Openbaring 2:1-7

20 Mei 2012 – Pinkster
Prediker: Dr Tiana Bosman

Kliek hier om Openbaring 2:1-7 te lees

Inleiding
Tydens hierdie jaar se Pinksterreeks lees ons saam die briewe aan die sewe gemeentes in Openbaring 2-3. Die konteks waarbinne die sewe briewe gegee word is die van ‘n visioen. ‘n Visioen van die gekruisigde Lam wat opgewek is en opgevaar het en in heerlikheid regeer. Dis asof Johannes sukkel om dit wat hy sien in woorde om te sit. Sy taal is geweldig gelade en hy ryg die ongelooflikste beskrywings in.

In die visoen verskyn die verheerlikte Here aan Johannes in priesterlike gewaad in die tempel. Die Here staan tussen sewe goue staanlampe – verteenwoordigend van die sewe gemeentes in Klein-Asië (vandag in die ooste van Turkye).
Die hare op sy kop is spierwit, soos die hare van God self in Daniël se visioen, en sy oë het soos vuur gevlam – simbool van oordeel.
Sy voete was soos geelkoper wat in ‘n smeltoond gloei, en sy stem soos die gedruis van ‘n groot watermassa. In sy regterhand – die hand wat sy krag simboliseer – het hy sewe sterre vasgehou – dit is die sewe leraars van die gemeentes. Hiermee wil die visoen sê dat Jesus vir die sewe gemeentes omgee, dat Hy hulle vashou.
Daar het ‘n skerp swaard met twee snykante uit sy mond uitgekom – nog ‘n simbool van oordeel waaroor ons Dinsdagoggend meer sal hoor.
Sy hele voorkoms was soos die son wat op sy helderste skyn.

Johannes word so oorval deur wat hy sien en hoor dat hy voor die Here se voete neerval en soos ‘n dooie bly lê. En met dieselfde regterhand waarmee die Here die sewe sterre, dws die gemeentes vashou, vat Hy aan Johannes, hou hom ook vas en troos hom: “Moenie bang wees nie, dit is Ek, die Eerste en die Laaste, die Lewende. Ek was dood, en kyk, Ek lewe tot in alle ewigheid; en Ek het die sleutels van die dood en die doderyk. Skrywe nou op wat jy sien…”
En dan dikteer die Here binne hierdie visioen die sewe briewe aan die sewe gemeentes wat Johannes moet gaan neerskyf. In elke brief stel Johannes vir Jesus bekend onder een of meer van die beelde wat hy van Hom gesien het in die visoen. Die brief aan die gemeente in Efese lui dan soos volg…

Skriflesing: Openb 2: 1-7
Boodskap
In die tyd toe Johannes die brief geskryf het, was Efese ‘n groot stad met ongeveer 250 000 inwoners. Groot handelsroetes het deur Efese gegaan, dit was ‘n belangrike en onafhanklike politieke mag, en dit was ‘n baie belangrike godsdienstige sentrum. Daar was twee tempels vir Augustus gebou, een elk vir die drie keisers Nero, Hadrianus en Severus, en natuurlik die tempel van Armetis – wat bekend gestaan het as een van die sewe wonders van die antieke wêreld. Ter ere van nog ‘n keiser, Domitianus, wat die Christene ook baie vyandiggesind was, is die Olimpiese Spele een jaar in Efese gehou.

Die gemeente in Efese het ontstaan tydens Paulus se sendingreise en ons lees daarvan in Handelinge. Timoteus het later daar onder die gelowiges gewerk en volgens tradisie het Johannes self ook later ‘n sterk band met Efese opgebou.

“Ek weet alles wat julle doen”, begin die Here sy brief aan die gemeente. So begin vyf van die sewe briewe. “Ek weet alles wat julle doen” – dus: Ek kyk na julle handel en wandel; nie na julle geloof nie, maar na julle goeie werke. Hoe kan dit wees? Komende van die Een wat leer dat ons juis nie deur goeie werke gered word nie, maar deur geloof alleen?! Natuurlik word ons net deur ons geloof gered. Immers: “Al wat van belang is, is geloof,” sê Gal 5:6, maar dan staan daar tóg verder “geloof wat deur die liefde tot dade oorgaan.” Ons dade ís baie belangrik, ook omdat die wêreld nie ons geloof kan sien nie, maar wel ons dade…

Hier gaan dit nie oor individuele dingetjies wat ons darem af-en-toe reg doen nie, dit gaan om ‘n lewenswyse. Jesus praat daarvan waneer Hy sê: “Ek ken julle onvermoeide arbeid en julle volharding.” Die gelowiges in Efese is moeg gemaak en uitgeput deur hulle harde werk vir die evangelie. Hulle kon slegte mense nie verdra nie, en hulle het ondersoek ingestel na mense wat voorgegee het dat hulle apostels (leiers in die gemeente) is, maar nie so geleef het nie. Interessant – hulle het nie oor die mense geskinder nie, maar ondersoek ingestel en uitgevind dat hulle leuenaars is. Lank terug reeds in Hand 20:29-31 het Paulus al die gemeente gewaarsku teen die “wrede wolwe (wat) onder julle sal indring, en hulle sal die kudde nie ontsien nie. Ja, uit julle eie geledere sal daar mense na vore kom wat met leuens die gelowiges agter hulle aan sal probeer verlei. Wees waaksaam.” Dws moenie dat individue of groepe binne ‘n gemeente “oorneem” as hulle nie optree volgens wat in die Woord staan nie, maar volgens hul eie belange.

Die gemeente het nie slegte mense verdra nie, maar hul het wel sekere vorme van swaarkry verdra ter wille van die Here. Ook daarin het hulle volhard en nie moeg geword nie. Ook dit kan die Here ten gunste van hulle sê. Wat is dit wat ons vandag moeg maak? Is dit ook ons werk vir en volharding ter wille van die evangelie? Of is dit dalk eerder ander dinge? Is ons nog so entoesiasties oor ons programme en ons projekte en ons voornemens en ons besluite en ja, ook ons opofferinge, of het dit al so bietjie begin afwater?

