Markus 3:20-35

10 Junie 2012 – Koninkrykstyd
Prediker: Dr Tiana Bosman

Bulletin-10-06-12 | Liturgie-10-06-12

Kliek hier om Markus 3:20-35 te lees

Hierdie is oor die algemeen ‘n moeilike gedeelte in die evangelie om te lees. Dit praat van Satan, die uitdryf van duiwels, die vasbind van die sterk man en die lastering teen die Heilige Gees – alles dinge wat ons ongemaklik laat rondskuif en maak dat ons liewer die teks vermy as om dit aan te spreek. Dit terwyl wat hier afspeel een van die mees opspraakwekkende gebeurtenisse was in Jesus se ganse bediening. Naas die godsdientige uitsprake het die teks ‘n sterk politiese ondertoon en word ook die heersende sosiale orde heeltemal omvergewerp. Jesus daag al wat ‘n sisteem was uit, keer die samelewing op sy kop en die leiers in die godsdienskringe (die wat ook nou saamgewerk het met die regering) is besig om komplotte te smee om Hom om die lewe te bring.

Dit alles begin by Mark 1:15 wanneer Jesus reg aan die begin van sy bediening die rewolusionêre uitspraak maak: “Die tyd het aangebreek en die koninkryk van God het naby gekom. Bekeer julle en glo die evangelie.” Ons sou dit sy intreerede tot die bediening kon noem. Hy het pas die versoekinge van die duiwel in die woestyn weerstaan en daardeur gewys dat daar nou ‘n Persoon in die wêreld is wat sterker is as Satan, ‘n nuwe orde het aangebreek, die koninkryk het naby gekom.

Onmiddellik na die uitspraak voeg Jesus daad by woord om te wys wat die nuwe tyd in die geskiedenis behels, hoe lyk die aanbreek van die koninkryk, waartoe moet mense hulle bekeer en wat is die evangelie wat hulle moet glo. Nadat Hy sy eerste dissipels geroep het, begin sy nie-geweldadige aksieveldtog teen die Joodse sosiale orde in Kapernaum – ‘n veldtog wat ‘n klimaks bereik en ook eindig by ons gedeelte van vandag.
Die hooflyn van Jesus se veldtog lyk soos volg: Van die eerste oomblik af dat Hy by die sinagoge in Kapernaum instap is dit duidelik dat sy koninkrykstaak onversoenbaar is met die plaaslike gesagsfigure en die sosiale orde wat hulle daar stel. Jesus begin om mense te leer soos een wat gesag het en nie soos die skrifgeleerdes nie. Dit is van meet af aan duidelik dat Jesus nie aan die kant van die skrifgeleerdes staan nie. ‘n Bose gees ruik lont en begin om op Hom te skree. Jesus spreek die bose gees aan, en stuur hom uit die man uit, en Hy begin met sy bediening om mense te genees.

Sy fokus is die armes en die verstotenes. Hy maak hulle gesond en herstel of verleen so aan hulle ‘n sosiale status wat hulle nie gehad het nie. Hulle word deur Hom raakgesien en kry weer ‘n geregmatige plek in die samelewing. Hy aanvaar die gasvryheid van die mense wat uitgestoot word en Hy gaan by hulle aan huis. Alhoewel Hy weet dat die leiersfigure in die samelewing en die kerk Hom al meer vyandiggesind sal raak, kritiseer Hy die sosiale orde wat bepaal wie ‘n plek in die samelewing en die kerk mag hê, en wie nie. Jesus oortree selfs die wet deur iemand op die Sabbatdag te genees. Hy sou die genesing net so maklik op die Sabbat agter ‘n toe deur kon doen en so kritiek vryspring, maar doelbewus genees Hy waar almal kan sien – en daag Hy weereens die sosiale strukture en wette van sy tyd uit.

Na ‘n baie besige tyd van mense genees, bose geeste uitdryf en koppe stamp met die gereg, onttrek Jesus (in hfst 4) en gaan na die see – om daar te reflekteer en te praat oor sy bediening in die vorm van gelykenisse. Maar voordat Hy see toe gaan, speel ‘n baie belangrike gebeurtenis af. Jesus het pas sy twaalf dissipels “amptelik” aangestel – ons sou kon sê dat Hy met die aanstelling sy weerstandsbeweging op die been gebring het. ‘n Rewolusie is aan die broei – Hy het tog aan die begin al gewaarsku – die tyd het aangebreek en die koninkryk van God het naby gekom. Jesus gaan hierna na die veiligheid van die huis toe om te rus en te eet, maar die mense is lastig en daar is nie geleentheid vir eet nie. Erger egter as die oorslaan van ‘n maaltyd is dat Jesus vind dat Hy nie meer by die huis welkom is nie. Hy gaan om asem te skep, maar Hy moet die gevolge van sy veldtog in die gesig staar. ‘n Nuwe konflik het ontstaan – Jesus se eie familie is daarvan oortuig dat Hy te ver gegaan het, hulle gaan om Hom te gaan haal (lett “gryp, arresteer”) , en hulle dring daarop aan dat Hy sy sending moet staak. “Hy het van sy kop af geraak,” het hulle onder mekaar gesê.

Maar hulle waarskuwing en gesoebat is te laat, want die regering het reeds skrifgeleerdes vanuit die hoofkwartiere in Jerusalem gestuur om ondersoek in te stel en klagtes te lê. “Hy is van Beëlsebul besete!,” het hulle gesê (Beëlsebul was ‘n ander naam vir Satan). “Dit is met die hulp van die aanvoerder van die duiwels dat hy duiwels uitdrywe.” Die skrifgeleerdes is daarop uit om Jesus se werk verdag te maak. Hulle sien Hy wen veld onder die “gewone (/gewonde) mense” en hulle wil alles in hulle vermoë doen om sy aansien onder die “skares” te smoor.

