baie naby aan my en jou belewenis, dat ons – veral in die gestroopte plekke van ons lewens – soms die ervaring het van ’n tweegesprek wat in jou gedagtes en in jou hart afspeel nie; amper asof daar twee of meer stemme is wat kompeteer vir jou aandag, vir jou lojaliteit, vir jou gehoorsaamheid.

Ons hoef dus nie die bestaan van die duiwel te verdedig voordat ons van hierdie gedeelte kan sin maak nie. Dit sal wees om helemaal die punt te mis.

Terug na die versoekings self:

Ons sou kon sê dat die eerste versoeking (kan jy hierdie klippe in brood verander) te make het met Jesus se honger; die tweede (aanbid my en al hierdie mag en majesteit kan joune wees) sou ons kon sê het te make met Jesus se ego; die derde (spring van hierdie hoe plek af; God sal jou sekerlik beskerm…) het te make met Jesus se kwesbaarheid.

Maar wat is die versoeking agter hierdie versoekings?

Dit is interessant dat twee van die versoekings (die eerste en die laaste) begin deur die duiwel wat vir Jesus sê: “As jy die seun van God is…”

Dit gaan dus oor sy identiteit. Jesus is hier besig om te worstel met die betekenis van sy doop, met wat dit beteken om ’n mens te wees wat deur God geliefd is en in wie God groot vreugde vind.

Gaan hy getrou bly aan sy identiteit in God, of gaan hy toelaat dat sy identiteit deur iets of iemand anders bepaal word? Gaan hy getrou bly aan sy ware self, of gaan hy homself verloën ter wille van versadiging, ter wille van mag en aansien, ter wille van sekuriteit? Gaan hy getrou bly aan die volheid van sy menslikheid, met beperkinge en die kwesbaarheid wat ’n menslike lewe behels, of gaan Goddelike krag gebruik om sy menslikheid te ontsnap.

***

Is dit nie ’n baie akkurate weergawe van hoe ons, deur die loop van ons lewens, versoek word om uiteindelik ons ware self en ons menslikheid te verloën nie?

Ons word honger… ons begeer… ons verlang…

Ons smag na aanvaarding… ons wil graag gesien en erken word… ons wil graag aansien geniet… invloed hê… die wêreld verander…

Ons voel kwesbaar… uitgelewer… verganklik… ons het ’n begeerte aan sekuriteit en beskerming… ons wil van die risiko’s van die lewe gespaar word…

Dit is eg-menslike ervarings waaraan ons daagliks blootgestel word. Die versoeking agter die versoekings is dat ons God se liefde begin beskou as ’n manier om hierdie menslikheid te ontsnap, eerder as die krag waarmee ons ons menslikheid kan omhels.

Soos ons Woensdagaand terselfdertyd ons identiteit as geliefdes van God én ons verganklike en kwesbare menslikheid moes aanvaar, moes Jesus ook leer wat dit beteken om kosbaar én kwesbaar te wees; om geliefd én honger te wees; dat God se liefde en sorg binne-in menslikheid kan tuiskom.

“If those forty days in the wilderness was a time of self-creation, a time for Jesus to decide who he was and how he would live out his calling, then here is what he chose: emptiness over fullness.  Obscurity over honor.  Vulnerability over rescue.  At every instance when Jesus could have reached for the magical, the glorious, and the safe, he reached instead for the mundane, the invisible, and the risky.”

Dalk is dit die uitnodiging wat God in hierdie lydenstyd aan ons rig:

om gevul met die Heilige Gees,
wat sonder ophou in ons oor fluister,
“Ek het jou lief; Ek vind groot vreugde in jou,”
toe te laat dat Jesus ons in die woestyn inlei,
waar ons nakend,
gestroop van afleidings
en maskers
en die rolle wat ons verwag word om te speel,
bestekopname kan doen van hoe getrou ons aan ons ware self
en aan ons menslikheid
voor God is.

En hoewel dit ’n uitnodiging is wat gevul is met risiko en worsteling en onsekerheid, is God se belofte dat dit juis die broei-plek is van nuwe lewe en heling.

Die versoeking is altyd daar om uit te verkoop vir versadiging,
vir aanvaarding en aansien en invloed,
vir sekuriteit en beskerming,
maar wat help dit jy wen die wêreld en jy verloor jouself?

Lukas 9:28-43

3 Maart 2019

Sondag van die Verheerliking
Prediker: Ds. Helgard Pretorius

[Weens ‘n tegniese fout is daar ongelukkig nie hierdie week ‘n opname van die preek beskikbaar nie.]

Op hierdie Sondag vier ons wat bekend staan as die Sondag van die verheerliking. In Engels, the feast of transfiguration.

Desmond Tutu vertel graag die verhaal van ’n lewensveranderende belewenis wat hy eenmaal gehad het gedurende hierdie einste fees.

Dit was in die vroeë 1970’s – amper 50 jaar gelede. Dit was donker tye in ons land, sê Tutu. Hy sê dit was tye waarin jy in God sê oor wou fluister: “God, we know You are in charge, but can’t You make it a little more obvious?”

Op dié dag, so veel jare gelede, was hy en ander kerkleiers besig om voor te berei vir ’n moeilike gesprek met die eerste minister. Hulle het ontmoet by ’n teologiese skool wat weens apartheids beleide moes toemaak. Gedurende een van die besprekings het Tutu weggeglip na die tuintjie om daar vir ’n rukkie stil te raak.

Daar, in die tuin, het hy ’n massiewe hout kruis gesien met spykers wat daaruit uitsteek; bo-op was ’n doringkroon.

