Efesiers 2:11-22

22 Julie 2012 – Koninkrykstyd
Prediker: Dr Tiana Bosman

Bulletin-22-07-12 | PinelandsLiturgie-22-07-12

Kliek hier om Efesiers 2:11-22 te lees

In die jare 40-90 nC is feitlik alle Christelike gemeentes in die gebied van die Middellandse See met dieselfde groot probleem gekonfronteer, naamlik die verhouding tussen die Joodse en die nie-Joodse christene. Hierdie probleem was so algemeen omdat meeste gemeentes uit beide groepe christene bestaan het.

Wanneer ons die OT lees, sien ons dat God sy verlossing wou bring deur die Joodse volk. Hy wou in ‘n besonderse verhouding tot hulle staan, hulle seën en beskerm, en van die volk het Hy gevra dat hulle hulself aan Hom sal toewy en dat hulle, te midde van ander volke met hulle talle gode, Hom alleen sal dien. Die plan was dat die ander volke dan sou sien hoedat die Jode geseën word, dat die Jode se verhouding met God ‘n unieke getuienis sou wees, en dat die ander volke dan ook tot geloof in hierdie God sou kom. Die plan was dus om die ganse wêreld in die verlossing in te sluit, maar eerste die Jode, en dan deur hulle ook alle ander volke. Die uitverkore volk was keer op keer ongehoorsaam, die profete is deur God geroep om die volk te waarsku, hulle kom nie tot inkeer nie, hulle verloor alles – hulle land, hul tempel, hul groepsidentiteit, en hulle word verstrooi. In die jare na die ballingskap het die Jode hulle in al die dorpe en stede in die Middellandse See gevestig.

God maak weer ‘n plan en in sy Seun word Hy mens om die keer self, persóónlik onder die volk te kom leef en beweeg en vir hulle te leer. Jesus kom dus in die eerste plek vir die Jode, weereens sodat die ander volke daarna deur die getuienis van die Jode tot inkeer kan kom. Maar nogmaals is die volk hardkoppig – die Fariseërs en die Skrifgeleerdes (die eersteklas Jode en teoloë van hul tyd) maak sy boodskap verdenklik en smee planne om Hom vas te trek en om die lewe te bring. Wat dan op die ou-end gebeur. Jesus word gekruisig. En ná sy opstanding verander sy sendingtaak wat Hy sy dissipels oplê. Nie meer “Verkondig die evangelie aan die Jode sodat die ander volke dan ook tot inkeer kan kom nie,” maar nou “Gaan na ál die nasies toe en maak die mense my dissipels” (Mat 28); “Julle sal my getuies wees in Jerusalem sowel as (maar óók in) Judea en in Samaria en tot in die uithoeke van die wêreld” (Hand 1).

Na Jesus se hemelvaart was diegene wat die evangelie oor die grense van Palestina verkondig het steeds feitlik net Jode, bv Paulus. In elke stad waar hulle gekom het het hulle eerste die evangelie in die Joodse sinagoge verkondig. Sommige Jode het daar die boodskap van Jesus as die Messias aanvaar en hulle het Joodse christene geword. Nadat die apostels vir ‘n dag of drie die mense by die sinagoge geleer het, het hulle onder die res van die mense in die stad inbeweeg en ook daar van die Here getuig. En ook daar het van die heidene (die mense van die ander volke) dan tot bekering gekom. Na hul bekering kan mens hierdie heidene nie meer “heidene” noem nie, vandaar die naam “nie-Joodse christene”. Elders, veral in Handelinge, word hierdie groep gelowiges die “godvresendes” genoem. Vir lank is die Joodse christene (Messiaanse Jode) en die nie-Joodse christene (of godvresendes) steeds in die sinagoge toegelaat om daar te kom aanbid en byeenkomste te hou, maar mettertyd het huiskerke ook ontstaan. Hierdie huiskerke het bestaan uit Joodse sowel as nie-Joodse christene, maar dit is tog vanselfsprekend dat die Joodse christene die toon sou aangee tydens die byeenkomste.

Weens die kulturele verskille het daar spanning onstaan onder die christene. Die Joodse christene het steeds vasgehou aan hul kulturele nalatenskap wat oor geslagte en geslagte heen strek – naamlik die besnydenis en die onderhouding van die Sabbatswette en spesifieke reëls rondom hulle dieët. Alles dinge wat in die OT deur God ingestel is om die Jode daaraan te herinner dat hulle anders is en anders moet leef as die ander volke, maar ook alles dinge wat in Christus se kruisiging opgehef is, omdat Hy met sy dood en sy opstanding versoening bewerkstellig het, Hy het die muur tussen die mense en God kom afbreek, maar ook die mure wat tussen verskillende groepe mense onderling bestaan. Maar veral die Joodse christene het dit nie verstaan nie. Hulle het kategorieë van christene gehad. Hulle natuurlik was die eersteklas christene. Die heidene wat tot bekering gekom het, die nie-Jode, was tweedeklas christene. Eintlik was daar drie groepe christene:

1) Die Joodse christene – die elite, nie net suiwer in geloof nie, maar ook suiwer in ras en kultuur. Die manne was besny en die spesiale Joodse wette en voorskrifte was tweede natuur. Volbloed christene.
2) Dan was daar die proseliete. Dit is heidene wat tot bekering gekom het, en dan sover moontlik die Joodse kultuur aangeneem het. Die mans het hulle laat besny, en hulle het die wette van die Jode, die Sabbat en die kosreëls onderhou. Alhoewel hulle dit nie gelyk het nie, het hulle geleef asof hulle Jode was. Van hulle kant af het hulle dus alles moontlik gedoen om opgeneem te word in die Joodse christen kultuur. Die woord “proseliet”beteken letterlik “hy wat oorgekom het”. Tweedeklas christene, amper daar, maar ongelukkig, vanweë hul afkoms, nie heeltemal in dieselfde klas as die volbloed Jode nie.
3) Die derde groep christene is die heidene of nie-Jode wat tot bekering gekom het, teologies geglo het soos die Joodse christene, maar hulle nie laat besny het nie en ook nie die ou wette aangaande Sabbat en kos vir hulself aanvaar het nie. Derdeklas christene, geduld maar nie verwelkom nie. Die gate-crashers, die agterbankers. Diegene wat nie saam met die eerste- en tweedeklas christenmans binne die tempel, aan die ander kant van die muur, mag aanbid het nie. Want daar was ‘n kennisgewing teen die muur aangebring: “Nie-Jode wat hier oortree is met die dood starfbaar.” Nee, hulle moes buite aanbid, in die plein, saam met die vroue (wat ook mos nie eersteklas christene kom wees nie, vanweë hul geslag…). Sommige kommentatore meen dat Paulus in die tronk was juis omdat hy hierdie nie-Joodse christene saam met hom in die tempel ingeneem het.