Daar lê ‘n groot stuk ironie agter hierdie aantuigings. Diegene wat mens sou dink vir Jesus sou ondersteun, naamlik sy eie bloedfamilie en die leiers in die kerk, is juis die mense wat Hom teenstaan. In daardie tyd het die leiers in die kerk gewoonlik ook in die regering se kabinet gedien – dis mense wat groot verskille kon maak, maar hulle grootste gerigtheid was om die status quo te beskerm. Vir hulle het die samelewing van die dag gewerk, en goed gewerk. In die samelewing is daar mense met mag en mense sonder mag, daar is wette wat bepaal wie waar hoort, wie waar woon, wie in die kerk mag ingaan en wie buite moet bly, wie kwalifiseer vir mediese behandeling en wie nie, wie aangeraak mag word en wie nie, wie mal is en wie siek is. Alles en almal het hulle plek, en solank mense hulle plek ken is daar nie probleme nie. En baie belangrik – die met mag, die skrifgeleerdes, is teen alle koste nie bereid om hulle mag af te staan aan iemand wat moontlik groter is as hulle nie. Hulle is nie eens bereid om hulle magsposisie met so ‘n persoon te deel nie. Hulle sal Hom eerder uitkryt as ‘n gesant van die duiwel as om te toe te kyk hoedat Hy die samelewing verander deur aan die magteloses en die siekes ‘n plek te gee.

Jesus antwood die skrifgeleerdes op hulle toesnouings met voorbeelde: “Hoe kan die Satan die Satan uitdrywe? As ‘n koninkryk onderling verdeeld is, kan daardie koninkryk nie bly staan nie; en as ‘n huisgesin onderling verdeeld is, sal daardie huisgesin nie kan bly staan nie. As die Satan teen homself in opstand kom en verdeeld is, kan hy nie bly staan nie, maar is dit sy einde.” Wat Jesus dus hier sê is: Satan kan nie teen homself in opstand kom nie. Dit is onmoontlik. Hulle beskuldigings is absurd. Jesus het juis gekom om die “opstand” teen die magte te lei en om die bose se heerskappy tot ‘n einde te bring.

En dan kom Jesus met ‘n gelykenis wat so skokkend is dat dit nie net die politieke spanning vererger nie, dit veroorsaak ook ‘n breuk met sy familie en sy vriende. Hy vergelyk Homself met ‘n dief wat sukkel om by die huis van die “sterk man” in te breek, hierdie sterk man wat Hy wil vasbind en wie se gevangenes Hy wil bevry. En Hy gaan sover as om te sê dat die Heilige Gees sy helper is, sy medepligtige. Ons sou kon sê dat, binne Markus se verstaan, die huis waarvan Jesus praat die wêreld tot op hede was, en die sterk man is Satan. Die wêreld was sy domein en hy het dit “besit” en “beheer”. Maar Jesus het gekom, Hy het reeds met die versoekings in die woestyn gewys dat Hy die stérker man is, en dat Hy daarom in staat is om die sterk man vas te bind en sy gevangenes te bevry. ‘n Nuwe era het immers aangebreek, ‘n nuwe heerskappy, die koninkryk van God het gekom.

Om hierdie ommekeer, hierdie bevrydingswerk van die Here doelbewus te misken, om te sien hoedat Hy lewens verander, die duiwel en al sy magte besweer en oorwin, om te sien hoedat Hy mense genees en vry maak om heel mense te wees wat ‘n plek het in die samelewing waar hulle behoort en waar hulle waarde het, om hierdie werk van die Here te misken en toe te skryf aan die bewegings van Satan eerder as aan die vernuwing van die Gees – dit is om te laster teen die Heilige Gees. En hiervoor sal die skrifgeleerdes eendag verantwoording moet doen.

Nog is dit nie die einde van die verhaal nie. Die spanning onder Jesus se familielede by die huis bou op. Sy uitsprake ontstel hulle net meer en meer. Hulle wil nie eens in die huis ingaan nie. Van buite af stuur hulle ‘n boodskap om Hom te roep. Hulle probeer nogmaals om Hom stil te maak. Dis immers malligheid vir ‘n gemerkte man om voort te gaan om die hoogste gesagspersone uit te daag. Hy speel met sy eie lewe en hulle wil Hom beskerm.

Hulle wil natuurlik ook hulle eie familiereputasie beskerm, en dit is waarskynlik die grootste motivering vir hulle pogings om Jesus stil en uit die openbare oog te kry. ‘n persoon se sosiale identiteit was integraal verbind aan die familie aan wie jy behoort het. Jesus het sy familie in die skande gesteek en ‘n klad op hulle naam gebring. Die vervreemding tussen hulle kom egter nie net van die familie se kant af nie. Dit is wedersyds. Jesus weier om sy familie te sien. “Wie is my moeder en my broers?,” vra Hy, verwysende na sy bloedfamilie wat, ironies genoeg, besluit om BUITE te bly staan. Toe kyk Hy rondom Hom na die mense wat in die kring om Hom sit, diegene wat BINNE is,en Hy sê: “Hier is my moeder en my broers! Elkeen wat die wil van God doen, is my broer en my suster en my moeder.”

As Jesus se familie nie sy roeping kan aanvaar nie, dan kan Hy nie meer hulle familiebande erken nie. Dan gooi Hy weereens die gevestigde sosiale strukture omver – die heersende struktuur van die Palentynse gemeenskap, en Hy skep vir Hom ‘n nuwe familie – die gemeenskap van dissipelskap. Van nou af is die mense wat sy roeping aanvaar, wat sy visie van ‘n nuwe bedeling deel, wat met Hom saamloop en meewerk, van nou af is hierdie mense sy nuwe familie.

Waar sou jy jouself plaas in die verhaal? Ons almal wat vandag hier is, is kerkmense. Dit lyk vir my asof dit nie altyd iets is om op te roem nie.

Watter tipe kerkmens is jy?

Is jy ‘n kerkmens wat aan die skrifgeleerdes se lippe hang en ten alle koste jouself blindstaar teen wette en voorskrifte wat verskillende mense se plekke en waarde in die samelewing en die kerk bepaal?
Of is jy ‘n kerkmens wat oop is vir vernuwing – veral as daardie vernuwing gerig is daarop om mense te genees of hulle posisies te herstel en hulle in te sluit en deel te maak van ‘n gemeenskap?

Is jy ‘n kerkmens omdat jy binne die kerk se sisteem gebore is?
Of is jy een van die mense wat deur die Here aangeraak is, genees is, bevry is van die bose magte in jou eie lewe?