Hy beskryf die toneel soos volg: “Dit was die einde van ’n lang, droë somer.  Die gras was vaal en droog en niemand sou geglo het dat dieselfde tuintjie binne ’n paar weke welig en groen en mooi sou wees nie. It would be transfigured. Dit sou verheerlik word.”

Hy gaan vêrder:

“As I sat quietly in the garden I realized the power of transfiguration, of God’s transformation in our world. The principle of transfiguration is at work when something so unlikely as the brown grass that covers our veld in winter becomes bright green again. Or when the tree with gnarled leafless branches bursts forth with the sap flowing so that the birds sit chirping in the leafy branches. When winter gives way to spring and nature seems to experience its own resurrection. The whole of creation, nature, waits expectantly for its transfiguration, when it will not be just dry inert matter but will be translucent with divine glory.”

Volgens Tutu, was daardie epifanie in die tuintjie ’n tiepe ommekeer in sy lewe – ’n bekeringsoomblik. Dit was ’n bekering wat dit vir hom moontlik gemaak het om die gruwels van die politieke situasie waarin hy homself keer na keer bevind het met nuwe oë te aanskou.

“Since then,” sê hy, “I have witnessed time an again the improbable redemptions that are possible in our world.”

Die epifanie, die visioen was maar vir ’n oomblik; maar sy visie dra nou nog vrug. Daardie oomblik was iets waarheen hy deur al die jare se diens en protes en baklei keer op keer na toe kon terugkeer as ’n bron van krag en bemoediging.

***

Hoe nodig het ons nie ook vandag so ’n visie, so ’n epifanie, so ’n ommekeer nodig nie?

Want – sonder om onsself uit te sonder, of om dramaties te wees: ons lewe ook in donker tye – tye waarin dit nie aldag duidelik of vanselfsprekend is dat God in beheer is nie.

Ek gaan oor die lang klaaglied wat ek nou kon voordra skip. Julle ken elkeen die laste wat julle dra. Wat julle naastes dra. Wat die armes die swaarste dra. Julle lees almal die koerante.

Die vraag is: waar bevind ons onsself in verhouding tot die skadu’s van die wêreld waarin ons leef?

Wat doen ek met die angs en die vrees? Hoeveel ruimte gee ek vir my frustrasie en woede om te bepaal hoe ek op persoonlike en politiese teleurstellings reageer? Wat doen ek as moedeloosheid begin om ’n lewenshouding of ingesteldheid te word? Wat maak ek met die versoeking om sinies te word?

Ons het ook daardie profetiese oë van Tutu nodig – oë wat die gruwels en die doodloopstrate van ons wêreld reguit in die oë kan kyk, sonder om dit te versag of verdoesel – en terselfdertyd, oë wat sien wat kan wees, wat behoort te wees, wat eendag in God se toekoms sal wees.

Ons het ook die visie nodig wat die “improbable redemptions” – die onwaarskynlike verheerliking van God se nuwe skepping in die dooie gras en die gruwelike kruis kan sien. Hoe bekom ons hierdie visie?

***

Kom ons keer met hierdie vraag in gedagte na vanoggend se teks toe oor Jesus se verheerliking.

Een manier om hierdie gedeelte te lees, is as riglyne vir die vroeë Christene – vir wie Lukas die evangelie om en by 70 jaar na Christus geskryf het – oor die rol wat hulle aanbidding en gebedslewe in hulle publieke lewens behoort te speel.

Onder andere gaan hierdie gedeelte oor die verhouding tussen ons oomblikke van afsondering op die berg, en ons daaglikse, publieke lewens onder in die vallei.

Ons sou kon sê dit gaan oor die verhouding tussen kontemplasie en aksie, tussen afsondering en solidariteit, gebed en diensbaarheid.

Dit is ’n verhouding waaraan iemand soos Tutu baie aandag geskenk het. Hy het nooit opgehou om mense daaraan te herinner dat ’n mens se geestelike lewe en ’n mens se publieke lewe nie teenstrydig hoef te wees nie, maar dat hulle mekaar moontlik maak; amper soos wat ’n mens nie kan asemhaal sonder om in én uit te asem nie.

***

Iets hiervan sien ons ook in hierdie teksgedeelte.

Ek is seker dit sou jou opgeval het, dat ons twee keer in hierdie gedeelte die stem van ’n vader hoor. Eenkeer bo-op die berg; die ander keer onder in die vallei. In albei gevalle is dit die stem van ’n vader wat ons aandag wil rig op sy seun.

Die eerste, bo-op die berg, kom uit ’n donker wolk. Dit is die stem van God; vir wie Jesus die vrymoedigheid gehad het om Abba of pappa te noem: “Dit is my Seun, die Uitverkorene. Luister na Hom.”

Die tweede stem, onder in die vallei, kom uit ’n groot skare mense wat om Jesus en sy dissipels saamgedrom het. Dit is die desperate stem van ’n vader, gevul met angs en frustrasie, wat skreeu, wat smeek: “Kyk asseblief na my seun, want hy is my enigste kind.”

“Kyk na hom! Sien hom raak!” smeek hy.

Daar is dus twee geliefde seuns in hierdie verhaal; en ek dink Lukas wil ons hier uitnooi om die verband tussen hierdie twee seuns en die twee vaders raak te sien.

Wat as, om na Jesus, God se uitverkorene, te luister beteken dat ’n mens ook die vernielde seun onder in die vallei raaksien?

Wat as ons net die stem van die Hemelse Vader kan gehoorsaam, as ons ook in die desperate ouer se noodkreet, iets van God se besorgdheid en medelye en teenwoordigheid in sy angs, kan hoor.

Nogtans, bly dit nie maklik om die twee dele van die verhaal – die heerlike glans op die bergpiek en die desperate noodkrete onder in die vallei – met mekaar te versoen nie.