Onder die christene het “onbesnedene” ‘n neerhalende etiket geword, ‘n tipe skelwoord, waarmee die Jode die nie-Jode toegesnou het. Die Joodse christene het hulleself beter gedink en beter gehou as die nie-Joodse christene (alhoewel hulle hulle dikwels nie beter gedra het nie…) en die nie-Joodse christene het ‘n minderwaardigheidskompleks ontwikkel. Want hulle moes altyd hoor dat hulle geduld word, maar nie moet dink dat hulle net so goed soos die Jode is nie. Hulle kan die Here aanbid, maar hulle moet onthou waar hulle vandaan kom en hul plek ken, buite by die vroue. En beslis nie as leiers in huiskerke nie.

En nou kom Paulus in sy brief aan die gemeente in Efese, en ons sou verwag dat hy die “volbloed christene” oor die vingers tik oordat hulle neersien op ander christene wat volgens hulle menslike standaarde nie so goed is nie – en hy doen dit ook dikwels in sy briewe. Soms skryf hy oor die irrelevansie van die liggaamlike besnydenis na Jesus se koms, ander kere voer hy lang argumente met Petrus oordat Petrus nog die kosher reëls so streng wil toepas. Maar hier in Efesieërs skryf Paulus vir die derdeklas christene, en herinner hy hulle daaraan dat hulle op geen manier afsteek nie, hulle is nie minderwaardig teenoor die Joodse christene nie! “Onthou hoe dit vroeër was, sê Paulus, ons die Jode het gesê dat julle heidene is, “onbesnedenes”. Julle was sonder Christus, uitgesluit uit die burgerskap van Israel, dws maar net bywoners, tweedeklas, minderwaardig, ver van God af, en sonder om te deel aan die verbonde en die beloftes, julle was sonder hoop en sonder God in die wêreld.”

“Maar,” gaan Paulus dan aan, “dis nie waar nie! Moenie dit van julleself glo nie! Julle is nou een met Christus. Julle het nou naby gekom deur die bloed van Christus. Christus is ons vrede, Hy wat dié twee, Jode en nie-Jode, een gemaak het. Deur sy liggaam te gee, het Hy die vyandskap afgebreek wat vroeër soos ‘n muur (inderdaad soos die tempel se muur) skeiding gemaak het. Die wet van Moses met al sy gebooie en bepalings het Hy opgehef, en deur vrede te maak, het Hy in Homself dié twee, Jode en nie-Jode, tot een nuwe mensheid verenig. Deur sy dood aan die kruis het Hy ‘n einde gemaak aan die vyandskap en dié twee met God versoen en tot een ligaam verenig….” (2: 13-22; veral ook 21-22).

Die geskiedenis het deur die eeue gewys hoe daar altyd groepe christene is wat hulleself gelangriker ag, ‘n trappie hoër, as ander christene. Kyk maar net na ons eie geskiedenis – die NGK wat ‘n paar dekades gelede nog Apartheid vanuit die Bybel regverdig het, om maar een onderskeid te noem… Christus het duur betaal om versoening tussen God en mense, en tussen mense onderling, tussen christene onderling, te koop. Hy is ons vrede. Met sy sterwe het die tempel se voorhangsel geskeur en ons het álmal deur die een Gees vrye toegang tot God. Met sy dood het Hy ook figuurlik die muur van die tempel kom afbreek sodat almal sáám kan aanbid, gelykwaardig voor God, ewe belangrik, ewe nodig as stene waarmee die nuwe heilige tempel vir die Here gebou word, ‘n tempel gebou deur mensestene, verskillende stene, maar met Christus as hoeksteen. Saam, as Jode én nie-Jode, as mans én vroue, as heteroseksueel én homoseksueel, as witboordjies én blouboordjies, as oud én jonk, saam word ons opgebou tot ‘n geestelike huis waarin God self woon.

Mag ons, as christene, nie mure bou waar Christus dit met sy lewe (sy dood!) afgebreek het nie. Mag ons nooit aan onsself dink as minderwaardig teenoor ander christene nie, ongeag die rede. Voor Christus, vir Christus, is almal van ons een, ons is gelyk. En mag die van ons wat dalk aan onsself dink as volbloed Jode, in alle nederigheid besef waar ons ook vandaan kom, en mag ons weerhou word daarvan om neer te kyk op ander christene wat volgens ons standaarde nie so heeltemal voldoen aan die regte “voorskrifte” nie. Christus is ons vrede. Hy is ons hoeksteen. Saam, alleen wanneer ons hande kan vat, versoen kan wees met mekaar, gebonde aan mekaar, saamgesmee deur die band van vrede, saam is ons die geestelike huis waarin God woon. Mag dit ons getuienis wees – ons wat almal saam geroepenes is, die nuwe Israel, die kerk in die wêreld en vir die wêreld.

Creative Commons Licence

Kopiereg: Hierdie werk deur Dr Tiana Bosman word gelisensieer onder ‘n “Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivs 2.5 South Africa License”.

Markus 6:1-6

15 Julie 2012 – Koninkrykstyd
Prediker: Dr Tiana Bosman

Liturgie-15-07-12 | Bulletin-15-07-12

Kliek hier om Markus 6:1-6 te lees

Inleiding: Die prentjie op die muur

optiese beeld - prent in publieke domein

Wat sien julle? Dit lyk eintlik na niks besonders nie. Bietjie abstrak miskien. Ons kan twee hartjies uitmaak, vier kolletjies, onder lyk dit soos ‘n outydse skrif. Dit lyk amper soos kinderkuns, iets alledaags, een van Herman se werkies wat ons teen die yskas sal opplak vir ‘n paar weke en dan later afhaal om plek te maak vir die volgende een. Dis wat ek met die eerste oogopslag sien.

