Eksodus 32

15 September 2019

Veertiende Sondag na Pinkster
Prediker: Ds. Helgard Pretorius

Na bevryding uit Egipte, Hebreërs word nou Israeliete, veertig jaar lange reis na die beloofde land,

Gou kom die Israeliete agter, die reis van Egipte na die beloofde land is ook ’n reis na binne, ’n reis waarin hulle harte herskep moes word. Hulle moes die Egiptiese bestaanswyses afleer en ’n leer wat dit beteken om vry-mense te wees, om aan die regverdige en getroue en genadige Here te behoort en nie aan die Farao en die Farao se ryk van onderdrukking en misbruik van mense nie. Hulle moet leer wat dit sal beteken om ’n seën vir alle volke en nasies te wees

So word die Woestyn ’n skool waarin die Here vir hulle ’n nuwe hart gee:

  • Die manna uit die hemel (dankbare afhanklikheid en mededeelsaamheid),
  • die Sabbat (neem ’n dag om te rus, sodat julle kan onthou dat julle slawe was en dat die Here julle gered het, en sodat julle julle opnuut sal beywer vir die dag dat daar nie meer slawerny sal wees nie)
  • die Torah (’n grondwet wat die nuwe verbond tussen God en sy mense verteenwoordig; leefreëls waarvolgens hulle ’n voorbeeld en ’n seën vir die nasies sal wees).

Maar, hierdie 40 jaar is nie sonder groeipyne nie. Dis nie ’n liniêre opwaartse kurwe na die beloofde land toe nie; dis eerder ’n comrades maraton met opdraandes en beserings en allerhande onvoorsiene terugslae.

Vanoggend se teksgedeelte vertel van een so ’n terugslag. Moses het die volk verseker dat hy na veertig dae op die berg na hulle toe sal terugkeer. Maar toe hy op die oggend van die veertigste dag nog nie verskyn het nie, het die volk begin voel hy sloer nou te lank.

Hulle het ongeduldig begin raak, hulle het vergeetagtig geraak, hulle het angstig en paniekbevange geraak.

Waar is die man Moses dan nou? Ons soek ’n god wat by ons is, wat ons kan sien. Aaron voel hoe die volk roer. Aaron sien hoe die volk beweeg en hy beweeg saam. Sy optrede herinner baie sterk aan een van die talle populistiese leiers wat wêreldwyd al hoe meer mag kry en aandag geniet: onkritiese aanvaarding van wat ook al die volk wil hê. Drie dinge wat populistiese leiers doen:

  • Hulle maak misbruik van mense se ongeduld en angs.
  • Maak ’n goue kalf uit die ringe wat hulle uit Egipte gebring het. Hy gebruik die dinge van Egipte, die gereedskap van slawerny en onderdrukking om ’n god te maak. Einstein: logika wat gister se probleme geskep het, kan nie môre se oplossings bied nie. Dink aan mense wat die doodstraf wil terugbring om misdaad in te perk, weermag in die townships, polisie wat by Marikana ’n optog in ’n slagveld omskep het, ’n nuwe regering wat die ou elite eenvoudig vervang het met ’n nuwe elite en wat geld wat bestem is vir armes gebruik om hulleself ryk te maak.
  • Wanneer die volk sê: dit is die god wat ons bevry het, dan korrigeer Aaron hulle nie. So raak Aaron selfs bereid om die geskiedenis te herskryf.

Aaron is baie slings: Môre vier ons fees oor YHWH? Hy verbloem die afgodsdiens in die naam van YHWH. Dit is die gevaarlikste vorm van afgodsdiens: wanneer ons afgode aanbid in die naam van die Here. Wanneer ons ons afgodsdiens selfs van onsself af wegsteek. ’n Subtiele vorm van afgodsdiens wat stadig maar seker vir God herdefinieer. Eintlik aanbid is geld, mag, blydskap, gemak, sekuriteit, godsdiens – maar as ons dit in die naam van God doen, is dit okay. En dan bid ons tot God om vir ons te gee wat ons van ons afgode verwag.

Augustinus: Afgodsdiens is om te aanbid wat gebruik moet word en om te gebruik wat aanbid moet word.

Wat is die gode waaraan ons harte kleef? Individualisme, materialisme, nasionalisme, geld, sekuriteit, geweld . . .

Wat ons moet raaksien is dat daar sekere kondisies is waarin ons veral vatbaar is om na afgode te gryp: wanneer ons ongeduldig raak, wanneer ons vergeetagtig raak, wanneer ons angstig raak of bedreig voel of nie die herkenning kry wat ons voel ons verdien nie.

Toe God sien dat die Israeliete hulle rug draai op hulle ooreenkoms en van die gegote kalf sê: “dit is die God wat ons uit Egipte bevry het,” het God woedend geraak.