Wat maak ’n mens byvoorbeeld met die skynbare afwesigheid van God onder in die vallei – waar die nege dissipels wat agtergebly het sonder sukses probeer om die kind te genees – terwyl die drie ander dissipels bo-op die berg ’n ontmoeting met die lewende God het?

Oor hierdie teenstrydighede het ek ook meer vrae as antwoorde; en die versoeking is groot om ’n teologiese verklaring daarvoor uit te dink.

Maar dan besef ’n mens: dit is die wêreld waarin ons elke dag leef; dit is die spannings waarbinne ons geroep word om na Jesus te luister en om hom te volg.

Ware godsdiens probeer om altyd binne hierdie ongemaklike spanning te leef. Dit weier om die vallei in te ruil vir die bergpiek, of die bergpiek vir die vallei.

Aan die een hand, is die versoeking altyd daar om, soos Petrus te sê: “maar dit is goed vir ons om hier te wees,” en dan tente te wil oprig sodat ’n mens jou positiewe geestelike ervarings kan uitrek of versamel.

Maar die teenoorgestelde gevaar is ook daar: dat ons onder in die vallei spartel om oplossings te bied vir al die wêreld se probleme, maar dan, sonder Jesus, sonder om uit die bron van God se oorvloedige liefde gevoed te word nie.

***

Sonder ’n spiritualiteit waarin ons die glans van God se liefdevolle blik op ons gesigte kan beleef nie, waarin ons gereeld na Jesus kan luister nie, waarin ons in gesprek kan gaan met die Wet en die Profete nie, waarin ons die heerlikheid van Jesus kan besing en vier nie, sal ons publieke lewens uitgedun raak en sal dit nie vir ons moontlik wees om in die vallei te volhard nie.

Terselfdertyd, sonder ’n aktiewe publieke lewe, waarin ons onsself blootstel aan die belange van ander, waarin ons onsself inlig en toerus oor praktiese wee wat God se heerlikheid ’n bietjie meer sigbaar maak, word ons godsdiens sentimenteel en selfs afgodsdiens.

Ons word vanoggend herinner dat geestelike ervarings en gewaarwordings nie ’n doel in sigself is nie, maar gawes waardeur God vir ons die hoop en die moed gee om in die goeie werk waarmee ons daagliks besig is te volhard, ook al lyk dit asof dit maar ’n druppel in die emmer is, of al lyk dit onwaarskynlik dat God se heerlikheid ooit alles en almal sal vul.

Soos Jesus se verheerliking op die berg, is sulke belewenisse gewoonlik beperk tot oomblikke. Tog is dit kosbare oomblikke wat nie geringgeskat moet word nie. Want dis in sulke oomblikke waarop God in ons oor terug fluister, soos wat jy in die 70’s in Tutu sê oor gefluister het: “Ek is nog in beheer, ek is by jou, kyk ek maak alles nuut, ek wil alles met my liefde en genade verheerlik, en ek wil jou gebruik om aan daardie verheerliking deel te neem.”

Hoewel ons baie meer van ons tyd onder in die vallei spandeer, is sulke oomblikke van onskatbare waarde. Dit kan die wêreld verander.

Ek sluit af met nog ’n moderne voorbeeld van hoe so ’n epifanie dit moontlik gemaak het vir iemand om in skynbare doodloopstrate, iets van God se verheerlikende glas raak te sien en met groot volharding daaraan getrou te bly.

***

In November 1962 ontvang Mandela ’n vyf-jaar tronk vonnis. 12 Julie 1964 word dit ’n lewenslange tronkstraf op Robben Eiland.

Op die nag van 8 Februarie 1965, toe hy maar 240 dae van se lewenslange tronkstraf uitgedien het, verskyn ’n engel aan hom. Die engel sê vir hom: vra vir my enige vraag wat jy wil.” Mandela vra toe vir hom: “wat het Jesus bedoel met die woorde: om die beker te drink wat ek moet drink?”

Die engel antwoord: “Dit is die beker van eensaamheid, van dors, van moedeloosheid, van walging, van nie meer verstaan nie – dis ’n beker so vol soos die oseaan.”

“En,” vra Mandela verder, “nou dat jy aan my verskyn het, sê vir my, sal ek hierdie beker kan drink?”

Toe lig die engel sy hande op in gebed en Mandela sie, vir tien sekondes lank, ’n stormagtige see, en agter die see ’n berg wat tot in die hemel toe opreik. En hy het geweet, soos hy na hierdie beeld kyk, dat dit sy lewe is wat hy sien.

“Dankie,” sê Mandela toe vir die engel, “ek verstaan nie, maar nou weet ek; dankie dat jy gekom het.”

10 sekondes se mistieke belewenis, gevolg deur 25 jaar van nie-weet nie – tien sekondes op die bergpiek, gevolg deur 25 jaar in die diepste vallei. 25 maal 365 dae later, op 8 Februarie 1990, het hy die oseaan tot op die bodem leeggedrink en kon hy sy voet neerlê op die vasteland van Afrika. Toe begin hy die berg uitklim.

As Christene, maar ook as burgers in hierdie demokratiese land, is ons elkeen geroep, om op ons eie manier deel te neem aan God se verheerliking van die wêreld.

Mag ons elkeen, iewers in die lydenstyd wat ons hierdie week ingaan, al is dit net vir tien sekondes, aangegryp word deur ’n visie van God se genesende passie vir die wêreld.

Mag ons iewers 10 sekondes se versekering ontvang dat God inderdaad in beheer is – hoe onwaarskynlik dit ook mag lyk – en dat dinge daarom anders kan wees en sal wees. En mag ons dan die geloof en die hoop en die moed hê om van die bergpiek af te gaan, ons kruis op te tel en die lam van God te volg.