Maar kom ons staan ‘n bietjie stil by die prentjie en kyk meer intens. Ek wil vra dat julle vir sowat 40 sekondes net sal fokus op die 4 kolletjies wat in die middel onder mekaar lê. Kyk stip daarna. Daarna gaan die prentjie verdwyn en JP sal die muur wit maak. Bly kyk na die wit muur terwyl jy jou oë knip…

Wat sien julle nou? … Op die oog af ‘n doodgewone prentjie, heeltemal niksseggend, kleuterkuns – maar wanneer ons ‘n bietjie meer intens kyk, dieper as die oppervlak, dan ontmoet ons as’t ware die Here daarin…

Drie weke gelede het ons gelees hoedat Jesus die onbelangrike vrou wat aan bloedvloeiing gely het gesondgemaak het en die belangrike man Jaïrus se dogtertjie, wat skynbaar dood was, wakkergemaak het. In beide hierdie genesings loop die pad van genesing deur geloof. In die eerste geval word die siek vrou deur haar eie waaghalsige, eintlik lastige, geloof genees. In die tweede geval word die dogtertjie deur haar pa se geloof genees. En wanneer die pa op ‘n punt begin twyfel, dan moet hy by die verstote vrou wat pas genees is gaan leer wat ware geloof is. Dit was eintlik ‘n verhaal van verstommende geloof. Vandag lees ons wat direk daarna gebeur het – ‘n verhaal van verstommende ONgeloof…

Lees: Markus 6: 1- 6
Boodskap
Na sy aankoms in sy tuisdorp Nasaret, toe Jesus die mense in die sinagoge begin leer het Hy aanvanklik ‘n groot indruk op hulle gemaak en baie het na Hom geluister en is deur sy woorde aangegryp. Maar die verwondering het gou plek gemaak vir skeptisisme en neerhalende opmerkings. Sy bure lig hul wenkbroue oor die feit dat Hy so beroemd geword het. Hulle is agterdogtig en bevraagteken sy wysheid en die “kragtige dade wat deur sy hande plaasvind”. Vir hulle is Jesus steeds maar net ‘n timmerman, ‘n seun van Maria, iemand wat veronderstel is om gewone wêreldse dinge soos meubels met sy hande te maak, nie wonderwerke daardeur te verrig nie! Hulle ken immers hierdie man – hierdie mededorpeling, ‘n gewone ou, nie eens van hoë aansien nie. Sy plek was aan die onderste punt van die sosiale leer. En hier staan Hy nou en leer hulle in die sinagoge terwyl Hy nie eens opgelei was as ‘n rabbi of ‘n priester nie. Jesus het nooit by ‘n kweekskool studeer nie. En aangesien ongeveer 95% van die Joodse bevolking nie kon lees of skryf nie, is dit baie waarskynlik dat Jesus ook ongeletterd was. Wie dink hy nogals is hy dat hý vir óns wil kom leer?!

Dan hang die grootste denkbare skande natuurlik ook nog soos ‘n swaard oor sy kop – Die dorpenaars verwys na Jesus as “’n seun van Maria”. Normaalweg sou daar na Hom verwys word as “die seun van Josef”. Die feit dat Hy eerder as “die seun van Maria” bekend staan, het in daardie tyd beteken dat Hy ‘n buite-egtelike kind is waarop almal wat daarvan geweet het, neergesien het. Hierdie verwysing is dus bedoel as ‘n klad teen sy naam. En die skinderstories het geloop.

Meer nog: selfs al sou Jesus kon lees en skryf, selfs al het Hy wonderwerke gedoen, het dit nie so gehoort nie. In daardie tyd was ‘n mens se status, jou posisie in die samelewing vasgestel, en die dorpelinge het diegene wat hulself wou verbeter, die wat wou uitstyg bo hulle omstandighede, verwerp. Want jy moes jou plek ken. En Jesus se plek was onder die mense wat nie uitgestaan het nie. Hy moet darem onthou waar Hy vandaan kom – Hy het anderkant die spoorweg grootgeword, Hy kom van die onderdorp af…daar waar die armes, die eenvoudiges, die buite-egtelikes, die ongeletterdes woon. Selfs al hét Hy wonderwerke gedoen (soos die voorafgaande gedeelte vertel) het die mense van sy tuisdorp van beter geweet. Hulle het geweet dat dit nie so hoort nie, dat Hy Hom nie met sulke “hoër dinge” mag besig hou nie. Want hulle het Hom voor hulle oë sien grootword en hulle weet daarom van watter stoffasie Hy gemaak is, wie Hy “regtig” is…Of so het hulle gedink.

Vandag besef ons dat die dorpelinge ‘n groot fout gemaak het. Hulle het hulself heeltemal misgis. Gedink hulle ken hierdie jong man wat voor hulle oë grootgeword het. Maar op die ou-end het hulle beperkte en misplaaste kennis van Hom, vooroordele by hulle wakker gemaak. Dit het veroorsaak dat hulle net gesien het wat hulle wou en blind was vir dit wat onder die oppervlak van Jesus se uiterlike voorkoms en status en familiegeskiedenis gelê het. Hulle het gedink die vere maak die voël.

Terloops: Maak ons nie ook soms so nie. Ons dink ons ken iemand so vreeslik goed (dalk ‘n ma of ‘n pa, ‘n kind, broer of suster of ‘n vriend, dalk ons man of vrou), dat ons nie oop is om nuwe sye van die persoon te ontdek nie, om dalk ‘n gawe of talent raak te sien waarvan ons nie geweet het nie, want ons weet mos wat die persoon kan en nie kan doen nie. Ons weet mos waar hy of sy vandaan kom. Ons ken mos sy beperkinge…

Die dorpelinge het geweet, of liewer gedink, dat Jesus té gewoon is om buitengewoon te wees. En so het Hy teruggekeer na sy tuisdorp om ook daar God se genade te verkondig en God se wonderdade bekend te maak, en die mense wat Hom die beste ken, het sy boodskap bevraagteken en Hom verwerp. Verstommende ongeloof! Hulle het geweier om Hom te aanvaar vir wie Hy REGTIG was, naamlik die Seun van God wat gekom het om sy Vader se werke bekend te maak. Die dorpelinge het die moontlikheid opsy gestoot dat God vir Jesus op ‘n baie besondere manier gebruik. Die dat Jesus dan teenoor hulle opmerk: “’n Profeet word oral erken behalwe in die plek waar hy grootgeword het, en in sy familiekring en gesin”.