Soos ons, of in elk geval sommige van ons, het die gelowiges in Efese ook maar gesukkel om end-uit vol te hou. Nadat die Here waardering uitspreek vir hulle harde werk en volharding, selfs met die hantering van valse apostels in hulle midde en swaarkry wat hulle moes verduur, sê Hy roerend in vers 4: “Maar dit het Ek teen julle: julle het My nie meer so lief soos in die begin nie.” Letterlik staan dit baie sterker: “Julle het julle eerste liefde versaak.” Dws hulle het nie net afgekoel in hulle eerste liefde nie, hulle het dit glád nie meer nie. Adrio König sê dat dit dikwels die gevolg is van stryd tussen gelowiges. Waar groepe binne kerke of gemeentes begin stry weens hul honger na mag of gesag, kan ‘n kerk of gemeente skeur en in die proses verloor mense die Een uit die oog om wie dit tog eintlik moet gaan. Maar wie die liefde verloor het, verloor alles. Al het ek alles, selfs al doen ek nog die regte dinge, en al hardloop die regte programme nog in my gemeente, maar daar is nie liefde nie … dan baat dit my niks (1 Kor 13). Al het ek hoe hard geveg teen mense wat wou oorneem, en al het ek wat ookal verduur vir die naam van die Here, en ek het die liefde verloor, dan het ek niks meer nie.

Die bestaan van die gemeente sal beëindig word as hulle nie terugkeer na hul eerste liefde nie. Die Here waarsku “Ek sal julle lamp (wat staan vir die gemeente) van sy plek af wegvat, as julle julle nie bekeer nie!” Daarom die dringende oproep om drie dinge te doen: DINK, BEKEER en DOEN: “Dink daaraan hoe ver julle al agteruitgegaan het. Bekeer julle en doen weer wat julle in die begin gedoen het.”

DINK: Ons moet by tye gaan nadink oor ons lewe. Waarmee is jy besig? Waarheen is jy oppad? Waantoe neem die pad jou waarop jy op die oomblik loop? Waar gaan jy beland as jy so aangaan? Hoe het jou verhoudinge vroeër gelyk – met die Here, met diegene na aan jou, met mede-gelowiges, met mense wat jou hulp nodig het? Lyk hierdie verhoudinge nog dieselfde? Het dit nog dieselfde vuur en ywer en toewyding? Ons moet by tye hieroor gaan nadink – as individuele gelowiges en ook saam as gemeente. En as ons dan klaar gedink het en bestek opgeneem het?…

BEKEER: Verander, draai om, begin oor, soos aan die begin toe jy jou vir die eerste keer verbind het… En hoe weet ons dan dat ons verander het?…

DOEN: Doen weer wat julle lank terug gedoen het. Hê My weer lief. Hê mekaar en ander weer lief. Stry en word moeg en volhard – nie vir eie gewin of om op jou eie seepkissie te bly staan ten alle koste nie, maar ter wille van die evangelie, ter wille van My. Dit bring ons terug by die begin van die brief: “Ek weet alles wat julle doen.” Doen is die teken van ware geloof. Calvyn wat uitdruklik geleer het dat ons níe deur ons goeie werke gered word nie, is ook die man wat gesê het dat ons nie sonder goeie werke gered word nie. Ook Jakobus sê in sy brief: “Ek sal jou my geloof wys uit my dade” (Jak 2:18).

Dink, bekeer en doen. God is nie ‘n veraf wese iewers daar bo in die hemel wat Hom nie veel steur aan wat op aarde aangaan nie. Hy is betrokke by ons. Jare na Jesus se hemelvaart kry Johannes die visioen van Hom wat steeds tussen die gemeentes beweeg, wat hulle in sy regterhand vashou en so vir hulle omgee, wat kyk wat onder hulle aangaan, oplet na wat hulle doen. ‘n Here wat met sterk emosie praat in sy briewe aan die gemeentes. Hy spreek waardering uit vir wat hulle reg doen, maar Hy word diep geraak deur hulle gebrek aan ware liefde wat oorgaan in dade.

Die brief aan Efese word geskryf aan ‘n gemeente wat afvallig geraak het in hulle liefde. Nie net as aanmaning nie, maar juis ook as uitnodiging. Die gemeente kry ‘n tweede kans. “Elkeen wat kan hoor, moet luister na wat die Gees vir die gemeente sê.” Al die briewe sluit met hierdie woorde af. Elkeen wat kan hoor, moet deur wat hulle hoor gedryf word tot bekering en goeie werke, tot ‘n nuwe lewenswyse – gedryf deur ons liefde vir die Here.

Al die briewe eindig met die belofte van die ewige lewe aan elkeen wat die oorwinning behaal. God sal alles herstel wat aan die begin van Genesis verlore geraak het, maar meer as dit, Hy sal dit by verre oortref. As ons maar tog net tot inkeer sal kom, sal bestek opneem, ons weereens bekeer, en die regte dinge uit liefde sal doen.

Creative Commons Licence
Kopiereg: Hierdie werk deur Dr Tiana Bosman word gelisensieer onder ‘n “Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivs 2.5 South Africa License”.

Johannes 15:1-8

6 Mei 2012 – Paastyd
Prediker: Dr Tiana Bosman
Liturgie | Bulletin

Kliek hier om Johannes 15:1-8 te lees

Agtergrond
Johannes 15 vorm deel van Jesus se afskeidsgesprek. Hy praat hier van die identiteit en die wese van die kerk na sy hemelvaart, en oor die vraag na wie ware dissipels van Hom is, en wie nie.