Lukas 1:39-56

23 Desember 2018 – 4de Sondag van Advent
Prediker: Ds. Helgard Pretorius

Die engel Gabriel gaan van Maria af weg en sy begin hardloop. Maria begin hol! Berge toe, sê die evangelie van Lukas vir ons.

Nie dat sy veel van ’n keuse gehad het nie. Dink aan hoe ongemaklik daai gesprek laataand om die kombuistafel moes gewees het?

Sy is ongeveer 13 of 14 jaar oud. ’n Ongetroude tienermeisie wat ’n baba verwag.

In die oë van haar familie en die plaaslike gemeenskap was daar net twee moontlike verklarings vir hoe sy in hierdie situasie kon beland het (dis nou indien dit nie Josef haar verloofde was wat haar swanger gemaak het nie): óf sy het rondgeslaap, óf sy is verkrag.

Beide moontlikhede sou groot skaamte oor haar en haar familie gebring het. Veral wat die eerste moontlikheid betref, sou dit selfs kon lei tot ’n doodsvonnis deur steniging. Maria en haar familie sou deur hulle gemeenskap as godverlate en daarom verwerplik beskou gewees het.

Al het sy ’n boodskap ontvang dat dit die Heilige Gees is wat die baba in haar sou verwek, wie sou tog hierdie storie geglo het?

Al het sy merkwaardige geloof getoon toe sy vir die engel sê: “Ja, laat met my gebeur soos u gesê het – ek is die diensmeisie van die Here” – al dra sy as gevolg van haar geloof nou die hoop van die wêreld in haar binneste, is dit nie haar geloof wat die grootste indruk op die bure sou maak as sy begin om swanger te lyk nie.

Lyk my om geboorte te skenk aan die seun van God is ‘complicated’. Wanneer God se Woord vlees word – ook in ons lewens – gebeur dit nie sommer sonder weerstand nie. Vanuit ’n menslike perspektief word dit as skandalig beskou.

Die skadu van Jesus se kruis het van die begin af reeds op Maria gerus.

Daarom moet ons daarteen waak om Maria se storie te romantiseer of om die growwe hoekies daarvan glad te skuur. As ons dit doen, mis ons die grootste geheimenis van Kersfees: Dat God juis húlle kies wat die wêreld as godverlate, aanstootlik, onwelvoeglik beskou om sy reddende wil te laat geskied.

Maar as ons bereid is om die morsige details van Maria se storie te erken, word die geheimenis van die gebeure so veel groter.

Want ons ontdek dat God juis na ons toe kom deur húlle wie die wêreld gering ag kan ons selfs begin glo dat dieselfde van ons kan waar wees – dat God ook in die morsige details van my en jou lewe kan en wil vlees word.

Dis hiermee in gedagte dat vanoggend se teksgedeelte vir ons van groot waarde kan wees. In hierdie ontmoeting tussen Maria en Elisabet word ons ingelaat op die geheim van hóé God ook in ons lewens kan en wil tuiskom.

***

Op hierdie vierde Sondag van Advent vier ons in besonder die gawe van liefde. Soos ons vroeër bely het: God is liefde. Dus, wanneer God besluit om as ’n kwesbare kindjie gebore te word, kies God om deur menslike liefdesbande veilig in die wêreld ingelyf te word.

Let op: die Allerhoogste gebruik nie politiese mag om ’n plek in die wêreld te vestig nie; die Allerhoogste gebruik nie militêre mag of geweld om ’n veilige landing te maak nie; die Allerhoogste gebruik nie eers godsdiens om aan die wêreld teenwoordig te wees nie.

Die Allerhoogste, die Almagtige se krag is liefde – kwesbare, menslike, liefde.

Daarom, nadat die engel Gabriel vir Maria gesê het dat die krag van die Allerhoogste haar sal oorskadu en dat sy swanger sal word met die seun van God, is dit wat volg net so belangrik:

“Kyk,” sê die engel vir Maria, “Elisabet, ’n familielid van jou, is ook swanger en sy verwag ’n seun ten spyte van haar hoë ouderdom. Alhoewel sy vroeër as onvrugbaar beskou is, is sy reeds ses maande swanger, want vir God is niks onmoontlik nie.”

God het geweet wat dit van Maria sou vra om hierdie roeping vir haar lewe te aanvaar – en op ’n merkwaardige manier, deur menslike liefdesbande, bly God haar by en voorsien God vir haar.

Want wat Maria die meeste van alles nodig gehad het, was ’n plek van veiligheid en versorging. Sy het ’n metgesel nodig gehad wat haar dilemma kon verstaan en haar deur haar oomblikke van twyfel kon vergesel.

En oomblikke van twyfel sou daar beslis gewees het. Dink aan die duisende vrae wat agter Maria se JA-woord aan God verskuil was: Gaan Josef nog by my bly as hy uitvind ek is swanger? Sal my ouers nog lief wees vir my? Wie gaan my bystaan wanneer ek moet geboorte skenk? Wie is ek om die seun van God groot te maak? Is ek nie dalk besig om van my kop af te raak nie? Wat as daai engel net ’n droom was?

Dis die vrae wat waarskynlik deur Maria se kop gewarrel het terwyl sy na die berge toe gevlug het. En dan kom sy by die huis van Sagaria aan, by Elisabet. Gevul met God se Gees, is Elisabet se eerste woorde aan hierdie verskrikte en verwarde kind ’n seëning wat haar waarskynlik haar lewe lank sou bybly:

“Geseënd is jy onder die vroue.
Geseënd is die kind aan wie jy geboorte sal gee.
Wie is ek dat die moeder van my Here na my toe kom?
Kyk, net toe jy inkom en ek jou stem hoor,
het die kindjie in my van blydskap gespring.
En geseënd is sy wat geglo het dat die Here se beloftes aan haar vervul sal word.”