Is ons nie maar dikwels net soos die mense van Jesus se tuisdorp nie? As gelowiges wat die Bybel gereeld lees en gereeld kerk toe gaan, as broers en susters van die Here, begin ons ‘n sekere prentjie van Hom vorm. Anders as die mense van sy tuisdorp is ons prentjie gewoonlik nie een van eenvoud nie, maar eerder een van heerlikheid. Wanneer ons aan Jesus dink is die fokus van ons gedagtes meermale op die wonderwerke wat Hy verrig het. Ons soek vuurwerke wanneer Hy aan ons verskyn. Maar hierdie eensydige fokus kan maak dat ons Hom dalk in die alledaagse gang van ons lewens miskyk. Die Here beweeg tussen ons rond op verskillende maniere. Dalk kom Hy na ons toe in die vorm van ‘n persoon wat na ons mening darem net té eenvoudig of té ongeletterd is om iets van Jesus te vergestalt. Daardie dominee preek darem net té vervelig om werklik iets van die evangelie van Jesus oor te dra. Ek het die natuurskoon of die sonsondergang nou al soveel keer gesien dat dit my nie meer aanspreek as ‘n natuurwonder uit die hand van die Here wat my geloof kan versterk nie.

Die voetspore van die Here is oral in ons dorpe en in ons kerke en in ons huise. Die grond skree dikwels uit dat God pas by ons verbybeweeg het, maar ons sien Hom nie meer raak nie. Ons het die voetspore al te veel gesien om ons daaraan te steur. Ons wat vir Jesus so goed ken. Die Profeet in ons midde het onsigbaar geraak, want ons het verleer om dieper as die oppervlak te kyk. Ons eie vooroordele, gewoontes en oortuigings het die norm geword waaraan God moet voldoen voordat ons Hom herken vir wie Hy is.

Die uiteinde van Jesus se eie mense se verstommende ongeloof is radikaal. Omdat hulle nie van hulle vooroordele ontslae kon raak nie, omdat hulle Hom nie die eer en erkenning kon gee wat Hom toekom nie, omdat hulle Hom verwerp het, kon Hy nie meer wonderwerke onder hulle verrig nie. Hier en daar het Hy nog iemand die hande opgelê en genees, maar niks meer nie. Hulle ongeloof het sy vermoë om wonderwerke onder hulle te doen gesmoor. En toe is Hy daar weg. Verwerp deur sy eie mense het Jesus Homself onttrek en ‘n reisiger geword wat mense in die ander dorpies in die omgewing gaan leer het. Net hierna stuur Hy die twaalf dissipels uit en Hy gee vir hulle dieselfde raad – “As ‘n plek julle nie wil ontvang en die mense nie na julle luister nie, gaan dan daarvandaan weg en skud selfs die stof onderaan julle voete af as aanklag teen hulle.”

Mag ons as gelowiges, as familie van die Here, as mense wat Hom goed ken, nie so blind raak vir sy teenwoordigheid en werke in ons lewens dat dit later vir Hom onmoontlik raak om vir ons te doen wat Hy graag wil en kan nie. Mag ons Hom nooit so misken dat Hy eerder elders gaan om daar mense te seën nie. Mag ons Hom raaksien in die alledaagsheid, die gewone normale gang van ons lewens – en besef dat Hy juis gekom het om die gewone buitengewoon te maak. As ons maar net dieper wil kyk.

Gebed
Here Jesus, ons wil nie toe oë deur die lewe gaan nie. Help ons om U elke dag te soek en raak te sien, sodat ons geloof in hierdie herontmoetings versterk kan word.

Creative Commons Licence
Kopiereg: Hierdie werk deur Dr Tiana Bosman word gelisensieer onder ‘n “Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivs 2.5 South Africa License”.

Markus 5:21-43

24 Junie 2012 – Koninkrykstyd
Prediker: Dr Tiana Bosman

Liturgie-24-06-12 | Bulletin-24-06-12

Kliek hier om Markus 5:21-43 te lees

Vertel Markus 5:21-43.

Jesus het pas ‘n klomp bose geeste in ‘n trop varke ingejaag. Hy het toe met ‘n skuit teruggevaar na die oorkant toe en daar het klomp mense om Hom saamgedrom. Een van die raadslede van die sinagoge, dus ‘n ryk man met baie aansien, kom toe daar aan. Sy naam was Jaïrus. Sy dogtertjie was tot die dood toe siek. Op ‘n gepastelike wyse toon hierdie belangrik man sy respek: hy val op sy knieë voor Jesus neer en soebat Hom om sy hande op sy dogtertjie te kom lê sodat sy gesond kan word en lewe. En onmiddellik gaan Jesus saam met Jaïrus na sy huis toe. Net om op weg daarheen deur ‘n baie onbelangrike en vuil persoon opgehou te word. Een van wie ons nie eens die naam ken nie.

Dit was ‘n vrou in die skare wat al twaalf jaar aan bloedvloeiing gely het. Sy het baie gely onder die behandeling van talle dokters wat haar uitgebuit maar nie genees het nie. In die proses het sy alles wat sy gehad het verloor, maar steeds net sieker geword. Hierdie vrou was desperaat. Sy het van Jesus gehoor en in die gedrang nader gekom en aan sy klere geraak, want, het sy gedink, “as ek maar net aan sy klere kan raak, sal ek gesond word”. Sy hét toe dadelik gesond geword, en Jesus het ook onmiddellik geweet dat daar van sy krag uitgegaan het. Hy het omgedraai in die gedrang en gevra: “Wie het aan my klere geraak?” Sy dissipels beskou dit as ‘n baie dom vraag, aangesien almal in die bondel teen mekaar stamp en stoot. Maar Jesus het bly kyk rondom Hom om te sien wie dit was. Die vrou het geskrik en gestaan en bewe, want sy het besef wat met haar gebeur het. En toe het sy voor Hom op haar knieë kom val en vir Hom haar hele geskiedenis vertel – die twaalf jaar van siek wees, die verstotenheid, die dokters wat haar uitgebuit het, alles… En nadat sy klaar gepraat is, sê Jesus vir haar: “Dogter, jou geloof het jou gered. Gaan in vrede. Wees vir goed van jou kwaal genees!”