Het jy al die krag van die koninkryk aan jou lyf en in jou hart gevoel?

Is jy ‘n kerkmens wat soms wens dat jy die Here kon wegsleep daar waar Hy kies om te wees en te werk, ‘n kerkmens wat soms wens dat die Here sy plek beter geken het, ‘n kerkmens wat jouself dalk soms skaam vir die Here – vir dit wat Hy doen en vir dit wat Hy van jou vra?
Of is jy ‘n kerkmens wat kies om by Hom te wees, saam met Hom te stap, jou kop hoog te hou en sy naam op jou lippe te hou, maak nie saam waar jy kom of tussen wie jy verkeer nie?

Is jy ‘n kerkmens wat bereid is om te erken dat die Here werk, dat Hy besig is, dikwels op maniere wat ons nie verstaan nie, maar met die vaste oortuiging dat Hy die sterker man is, die een wat die sterk man, die duiwel en sy magte, vasbind, sodat Hy sy huis – die wêreld, en die mense kan bevry.
Wil jy deel wees van die radikale, rewolusionêre beweging van die Here, of nie? Wil jy vrygemaak maak word of nie?

Om nie die werk van die Here in die wêreld en in ander se lewens en in ons eie lewens te erken as die werk van die Here nie, is sonde. Dit is om onsself blind te hou vir die bevryding en die genesing en die herstel van verhoudinge wat voor ons eie oë plaasvind. Om sulke werk toe te skryf aan die duiwel – dit is lastering teen die Gees. Mag ons dit eerder altyd raaksien, en die Here daarvoor dank, en die Gees daarvoor eer. Mag ons deel wees van die beweging van die koninkryk van God – al sê mense dalk ons is mal, of van die duiwel besete. Hulle het dit van Jesus ook gesê.

Creative Commons Licence
Kopiereg: Hierdie werk deur Dr Tiana Bosman word gelisensieer onder ‘n “Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivs 2.5 South Africa License”.

Jesaja 6:1-8

3 Junie 2012 – Triniteitsondag
Prediker: Dr Tiana Bosman

Liturgie-03-06-12 | Bulletin-03-06-12

Kliek hier om Jesaja 6:1-8 te lees

Agtergrond
Dit is ongeveer 740 vC en koning Ussia is dood. Dit merk die begin van ‘n baie moeilike tyd in die volk se lewe. Ussia was ‘n goeie koning gewees. Toe hy siek geword het, het sy seun Jotam by Ussia oorgeneem om sy heerskappy voort te sit, maar Jotam is kort daarna oorlede. Met Ussia se dood sou Agas, Jotam se seun en Ussia se kleinseun, die nuwe troonbestryger wees. Anders as sy oupa het Agas nie sy volk se belange op die hart gedra nie en alliansies met verkeerde volke gesmee. Toe Agas koning geword het van Juda het dit die begin van die val van die suidelike ryk beteken. In hierdie tyd van politieke onstabiliteit het Jesaja weer eendag na die tempel in Jerusalem gegaan, en daar het hy ‘n visioen gesien. Hy berig soos volg daaroor…

Skriflesing: Jesaja 6: 1-8

Boodskap
Die Here het op ‘n baie hoë troon gesit en die soom van sy kleed het die tempel gevul. By Hom was daar serafs om Hom te dien. Die serafs was hemelse wesens wat vir Jesaja onder die indruk gebring het van die vurige, magtige, ontsagwekkende teenwoordigheid van God. Elkeen het ses vlerke gehad. Met twee het hulle hulle oë bedek sodat hulle nie direk na God hoef te kyk nie. Met twee het hulle hulle voete bedek – voete wat dikwels in die OT ‘n eufemisme was vir liggame – sodat hulle nie naak in die teenwoordigheid van God hoef te wees nie. En met die ander twee vlerke het hulle gevlieg. Intens bewus van die Een in wie se teenwoordigheid hulle verkeer, het hulle mekaar telkens toegeroep: “Heilig, heilig, heilig is die Here die Almagtige! Die hele aarde is vol van sy magtige teenwoordigheid.” Hy is so groot, so anders dat nie eens die hemelse wesens na Hom kan kyk nie. Hulle bedek hulle gesigte en hulle verberg hulle naaktheid. Sy teenwoordigheid is só oorweldigend. Die serafs roep so hard dat die deurkosyne begin skud en die tempel vol rook geword het.
Deur drie maal die heiligheid van God te herhaal, het gewys hoe ernstig die serafs in hulle uitspraak was. As mens ‘n saak in Hebreeus baie sterk wil beklemtoon, sê jy dit drie maal oor. Hulle sê hiermee dat God radikaal anders is as enigiemand of enigiets wat ons nog ooit gesien het. God is onvergelykbaar groot. Hy is nie deel van hierdie wêreld nie. En tóg openbaar Hy Homself in die wêreld aan ons. Dit is opvallend dat die serafs nog die een oomblik die 3-maal heiligheid van God besing, en met die volgende asemteug al getuig dat die hele aarde gevul is met die teenwoordigheid van hierdie God. Die heilige God, die Gans Andere, gooi sy hele gewig in die aarde. Dit is eintlik wat die Hebreeus hier probeer sê. Die woord wat ons vertaal met God se “magtige teenwoordigheid” is afgelei van die woord wat “lewer” beteken – en jou lewer was jou swaar orgaan. As jy “met jou lewer in iets was” het jy jou hele gewig daarin gesit, jou alles daarvoor gegee.

