Johannes 2:13-22

11 Maart 2012 : Pinelands 3e Sondag in Lydenstyd
Prediker: Dr Tiana Bosman
LiturgieBulletin

Kliek hier om Johannes 2:13-22 te lees

Paasfees – die jaarlikse fees waartydens alle Jode opgetrek het na Jerusalem om God te aanbid. Een van die voorskrifte was dat die Jode diereoffers aan God moes bring waardeur hulle dan vergifnis vir hulle sondes ontvang. Die bekendste offer tydens die paasfees was die lammers, waarvan daar na raming 200 000 per jaar geoffer is. Beeste kon ook geoffer word en so ook duiwe. Die arm Jode mag 2 duiwe geoffer het ipv ‘n lam. Duiwe was ook die algemene offer wat deur onrein vroue en melaatses gebring is sodat hulle gereinig kon word.

Die probleem met die offerdiere was dat mense van heinde en verre te voet of op donkies gereis het vir die groot samekoms in Jerusalem. Die reis was dikwels te ver om diere saam te karwei met die oog op die offers, en die gevaar het verder bestaan dat die diere siektes of beserings langs die pad sou opdoen, met die gevolg dat hulle nie meer aan die streng voorskrifte vir die offers sou voldoen nie. Om die reisigers in hulle penarie te ondersteun het die priesterhoofde en die Sadduseërs toe ‘n stelsel ontwerp waarvolgens Jode met hul aankoms by die tempel voorafgekeurde diere kon aankoop op die tempelplein ten einde dan as offerdiere te gebruik. Met verloop van tyd het die priesterhoofde en die Sadduseërs se syferbreine egter ingeskop en hulle het besef dat die verkoop van offerdiere ‘n manier kon word om munt te slaan uit die situasie. Die moeë reisigers kom leëhand en daarom verleë by die tempel aan, en moet noodgedwonge bereid wees om enige prys te betaal vir die diere voorhande. Hulle mag immers nie leëhand by die tempel ingaan nie.

Om alles te kroon moes alle mans ouer as 20 ook nog tempelbelasting betaal. Die geldwisselaars het gesorg dat hierdie belasting met die “regte” geld betaal word. Vanweë hulle ver plekke van herkoms het vele Jode net Griekse en Romeinse munte gehad. Aangesien die keiser se kop op hierdie munte verskyn het het mense geglo dat die keiser so tot godheid verhef word, maar daar mag tog net een God wees, naamlik die God van die Jode. Hierdie munte moes dus ingeruil word vir Joodse muntstukke. Die geldwisselaars het hierna omgesien, natuurlik teen baie hoë kommissie, en die World Trade Centre is tot op die trappies van die tempel gebring. Die godsdientige fees wat die aanbidding van God ten doel gehad het en daarmee saam die bring van offers as teken van berou en versoening van mense se sondes, het ‘n besigheidsheids“hub” geword wat uit was op winsbejag – gedryf deur die skrifgeleerdes en die Sadduseërs van alle mense. Mense, wat uitsluitlik gekom het om God te aanbid en hulle verhouding met Hom te herstel, is UITGEBUIT.

Wat amper nog dieper lê as die uitbuiting, is die uitsluiting. Die tempelterrein het uit verskeie areas bestaan. In die middel was die tempel self – die gebou met die heiligdom, slegs beskore vir toegang deur die gesonde Joodse mans. Afhangend van plek en status binne die samelewing en die godsdienstige tradisie kon die manne dan in die tempel self of in die “voorportaal” of dieper gaan. Slegs die priesters kon die binneste heiligdom betree. Rondom die tempel was die tempelplein. Ook ten volle deel van die tempelarea, maar darem nog nie heeltemal “heilige grond” nie. Dit is die gebied waar vroue, heidene (wat tot bekering gekom het), en siekes en melaatses toegelaat is. Dit is dan nou ook die gebied waar die handelaars en die geldwisselaars hulle tafels opgeslaan het. Die vroue, die siekes en die heidene moes voor en tydens die paasfees skoert; hulle moes plek maak vir offerdiere en kasregisters. Mense is dus nie net uitgebuit nie. Ander wat, soos ons in die evangelies lees, baie na aan die hart van die Here gelê het – die verstotenes en die siekes en die vreemdelinge – is met die groot jaarlikse godsdienstige fees UITGESLUIT.