Intussen staan Jaïrus waarskynlik en trippel op sy tone want Jesus is besig om baie kosbare tyd te mors. Onthou, sy dogtertjie lê op haar uiterste, en Jesus genees nie net hierdie onbelangrike vrou wat elk geval nie daar tussen die mense hoort nie, Hy knoop nog geselsies ook met haar aan. En toe gebeur waarvoor Jaïrus gevrees het. Daar kom mense van sy huis af en sê vir hom: “U dogter het gesterwe. Waarom val u nog ons Leermeester lastig?” Jesus het egter met een oor gehoor wat daar gesê word, en Hy sê toe vir Jaïrus: “Moet jou nie ontstel nie”. Lett: “Moenie bang wees nie. Bly maar net glo!”

Jesus het niemand anders behalwe Petrus, Jakobus en Johannes die broer van Jakobus toegelaat om verder saam met Hom te gaan nie. Hy kom toe by Jaïrus se huis aan en sien die hele gedoente van mense wat verskriklik huil en tekere gaan. Daar was waarskynlik ook professionele roubeklaers onder die groep gewees. Hy het ingegaan en vir hulle gesê: “Wat raas en huil julle so? Die kindjie het nie gesterwe nie, sy slaap net.” Maar hulle het Hom uitgelag. In die Grieks staan skerp dat Jesus hulle toe uitgegooi het. Hy het net die pa en die ma van die kindjie en die drie dissipels saamgeneem en in die kamer ingegaan waar die dogtertjie was. Hy vat toe haar hand en sê vir haar: “Talita, koem!” Dit beteken: “Dogtertjie, Ek sê vir jou , staan op!”

Dadelik het die dogtertjie opgestaan en begin loop, sy was al twaalf jaar oud. Die mense was stom van verbasing. Jesus het hulle toe streng opdrag gegee om niemand anders daarvan te laat hoor nie en gesê hulle moet vir haar iets te ete gee. Die rede vir die geheimenis is dat die tyd om Homself bekend te maak nog nie aangebreek het nie. Mense weet nog nie wat die aard van Jesus se Messiasskap beteken nie. Hy wil voortydelike misverstand voorkom, aangesien dit in die weg kan staan van sy aardse bediening wat nog moet voortgaan.

Boodskap

Ons bevind ons hier midde-in ‘n verhaal van uiterstes en skreiende kontraste. Die verhaal van twee siek vroue – die een ‘n vrou wat al twaalf jaar aan ‘n siekte ly waar sy heeltyd menstrueer, die ander ‘n dogtertjie van twaalf jaar oud wat baie ernstig siek is. Die vrou is onvrugbaar, die dogtertjie staan op die rand van puberteit. Die dogtertjie se pa is ‘n belangrike man in die samelewing, gerespekteerd, raadslid van die sinagoge, die bekende Jaïrus. Hy ken die etiket van sy dag en onderskryf dit deur in die openbaar na Jesus te gaan, voor Hom neer te val en Hom aan te spreek en sy versoek te rig. Hy doen alles reg. Hierteenoor is daar die vrou sonder naam, onbelangrik, onder aan die sosiale leer, lastig, en sy oortree al wat reël en regulasie is. In die eerste plek hoort sy nie tussen die mense nie, want sy is onrein. Binne die Indiese kaste-sisteem sou sy een van die “untouchables” wees. As vrou en erger nog as untouchable mag sy nie sonder toestemming met ‘n man in gesprek tree nie. Sy weet dit en daarom praat sy bloot maar met haarself: “As ek maar net aan sy klere kan raak…” Sy weet ook dat sy nie aan Jesus se klere mag raak nie, want deur aan Hom te raak sou sy Hom aansteek met haar onreinheid, maar in die geheim skraap sy alle moed bymekaar en sy doen dit tog.

Hierdie is die enigste verhaal in Markus waar die siek persoon na Jesus uitreik en nie andersom nie. Moontlik het sy gehoop op ‘n stille genesing. Dat sy in die verbygaan aan Jesus kon raak en genees word, terwyl Hy self niks-vermoedend voortgaan op sy weg na die huis van Jaïrus om na sy dogtertjie om te sien. Haar gedagte sou iedergeval nie wees om aandag te trek nie. Maar Jesus voel onmiddellik hoedat die krag uit Hom uitgaan en Hy stop in sy spore. Ten spyte van haar vrees en bewing val die vrou toe voor Hom neer en vertel Hom alles. En Hy luister na haar. Waarskynlik vir die eerste keer in jare luister iemand werklik na haar, is haar storie vir Hom belangrik, staan Hy kosbare tyd aan haar af, herstel Hy haar posisie in die samelewing, en noem Hy haar “Dogter”, en prys Hy haar geloof. Inderdaad ‘n verhaal van kontraste. Op weg na die huis van ‘n baie belangrike man om sy dogtertjie te genees, word Jesus in sy missie onderbreek deur ‘n baie onbelangrike vrou, en die gevolg is tragies. Want terwyl Hy so tyd mors by die onbelangrike vrou, sterf die dogtertjie van die belangrike man. Toe Jesus dit hoor vermaan hy vir Jaïrus om die voorbeeld van die onbelangrike vrou te volg: “Moenie bang wees nie, glo net!” En Hy gaan na die huis en Hy vat die dogterjie aan die hand en genees ook vir haar.