Onthou ons het ‘n paar maande terug ook oor heiligheid gepraat. Dat dit nie afgelei is van die woord wat “afgesonder/eenkant” beteken nie, maar eerder van die woord wat “blink/skitter” beteken. Dat God heilig is sê dus juis nie dat Hy Hom eenkant, ver, daar bo hou nie, maar dat Hy, wel op ‘n gans anderse manier, teenwóórdig is, dat Hy ‘n verblindende lig uitstraal. God het juis nie afgesonder gebly nie, maar deur sy pad met die Israeliete en uiteindelik in sy Seun het Hy binne-in die sondige wêreld ingetree en die Lig in die duisternis geword. Jesaja beleef hierdie andersoortige teenwoordigheid van God in die visioen in die tempel.
Wat as ons vanoggend so ‘n visioen sou beleef? Sê nou maar hemelse wesens verskyn en besing so hard die heiligheid en die teenwoordigheid van God dat die deurkosyne begin rammel en die kerk vol rook word? Sou ons onsself ook probeer bedek? Ons gesig probeer beskerm? Van ons nietigheid en ons sondigheid bewus raak? ‘n Mens kan tog nie onaangeraak bly wanneer jy die Here God so beleef nie! Ek kan my nogals indink dat ons reaksie dieselfde as Jesaja s’n sou wees: “Dit is klaar met my! Ek is verlore! (lett: Ek gaan uitgedelg/destroy word). Elke woord oor my lippe is onrein, en ek woon onder ‘n volk van wie elke woord onrein is. En nou het ek die Koning gesien, die Here die Almgtige.” Jesaja raak bewus van sy eie sondigheid, hy raak bewus van die sonde van sy volk en die haglike omstandighede waarin hulle verkeer, en hy besef dat sy (en hulle) vrese misplaas is. Hulle vrees die nuwe slegte koning Agas terwyl die Here die éíntlike Koning is, die Een wat nie net oor die volk heers nie maar oor die wêreld. (Is ons nie ook net so nie – ons is bang vir aardse leiers wat ons en ons kinders se toekoms bepaal, terwyl ons fokus eintlik moet wees op die ewige Koning wat die toekoms van die ganse wêreld, en daarom ook ons en ons kinders se toekoms, in sy hande het.)

Toe Jesaja, eintlik heel gepas, met vrees reageer in die teenwoordigheid van God (Moses en Jakob en Elia was ook bang toe die Here aan hulle verskyn), toe het die Here die vrees besweer. Onrein mense mag nie in die tempel van die Here verskyn het nie. Jesaja het eers besef dat hy onrein is en hóé onrein hy is toe hy die Here sien. En een van die serafs voer ‘n reinigingsritueel uit. Hy neem ‘n gloeiende kool met ‘n tang van die altaar af, vlieg na Jesaja, raak sy mond aan met die kool en sê: “Noudat die gloeiende kool jou lippe aangeraak het, is jou oortredinge vergewe, jou sonde versoen.” Ons sou nou kon weghardloop met die gedagte dat Jesaja fisiese pyn ervaar het en letterlik met ‘n kool skoon gebrand is deur God. Dit is egter nie geval nie. Ons het hier te make met ‘n visioen en met ‘n ritueel en met ‘n ervaring wat vir Jesaja so werklik was dat dit sy lewe van hier af vorentoe verander en bepaal het. Die fokus van die ritueel is nie op pyn nie, maar of die feit dat God ons reinig en heilig wanneer Hy ons roep. Die doel van die gloeiende kool is om vir Jesaja, figuurlik, aan die brand te steek, om hom heilig te maak, anders as die wêreld, glinsterend soos God, sodat hy sy boodskapper kan wees.

En nadat hy gereinig en geheilig is, hoor Jesaja die Here vra: “Wie kan Ek stuur? Wie sal ons boodskapper wees?” En hy het geantwoord: “Hineni! Hier is ek! Stuur my!” Hineni! Een van die sterkste woorde in Hebreeus wat nooit sonder ‘n uitroepteken vertaal mag word nie – Hier is ek! Stuur my, Here! Interessant, Jesaja is een van die min profete wat met sy roeping onmiddellik gewillig reageer. Meeste van die ander het geprotesteer. Moses kla hy hakkel, Jeremia soebat dat hy te jonk is, Jona vlug. Jesaja antwoord dadelik: Hineni!

‘n Aangrypende teks. Baie geleerdes noem hierdie deel die belangrikste hoofstuk in die hele Jesajaboek. Ten spyte van die vrees wat so ‘n ervaring kan veroorsaak hunker baie van ons ook na ‘n teofanie – na ‘n ervaring van God se teenwoordigheid deur ‘n visioen of ‘n fisiese verskyning waarin Hy tog maar net sy wil hard en duidelik aan ons bekend kan maak. Ons wil Hom graag in die oë kyk as Hy ons roep. Ons vergeet soms hóé groot en anders, hóé heilig Hy is. Selfs nie eens die profete van ouds kon Hom in die oë kyk nie. Selfs nie eens die hemelse wesens kon Hom in die oë kyk nie. En Hy roep mense op verskillende maniere. Aan sommige verskyn Hy in ‘n brandende bos (Moses), of in ‘n droom met ‘n leer (Jakob), of in ‘n visioen (bv Jesaja), of Hy roep in die middel van die nag (Samuel), of Hy stuur heel menslik iemand anders om jou roeping aan jou oor te dra (Saul en Dawid). Aan Elia wat uitgebrand en depressief selfmoordgedagtes gekoester het in ‘n grot in die middel van die woestyn – die een wat nou eintlik sou kon doen met ‘n bo-natuurlike visioen – aan hom verskyn die Here in … die stilte. Nie in wind, of in ‘n aardbewing, of in vuur nie, maar in die wildstilte hoor Elia die Here met hom praat en word sy roeping hernu. Word hy weer gestuur.

Ook ons word geroep. Dit was nou Pinkster. Johannes het ook ‘n visioen gesien. Van die verheerlikte Here in die tempel wat tussen die sewe staanlampe rondbeweeg met die sewe sterre in sy regterhand. Die gemeentes is die lampe, die leraars is die sterre en verteenwoordig die gemeentelede. Dit is nie sonder rede dat daar na ons verwys word as lampe en sterre wat moet skyn nie. Die gloeiende kool in Jesaja 6 was nie die laaste keer dat God vuur gebruik het om sy geroepenes te reinig en te heilig nie. In Handelinge 1: 8 sê die Here: “Julle sal krag ontvang wanneer die Heilige Gees oor julle kom, en julle sal my getuies wees…” En in Handelinge 2, kort na sy hemelvaart, was daar skielik ‘n geluid uit die hemel soos van ‘n geweldige stormwind, en dit het die hele vertrek gevul waar die gelowiges gesit het. En hulle het iets soos vuur gesien wat in tonge verdeel en op elkeen van hulle gekom het. Almal is met die Heilige Gees vervul.