Lees Joh 15: 1- 8 (tot 17)

Boodskap
Daar word vertel hoedat Alexander die Grote, koning van Griekeland, oraloor bekend en gevrees was as ‘n baie dapper soldaat. Anders as ander veggeneraals het hy die gewoonte gehad om nie net maar vanuit sy veilige posisie bevele te skree nie, maar hy het self in die hitte van die stryd getree en geveg. Dikwels het hierdie brawe optrede van hom sy leërmag aangespoor om te oorwin, selfs al het die situasie droewig gelyk.
Alexander het ook hoë eise aan sy manskappe gestel. Nes hy moes hulle vreesloos teenoor hul vyande optree. Dapperheid was hul grootste deug en lafhartigheid kon die doodstraf meebring.
Op ‘n dag, na een van sy groot veldslaë het sy offisiere ‘n jong soldaat voor hom gebring om gestraf te word. Want hierdie soldaat het, ten aanskoue van die gevaar, bang geword en weggehardloop. Alexander sit vorstelik en streng op sy stoel, arms gevou. Die soldaat bewe uit vrees. Alexander sien toe dat dié soldaat eintlik besonder jonk is, nog nie werklik ‘n man nie maar bloot maar ‘n opgeskote seun, en sy hart vermurwe so bietjie, hy leun vooroor en hy vra vriendelik: “Wat is jou naam, my seun?”
Die seun staan koponderstebo, baie skaam en mompel iets.
“Ek kon nie hoor wat jy sê nie. Praat duideliker. Wat is jou naam?”
Die seun kyk op, sluk-sluk, en antwoord toe: “Alexander, my heer.”
By die aanhoor hiervan verstar Alexander die Grote en sy simpatieke houding is onmiddellik daarmee heen. Hy spring in woede van sy stoel af, loop na die seun toe, gryp hom aan die bors en sê uitdruklik: “Alexander? Alexander? Het jy sowaar my naam? Ek sê vir jou – verander jou optrede, of verander jou naam!” (J Cilliers; 1997)

Ons het ook ‘n naam: Christen. Afgelei van die naam van ons Heer, Christus. Meeste van ons kry hierdie naam as ‘n vanselfsprekendheid, omdat ons in gelowige huise, christenhuise, grootword. Verlede Sondag het ons vir Marc gedoop, en weens sy ouers se geloof en sy behoort tot ‘n geloofsgemeenskap, het hy ook die naam “christen” gekry – ingelyf in die familie van Christus. Aan die een kant is ons geweldig bevoorreg om hierdie naam te mag dra.  Aan die ander kant plaas dié naam ons onder ‘n baie groot verantwoordelikheid. Dit is van hierdie voorreg en van hierdie verantwoordelikheid wat ons in Johannes 15 lees.

“Ek is die ware wingerdstok en my Vader is die boer” (1). Hoekom noem Jesus homself die wáre wingerdstok? Omdat dit nie die eerste keer is dat God wingerd plant met die hoop dat dit goeie druiwe sou lewer nie. Telkemale in die OT lees ons hoedat God sy wingerd plant en versorg, maar die wingerd lewer keer-op-keer ‘n misoes, of geen oes nie. Jesaja praat in hfst 5:7 in geen onduidelike terme nie: “Die wingerd van die Here die Almagtige, die wingerd wat Hy geplant het en waarin Hy Hom wou verlustig, is die Israeliete, die volk van Juda. Die Here het verwag dat daar reg sou wees, maar daar was net onreg, dat daar geregtigheid sou wees, maar daar was net die hulpgeroep van verontregtes”. Dit het duidelik geword dat Israel nie die ware wingerd van God kon wees nie, hulle het suur druiwe gelewer en is deur hulle vyande vertrap en uitgeroei.

Maar God begin van voor af. Hy plant weer ‘n keer. Die keer die wáre wingerdstok, in die Persoon en lewe van Jesus Christus. Die genadewoord is dat die NT kerk, dat christene, so opgeneem word in Christus dat ons deel vorm van hierdie ware wingerdstok. Israel het misluk, maar God gee in sy Seun vir ons ‘n nuwe kans geskenk.

“Ek is die wingerdstok, julle die lote” (5). “Bly in My”. Vyf keer sê Jesus in die ag verse dat ons in Hom moet bly, en drie keer dat Hy (of sy woorde) in ons bly. “ ’n Loot kan (immers) nie uit sy eie vrugte dra as hy nie aan die wingerdstok bly nie” (4). Hoekom hammer Jesus so op die “bly in My”? Want, alhoewel ons reeds lote aan die wingerdstok van Christus is (ons hoef dit nie nog te word nie) bestaan die onmoontlike moontlikheid dat ons nie vrug dra nie, of ten minste nie gesonde vrugte nie. Ons is deel van hierdie lewegewende stok, maar ons stel onsself nie oop dat die lewe van die Bron deur ons takke vloei nie. En wat gebeur met lote wat nie deur die wortels en die stok gevoed word nie? Sulke lote verdroog, val af, word deur die mense bymekaargemaak, en dit verbrand. Of, lees ons baie prakties in vs 2, elke loot wat nie vrug dra nie, word afgesny; maar elkeen wat vrugte dra word reggesnoei sodat hy nog meer vrugte kan dra.

Dus: Bly in My. Heel konkreet gaan dit hier om ‘n persoonlike verbintenis tot en verhouding met die Here. Dit gaan daaroor om in gemeenskap te wees met Hom. ‘n Verhouding wat sy duidelikste vergestalting kry in gebed (7). Om te bid is om in gesprek te tree met die Here, omdat ons in ‘n intieme verhouding met Hom staan. En hoe meer intiem die verhouding, hoe beter leer ons Hom ken, en hoe beter weet ons hoe om te praat en waaroor om te praat wanneer ons bid.

Ons almal staan in een of meer belangrike verhouding met iemand waarsonder ons glo dat ons nie kan of wil klaarkom nie. Mense van wie ons sal sê: Ons is deel van mekaar, of hy of sy is deel van my. So deel van my dat iets binne my wegskeur of doodgaan wanneer daardie persoon nie meer daar is nie. Mense wat so deel is van ons dat ons mekaar se taal begin praat en dat ons, wanneer ons onseker is in ‘n situasie, dalk wonder wat sou so-en-so nou gedoen het. Ons laat ons deur die ander lei. Ons praat selfs met die ander persoon wanneer hulle nie daar is nie. So, maar nog dieper as dit, word ons deur die Here self gesmeek, ter wille van onsself en die verheerliking van sy Vader, om in Hom te bly.