Vier dinge staan uit in hierdie verhaal:

1) Jesus genees ALLE TIPES MENSE. Oppad na die huis om die dogtertjie van die baie belangrike Jaïrus te genees, stop Jesus om eers ‘n vrou aan die ander kant, die onderpunt van die sosiale leer te genees. Die nommer twaalf is baie belangrik in die verhaal. Dit simboliseer die twaalf stamme van Israel en sê iets van die inklusiwiteit van Jesus se bediening. Hy het inderdaad vir almal gekom. Die twee “dogters” verteenwoordig daarom onderskeidelik die bevoorregte mense en die randfigure. Jesus genees beide groepe se siektes. In die geval éérste die vrou met geen aansien nie, en daarna die dogtertjie van die raadslid. Hy sou dit ook andersom kon doen. Hy sou eers by die vrou kon verbyhou en nadat Hy die dogtertjie genees het, terugkom en met haar gesels. Maar Hy kies om eers sy volle aandag aan die onbelangrike vrou te gee. Want vir Hom is sy belangrik.

2) Die pad van genesing loop deur GELOOF. Dit beteken egter nie dat geloof ‘n eenvormige resep word vir genesing nie. Binne hierdie verhaal alleen sien ons al hoe die aard van geloof verskil. Die vrou word genees vanweë haar eie waaghalsige geloof. Die dogtertjie word genees vanweë haar pa se geloof. En wanneer sy geloof begin wankel en Jesus merk hoedat hy bang word, vermaan Hy hom om steeds te bly glo. Wat hier gebeur is verstommend: Jesus beveel die leier van die sinagoge om by die verstote vrou te leer wat egte geloof is! Om die waarheid te sê – die vrou aan die onderpunt van die sosiale leer word eerste genees as teken van Jesus se mag sodat diegene aan die bopunt van die leer ook kan glo.

Elders in Markus word geloof steeds anders ook geteken. In hfst 9 sien ons hoedat die pa van die siek seun sy gebrek aan geloof eerlik erken, met ‘n intense begeerte om wel te glo: “Ek glo Here, kom tog my ongeloof te hulp!” (24) “Ek weet nie hoe om te glo nie Here, maar ek wil graag, en in my onvermoë om reg of groot genoeg te glo is dit u Naam wat oor my lippe kom.” En in die eerlike erkentenis van die pa se gebrek aan geloof maar sy begeerte om wel te kan glo, genees Jesus sy seun. Want dit gaan immers nie oor hoe groot ons geloof is nie, maar oor die Een in wie ons glo, die Een na wie ons ons wend, ook wanneer ons nie meer weet wat om te glo nie. Daar is tye wanneer ons geloof ons in die steek sal laat, maar om in daardie tye te weet dat die Een in wie ons glo ons nooit in die steek sal laat nie – dis reeds genoeg.

3) Jesus genees mense op VERSKILLENDE MANIERE en op VERSKILLENDE VLAKKE. Die vrou is wel van haar fisiese siektetoestand genees, maar belangriker nog is dat haar plek in die samelewing herstel is. Deur haar van haar bloedvloeiing te genees het Jesus haar posisie herstel, Hy het weer vir haar ‘n regmatige plek gegee, sy was nie meer ‘n “untouchable” nie, maar mag weer tussen mense beweeg en in verhouding tree met ander. Vir twaalf jaar was sy ‘n Niemand en Hy maak van haar weer ‘n Iemand. Hierteenoor is die fokus van die dogtertjie se genesing wel dat sy fisies gesond word.

Genesing kan op soveel verskillende maniere gebeur. Op fisiese vlak, of deur die herstel van verhoudinge of jou plek in die samelewing, of deur ‘n proses van aanvaarding heen, selfs deur die dood. ‘n Vriend van my is die week oorlede aan hartversaking. Ek was Dinsdagaand by hom. Sy kragte was maar min, maar hy het so stadigaan sy sinne uitgekry. Dat hy so begeer om by God te wees. Dit is sy enigste wens. Hy het reeds van almal afskeid geneem. Al probleem is nou dat God te lank neem om hom te kom haal, vertel hy. Hy sê as hy maar net die krag bymekaar kan skraap om nog een groot gaap te gee, dan sal sy hart stil skok. Maar God sal daai krag vir hom moet gee. Twee dae later het hy sy krag vir die laaste gaap gekry en genesing ontvang. Vir hom het die dood genesing gebring.

4) In die meeste gevalle genees Jesus mense deur fisiese kontak, deur AANRAKING. Die vrou raak aan Hom. Hy vat die dogtertjie se hand. Hy vat aan melaatses en hulle word gesond. Hy vat aan iemand se ore en hy kan weer hoor. Hy smeer ‘n mengsel van spoeg en grond aan blindes se oë en hulle kan weer sien. Hy vat aan die onreines, en in plaas daarvan dat Hy hulle onreinheid aansteek, steek hulle sy reinheid aan. Hy vat aan die “untouchables” en hulle word “touchable”.

‘n Klompie jare terug het ‘n vriend van my aangrypend vertel hoedat die dogtertjie van so 6 jaar oud in die middel van die nag haar ma geroep het omdat sy bang was. Haar ma kom toe by die kamer in, hou haar kindjie vas en troos haar met die woorde: “My kind, jy hoef mos nie bang te wees nie. Jy weet tog God is by jou en Hy het jou lief en Hy pas jou op terwyl jy slaap. Niks sal gebeur nie.” “Ja,” antwoord die dogtertjie, “ek weet dit, maar Mamma, partykeer het God ‘n vel nodig.”

Die Here genees ons van ons siektes, en ons vrese, en ons onsekerhede, en ook ons sekerhede, en ons statusse en ons arrogansie. Hy genees ons op soveel maniere. Maar Hy beweeg nie meer hier in sy eie vel soos destyds nie. Ons, sy dissipels, word geroep om God se vel in die wêreld te wees. Ons is die mense wat Hom sigbaar en tasbaar moet maak vir die siekes en die gebrokenes en die verstotenes onder ons en rondom ons. Sodat hulle deur ons aanraking en ons belangstelling en ons aanvaarding genesing kan ervaar.

Om saam te vat:
Die Here is die groot Geneesheer.
Sy genesing is gratis.
Hy genees alle tipes mense, ook vir elkeen van ons.
Hy maak tyd vir elkeen van ons. Selfs die van ons wat reken dat ons onbelangrik is. Hy skuif belangrike mense opsy om na ons te luister.
Dit kom na ons deur geloof. Soms ons eie geloof, soms iemand wat namens ons glo, soms net die opregte worsteling en begeerte om te glo, al voel ons so ontoereikend daarin.
Die Here genees mense op verskillende maniere. Party ontvang fisiese genesing, ander se posisie word herstel, of gebroke verhoudinge herstel, ander vind vrede en aanvaarding, ander word genees van hul arrogansie of hul minderwaardigheid, ander vind genesing in die dood.
Die Here genees mense meestal deur fisiese aanraking. Ons word geroep om God se vel in die wêreld te wees en die siekes en die banges en die eensames aan te raak en te aanvaar en te bemoedig.