Elkeen van ons, gelowiges vandag, is ook met die vuur van die Heilige Gees vervul – of ons nou daarvan gedroom het of net gehoor het, of ons deur die Gees oorrompel is of net in die stilte deur hom oortuig is. Ons leef in Pinkstertyd – die tyd waarin die heerskappy van God nog nie finaal is nie, maar tog seker is. Dit lyk asof slegte aardse regeerders of maghebbers die hef in die hand het en ons toekoms bepaal. Ons land se toekoms mag dalk onseker lyk, soos in Jesaja se tyd. En baie slegte dinge kan ons dalk oorkom, soos in Jesaja se tyd. Maar ons weet dat die Here reeds oorwin het, opgevaar het, en dat Hý regeer. Ons leef in die tyd van sy Gees, die Opstandingsgees, wat ons reinig en heilig en roep en lei en leer. Ons leef in ‘n tyd waar die wêreld moet hoor wie die eintlike Koning, die Regeerder is. ‘n Wêreld wat heel moontlik nie van die boodskap sal hou nie, maar wat in elk geval nie sonder dit kan leef nie. Op sy eie manier vra die Here aan elkeen van ons geesvervuldes en geheiligdes: “Wie kan ek stuur? Wie sal my boodskapper wees?” Wat is jou antwoord? Hoe kán dit anders wees as: “Hineni!”

Creative Commons Licence
Kopiereg: Hierdie werk deur Dr Tiana Bosman word gelisensieer onder ‘n “Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivs 2.5 South Africa License”.