Hierdie persoonlik verhouding met Christus is vir baie van ons nie ‘n natuurlike of ‘n maklike saak nie. Hoe is dit immers moontlik om ‘n persoonlike verhouding te hê met iemand wat jy nie kan sien nie? Die Teoloog Bösinger vat dit vas raak wanneer hy verwys na die sogenaamde “afskeid van die Christendom” – juis ook onder die sogenaamde christene. Hy merk dat kerkmense in hulle hart vir Christus opgee, dat hulle hulle verhouding met Hom verbreek, dat hulle ophou om oor Hom te dink, ophou om Hom mee te neem op hulle lewenspad, ophou om in gesprek met Hom te tree. Dit gaan ten diepste om die vraag: Wat beteken geloof nog vir jou? Is Christen-wees vir jou bloot iets uiterliks, soos kerklidmaatskap en bekostigbare basaarpoeding en pannekoeke? Of beteken geloof vir jou ‘n persoonlike verhouding met Jesus?

Johannes 15 gee ‘n antwoord op hierdie vraag. Op ‘n goddelike wyse bly Christus teenwoordig in sy gemeente, ook na die hemelvaart. Ons weet nie hoe dit werk of moontlik is nie. Die wind waai waar hy wil (hfst 3), maar ons weet dat dit deur die werkinge van die Gees wel so is. Chistus gee sy woord daarvoor. Hy belowe. Hy is die wingerdstok, ons die lote. Vir sy gemeente is Hy die lewende en immerteenwoordige krag en lewe – die Een wat aan ons lewe en vitaliteit gee. Die Een wat ín ons blý. Op so ‘n manier in ons bly dat ons lewens daardeur herskep word.

Dit bring ons by die laaste beweging van die teks waarna ek eintlik alreeds verwys het. Wanneer ons in Christus bly, dws wanneer ons in ‘n lewende verhouding tot Hom staan, ‘n verhouding wat vir ons belangrik en noodsaaklik is, dan raak vrugdra ‘n natuurlike uitvloeisel. Die hoeveelheid en die kwaliteit van die vrugte wat ons dra getuig van die prioriteit en die kwaliteit van ons verhouding met Christus. Hoe sal ons en ander dus weet dat ons in Christus bly? Ons weet dit aan die vrugte wat ons dra. Immers: ‘n Boom word aan sy vrugte geken … of nie geken nie…

Ons word voor ‘n geweldige keuse gestel. Kies ons om te wees wat ons geskenk gekry het – naamlik lote wat spruit uit Christus as ons wingerstok, lote wat deur Hom gevoed word en deur die Vader gesnoei word en wat vrugte dra wat pas by die kwaliteit van die stok in wie ons geanker is? Of kies ons die byna onmoontlike – om ons af te sny of te laat afsny omdat ons nie in die stok geanker wíl wees nie en omdat ons nie hierdie kwaliteit van vrugte wil dra nie? Omdat ons kies téén ‘n verhouding met die Here. Voordat ons voor hierdie keuse gestel is het Christus reeds gekies: “Julle het My nie uitgekies nie, maar Ek het julle uitgekies en julle aangestel om … vrugte te dra” (16). Alleen as jy dit weet kan jy die keuse maak – in die geloof en vertroue dat ons keuse eintlik maar net ‘n eggo is van die keuse van Christus (Burger). Ons kán kies, want ons ís reeds gekies.

Die beeld van die ware wingerdstok is nie ‘n dreigement nie. Jesus dreig ons nie soos Alexander die Grote om ons gedrag reg te ruk of ons sakke te pak nie. Die beeld is eerder ‘n uitnodiging. Dit sê: Kan jy dan anders as vrugdra? Die Vader word daardeur verheerlik dat ons baie vrugte dra (8). En vir ons is daar die belofte van gebedsverhoring (7), blydskap (11) en die status as Christus se vriende (14).

Ek ken twee mense persoonlik en weet van nog ‘n derde een – almal wat gekies het om hulle doopname te laat verander later in hulle lewens. Hoe heet jy? Wat noem jy jouself? Christen? Leef jy dan in ‘n persoonlike verhouding met Jesus Christus? Bly jy in Hom? Dra jy die vrugte wat pas by die wingerdstok? Indien nie, moet jy dalk liewer oorweeg om jou naam te verander…

Creative Commons Licence
Kopiereg: Hierdie werk deur Dr Tiana Bosman word gelisensieer onder ‘n “Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivs 2.5 South Africa License”.

Psalm 23

29 April 2012 – 4de Sondag in Paastyd
Prediker: Bianca Botha

Kliek hier om Psalm 23 te lees

Meeste van ons, indien nie almal wat hier sit nie, ken Psalm 23 baie goed. Dit is daardie teks wat baie van ons op ‘n jong ouderdom al uit ons koppe kon opsê en ek is seker dat baie van julle dalk een of ander persoonlike ervaring daaraan kan koppel. Baie mense ken die teks ook as die begrafnis-teks. ‘n Ds het op ‘n keer vertel dat hy by ‘n begrafnis oor dié teks gepreek het en dat die meerderheid mense daar nie die Onse Vader geken het nie, maar wel gedeeltes van dié Psalm kon saam sê.
Toe ek, met ander woorde, besef dat dit vandag se leesrooster teks is, was ek nie heeltemal so opgewonde soos wat ‘n mens sou verwag nie, want wat sê mens nou oor die bekendste Psalm in die Bybel, wat almal nie reeds gehoor het nie.
Tog, is dit ‘n uiters gepaste teks vanoggend, nie net omdat dit Herder-Sondag is nie, maar ook in die lig van klein Mark se doop wat hier plaasgevind het. Ek wil julle dus uitnooi om vanoggend opnuut saam met my na Psalm 23 te kyk en ek bid dat dié teks elkeen van julle sal verras.