Maria het iemand nodig gehad wat, ten spyte van wat mense van haar dink en sê, die diepste waarheid oor haar kon bevestig: dat sy ’n geliefde kind van God is, iemand deur wie God ’n tuiste in die wêreld wil maak.

Daarom gee God vir haar Elisabet – iemand wat ook met ’n weird Heilige-Gees-baba swanger is. Skielik is Maria nie meer so eensaam en geïsoleerd nie. Sy het ’n metgesel, ’n vertroueling wat die pad saam met haar kan loop, ’n vriend wat haar kan ondersteun en versorg.

Elisabet kyk verby Maria se skaamte en sien die goeie wat God besig is om in haar te verwek – sy sien dit en bevestig dit, sy vier dit en koester dit.

In die lig van hierdie onvoorwaardelike liefde en aanvaarding wat ontdek Maria haar stem. Maria beantwoord Elisabet se seëning deur ’n loflied, die Magnificat, te sing.

Dit is ’n lied wat menslike tirannie prontuit ondermyn en daarom tot vandag toe nog maghebbers se broekspype laat bewe.

“My siel loof die Here,
my gees jubel oor God my Verlosser,
want Hy het die nederigheid van sy diensmeisie raakgesien.
Kyk, van nou af sal alle geslagte my geseënd noem,
want die Almagtige het groot dinge vir my gedoen –
ja, heilig is sy Naam.
Hy bewys ontferming van geslag tot geslag aan hulle wat vir Hom ontsag het.
Kragtige dade het Hy met sy arm verrig.
Hy het die denke verwar van diegene wat te veel van hulleself dink,
Magtiges het Hy van hulle trone afgeruk,
en geringes het Hy verhoog.
Hongeres het Hy met goeie gawes versadig
en rykes het Hy met leë hande weggestuur.
Sy dienskneg Israel het Hy bygestaan
deur sy ontferming in gedagte te hou
Soos Hy dit aan ons voorvaders beloof het,
aan Abraham en sy nageslag vir ewig.”

Dietrich Bonhoeffer, die Duitse teoloog wat vir sy opstand teen Hitler uiteindelik deur die Nazi’s vermoor is, het van hierdie lied gesê:

“It is at once the most passionate, the wildest, one might even say the most revolutionary Advent hymn ever sung.”

Baie is al gesê oor die inhoud van hierdie lied wat ’n God voorstel wat op ’n besondere wyse aan die kant staan van nederiges, hongeres en verontregtes – eerder as waar ons gewoonlik vir God soek: by hulle wat aansienlik, sterk en invloedryk is.

Wat ek egter vanoggend wil beklemtoon is die noodsaaklike rol wat Elisabet se vriendskap en liefde gespeel het om hierdie loflied moontlik te maak.

***

Ons moet nie die waarde van sulke metgeselle of vriende onderskat nie.

Dink aan die #MeToo beweging die afgelope jaar.

Hoeveel vroue leef – vir jare, geïsoleerd en alleen, in stilswye – met die wonde van seksuele teistering of molestering… dikwels omdat hulle nie ’n vertroueling het met wie hulle hul trauma kan deel nie.

Soos Maria het hulle iemand nodig wat hulle in hul vertroue kan neem, iemand wat vir hulle kan sê: “Jy is nie alleen nie.” “Ek weet waardeer jy gaan.” “Dit is nie jou skuld nie.” “Jy is nie mal nie, dit het so gebeur soos jy dit onthou het.”

Soos een vrou na ’n ander die moed bymekaargeskraap het om hulle storie te deel, het ander skielik nie meer so geïsoleerd gevoel nie, het hulle ook die moed gekry om hulle ervaring te deel. So kon misdadigers wat vir jare lank skotvry geloop het uiteindelik tot die reg gebring word.

Net soos wat vrouens met die #MeToo beweging dikwels ’n metgesel en vertroueling nodig gehad het om aan hulle verborge waarheid geboorte te skenk, het Maria so ’n persoon nodig gehad sodat sy kon geboorte skenk aan die Woord van God wat agter haar skaamte en skande verborge was.

***

Dit laat ’n mens wonder oor die rol van die kerk? Is dit nie dalk die beste  posbeskrywing wat ons vir die kerk kan gee nie?

Dat die kerk ’n plek is waarheen mense kan gaan wanneer hulle nie meer seker is of hulle vervloek of geseën is nie… ’n Plek waar ons kan gaan wanneer ons nie meer weet of ons godverlate is en of ons geliefdes van God is nie?

Maar hoeveel keer is die kerk nie éérder die plek waarvan Maria moes vlug as die plek waarheen sy kon vlug nie. So dikwels is die kerk die eerste plek waar ons mekaar se skaamte raaksien en uitwys eerder as die dieper waarheid dat ons God se kinders is. So dikwels is die kerk die laaste plek waar weerlose mense veilig genoeg sal voel om hulle verborge waarheid te vertel en hulle rewolusionêre loflied te sing.

Maar verbeel jou ’n kerk wat bekendstaan as ’n veilige hawe waarheen mense in hulle weerloosheid kan gaan om geseën te word en weer herinner te word: dat hulle God se beelddraers is – ongeag van hoe hulle voel of wat mense van hulle dink – dat hulle die plek in die wêreld is waar God kan en wil gebeur.

Kan ons dalk so ’n plek in die wêreld wees?