Openbaring 3:14-22

27 Mei 2012 – Pinkster
Prediker: Dr Tiana Bosman

Liturgie

Kliek hier om Openbaring 3:14-22 te lees

Inleiding
Die stad Laodisea is 250 vC deur Antiochus II gestig en dit is vernoem na sy vrou Laodike. Laodisea was die rykste stad in die omgewing. Die rykdom is opgebou uit veeteelt en handel. Daar was groot skaapboerderye en hulle het ‘n sagte swart glanswol geproduseer wat baie gewild was in die klerebedryf. Die trimita, ‘n vroue tuniek, is onder andere van hierdie spesiale wol gemaak. Laodisea was verder ook bekend vir hulle beroemde mediese skool. Frigiese poeier, wat ‘n oogsalf was, is in Laodisea vervaardig en uitgevoer na ander gebiede.
Laodisea het een groot probleem gehad. Alhoewel die stad perfek geleë was op die destydse handelsroetes, was daar geen waterbronne in die omgewing nie. Water is 10 kilometer ver deur pype vervoer na die stad toe.
Die gemeente in Laodisea is waarskynlik gestig in die tyd toe Paulus in Efese gebly het. Paulus self het ook ‘n brief aan die gemeente geskryf, alhoewel ons nie weet wat daarvan geword het nie. Ons lees van die brief in Kol 4:16.
Skriflesing: Openbaring 3: 14-22
In die briewe aan die sewe gemeentes is daar twee gemeentes van wie die Here net goeie dinge sê, drie gemeentes vir wie Hy prys maar dan ook teregwys en waarsku, en twee gemeentes waarvan die Here net slegte dinge te sê het. Sardis en Laodisea val in die laaste groep. Die Here vind niks prysenswaardig aan hulle nie. Interessant genoeg dat dit dan ook juis die twee gemeentes is waar daar geen sprake van vervolging is nie. Dalk omdat die duiwel dit nie die moeite werd ag nie? Omdat hulle elk geval geen bedreiging vir hom inhou nie? Julle het moontlik al die storie gehoor van die man wat tydens ‘n erediens by ‘n kerkgebou verbygeloop het en gesien het hoedat die duiwel rustig op die dak sit en slaap. Toe die man navraag doen het die duiwel geantwoord: “Nee wat, alles is rustig hierbinne.” So was dit in Sardis en Laodisea. In Sardis was die gemeentelede vas aan die slaap, en in Laodisea, was hulle lou.
Daarom begin die Here sommer vroeg in die brief reeds met hierdie kritiek: “Ek weet alles wat julle doen. Ek weet dat julle nie koud is nie, en ook nie warm nie. As julle tog maar koud of warm was! Maar nou, omdat julle lou is, nie warm nie en ook nie koud nie, gaan Ek julle uit my mond uitspoeg.” Die meeste vertalings is so bietjie versigtig vir die Grieks hier. Letterlik staan daar iets soos: “Julle maak My naar en daarom sal Ek julle uitspoeg.” Hierdie twee verse is waarskynlik die bekendste en mees aangehaalde twee verse in die hele Bybel onder Evangeliese Christene. Hulle verstaan dat die Here christelike ywer hier aanspreek. Gelowiges moet “aan die brand wees” vir Jesus en Hom met ywer dien. As jy nie “aan die brand is” nie baat dit jou niks – dan kan jy maar net sowel na die teenoorgestelde kant oorhel, heeltemal koud wees en darem nog die wêreldse vreugdes ten volle smaak. Dws: As dan nie warm nie, eerder koud – dit verskaf ten minste tydelike genot. Maar lou-wees baat jou niks.
Hierdie metafor sit die pot natuurlik heeltemal mis. Dis eers wanneer ons die waterprobleem in Laodisea goed verstaan, dat ons die metafoor ook reg kan interpreteer. Ek het vroeër genoem dat daar nie waterbronne in die onmiddellike omgewing was nie. Noord van Laodisea was daar egter warmwater bronne wat by Hiërapolis ontspring het. Die bronne was in besonder bekend vir hulle medisinale kwaliteite – mense het daarheen gegaan om verligting of genesing te kry van hulle siektetoestande. Ons weet dat Laodisea water deur pype aangevoer het. Hierdie warm water het naby Laodisea oor ‘n stroomversnelling gevloei en teen dit tyd dat dit by die stad aangekom het, was dit louwarm en aaklig.
Terwyl daar warmwater bronne ‘n end noord van Laodisea was, was daar in die suide, by Kolosse, weer die heerlikste rein kouewater bronne. Maar ook hierdie water het so deur die pype heen geleidelik al warmer geword en dan lou by Laodisea aangekom. Alhoewel die stad se watersisteem dus heel suksesvol was, het hulle nooit vars water gehad nie. Die warm water met die genesende krag het sy krag deur die pype heen verloor, en die koue water met die verfrissende krag het ook sy krag deur die pype heen verloor.
Wanneer ons hierdie konteks in ag neem, sien ons dat beide warm en koue water hulle eie besondere positiewe waarde het. Die een bring genesing en die ander verfrissing. Daarenteen het lou water geen besonderse kwaliteit nie, dit maak mens net naar. Jesus vergelyk die gelowiges met die louwarm water in hulle pype. Hulle beteken nie meer vir enigiemand iets nie. Hulle beteken niks vir die siekes nie – die genesende krag van die warm water. Dis nogals ironies, in die lig van die feit dat die mediese geriewe daar so gevorderd was. Hulle beteken ook niks vir die moeës nie – die koue water wat verfrissend was. Dit gaan dus nie in die eerste plek oor hulle gesindheid teenoor die Here nie, maar oor die feit dat hulle nutteloos is vir ander mense. Ons liefde en ywer vir die Here is natuurlik ook uiters belangrik, en dit word wél later aangespreek wanneer ons lees hoedat die Here klop en klop, maar as hierdie liefde nie uitgeleef word in ons betrokkenheid by mense in nood nie, dan baat dit niemand niks. Dan smaak ons soos lou water en gaan die Here ons uitspoeg.
Hoekom is dit so dat die gelowigs in Laodisea vir niemand meer iets beteken nie? Want hulle dink net aan hulleself. Hulle leef in die waan dat hulle alles het en niks meer nodig het nie. “Julle sê: ‘Ons is ryk, skatryk, en ons het niks meer nodig nie, maar julle weet nie dat julle ellendig en beklaenswaardig is nie, arm, blind en kaal.” Hier is ‘n stad waar mense, ook die gelowiges, rol in die geld, hulle gee die toon aan vir die modegiere van die dag, en die mediese wetenskap daar is so gevorderd dat hulle onder die waan leef van ewige jeug en gesondheid. “Life is good!” Klink dit nie miskien so bietjie soos ons samelewing van vandag nie? Eet, drink, lyk mooi, bly jonk, en wees vrolik. Wat meer wil ‘n mens nou hê? Dit laat mens dink aan Karl Barth, die Switserse teoloog, wat op ‘n slag by vriende se huis in die Alpe vakansie gaan hou het. Dit was asemrowend mooi daar, absoluut idillies, en toe Barth dit alles inneem roep hy uit: “Dis so mooi hier! Hier is nie meer plek vir ‘n toekomsverwagting nie!” Menende: mens kan so maklik onder die indruk kom dat jy nou alles het wat nodig is om gelukkig te wees, dat jy gearriveer het, dat jy niks skort nie. Dit is veral waar van mense wat leef vanuit hulle baie geld en hulle groot suksesse. Soos diegene in Laodisea.
Maar teenoor hulle arrogante selfverheffing lê die Here dan juis sy vinger op die plekke waar dit die seerste sal maak:
– Ten spyte van julle baie gesofistikeerde bankwese, is julle arm.
– Ten spyte van julle luukse tekstiel-industrie met die spesiale wol, is julle kaal.
– Ten spyte van julle beroemde Frigiese oogsalf, is julle blind.
Juis op die gebiede waar julle meen dat julle so ryk is, juis daar skiet julle ver tekort! Koop julle goud by My – dit is goud wat deur vuur gelouter is en op die koop toe dalk vir jou ‘n bietjie vervolging ook kan bring, maar dis suiwer. Koop julle klere by My – teenoor die swart wolklere wat julle dra is die klere wat Ek gee skoon en wit. Koop julle oogsalf by My – sodat julle oë gesond kan word en julle die siekes en die moeës, die behoeftiges rondom julle kan raaksien en kan help. Dis nogals erg – hoe rykdom mense kan verblind. Om ryk te wees en nog steeds werklik op die Here te vertrou en vir mense om te gee, is nie maklik nie. Dit vra ekstra genade.
Maar van die genade is daar genoeg. Daarom sê die Here: “Ek bestraf en tug elkeen wat Ek liefhet. Laat dit dan vir julle erns wees en bekeer julle.” Tug is ‘n vorm van liefhê. Soms bring die Here slegte ervaringe oor ons pad om ons tot beter insigte te bring. Ons beweeg nou op gevaarlike terrein en ons moet versigtig wees as ons hieroor praat, want mens kan nie alles wat gebeur – ook al die slegte – op God se rekening plaas nie. König sê: “As ons al die seer en smart in die lewe aan God toeskryf, staan die duiwel later heeltemal werkloos op die mark, en God doen behalwe sy eie werk sommer die duiwel s’n ook.” Maar dat daar wel soms situasies is waar die Here deur lyding en swaarkry ons wil louter en vorm – dit is ook waar. Daarvan het Petrus ons mos vertel in sy brief. Die Here tug die wat Hy liefhet, en Hy het ook die gelowiges in Laodisea lief – al is hulle hóé op hulself aangewese, en al sien hulle hóé min die nood van ander raak, en het hulle hóé min behoefte aan ‘n toekomsverwagting wat anders is as die hede. Daarom die brief. Daarom nog ‘n kans, nog ‘n oproep, nog ‘n klop: “Luister, Ek staan by die deur en Ek klop. As iemand my stem hoor en die deur oopmaak, sal Ek by hom ingaan en saam met hom die feesmaal hou, en hy saam met My.”
Hierdie vers word meestal gebruik om ongelowiges tot bekering te roep en die deure van hul harte oop te maak sodat Jesus kan inkom. Alhoewel die Here natuurlik ook aan ongelowiges se lewens klop, is dit egter nie hier die geval nie. Hy klop aan die gelowiges van Laodisea se lewens. Hy was eens binne, maar iewers het Hy buite beland. Dalk sit die duiwel so rustig op die dak van die kerk omdat die gemeente iewers, dalk heel subtiel, vir die Here die deur gewys het…? Hom uitgewerk het… Hy Hom nie meer kon vereenselwig met hulle rykdom, hulle swart klere en hulle blindheid vir ander in nood nie…
Maar Hy kom terug, en probeer weer ‘n keer. Die verheerlikte Here wat alle mag en gesag van sy Vader gekry het en oor die wêreld regeer, kom klop in nederigheid aan sy kinders se deur, en vra of Hy dalk ook ‘n plekkie aan die rykmanstafel kan kry. Juis omdat Hy so groot is, kan Hy Homself so verneder. So was Hy altyd. Gebore in ‘n krip. Saam met sondaars geëet. Mense se voete gewas.
En wanneer ons Hom hoor klop, en ons maak die deur weer oop – dan verwag Hy nie dat ons Hom moet bedien nie, Hy wil nie by ons fees kom aansit nie. Hy nooi ons na sý fees toe. Hy kom uiteindelik nie om te straf nie, maar om te red, en om fees te vier. Sy tafel is gedek en die stoele is uitgepak. Vir armes ja, maar selfs ook vir die rykes; vir siekes, maar selfs ook vir die gesondes; vir moeës, maar selfs ook vir die sterkes – As ons maar net wil luister na wat die Gees vir die gemeentes sê, en ons deure vir die Here se klop sal oopmaak.