Lees teks.

Hierdie Psalm, met sy ryk beelde en metafore, is in die eerste plek ‘n uitdrukking en beskrywing van die verhouding wat daar bestaan tussen God en die digter – wat heel moontlik Dawid was. Dit is beide ‘n belydenis van geloof, waarin die karakter van God beskryf word, én ‘n getuienis van die digter se ervaring van sy verhouding met God en die effek daarvan op sy lewe. Daardie verhouding tussen God en mens waaraan die doop ons vanoggend ook weer kom herinner het. Die twee metafore wat gebruik word om hierdie verhouding uit te beeld is die verhoudinge tussen ‘n Herder en sy skaap/skape en ‘n Gasheer en sy eregas.

Reeds in die eerste vers word daar ‘n bepaalde atmosfeer geskep wat in die hele Psalm teenwoordig is. “Die Here is my Herder, ek kom niks kort nie.” In daardie eerste vers word die vertrouensverhouding tussen God en die digter reeds uitgedruk en die gebruik van die voornaamwoord “my,” die enkelvoud, wys op die persoonlike en intieme aard van daardie verhouding. Die Here is die God van Israel, van sy volk, maar Hy is ook die God van die individu: van Dawid en van Bianca en van Mark. Dit spreek dus ook tot die verhouding waarbinne God met elkeen van ons staan, as ons Herder.

Maar om die herder-beeld werklik te verstaan soos dit hier gebruik word, moet ons verstaan wie en wat ‘n herder was in die plek en tyd waarbinne die gedig geskryf is. Hoewel daar selfs enkele konings in die Bybel is wat as herders beskryf is, is ‘n herder die absolute teenoorgestelde van ‘n koninklike. Nog minder was dit iets soortgelyk aan ‘n ryk skaapboer daar iewers in die Karoo. Om ‘n herder te wees was ‘n harde en gevaarlike taak waarvoor niemand eer ontvang het nie. Dit was gewoonlik die jongste seun se taak of dié van ‘n slaaf, om die skape op te pas. Omdat hulle vir lang tye in die veld was en saam met hul kudde geslaap het, om diewe of roofdiere af te weer, kon hulle ook nie aan die gebruiklike reinigingsrituele deelneem nie en was hulle tot ‘n baie groot mate die uitgeworpenes in die samelewing. Om ‘n herder te wees was alles behalwe ‘n “glamorous” beroep. Die herder se eerste en enigste prioriteit was sy kudde en om te sorg dat hulle veilig en gevoed is, dat hulle niks kortkom nie.

Hierdieie woorde, “ek kom niks kort nie,” word dikwels verstaan as ‘n verwysing na die oorvloedige luuksheid van die Here se voorsiening. Dit, tesame met die “feesmaal” en beker wat oorloop word baie maklik  gesien as ‘n bevestiging van die feit dat God aan ons alles sal gee wat ons hart begeer: daardie nuwe kar/televisie, ‘n vakansiehuis erens langs die see… ons kan baie voorbeelde opnoem van dinge wat ons graag wil hê. Maar is dit werklik wat hier bedoel word? Die herder maak seker dat sy skape niks kortkom nie, dat daar aan hulle behoeftes voorsien word. Maar wat is daardie behoeftes? Water, weiding, die regte pad…

Die situasie waarbinne die gedig geskryf word blyk ook nie een van oorvloed te wees nie. As ons lees van donker dieptes en teënstanders, en daarmeesaam die roofdiere en ander gevare in die veld in ag neem, is dit eintlik die teenoorgestelde. Wat die digter dus hier sê is nie dat hy alles sal hê wat sy hart begeer en in luuksheid sal leef nie, maar dat hy te midde van sy omstandighede seker is van die Here se helpende en sorgende teenwordigheid; dat hy op grond van die verhouding tussen Hom en God seker is daarvan dat daar aan sy basiese behoeftes voorsien sal word.

Die Psalm probeer dus ook nie die idee skep dat daar altyd net groen weivelde sal wees en waters waar vrede is nie. Nee. Want in hierdie wêreld is daar ook vele donker dieptes. Plekke of situasies waar onheil wag. Die donker dieptes (of te wel dal van doodskaduwee) is waarskynlik ‘n beskrywing van die diep klowe in die tipiese Palestynse berglandskap, waardeur herders soms met hul skape moes deurgaan, en waar diewe, bendes of roofdiere dikwels gewag het. Dit is amper asof die digter in hierdie vers sy vertroue in God wil bevestig. Skielik beskryf hy nie meer die karakter van God nie, maar spreek hy Hom direk aan: “want U is by my.” En waar ons dan lees “in U hande is ek veilig” staan daar letterlik: “U stok en staf vetroos my” wat ‘n verwysing is na die herder se beskerming – dmv die stok – en sy leiding – dmv die staf.

Uit sy ervaringe en met sterk verwysings na God se reddingsdade in die verlede – toe Hy die volk met die Eksodus deur die Woestyn gelei het – getuig die digter dus nie dat dit altyd sal goed gaan nie, maar dat God vir hom (en vir ons) sal beskerm en lei ook wanneer dit nie goed gaan nie, wanneer ons onsself in die duisternis bevind. En tot ‘n groot mate is dit wat God ook met die doop vir ons kom sê: dat Hy ons sal lei en beskerm; dat Hy altyd teenwoordig sal wees en ons soos ‘n Herder op sy skouers sal dra as dit nodig is.

Die verhouding tussen die skaapwagter en sy kudde is egter nie eensydig nie. Dit is bekend dat herders in die Bybelse tyd nie hul kudde van agter af aangejaag het nie, maar dat hulle vooruit geloop het om seker te maak dat daar geen gevare is nie, en dat die kudde hulle agterna gevolg het. As die kudde dan nie die herder volg nie is die hele oefening mos nutteloos, en om dit te kon doen moes hulle hul herder se roepstem ken. Verskillende herders se skape sou dikwels in een kraal slaap, of by een put water drink en dan deurmekaar raak. Dié gedagte sou my beheer-obsessiewe brein heeltemal omkrap, maar dit het die skaapwagters nie veel gepla nie. Hulle het geweet, as hulle net ‘n entjie daarvandaan sou gaan en hul kudde roep, al hul skape na hulle toe aangehardloop sou kom. Dis hoe goed hul hulle herder se stem geken het.