As dit is waartoe ons streef, kan ons baie leer uit hierdie ontmoeting tussen Maria en Elisabet. Wat ons vanoggend in hierdie teks teëkom is eintlik die wêreld se eerste Christelike erediens.

Twee persone kom in die naam van Christus byeen. Jesus, verborge, is ook teenwoordig. Hulle deel met mekaar die Vredesgroet. Johannes die fetus doen die eerste liturgiese dans in die geskiedenis van die Christendom. Elisabet, getroude, sosiaal gevestigde vrou spreek ’n seën uit oor Maria, ’n ongetroude, sosiaal kwesbare persoon. Daarna word God met ’n loflied geloof en ’n boodskap van hoop word aan die verontregtes van die wêreld verkondig.

Die erediens eindig met Elisabet wat haar gawes en haar voorregte met Maria deel, Elisabet bied vir haar skuiling en ’n heenkome en vriendskap. Vir drie maande het Maria daar tuisgegaan voordat sy weer na haar huis toe teruggekeer het, gereed en goed voorberei om geboorte te skenk aan die Woord van God.

Gebeur hierdie wonderwerk nie elke Sondag hier nie?

***

Die wonder van Kersfees is dat ons elkeen geroep word om geboorte te skenk aan God se Woord in die wêreld, dat ons elkeen ’n Magnificat, ’n rewolusionêre loflied tot eer van God in ons dra…

Deel van hierdie wonder is dat God ons ook vir mekaar gee sodat ons vir mekaar die skuiling kan wees waar ons ons stem kan ontdek en ons lied kan sing.

Mag jy in hierdie dae opnuut ontdek dat God vir jou ’n Elisabet gee – iemand wat die dieper waarheid oor jou kan raaksien en bevestig en vir jou skuiling kan bied.

En mag jy dan Maria se openheid en vertroue hê om daardie gawe te ontvang.

Maar mag jy ook in hierdie dae ontdek hoe God vir jou ’n Maria gee – iemand wat jou onvoorwaardelike aanvaarding en rykste seënbede nodig het.

En mag jy dan met Elisabet se oorgawe en barmhartigheid liefhê.

A Blessing Called Sanctuary – Jan Richardson 

You hardly knew
how hungry you were
to be gathered in,
to receive the welcome
that invited you to enter
entirely—
nothing of you
found foreign or strange,
nothing of your life
that you were asked
to leave behind
or to carry in silence
or in shame.

Tentative steps
became settling in,
leaning into the blessing
that enfolded you,
taking your place
in the circle
that stunned you
with its unimagined grace.

You began to breathe again,
to move without fear,
to speak with abandon
the words you carried
in your bones,
that echoed in your being.
You learned to sing.

But the deal with this blessing
is that it will not leave you alone,
will not let you linger
in safety,
in stasis.
The time will come
when this blessing
will ask you to leave,
not because it has tired of you
but because it desires for you
to become the sanctuary
that you have found--
to speak your word
into the world,
to tell what you have heard
with your own ears,
seen with your own eyes,
known in your own heart:
that you are beloved,
precious child of God,
beautiful to behold,
and you are welcome
and more than welcome
here.
Creative Commons Licence

Kopiereg: Hierdie werk deur Helgard Pretorius word gelisensieer onder ‘n “Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivs 2.5 South Africa License”.

Rut 3:1-5; 4:13-22

18 November 2018
Prediker: Ds. Helgard Pretorius

So kom die tyd wat ons met Rut en Naomi en Boas spandeer het tot ’n einde. Maar dis natuurlik nie die einde nie – dis ’n nuwe begin.

Wat in ’n stadium na ’n onoorkombare krisis vir Naomi gelyk het word deur Rut se getrouheid en Boas se goedgunstigheid ’n nuwe begin.

Dis ’n nuwe begin vir Rut wat deur haar huwelik met Boas haarself in Israel kan vestig. Dis ’n nuwe begin vir Naomi wie deur die geboorte van haar kleinseun Obed óók’n losser ontvang – iemand wat haar familiegrond kan erf en in haar oudag vir haar kan sorg.

Die manier waarop die verhaal tot ’n einde kom, wil egter vir ons sê dat die geboorte van hierdie kindjie, Obed, nie net vir Naomi en Ruten Boas ’n nuwe begin is nie – dit is ook ’n nuwe begin vir Israel.

“Obed was die voorvader van Dawid.” So eindig die verhaal. En dan, net om seker te maak dat mens dit nie gemis het nie, asof die verteller wil seker maak dat ons snap wat hy of sy vir ons wil sê, word hierdie einde opgevolg deur die geslagsregister van Peres tot by Dawid. “…Boas was die vader van Obed, Obed van Isai, en Isai was die vader van Dawid.”

Hoekom hierdie dubbele verwysing, aan die einde van die verhaal na koning Dawid?

***

Die rede het waarskynlik te make met die volgende. Kenners glo dat die boek Rut, hoewel die storie self in die tyd van die Rigters afspeel, heelwat later geskryf is: in die tydperk kort nadat die Israeliete vanuit ballingskap in Babilonië na Israel kon terugkeer.

In 587 v.C. is Jerusalem deur die Babiloniërs verwoes en die Israeliete se elite na Babilon weggevoer. Omtrent 50 jaar later, nadat die die Perse weer vir die Babiloniërs verslaan het, is ’n edik uitgereik (Sires) wat die Israeliete toegelaat het om terug te keer na die beloofde land; om weer te begin om Jerusalem se stadsmure te bou. Hulle is ’n mandaat gegee om die tempel weer op te rig en, bowenal, om die wet van God weer in die land in te stel.