Ek het probeer dink aan twee hedendaagse voorbeelde, een in ‘n kerkgebou en een daar buite, waar ons steeds mense uitbuit en uitsluit. Ek sou ook voorbeelde binne ons eie gemeente kon noem, maar dis altyd gemakliker om so bietjie weg van mens se eie lyf ‘n gepaste voorbeeld te vind net om ons gedagtes te stimleer en ons harte te ontroer. En dalk, hopelik, ‘n bietjie woede te laat ontvlam. Sodat elkeen deur die loop van die week die preek self kan gaan klaarskryf met voorbeelde nader aan ons eie lyf. En of ons aandeel daaraan te bely en ons eie tafels te reining of, in navolging van Jesus, die tafels wat uit is op winsbejag in stede van liefdesdiens en naastediens om te keer en die handelaars te verwilder.

1) Ek weet van ‘n (NG) gemeente waar ouers moet betaal om hul kinders elke jaar vir kinderkerk en katkisasie te registreer. Vanaf die ouderdom van 3 betaal ouers vir elke kind R 80 per jaar. Goeie vriende van ons was daar lidmate (lw “was”). Beide die man en sy vrou was lank werkloos. Drie kinders, toe nog almal onder die ouderdom van 5 jaar oud. En vir die twee meisies moes hulle toe skielik R 160 aan die begin van die jaar betaal – hoekom? Sodat die kinders kinderkerk toe mag gaan! Party mense sal seker sê dis net reg – niks in die lewe is verniet nie … so ook nie die Blye Boodskap nie? As mens eers vir kinders moet betaal, selfs al ís dit net R 80 per jaar, om aan kinderkerk en kategese te mag behoort, wat het die kerk dan anders geword as ‘n plek waar handel gedryf word – met die Evangelie van alle dinge! ‘n Plek waar mense uitgebuit word vir die voorreg om die Goeie Nuus te mag hoor. Ek het met die een predikant gaan praat en toegegee, daar is ruimte vir “versagtende omstandighede” – ouers mag met die ds. gaan praat indien hulle nie die registrasiefooie vir hul kinders kan bybring nie, en dan sal die ds. met die persoon in beheer van registrasie gaan praat en diskreet verduidelik dat hierdie gesin se kinders sonder ‘n fooi mag registreer. Toe ek hierdie “Blye Boodskap” aan my vriendin gaan oordra het sy net haar kop geskud. Want sy ken mense – Christene. En sy en haar man vrees vir die reaksie en die aandag wat hulle finansiële verknorsing sal trek, hulle is bang dat mede-Christene na hulle, wat eens hoog op die salariskerf geleef het, sal kyk asof hulle intussen melaats gewod het. Hulle is bang dat die nuus van hulle probleme sal veroorsaak dat hulle uitgesluit word uit die geloofsgemeenskap. Nie fisies nie, maar op ander vlakke. Ons weet mos hoe Christene hulle wenkbroue kan lig. Intussen gaan dit weer goed met ons vriende en hulle werke en finansies is uitgesorteer, maar hulle het die NG kerk verlaat en aangesluit by ‘n ander kerk waar hulle meer welkom voel. Nie net oor hulle hul kinders teen R 80 per jaar by die NG kerk moes registreer nie, ongelukkig nie net daaroor nie.