Op dieselfde manier is dit belanglik dat ons binne ons persoonlike, individuele verhouding met God, asook in ons kollektiewe verhouding met Hom, as geloofsgemeenskap, sy roepstem sal ken. Dat ons instaat sal wees om sy wil vir onsself en vir die gemeente te onderskei; en dat ons Hom sal volg, waarheen ook al Hy ons roep. Tog beteken dit nie dat wanneer ons van sy paaie afdwaal, ons nooit uit die dal van doodskaduwee sal uitkom of die groen weivelde sal bereik nie. Die skaapwagter los (gelukkig) nie ‘n enkele skaap wat afdwaal agter nie.

Op grond van die verbond, van die belofte wat vanoggend hier bevestig is met Mark se doop, weet ons dat God, soos die herder, ons keer op keer weer sal kom haal en homself nooit van ons losmaak nie. Ook in die lig van die Paastyd, en die Kruisdood en Opstanding van Christus, wat ons onlangs gevier het, weet ons
dat ons, te danke aan God se groot genade en liefde vir ons, nie in die duisternis sal agterbly nie.

Jesus gebruik dan ook die metafoor van ‘n herder en sy kudde, wanneer hy Homself in Johannes 10 as die Goeie Herder beskryf. Daar lees ons…

Lees Joh 10:11-18

Deur sy kruisdood en opstanding is dit vir ons moontlik om deel te word, en vir ewig deel te wees, van Sy kudde.

En juis omdat ons skape is wat afdwaal, omdat ons dit nie eintlik verdien om deel van hierdie kudde te wees nie, maar (dankie tog) ‘n Goeie Herder het, kan ons by ‘n feesmaal aansit. In vers 5 van Psalm 23 verander die metafoor van die herder na dié van ‘n gasheer wat die digter soos ‘n eregas ontvang. In die teenwoordigheid van sy teenstanders word die digter onthaal as ‘n eregas en word hy volgens die gebruik van daardie tyd versorg met olyf olie voordat hy by die tafel aansit. Hierdie handeling sou die gas welkom laat voel en hul vel, wat deur die skroeiende woestyn son uitgedroog is, versorg. Volgens die tradisie van die tyd was dit ook die gasheer se plig om sy gaste se veiligheid te verseker en hulle teen enige moontlike gevare te beskerm. Weereens is dit nie die geval dat alles maanskyn en rose (oftewel groenweivelde) is nie, maar ten spyte van die teenwoordigheid van sy teenstanders weet die digter dat hy, in die teenwoordigheid van sy gasheer, veilig is.

In die lig van Johannes 10 en Jesus Christus se kruisdood en opstanding, word hierdie feesmaal dan ook ‘n dankseggingsmaaltyd. Ten spyte van die feit dat ons almal soos skape is wat afdwaal van die pad waarop die Herder ons lei, en dus nie die goedheid en guns wat ons ontvang verdien nie, is ons steeds die eregaste by die feesmaal. Ons weet dat dit sonder die Goeie Herder nie vir ons moontlik sou wees om die dal van doodskaduwee te oorleef nie of om uit te kom by waters waar daae vrede is nie. Die verhouding tussen God en mens, waarvan hierdie Psalm so poëties getuig, word versterk deur dit wat Christus aan die kruis vir ons kom doen het. Sonder Hom sou daardie verhouding, weens ons onvermoë om op die regte paaie te bly, nie kon voortbestaan nie. En daarom is ons dankbaar; daarom kan ons waarlik feesvier in hierdie tyd; en daarom kan ons die tipe vrede ervaar wat in Psalm 23 geskets word.

Die enigste manier waarop ons dan werklik kan reageer op die genade en barmhartigheid wat God aan ons bewys het, en steeds bewys deur sy leiding, beskerming en teenwoordigheid in ons lewens, is om Hom in dankbaarheid te aanbid. Hierdie reaksie van aanbidding sien ons ook in die Psalm wanneer die digter verklaar dat hy “in die huis van die Here (sal) bly tot in lengte van dae;” dat hy in die teenwoordigheid van die Here sal leef.

En die doop is presies dit. ‘n Bevestiging en belofte dat Mark, en ook elkeen van ons, ons lewe lank in die teenwoordigheid van die Here sal leef. Dat ons, soos die digter, binne ‘n bepaalde verhouding met God staan – een wat gekenmerk word deur sy liefde, sorg, beskerming, leiding en getrouheid en deur die feit dat ons antwoord op Sy roepstem.

‘n Rede om fees te vier as daar ooit een was!

Creative Commons Licence
Kopiereg: Hierdie werk deur Bianca Botha word gelisensieer onder ‘n “Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivs 2.5 South Africa License”.

Johannes 20:1-31

8 April 2012 – Paassondag
Prediker: Dr Tiana Bosman
Liturgie | Bulletin

Kliek hier om Johannes 20 te lees

Vrydag het ons saam begrafnis gehou, ter nagedagtenis aan die lewe, lyding en dood van Jesus Christus, die Seun van God. Ons het gehoor dat sy dood reeds genoeg was om ons vry te maak van ons sonde. Maar ons het ook gehoor dat die  vergifnis vandag oortref gaan word met sy deurbraak deur die dood en die belofte van nuwe lewe. Jesus is opgewek uit die dood. God, wat ons straf op Hom laat afkom het, het op die derde dag die Seun uit die graf laat opstaan. Al is dit so dat ons deur die kruis vergifnis van sonde ontvang het, staan of val ons geloof by die opstanding. Daar is baie mense wat glo aan Jesus, ook baie ongelowiges, wat glo dat Hy geleef het, dat Hy ‘n besonderse persoon was, selfs ‘n groot profeet, dat hy gekruisig is…maar dis hoe ver hulle bereid is om te gaan. Wat die Christelike geloof uniek maak is dat ons verder glo in die ongelooflike gebeurtenis van die opstanding. Glo ons dit regtig? Daar is selfs predikante wat te verleë is om oor hierdie aspek van die evangelie te preek…want dit kan tog nie régtig waar wees nie, kan dit?