Hierdie tyd van herbou was die tyd van Esra en Nehemia, priesters wat die volk se geloofslewe weer op die regte spoor wou stel, politiese leiers wat weer die wet van God sentraal wou stel.

Hoe kan ons suiwer wees voor God? Hoe kan ons getrou bly aan die HERE en aan God se wil? Met die terugkeer uit Ballingskap was dit ’n knellende vraag. Israel moet suiwer bly om te oorleef; maar hoe?

Een van die sake wat vir Esra en Nehemia baie gryshare gegee het, was die feit dat daar in die tyd wat hulle in ballingskap was, ondertrouery plaasgevind het tussen die Israeliete wat in die land agtergebly het en, onder andere, die Moabiete.

Esra het gevoel dat troue liefde aan God bo alle ander verbintenisse gestel moes word – dit was immers Israel se ontrou wat hulle in ballingskap laat beland het. In Esra 10:2-3 lees ons dus:

“Ons het ons gelofte aan God gebreek deur met heidense vroue te trou, maar ten spyte hiervan is daar hoopvir Israel: Laat ons dus ’n verbond met ons God sluit om al hierdie vrouens en hulle kinders te verwerp.”

So is daar besluit – nie net dat alle ondertrouery met heidense vroue verbied word nie – maar óók dat alle bestaande gemengde huwelike summier beëindig moet word.

As ons die verhaal van Rut in die lig van hierdie konteks van die skei en verwaarlosing van vroue en kinders lees, word dit protes-literatuur wat ernstige kritiek lewer teen ’n verskriklike onreg wat teen mense van Moabitiese afkoms – en hulle families, hulle kinders – gepleeg was.

Deur te beklemtoon dat koning Dawid die nasaat van ’n gemengde huwelik tussen ’n Israeliet en ’n Moabiet is, word ’n ernstige waarskuwing gerig aan almal wat durf om sulke huwelike op te breek en te verban: Is ons nie só dalk juis besig om onsself uit God se reddingsplan uit te sluit nie? As God eenkeer deur die getrouheid van Rut, die Moabiet, sy reddende wil vir Israel tot vervulling kon bring, wat sê dat God dit nie dalk weer wil doen nie?

Op hierdie punt is dit vir ons wat onsself Christene noem dalk belangrik om te onthou dat Matteus sy evangelie nie eindig nie, maar begin met ’n geslagsregister en dat hy moeite doen om aan te toon dat Jesus ook ’n nasaat is van Rut, die Moabiet.

Wat as heiligheid niks te doen het met etnisiteit en ras nie, maar met God se verbondstrou aan mense – alle mense? Wat as die heiligheid van ’n mens nie afhang van hulle bloedlyn nie, maar van hulle beskikbaarheid om God se troue liefde na te boots?

Wat as die hoogste vorm van daardie troue liefde juis liefde is vir die vreemdeling – hulle wat nie die vermoë het om ons liefde aan ons terug te besorg nie? En wat as die uitstaande voorbeeld en die instrument van God se verbondstrou juis só ’n vreemdeling is – ’n vlugteling? of ’n politiese krimineel wat buite die stadsmure gelos word om aan ’n kruis te hang?

In ons tyd, wanneer daar wêreldwyd, maar ook in ons eie land, al hoe meer ’n wending is tot die beskerming van my eie – mý mense, mý taal, mý volk – ten koste van ‘die ander’, is dít ’n belangrike boodskap om te hoor en sonder ophou te verkondig.

***

In die korte is dit die eenvoudige boodskap van Rut.

En tog… iets bly by my spook.

Hoe kan dit wees dat so veel van die mense wat vandag figuurlike en letterlike mure bou om vlugtelinge en ander ongewenstes te verstoot, beweer dat hulle in hierdie tradisie van Rut en Jesus staan?

Hoe kon Esra en Nehemia beweer dat hulle in ’n tradisiestaan wat sorg vir die weduwee, die weeskind en die vreemdeling – terwyl hulle toegelaat het dat talle vrouens en kinders uit hulle gesinne en ondersteuningsnetwerke verstoot was?

Vanwaar hierdie dubbelsinnigheid? Vanwaar hierdie haat vir die vreemdeling, vir hulle wat ‘anders’ is?

***

Iemand wat oor die jare diep hieroor nagedink het, is die Franse filosoof en sielkundige Julia Kristeva. Deur haar navorsing, maar ook jare se kliniese ervaring het sy ’n boek geskryf met die titel Strangers to Ourselves.

Kristeva maak die argument dat die hierdie dryf om die vreemde en die vreemdeling te vrees en te haat diep in ons psige gesetel is.

Xenofobie is volgens haar niks meer is as ’n onbewuste meganisme waardeer ons die vreemde binne-in onsself eksternaliseer, projekteer op ’n vreemdeling ‘daar buite’?

So probeer ons, sê Kristeva, ontken dat ons eintlik van onsself vervreemd voel. Deur die vreemdeling te verstoot dink ons dat ons ontslae geraak het van die ervaring van vervreemding binne ons – van die vrees en die angs en die verwarring en die wanhoop wat in ons binneste opstoot – maar eintlik bluf ons onsself.

Die vervreemding, die vrees en die angs, word nie verdryf nie – uiteindelik bly ons vreemdelinge vir onsself en die vreemdeling bly verstoot.

Ek was hierdie week bydie winkels. Terwyl ek op die roltrap gestaan het, draai ’n man (waarskynlik afgetree) skielik om na my toe en bars uit: “This world is nuts. It’s insane.You know, I am so glad that I am not your age. This world is becoming crazy.”

Ek glimlag en sê: “But I am glad to be my age.”

“This place is going to hell!” sê hy toe. “The world is going to hell! I am so glad that I am notyour age.”