Creative Commons Licence
Kopiereg: Hierdie werk deur Dr Tiana Bosman word gelisensieer onder ‘n “Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivs 2.5 South Africa License”.

Openbaring 2:1-7

20 Mei 2012 – Pinkster
Prediker: Dr Tiana Bosman

Kliek hier om Openbaring 2:1-7 te lees

Inleiding
Tydens hierdie jaar se Pinksterreeks lees ons saam die briewe aan die sewe gemeentes in Openbaring 2-3. Die konteks waarbinne die sewe briewe gegee word is die van ‘n visioen. ‘n Visioen van die gekruisigde Lam wat opgewek is en opgevaar het en in heerlikheid regeer. Dis asof Johannes sukkel om dit wat hy sien in woorde om te sit. Sy taal is geweldig gelade en hy ryg die ongelooflikste beskrywings in.

In die visoen verskyn die verheerlikte Here aan Johannes in priesterlike gewaad in die tempel. Die Here staan tussen sewe goue staanlampe – verteenwoordigend van die sewe gemeentes in Klein-Asië (vandag in die ooste van Turkye).
Die hare op sy kop is spierwit, soos die hare van God self in Daniël se visioen, en sy oë het soos vuur gevlam – simbool van oordeel.
Sy voete was soos geelkoper wat in ‘n smeltoond gloei, en sy stem soos die gedruis van ‘n groot watermassa. In sy regterhand – die hand wat sy krag simboliseer – het hy sewe sterre vasgehou – dit is die sewe leraars van die gemeentes. Hiermee wil die visoen sê dat Jesus vir die sewe gemeentes omgee, dat Hy hulle vashou.
Daar het ‘n skerp swaard met twee snykante uit sy mond uitgekom – nog ‘n simbool van oordeel waaroor ons Dinsdagoggend meer sal hoor.
Sy hele voorkoms was soos die son wat op sy helderste skyn.

Johannes word so oorval deur wat hy sien en hoor dat hy voor die Here se voete neerval en soos ‘n dooie bly lê. En met dieselfde regterhand waarmee die Here die sewe sterre, dws die gemeentes vashou, vat Hy aan Johannes, hou hom ook vas en troos hom: “Moenie bang wees nie, dit is Ek, die Eerste en die Laaste, die Lewende. Ek was dood, en kyk, Ek lewe tot in alle ewigheid; en Ek het die sleutels van die dood en die doderyk. Skrywe nou op wat jy sien…”
En dan dikteer die Here binne hierdie visioen die sewe briewe aan die sewe gemeentes wat Johannes moet gaan neerskyf. In elke brief stel Johannes vir Jesus bekend onder een of meer van die beelde wat hy van Hom gesien het in die visoen. Die brief aan die gemeente in Efese lui dan soos volg…

Skriflesing: Openb 2: 1-7
Boodskap
In die tyd toe Johannes die brief geskryf het, was Efese ‘n groot stad met ongeveer 250 000 inwoners. Groot handelsroetes het deur Efese gegaan, dit was ‘n belangrike en onafhanklike politieke mag, en dit was ‘n baie belangrike godsdienstige sentrum. Daar was twee tempels vir Augustus gebou, een elk vir die drie keisers Nero, Hadrianus en Severus, en natuurlik die tempel van Armetis – wat bekend gestaan het as een van die sewe wonders van die antieke wêreld. Ter ere van nog ‘n keiser, Domitianus, wat die Christene ook baie vyandiggesind was, is die Olimpiese Spele een jaar in Efese gehou.

Die gemeente in Efese het ontstaan tydens Paulus se sendingreise en ons lees daarvan in Handelinge. Timoteus het later daar onder die gelowiges gewerk en volgens tradisie het Johannes self ook later ‘n sterk band met Efese opgebou.

“Ek weet alles wat julle doen”, begin die Here sy brief aan die gemeente. So begin vyf van die sewe briewe. “Ek weet alles wat julle doen” – dus: Ek kyk na julle handel en wandel; nie na julle geloof nie, maar na julle goeie werke. Hoe kan dit wees? Komende van die Een wat leer dat ons juis nie deur goeie werke gered word nie, maar deur geloof alleen?! Natuurlik word ons net deur ons geloof gered. Immers: “Al wat van belang is, is geloof,” sê Gal 5:6, maar dan staan daar tóg verder “geloof wat deur die liefde tot dade oorgaan.” Ons dade ís baie belangrik, ook omdat die wêreld nie ons geloof kan sien nie, maar wel ons dade…

Hier gaan dit nie oor individuele dingetjies wat ons darem af-en-toe reg doen nie, dit gaan om ‘n lewenswyse. Jesus praat daarvan waneer Hy sê: “Ek ken julle onvermoeide arbeid en julle volharding.” Die gelowiges in Efese is moeg gemaak en uitgeput deur hulle harde werk vir die evangelie. Hulle kon slegte mense nie verdra nie, en hulle het ondersoek ingestel na mense wat voorgegee het dat hulle apostels (leiers in die gemeente) is, maar nie so geleef het nie. Interessant – hulle het nie oor die mense geskinder nie, maar ondersoek ingestel en uitgevind dat hulle leuenaars is. Lank terug reeds in Hand 20:29-31 het Paulus al die gemeente gewaarsku teen die “wrede wolwe (wat) onder julle sal indring, en hulle sal die kudde nie ontsien nie. Ja, uit julle eie geledere sal daar mense na vore kom wat met leuens die gelowiges agter hulle aan sal probeer verlei. Wees waaksaam.” Dws moenie dat individue of groepe binne ‘n gemeente “oorneem” as hulle nie optree volgens wat in die Woord staan nie, maar volgens hul eie belange.