Eers lyk dit of God sy volk wil onterf. “Gaan af,” sê God vir Moses, “want jou volk wat jy uit Egipte laat optrek het, het hulle wangedra.”

En dan die volgende verskriklike woorde: “Laat my dan nou met rus,” sê God vir Moses, “sodat my toorn teen hulle ontbrand en Ek hulle kan vernietig. Ek sal dan van jou ’n groot nasie maak.”

Hoe moet ons God se woede, wat selfs dreig om die Israeliete te verwoes, verstaan?

  1. As profeet word Moses in God se teleurstelling en verontwaardiging ingenooi. Ook as lesers word ons uitgenooi om deel te neem aan wat dit vir God beteken wanneer ons ons rug draai op God, en op onsself, wanneer ons minder is as wat ons kan wees. Die Hebreeuse woord wat in Afrikaans as ‘toorn’ vertaal word, is nie ’n irrasionele woedeuitbarsting nie. Die woord beteken veel eerder iets soos ‘regverdige verontwaardiging’ – dit is ’n uitdrukking van diepe verontwaardiging oor onreg en ontrou.
  2. Daarom sê iemand soos Abraham Heschel dat die uitdrukkings van God se toorn in die Bybel, nie geïgnoreer moet word nie, soos wat ons maar gewoonlik doen omdat dit ons ongemaklik laat. Wanneer God se toorn ontvlam gee vir ons ’n blik op God se patos en liefde. Dit is ’n uitdrukking van God se pathos – van God se medelye en verbondenheid met God se skepsels. God se woede is altyd maar ’n oomblik, maar sy troue liefde is vir ’n leeftyd.
  3. God is besig om vir Moses te toets: deur vir Moses te sê: moenie nou inmeng nie, ek gaan die volk vernietig, is God eintlik besig om vir Moses aan te dui tot watter mate hy kan inmeng. Niks maak jou meer bewus van jou vermoë om in te meng, as wanneer daar vir jou gesê word dat nie moet inmeng nie. God sê vir Moses om nie in te meng nie; in die hoop dat Moses dit wel sal doen.

Gaan Moses opstaan vir die volk, en namens hulle intree? Gaan Moses opstaan vir barmhartigheid, en vir genade pleit?

En om seker te maak dat Moses eg is stel God selfs vir hom ’n lokval: as jy my toelaat om die mense te verwoes, sal ek van vooraf begin met jou. Gaan Moses toelaat dat God hom omkoop, of gaan hy God se beloftes aan sy volk onthou en die volk se belange vooropstel, selfs teen sy eie hand?

Moses slaag die toets, deur vir God te korrigeer. Dit is nie ek wat die Israeliete uit Egipte laat optrek het nie, dit was U. Here, dit is U mense wat U uit Egipte bevry het. Hoekom wil U hulle verslind deur u toorn? As ons vergeet wie ons is, is ons in die moeilikheid, maar as U vergeet wie U is, dan is dit verby met ons. Aaron het die geskiedenis skeef gebuig, Moses buig dit weer reg.

Moses bied twee oorwegings/argumente: 1) Wat sal die bure dink? (die Egiptenare). 2) Het U dan vergeet van U belofte aan die voorouers? (Abraham, Isak, Jakob). God se goeie naam is op die spel, so wel as die belegging wat God gemaak het ter wille van die wêreld se redding. Die regter en koning van die wêreld, moet nie net regverdig en barmhartig wees in sy optrede nie, die nasies moet dit ook raaksien, sodat hulle sal weet dat God regeer en dat hulle ook tot bekering sal kom. Meer nog, hoe sal toekomstige generasies in die Here vertroue as God op hierdie kritiese oomblik ontrou is aan sy eie beloftes?

Uiteindelik bring Moses se worstel met God die deurslag. Die HERE onthou van sy beloftes, en besluit om op te tree soos die eer van sy Naam vereis, eerder as volgens die Israeliete se oortredings.

Moses is ’n voorbeeld van ’n ware profeet. God is nie ’n robot nie. Dit is ’n verhouding, waarin albei partye mekaar kan beïnvloed. Profete is bemiddelaars tussen God en mense.

Moses is ’n voorbeeld van wat gebed werklik is: om God se goeie dade en beloftes in herinnering te roep, om in elke omstandigheid te soek na God se troue liefde. Om te onthou wie God is en wie ons is. Om geduldig te wag op God. Om angstigheid te omskep in vertroue en hoop.

Bybel as venster en Bybel as spieël.

Moses smeek vir God se vergifnis, maar Aaron weier om skuld te erken, om verantwoordelikheid te aanvaar, tot inkeer te kom. Moses vra vir God se genade en gaan dan af om presies die teenoorgestelde te doen.