Creative Commons Licence
Kopiereg: Hierdie werk deur Dr Tiana Bosman word gelisensieer onder ‘n “Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivs 2.5 South Africa License”.

Markus 4:26-34

17 Junie 2012 – Koninkrykstyd
Prediker: Bianca Botha

Liturgie-17-06-12 | Bulletin-17-06-12

Kliek hier om Markus 4:26-34 te lees

Ek was onlangs op ‘n klas toer. Tydens die toer het ons eendag van Oudtshoorn af Prins Albert toe gery oor die Swartbergpas. Ek weet nie of u het al die voorreg gehad om daar te ry nie, maar dis regtig die moeite werd. Ons het dan natuurlik ook ‘n paar keer langs die pad gestop om die uitsig te geniet. Almal van hulle was besonders, maar daar was een spesifieke uitsig wat my totaal en al verstom gelaat het. Dit was werklik, wat een van my vriendinne se oupa noem, “‘n asembenemende oomblik.”
Maar hoe sal ek daardie ervaring, daardie uitsig aan enigiemand kan beskryf?
Ek sou kon vertel  van die diep, diep klowe en hoë berge wat strek so ver soos die oog kan sien. Ek sou die kleure kon beskryf, die groen wat oral groei teen die oranje rotse en die blou, blou lug. Of ek kan vertel van, die stilte die oopte, die son wat bak teen jou rug terwyl die wind jou hoendervleis gee. Maar geen van hierdie beskrywings kan daardie ervaring vasvang nie. Ek sou foto’s kon wys, maar selfs daardie foto’s is nie voldoende om die volle omvang van daardie ervaring oor te dra nie. Woorde en beelde kan dit net eenvoudig nie beskryf nie. Dit is werklik “onbeskryflik.” Slegs as jy self daar kan staan, dit self ervaar sal jy iets kan begryp van wat ek probeer verduidelik.

Toe ek verlede week so deur die foto’s kyk, besef ek dat Jesus dieselfde probleem in die gesig moes staar. Hoe verduidelik Hy aan mense, aan sy dissipels met hulle beperkte lewensuitkyk, die koninkryk van God. Die magiese, misterieuse, onbeskryflike koninkryk van God. En in ‘n poging om hulle – om ons – te help om iets te snap van daardie koninkryk vertel Hy die twee gelykenisse wat ons Markus 4: 26-34 lees.

Wanneer Jesus die koninkryk beskryf, is dit anders as wat ons sou dink – anders as wat die skare en selfs die dissipels sou dink. Hy gebruik nie groot woorde en uitspattige beelde nie. Hy rig ons oë nie na die hemele of die sterre, na die ‘koninklike’ nie, maar na die grond, die aarde; na iets so eenvoudig soos ‘n saadjie wat ontkiem en groei en geoes word. Die koninkryk wat Hy hier beskryf is nie een met goue strate en ‘n magtige leër nie. Dis organies; dit groei vanself; dit is gereed op ‘n spesifieke tydstip; dit het ‘n lewenssiklus; dit voed mense en bring lewe.

Dan gaan Hy verder, en gebruik weereens ‘n eenvoudige voorbeeld wanneer hy dit vergelyk met ‘n mosterdsaadjie. Iets baie klein wat groei tot ‘n tuinplant so groot dat die voëls in die skadu van sy takke kan nesmaak. Dis amper soos om te sê dinamiet kom in ‘n klein pakkie. Die koninkryk is misterieus en verrassend. Want wie kan dink dat daar uit so ‘n klein saadjie so ‘n groot plant kan groei. Dit gaan teen alle verwagtinge in.

Ek gebruik met opset die woord “plant”  en nie “boom” soos wat ‘n mens dalk sou verwag nie. Anders as in Matt en Luk, waar die mosterdsaad ‘n groot boom word, bly dit in Markus bloot ‘n tuinplant, ‘n bos – steeds groot; groter as al die tuinplante staan daar, maar nietemin ‘n bos. In die Ou Testament is daar ‘n hele paar beelde waar koninkryke beskryf word as groot en magtige bome, soos bv. die hoë seder waarvan ons lees in Esegiël 17. ‘n Mens sou dus verwag dat die mosterdsaad in Markus ook ‘n boom sou word. Maar dis juis die punt. Die koninkryk van God is nié soos al die ander koninkryke waarmee die volk tot dusver te doen gehad het nie. Dit groei nie, soos vorige koninkryke, dmv mag en geweld nie. Anders as wat sy navolgers geglo het, het Jesus nie gekom om die Roomse Ryk omver te werp en as heerser in te tree nie, en dis iets wat hulle gesukkel het om te begryp. Die woord ‘koninkryk’ het vir hulle ‘n fisiese betekenis gedra en hulle kon nie verstaan hoekom hulle nog nie tekens van daardie koninkryk sien kom nie.

Tog verseker Jesus hulle hier dat hoewel hulle dit nie kan sien nie; hoewel hulle dit nie kan verstaan nie en nie weet hoe dit gebeur nie; alhoewel dit nie gebeur soos wat hulle sou verwag nie, die koninkryk steeds besig is om te groei. Deur hierdie gelykenisse kom sê Jesus in die eerste plek dus vir hulle (en vir ons) dat die koninkryk van God totaal anders is as wat hulle verwag. En dan beskryf hy hierdie andersheid van die koninkryk aan hulle op drie maniere.