Ons weet van die opgrawings in Jerusalem en omgewing en die ontdekkings wat van tyd tot tyd daar gemaak word. So het ‘n groep argeloë eendag op ‘n oeroue graf afgekom. Tussen die beendere was daar ‘n kennisgewing gevind, op hout uitgebrand: Hier lê Jesus van Nasaret. Twee geleerde teoloë kom toe hiervan te hore. “Ek het dit mos altyd vermoed – Jesus het nooit opgestaan nie,” sê die een. Waarop die ander opmerk: “Wat, wil jy vir my sê die man het werklik gelééf?”

Al hoe meer mense vind dit moelik om veral ook in die opstanding van Jesus te glo. Om alles te kroon het niemand Jesus ooit síén opstaan nie. Ons kan ons alleen maar verlaat op die getuienisse van ‘n klompie mense aan wie Hy na sy opstanding verskyn het.

Skriflesing: Johannes 20
Ek kry soms die indruk dat ons lewens al meer resepmatig word. Vir letterlik alles onder die son is daar deesdae ‘n resep. Vir die gewone bak en brou in die kombuis byvoorbeeld. So is dit ook met ander dinge in die lewe. Die boeke wat meestal op die rak van Top 10 verkopers staan is boeke wat “resepte”bied vir ‘n suksesvolle lewe, bv: The seven habits of highly effective people/leaders/christians/churches! So asof alle kerke en geloofsgroepe en omgewings onder dieselfde kam geskeer kan word en gemeentes net, waar hulle hulle ookal bevind hierdie 7 stappe moet volg sodat hulle ‘n “suksesvolle”(!) kerk of gemeente kan wees. Op Kweekskool leer ons ook so paar resepte. Onder andere die baie belangrike resep vir ‘n goeie preek. Die resep se naam is VDM, wat beteken “Voor Donderdag Middag”. Dit is wanneer Sondag se preek klaar geskryf moet wees. En dan natuurlik die evangelisasie kursusse wat resepmatig voorskryf watter Bybelversies gelees en watter gebed gebid (of afgelees) moet word ten einde jou hart vir die Here te gee en verseker te wees van ‘n plek in die ewige lewe.

Die interessante is dat Jesus self Hom juis nie te veel aan resepte gesteur het nie. Hy is dikwels deur die Fariseërs en die Skrifgeleerdes oor die kole gehaal omdat Hy godsdientige wette oortree het, omdat hy die destydse reëls en regulasies verontagsaam het en nie binne die voorskrifte, die resepte, van ‘n goeie godsdientige lewe geleer en opgetree het nie. Die vraag onststaan nou: Wat het Jesus se opstanding en ons geloof daarin met resepte te doen? Absoluut niks.

Dis Sondagoggend vroeg en Maria Magdalena kom by die graf aan en sien dat die klip weggerol is. Oortuig daarvan dat iemand sy liggaam gesteel het hardloop sy ontsteld na Petrus en Johannes toe om die nuus aan hulle oor te dra. Die twee manne hardloop na die graf om dit met hulle eie oë te sien. Johannes kom eerste by oop graf aan, buk vooroor en die sien die doeke daar lê, maar gaan nie in nie. Toe Petrus daar aankom het hy ingegaan en ook die doeke sien lê – die doek waarin Jesus se liggaam was en die een wat om sy kop was om sy kakebeen vas te hou. Díé doek was opgerol en eenkant neergesit. Vir Petrus gebeur niks meer as dat hy sien nie – hy neem die situasie in die graf waar. Hierna kom Johannes in, en hy sien presies dieselfde as wat Petrus sien, maar die gevolg is dat hy besef dat Jesus opgestaan het – hy glo! Johannes, die een vir wie Jesus baie lief was, kom tot geloof sonder dat hy Jesus fisies sien. Die leë graf en die opgevoude doeke is vir hom duidelike tekens dat iets bo-natuurliks hier gebeur het – mens wil amper byvoeg “nes hy verwag het”. Hy besef dat daar nie vuilspel aan die gang is nie. Indien mense die liggaam wou steel, sou hulle nie die doeke afgehaal en so netjies neergesit het nie.

Die ironie in die verhaal verdiep wanneer Petrus en Johannes dan huistoegaan en Maria daar buite die graf bly staan en huil. Eerste praat die engele met haar en toe verskyn Jesus self. Sy síén Hom voor haar staan, maar sy herken Hom nie. Sy dink Hy is die tuinier wat moontlik die liggaam weggevat het. Maar dan kom sy tot geloof – ironies genoeg nie wanneer sy vir Jesus sien nie, maar wanneer sy Hom haar náám hoor sê! En Jesus stuur haar om vir die ander te gaan vertel, te gaan getuig daaroor dat sy Hom gesien het.
Ons weet nie wat die dissipels se reaksie was op Maria se getuienis nie, maar daardie Sondagaand was hulle bymekaar, agter slot en grendel omdat hulle bang was vir die Joodse leiers. En wat gebeur? Die volgende oomblik staan Jesus tussen hulle: “Vrede vir julle!” En Hy wys vir hulle sy hande en sy sy. Die dissipels was baie bly toe hulle Hom sien, en hulle het geglo.