2) Ek en JP kry gister namiddag ‘n oproep van mense wat baie ongemaklik vir ons vertel dat hulle geen kos in hulle kas of yskas het nie. Niks nie. Vroeër die week was daar ‘n oproep vanaf dieselfde mense: “Hulle het nie meer krag nie.” Die man werk vir iemand wat, as ons die statistieke van SA burgers ernstig opneem, hom waarskynlik self ‘n Christen noem, maar hy kry nou al vir hoe lank nie ‘n salaris nie. Eintlik vandat hy die jobbie aanvaar het. Hy hou aan werk vir die persoon want daar is geen ander werk nie, en in die vaë hoop dat sy werkgewer dalk iewers eendag met ander oë sy werknemer sal raaksien vir die méns wat hy is, en hom sy regmatige deel sal betaal. Intussen word hy uitgebuit – skaamteloos – en in die proses word hy ook uitgesluit van basiese menseregte waarvoor hy immers hard gewerk het. Sy vrou werk ook, maar haar salaris is nie naastenby genoeg om die ligte brandend en die pot aan die kook te hou nie. En elke keer wanneer ons ‘n gesprek met hulle begin, begin dit so: “Die Here is vir ons goed…” Die Here ís vir hulle goed. Net jammer dat ander mense, Christene, hulle dikwels van die goedheid van die Here beroof.

Hierteen het die Here dit in Johannes 2. Nie primêr teen die feit dat daar handel gedryf word by die tempel nie. Maar teen die feit dat mense in die proses uitgebuit en uitgesluit word. En ook nie deur wie nie? Deur die priesterhoofde en die Sadduseërs – die reeds ryk godsdienstige leiers van die tyd. Daarom word Jesus woedend. En Hy vleg ‘n sweep van toutjies wat waarskynlik gebruik is om die diere mee vas te bind en Hy verdryf almal uit die tempel, mens sowel as dier. Die woord wat hier vertaal word met “uitjaag” is ‘n baie sterk Griekse woord (eksebalen) , dis ‘n kras uitdrukking wat gewoonlik gebruik is wanneer Jesus demone uitgedryf het. Die OAV se “uitdryf” pas hier beter as die NAV se “uitjaag”. Jesus het verder ook die tafels van die geldwisselaars omgekeer. “Vat hierdie goed hier weg! Moenie die huis van my Vader ‘n besigheidsplek maak nie!” Volgens die ander evangelies se vertelling beskuldig Jesus die mense daarvan dat hulle die Vader se huis ‘n rowernes maak, dit terwyl sy huis bedoel is om ‘n huis van gebed te wees vir al die nasies, haal Hy dan Jes 56:7 aan (Mark 11:17). ‘n Huis van gebed vir al die nasies, vir alle mense, maar met die grootste fees word almal behalwe die elite groepie van gesonde Joodse mans uitgesluit. Baie mense het tydens die Bybelstudies die week opgemerk dat dit darem die enigste plek in die NT is waar Jesus kwaad word. Dit is nie heeltemal waar nie. In Markus 3:5 word Hy kwaad oor die Fariseërs nie wil hê dat Hy iemand op die Sabbat genees nie; in Lukas 13:32 verwys Hy in woede na Herodes as ‘n “jakkals”; en wat van al sy weë-uitsprake teenoor die skrifgeleerdes en die fariseërs: “ellende wag vir julle…!” Jesus het dikwels kwaad geword. As mense te nagekom word,as mense uitgebuit en uitgesluit word, dan word Jesus KWAAD! Een van die geleerdes sê dat ons sal moet afsien van ons “gentle-Jesus-meek-and-mild” gedagtes. Jesus is net soveel beelddraer van God hier in die tempel waar Hy tafels omgooi en mense en diere met ‘n sweep verwilder as wanneer Hy hang aan die kruis op Golgota.