Die gemeente het nie slegte mense verdra nie, maar hul het wel sekere vorme van swaarkry verdra ter wille van die Here. Ook daarin het hulle volhard en nie moeg geword nie. Ook dit kan die Here ten gunste van hulle sê. Wat is dit wat ons vandag moeg maak? Is dit ook ons werk vir en volharding ter wille van die evangelie? Of is dit dalk eerder ander dinge? Is ons nog so entoesiasties oor ons programme en ons projekte en ons voornemens en ons besluite en ja, ook ons opofferinge, of het dit al so bietjie begin afwater?

Soos ons, of in elk geval sommige van ons, het die gelowiges in Efese ook maar gesukkel om end-uit vol te hou. Nadat die Here waardering uitspreek vir hulle harde werk en volharding, selfs met die hantering van valse apostels in hulle midde en swaarkry wat hulle moes verduur, sê Hy roerend in vers 4: “Maar dit het Ek teen julle: julle het My nie meer so lief soos in die begin nie.” Letterlik staan dit baie sterker: “Julle het julle eerste liefde versaak.” Dws hulle het nie net afgekoel in hulle eerste liefde nie, hulle het dit glád nie meer nie. Adrio König sê dat dit dikwels die gevolg is van stryd tussen gelowiges. Waar groepe binne kerke of gemeentes begin stry weens hul honger na mag of gesag, kan ‘n kerk of gemeente skeur en in die proses verloor mense die Een uit die oog om wie dit tog eintlik moet gaan. Maar wie die liefde verloor het, verloor alles. Al het ek alles, selfs al doen ek nog die regte dinge, en al hardloop die regte programme nog in my gemeente, maar daar is nie liefde nie … dan baat dit my niks (1 Kor 13). Al het ek hoe hard geveg teen mense wat wou oorneem, en al het ek wat ookal verduur vir die naam van die Here, en ek het die liefde verloor, dan het ek niks meer nie.

Die bestaan van die gemeente sal beëindig word as hulle nie terugkeer na hul eerste liefde nie. Die Here waarsku “Ek sal julle lamp (wat staan vir die gemeente) van sy plek af wegvat, as julle julle nie bekeer nie!” Daarom die dringende oproep om drie dinge te doen: DINK, BEKEER en DOEN: “Dink daaraan hoe ver julle al agteruitgegaan het. Bekeer julle en doen weer wat julle in die begin gedoen het.”

DINK: Ons moet by tye gaan nadink oor ons lewe. Waarmee is jy besig? Waarheen is jy oppad? Waantoe neem die pad jou waarop jy op die oomblik loop? Waar gaan jy beland as jy so aangaan? Hoe het jou verhoudinge vroeër gelyk – met die Here, met diegene na aan jou, met mede-gelowiges, met mense wat jou hulp nodig het? Lyk hierdie verhoudinge nog dieselfde? Het dit nog dieselfde vuur en ywer en toewyding? Ons moet by tye hieroor gaan nadink – as individuele gelowiges en ook saam as gemeente. En as ons dan klaar gedink het en bestek opgeneem het?…

BEKEER: Verander, draai om, begin oor, soos aan die begin toe jy jou vir die eerste keer verbind het… En hoe weet ons dan dat ons verander het?…

DOEN: Doen weer wat julle lank terug gedoen het. Hê My weer lief. Hê mekaar en ander weer lief. Stry en word moeg en volhard – nie vir eie gewin of om op jou eie seepkissie te bly staan ten alle koste nie, maar ter wille van die evangelie, ter wille van My. Dit bring ons terug by die begin van die brief: “Ek weet alles wat julle doen.” Doen is die teken van ware geloof. Calvyn wat uitdruklik geleer het dat ons níe deur ons goeie werke gered word nie, is ook die man wat gesê het dat ons nie sonder goeie werke gered word nie. Ook Jakobus sê in sy brief: “Ek sal jou my geloof wys uit my dade” (Jak 2:18).

Dink, bekeer en doen. God is nie ‘n veraf wese iewers daar bo in die hemel wat Hom nie veel steur aan wat op aarde aangaan nie. Hy is betrokke by ons. Jare na Jesus se hemelvaart kry Johannes die visioen van Hom wat steeds tussen die gemeentes beweeg, wat hulle in sy regterhand vashou en so vir hulle omgee, wat kyk wat onder hulle aangaan, oplet na wat hulle doen. ‘n Here wat met sterk emosie praat in sy briewe aan die gemeentes. Hy spreek waardering uit vir wat hulle reg doen, maar Hy word diep geraak deur hulle gebrek aan ware liefde wat oorgaan in dade.

Die brief aan Efese word geskryf aan ‘n gemeente wat afvallig geraak het in hulle liefde. Nie net as aanmaning nie, maar juis ook as uitnodiging. Die gemeente kry ‘n tweede kans. “Elkeen wat kan hoor, moet luister na wat die Gees vir die gemeente sê.” Al die briewe sluit met hierdie woorde af. Elkeen wat kan hoor, moet deur wat hulle hoor gedryf word tot bekering en goeie werke, tot ‘n nuwe lewenswyse – gedryf deur ons liefde vir die Here.

Al die briewe eindig met die belofte van die ewige lewe aan elkeen wat die oorwinning behaal. God sal alles herstel wat aan die begin van Genesis verlore geraak het, maar meer as dit, Hy sal dit by verre oortref. As ons maar tog net tot inkeer sal kom, sal bestek opneem, ons weereens bekeer, en die regte dinge uit liefde sal doen.

Creative Commons Licence
Kopiereg: Hierdie werk deur Dr Tiana Bosman word gelisensieer onder ‘n “Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivs 2.5 South Africa License”.