Van die twaalf was net Tomas nie daar nie. Alhoewel die ander dissipels vir hom vertel het dat hulle die Here gesien het, het hy krities opgemerk: “As ek nie die merke van die spykers in sy hande sien en my vinger in die merke van die spykers steek en my hand in sy sy steek nie, sal ek nooit glo nie”. Agt dae later was die dissipels weer bymekaar, die keer was Tomas by hulle, en nog ‘n maal verskyn Jesus tussen hulle: “Vrede vir julle!” En Jesus nooi vir Tomas om nader te kom, sy vinger te bring en te kyk na sy hande, en met sy hand in sy sy te steek, en dan nie langer ongelowig te wees nie, maar gelowig. Of Tomas toe werklik fisies aan Jesus se wonde gevat het weet ons nie. Maar hy sou kon. Volgens die teks lyk dit egter asof hy, bloot op die aanskoue van Jesus en die uitnodiging om te kom kyk en te voel, tot geloof gekom het. En die mees kritiese een van die groep spreek heel eerste die oudste belydenis van die kerk aangaande die opgestane Jesus uit: “My Here en my God!”

Terug by resepte. Die manier waarop Jesus mense ontmoet na sy opstanding en waarop hulle tot geloof kom, is baie uiteenlopend. Ons sien in hierdie verhaal dat daar juis nie een reseppie is wat vir almal werk nie. Jesus doen moeite om die getuienis van sy opstanding tuis te bring by die dissipels en die kring ná aan Hom. Hy buig agteroor om mense te ontmoet daar waar dit vir hulle moontlik sal wees om tot geloof te kom. Vir Johannes was die teken van die opgevoude doeke genoeg om te glo. Hy hoef Jesus nie fisies te gesien het nie. Maria het wel gesien, maar sy moes eers hoor hoedat Jesus haar naam noem. Aan die res van die dissipels het Hy verskyn en Hy het sy wonde vir hulle gewys. Tomas wou nie net sien nie, vir hom moes dit moontlik wees om ook te vat aan die wonde.

Die opstanding van Christus is die grootste wonderwerk wat nog plaasgevind het. Dit is ook die gebeurtenis in die geskiedenis van die Christendom waaraan ons geloof hang. Rasioneel is dit onverklaarbaar. Ons kan dit nie deur logiese of wetenskaplike argumente verduidelik nie. Dit is ook nie wat die Here van ons vra nie. In Johannes 20 moedig Hy bloot diegene wat tot geloof in Hom kom aan om te getuig daarvan dat Hy opgestaan het, dat Hy leef. Ons, as mense wat glo in die Opgestane Here, word nie geroep om mense te probeer óórtuig dat die opstanding waar is nie. Indien ons dit doen sal ons onsself vasloop. Ons moet bloot maar getuig daarvan, vertel – ja, van ons eie geloofsverhale en ontmoetings met die Here, maar belangriker nog, van die verhale wat in die Woord geskryf staan. Verhale wat nie elkeen vir een en almal gaan aangryp nie, maar genoeg verhale dat daar vir ons elkeen ‘n plekkie te vinde is. In Jesus se omgang met mense is daar plek vir álmal.

Ons moet daarom nie mekaar se geloofservaringe, mekaar se getuienisse afskiet of beoordeel nie. Is daar vandag nog mense wat die Here fisies sien of hoor of Hom in ‘n droom ontmoet wat so goed soos daglig voel? Ja, daar is, en waarom nie? As God vir Jesus uit die dood kon laat opstaan is daar mos niks wat Hom verhoed om vandag steeds mense te ontmoet soos direk na sy opstanding nie. Gebeur dit met elkeen van ons so? Nee. Dit het ook nie destyds nie. Immers, die een wat heel eerste tot geloof gekom het, die dissipel vir wie Jesus baie lief was, het geglo sonder dat hy Hom gesien het. Vir hom was die teken van die doeke genoeg. En nadat Tomas vir Jesus sien en mag vat en glo, dan sê Jesus: “Glo jy nou omdat jy My sien? Gelukkig is dié wat nie gesien het nie en tog glo.” Ook die wat Hom nie sien nie het alles en nog meer wat nodig is om tot geloof te kom – in vs 30-31 lees ons dat ons die Woord het wat vol is van uiteenlopende(!) getuienisse. Verder het ons ook die Gees wat ons oortuig. En ons het die tekens van brood en wyn.

Ons almal se getuienisse verskil. Het ek ‘n dag en datum toe ek tot geloof gekom het? Nee. Het ek ‘n persoonlike Bybelversie? Nee. Het ek die Here gesien? Nog ‘n maal: nee. Het ek hard en duidelik gehoor hoedat Hy my naam noem? Ook nie. Maar glo ek in die Opgestane Here? Ja! Kan ek my geloof verklaar? Meestal nie. Dis bokant my begrip en verstand. Kan ek daarsonder leef, siende dat daar so min fisiese “bewyse” is om aan vas te hou? Nee, ek kan nie. My lewe hang daaraan. Dalk het ek iewers ‘n teken op my pad gesien – iets so eenvoudig soos ‘n opgerolde doek, maar daai teken getuig dat Jesus lewe! Eintlik is daar vir die oplettende geloofsoog baie tekens van sy opstanding, sy leiding, sy versorging en sy seën in ons lewens. En deur die krag van sy opstanding beleef ons reeds ons eie opstandinkies in hierdie lewe – ons staan op uit ons gebroke verhoudinge, uit ons ernstige siektes, uit ons vasgeloopte situasies…

Jesus leef en ons met Hom. Mag elkeen van ons dit moontlik vind om Hom te sien, of te hoor, of te voel, of sommer net plein te glo al sien en hoor en voel ons nie so duidelik nie. En mag ons dit moontlik vind om nederig te getuig van ons eie pad saam met Hom, sonder om ander te probeer oortuig; en om nooit ons eie ervaring normatief te maak en as dié resep voor te hou nie, maar om te onthou dat die Here mense ontmoet daar waar hulle is, dat Hy geduldig is en moeite doen om ons tot geloof te bring, dat Hy agteroorbuig vir elkeen van ons, en dat Hy in hierdie proses niemand wat Hom soek agterweë laat nie.

Creative Commons Licence
Kopiereg: Hierdie werk deur  Dr Tiana Bosman word gelisensieer onder ‘n “Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivs 2.5 South Africa License”.