In die eerste plek is die koninkryk dikwels onsigbaar:
Hoeveel keer vra ons, soos Jesus se navolgelinge, onsself nie af hoekom ons nie die tekens van God se koninkryk in hierdie wêreld raaksien nie? Ons weet egter ‘n saadjie wat geplant is dra nie dadelik vrug nie. Dit groei dikwels sonder dat ons eers bewus is daarvan. En so sê Jesus is die koninkryk.
Die feit dat ons dit nie sien nie beteken nie dat dit nie daar is nie. Dit beteken dalk net dat ons uitsig beperk is, dat ons nie die volle prentjie kan sien nie.
Ons weet dat ons nou in die tussentyd is. Teoloë praat graag van die “alreeds” en die “nog nie.” En wat dit beteken is dat ons weet dat die koninkryk sy volheid eers sal bereik  met die wederkoms, maar ook dat dit te danke aan Jesus se koms, kruisdood en opstanding, reeds deel is van ons werklikheid. Hoewel ons dit soms nie sien nie, en dikwels nie verstaan hoe die wêreld kan lyk soos dit lyk as ons sê dat dit reeds hier is nie; hoewel ons nog nie die halm of die aar of die volkoringaar kan sien nie, kom verseker Jesus ons in hierdie gelykenis dat die saad reeds ontkiem het en groei daar waar ons dit nog nie kan sien nie.

In die tweede plek is die koninkryk onbeheerbaar:
In beide die gelykenisse word ons gekonfronteer met die feit dat die koninkryk en die groei van die koninkryk totaal buite ons beheer is. Die saad word gesaai, maar daarna is dit buite die saaier se hande. Hy gaan slaap en staan op, dag na dag en die saad groei vanself. Anders as in die gelykenis van die saaier word daar hier niks gesê van enige positiewe of negatiewe elemente van buite, wat die groei van die saad beïnvloed nie. Die saad en dws die koninkryk groei, soos daar letterlik in die Grieks staan, outomaties.

Ons vind hierdie selfde gedagte, die idee van onbeheerbaarheid, ook in die gelykenis van die mosterdsaadjie.
Interessant, is dat ‘n mens baie verskillende soorte mosterd kry en dat die soort wat mees algemeen voorgekom het in daardie tyd – “wilde mosterd” – byna soos onkruid, baie moeilik is om te beheer en ‘n hele veld kan oorneem as dit eers wortel geskiet het. Hierdie tipe mosterd dring in daar waar dit nie hoort nie; waar mense dit wil uithou. Dit bring ook voëls na die land – voëls wat boere dikwels veel eerder van wil ontslae raak.

So is die koninkryk wat Jesus verkondig ook iets wat ons nie kan beheer nie. Ons kan dit nie maak groei nie, dit groei vanself. Dis ook nie soos ‘n boom wat ons plant waar ons hom wil hê nie, maar eerder soos die wilde mosterd wat onbeheersd groei, dikwels daar waar ons dit nie sou verwag nie.

In die prestasie gedrewe samelewing waarbinne ons leef wil ons altyd in beheer van sake wees en resultate sien. Jesus kom sê egter dat dit in die koninkryk nie so werk nie en dat ons moet aanvaar dat dinge, veral in die koninkryk, dikwels buite ons beheer is. Die feit dat ons nie in beheer is nie, behoort ons egter nie angstig te maak nie, maar vir ons hoop te gee.
Ons hoop lê juis in die feit dat dit nie van ons afhang nie, dat God besig is om te werk, te midde en dikwels selfs ten spyte van, ons planne en projekte.

Hierdie hoop beteken egter nie dat ons net moet terugsit en toekyk; dat ons nie deel is van, of moet deelneem aan, God se plan vir hierdie wêreld nie. Want ware hoop dryf ‘n mens tot aksie. As ons werklik glo dat die koninkryk van God onbeheersd besig is om te groei, dan kan ons nie anders as om deel te wil wees van daardie beweging nie.

Coenie Burger skryf in sy boek “Waar is Jesus nou?” dat ons – die kerk – die teken, voorsmaak en instrument van God se koninkryk behoort te wees.
As teken moet ons die beeld en getuienis van Jesus dra, moet ons lewe volgens Sy voorbeeld.
As voorsmaak moet mense iets van die komende ryk, dws die teenwoordigheid van God, by ons ervaar.
En as instrument gebruik Hy ons, mense wat probeer leef volgens sy wil, dan in sy koninkryk.

Dit gaan dus nie oor die dinge wat ons doen nie, maar hoe ons leef en wie ons is en wat God dan deur ons kan doen. Ons het geen beheer oor die groei van die koninkryk nie, maar ons het die wonderlike geleentheid om daarvan deel te wees.

En dan is die koninkryk, in die derde plek, ‘n tuiste vir almal:
Soos in Esegiël 17, lees ons in Markus ook, dat die voëls in die skaduwee van die takke sal kom nes maak. Die Ou Testamentiese beeld van die voëls verwys na al die nasies wat deel sal word van God se koninkryk en met die gebruik van daardie beeld sê Jesus dat daardie koninkryk almal insluit. Ook dié voëls waarvan die boere soms ontslae wil raak en wat hulle voel hoort nie op die landerye nie. Dankie tog dat ons, die mens, nie kan kies of beheer wie deel het en deel word van die koninkryk van God nie.

En as ons dan werklik die teken, voorsmaak en instrument van daardie koninkryk wil wees, dan moet ons die takke wees wat skadu bied waarin die voëls kan kom nes maak, selfs die wat ons dalk voel hoort nie daar nie.

Wanneer woorde nie genoeg is om die koninkryk aan ons te verduidelik nie; wanneer ons die woorde hoor en die beelde sien, maar nie die volle omvang daarvan kan verstaan nie, is dit dalk nodig vir ons om dit self te ervaar. En ek vermoed dis juis wanneer ons in die skadukolle van die takke begin inbeweeg – daar waar ons sop gee vir mense wat honger is; daar waar ons kinders help wat nie veel van ‘n kans in die lewe het nie, om skoolgereed te raak of om skool toe te kan gaan; daar waar ons ‘n vriend of vriendin ondersteun in ‘n tyd van swaarkry of waar ons iemand help wat ons dalk voel dit nie verdien nie – ek vermoed dat ons juis daar iets sal kan begryp van dit wat Jesus probeer verduidelik wanneer Hy praat oor die koninkryk van God.

Mag die Here aan julle skadu gee
En van julle takke maak wat skadu bied vir ander

Creative Commons Licence
Kopiereg: Hierdie werk deur Bianca Botha word gelisensieer onder ‘n “Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivs 2.5 South Africa License”.