Gepraat van Golgota. Toe Jesus hierdie dinge doen in die tempel spreek die Jode Hom aan en vereis hulle ‘n wonderteken wat aan hulle kan bewys dat Jesus inderdaad die gesag het om die tafels om te gooi en die mense en diere te verjaag en so in die weg te staan van die Jode se bring van offers. En in plaas van ‘n wonderteken, gee Jesus dan net ‘n teken. Een wat hulle, natuurlik, nie verstaan nie.
“Breek hierdie tempel af en in drie dae sal Ek hom oprig.”
“Ses en veertig jaar lank is daar aan hierdie tempel gebou, en u (letterlik “jy”) sal hom in drie dae oprig?”
“Met ‘hierdie tempel’ het Hy egter sy liggaam bedoel.” Nie eens sy dissipels sou dit verstaan tot na sy opstanding nie.

Die tempel in Jerusalem, daar waar Jesus die mense en diere uitgedryf het, was al twee keer in die verlede verwoes. Hierdie was die derde tempel. Hy was op daardie stadium steeds in die bouproses. Enkele jare nadat die tempel klaar gebou is sou dit finaal afgebreek word. Die implikasies van Jesus se teken is aangrypend. Met hierdie teken kom sê Jesus dat die tempel voortaan nie meer die fisiese plek of gebou van samekoms en aanbidding en die bring van sondeoffers sal wees nie. Van nou af kan die Jode, asook almal anders wat ingesluit word in sy groep – naamlik die vroue en die siekes en die heidene – maar hulle paaslammetjies laat staan. Handelaars en geldwisselaars sal oorbodig wees. Want Jesus het Homself gegee as die Laaste Paaslam. Vlekkeloos, sonder enige gebrek. Gratis – sodat ook die sonder geld en aansien en status deel kan hê aan die Finale Offer wat geslag is vir almal se alle sondes. Die tyd van offers bring vir ons sondes is verby. Ons kan nou net maar in dankbaarheid die Grootste Offer aanvaar.

Hierdie Offer is nie net vir ons geslag nie, Hy het ook vir ons opgestaan. Die tempelgebou is tot niet, dit bestaan nie meer nie. Ook hierdie kerkgebou is nie meer die tempel nie – dis maar net ‘n gebou wat dit vir ons prakties moontlik maak om saam die Here te aanbid en uit sy Woord te kom leer. Die opgestane liggaam van die Here is die nuwe tempel. En met sy hemelvaart het Hy sy Gees in ons gegiet. “Weet julle dan nie dat julle die tempel van God is en dat die Gees van God in julle woon nie? … Die tempel van God is heilig, en die tempel is julle” (1 Kor 3:16-17).

Waar ookal ons gaan dra ons die nuwe tempel van die Here met ons saam – daar waar ons woon, leef en werk, daar waar ons kerk, daar waar ons handel dryf in Pick en Pay, daar waar ons mense regverdig behandel, waar ons mense tegemoetkom, en insluit, … ook daar waar ons mense uitbuit en uitsluit. Ook daar dra ons die tempel van die Here met ons saam. Daarom doen Paulus ‘n beroep op ons: “Op grond van die groot ontferming (die genade) van God: Gee julleself aan God as lewende en heilige offers wat vir Hom aanneemlik is. Dít is die wesenlike van die godsdiens wat julle moet beoefen” (Rom 12:1). Nie julle bydraes en julle godsdienstige handelinge en rituele en offers om daarmee vir God “om te koop” of sy guns te probeer koop nie. Sy guns is reeds gekoop – deur Christus wat Homself as offer gegee het. Vir ons is dit gratis en verniet. Nie goedkoop nie, maar verniet. Ons kan onsself ook net gee omdat Hy sy tempel binne ons kom opbou het. Laat ons lewens, uit dankbaarheid, plekke van aanbidding wees, ruimtes waar mense nie uitgebuit word nie, oases waar ons ander insluit, verwelkom, genees en bedien. Dit is hoe Jesus Homself as tempel gegee het – gratis en verniet.

Creative Commons Licence
Kopiereg: Hierdie werk deur  Dr Tiana Bosman word gelisensieer onder ‘n “Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivs 2.5 South Africa License”.