Ons voel vervreemd van onsself, ons voel soos vreemdelingein ons eie land, ons is bang, oorweldig deur angs, gevul met wanhoop. En dan, inplaas daarvan dat ons ons vervreemding erken, projekteer ons dit op dieander.

Eintlik wou die man op die roltrap sê: “I feel like I’m going crazy. I am in hell. I am confused, afraid and in despair… I fear formyself, but most of all I fear for my grandchildren, they are about your age.”

Maar dit is te moeilik om te erken; veel makliker om dit te eksternaliseer: This place is going to hell; I am so glad that I am not you!”

Ons is self verwond, maar kan dit nie erken nie. So gebeur dit dat die ongeneesde wonde in onsself maak dat ons ander verwond. Ek het ’ndik vel, maar stel jou voor ek was ’n jongmens – soos vele in ons land – watself verward en angstig voel – wat self voor die afgrond van wanhoop staan enwonder of die lewe die moeite werd is – hoe kan daardie verwonde uitbarstingnie verwond het nie?

Dalk was dit ook Esra en Nehemia se belewenis nadat hulle getraumatiseer, na jare in ballingskap teruggekeer het Jerusalem toe… Dalk het hulle ook daar aangekom; soos vreemdelinge in hulle eie land gevoel. Dalk help dit om hulle wrede optrede teenoor die vrouens en kinders van Moabitieseherkoms te verklaar?

Na die ontmoeting op die roltrap het ek gedink dat ek die ouman en sy vrou eintlik moes uitnooi vir ’n koppie koffie – ’n geleentheid gee om werklik te sê wat hulle voel. Al wat ek in die oomblik kon doen, was om teglimlag en sê: “we have to live in hope.”

Maar hoe beweeg ’n mens van vrees en angs na hoop?

***

Hiervoor is daar nie ’n eenvoudige antwoord nie, maar ek dink die storie van Rut waarmee ons die afgelope paar weke gewandel het help ons deur vir ons een of twee rigtingwysers te gee. Ek noem drie sulke merkers wat ons by die koffie en tee verder kan bespreek.

  1. Uitruil van stories

Die skrywer van Rut se teengif teen xenofobie was om die storie van een Moabiet met empatie te vertel.

Dalk kan dit ook in ons land ’n teengif wees teen die al hoe gevaarliker polarisasie wat ons sien – om eenvoudig na mekaar se stories oor die skeidslyne heen te luister en die vrymoedigheid te neem om ons stories met ander te deel.

Dit is moeilik om van iemand anders ’n sondebok vir ons eie vrees te maak as ons hulle storie gehoor het, wanneer hulle nie net ’n draer van ons vrees is nie, maar mense met ’n verhaal.

2. Daarvoor moet ons egter eers tot verhaal kan kom oor die vreemde in onsself. Leer om die vreemde in onsself te omhels.

Hier is Naomi, met haar klaaglied in hoofstuk een vir ons ’n voorbeeld.

Vertel jou storie so onbevange en eerlik as moontlik. Erken jou vrees, jou angs, jou wanhoop, jou onsekerheid, jou hulpeloosheid. Nie altyd maklik nie. Maar as ons ruimtes kan vind en virmekaar die ruimtes kan gun waarin ons wel tot verhaal kan kom oor ons eie vervreemding, kan dit die begin van genesing beteken.

3. Wanneer ons bereid is om ons vrees eerlik teenoor ander te erken, bied dit vir hulle die geleentheid om met ’n belofte teantwoord.

Dalk lê ons nuwe begin, soos die van Boas en Naomi en Israel, in die hande van hulle wat vir ons na die grootste bedreiging lyk.  

Daarvoor het ons egter ’n ander taal, ’n ander tiepe gesprek nodig – nie die sterk, polariserende taal wat ons publieke diskoers oorheers nie, maar die kwesbare taal van belofte.

Hier dink ek weer aan Rut se belofte aan Naomi in reaksie op haar klag. Luister na Stef Bos se lied van Ruth.


Ek is ’n vreemde hier
Ek het my land gelos
Ek het jou pad gekruis
Ek het jou spoor gevolg

Jy het gesê gaan terug
Moe nie op my vertrou
Maar jy’s ’n deel van my
Wat doen ek sonder jou

En ek weet die toekoms is onseker
En die donker is digby
En ek weet ons wag ’n lang reis
Reg deur die woestyn

Maar jou land is my land
Jou volk is my volk
Jou taal is my taal
Jouw God is my God

Jou droom is my droom
Jou pad is my pad
Jou toekoms my toekoms
Jou hart in my hart

Ek weet jou volk is bang
Voor ons wat anders is
Maar ek sal brugge bou
Daar waar die afgrond is

En ek sal terugverlang
Wanneer die wind sal waai
Wat uit die Suide kom
Van my geboorte grond

Maar ek sal sterk wees
En ek sal oorleef
Want ek wil naas jou staan
Al sal dit moeilyk wees

Maar jou land is my land
Jou volk is my volk
Jou taal is my taal
Jouw God is my God

Jou droom is my droom
Jou pad is my pad
Jou toekoms my toekoms
Jou hart is my hart

My deel is jou deel
My brood is jou brood
Jou lewe is my lewe
Jou dood is my dood

En wanneer die donker kom
En jou mense my ontwyk
Sal ek my liefde gee
Totdat die haat verdwyn

Want jou huis is my huis
Jou angs is my angs
Jou stilte my stilte
Jou land is my land
Creative Commons Licence

Kopiereg: Hierdie werk deur Helgard Pretorius word gelisensieer onder ‘n “Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivs 2.5 South Africa License”.