Moses en Aaron: Dit was nie ek nie. Wil nie verantwoordelikheid neem nie.

Moses: wie is aan God se kant? Leviete. Gaan en moor. En hulle vermoor 3000 mense.

Hoe maak ons as dit voel of Jesus sloer?

Hoe maak ons onder in die vallei? Raak ons ongeduldig, vergeetagtig, angstig?

Eksodus 3:1-15 – 2017

3 September  2017 Koninkrykstyd Pinelands
Prediker: Dr Tiana Bosman

Agtergrond

Eksodus beteken “uittog”. Nuwe hoofstuk in verhaal van OT. Genesis oor skepping en aartsvaders. Almal beland in Egipte. Nou die uittog. Hfst 3 sleuteloomblik wanneer Moses geroep word om uittog moontlik te maak. (Word groot in Farao se huis, in ander godsdiens, is bewus van Israelitiese wortels, sien op ‘n dag dat ‘n Egiptenaar een van die Hebreeuse slawe onderdruk en dan slaan hy die man dood. Moses vlug na Midian ens.

Nou word vertel hoe Moses sy mense uitlei. Word beskryf in die besondere ontmoeting tussen Moses en die God van Abr en Isak en Jakob en vir hom kies. Hom terugbring op die spoor van wie hy is, sy identiteit en wat hy moet doen.

In die groter prentjie is hfst 3 die sleutel hfst waar God vir Moses die opdrag gee om sy mense uit Egipte uit te lei.

Eksodus 3: 1-15 Teks

2:23 Die Israeliete het gesug oor die slawerny en geroep om hulp en hulle hulpkreet het opgegaan tot God oor die slawerny.

2:24-25 God het hulle gekerm gehoor, sy verbond onthou, hulle gesien en Hy het geweet (dit ter harte geneem).

3:1 Moses het die kleinvee van sy skoonpa Jetro, ’n priester van Midian, opgepas. Hy het die kleinvee diep die woestyn in gejaag totdat hy by Horeb, die berg van God, gekom het.

Horeb = berg Sinaï waar God later die 10 Gebooie aan Moses sou gee

3:2 Toe verskyn die Engel van die Here aan hom in ’n vlam binne-in ’n braambos. Hy (Moses) het gesien, en kyk!, ‘n braambos brandend in vuur en die braambos word nie verorber nie.

God se verskyning in Eksodus gaan dikwels met vuur gepaard.

3:3 Moses het vir homself gesê: “Ek wil afdraai en ek wil kyk hierdie groot verskyning. Waarom brand die braambos nie uit nie?

3:4 Toe die Here (Jahwe) sien dat hy afgedraai het om te kyk, roep God (Elohim) na hom vanuit die braambos: “Moses, Moses!”, en hy antwoord: “Hier is ek! (hineni)”

3:5 Hy (God) het gesê: “Moenie nog nader kom nie. Trek uit jou sandale vanaf jou voete, want die plek waarop jy staan is heilige grond.”  (Uittrek van sandale was, soos steeds vandag, in die Ooste ‘n teken van nederigheid en ontsag en vir die Heilige. ‘n Manier om die stof en die vullis van die wêreld uit te sluit. Ook die wegneem van persoonlike gemak en om die persoon nader aan die aarde te bring.

Die grond is heilig want God het gekies om Homself daar te openbaar.

3:6 En Hy het gesê: “Ek is die God van jou vaders, die God van Abraham, die God van Isak en die God van Jakob.” Toe maak Moses sy gesig toe, want hy was bang om te kyk na God.

3:7 Die Here het gesê: “Ek het die ellende van my volk in Egipte duidelik raakgesien (Ek is diep bewus daarvan) en hulle noodkrete het Ek gehoor in die aangesig van hulle onderdrukkers, want Ek ken hulle pyn.”

3:8 Ek het afgekom om hulle te bevry uit die hand van die Egiptenaars en om hulle te laat trek vanuit daardie land na ‘n goeie en uitgestrekte land, na ‘n land wat vloei van melk en heuning, na die plek van die Kanaäniete, die Hetiete, die Amoriete, Feresiete, Hewiete, Jebusiete.

3:9 En nou, kyk!, die noodkrete van die Israeliete het gekom tot My, en ook het Ek gesien die onderdrukking waarmee die Epigtenaars hulle onderdruk.

3:10 So nou, gaan!, en Ek sal jou stuur na Farao, en bring my mense, die Israeliete uit Egipte.

3:11 Moses het vir God gesê: “Wie is ek dat ek moet gaan na Farao toe, of dat ek moet bring die Israeliete uit Egipte?

3:12 Hy het geantwoord: “Ek sal sekerlik by jou wees (ehije > Jahwe) en hierdie sal vir jou ‘n teken wees dat Ek jou gestuur het: Wanneer jy die volk uit Egipte bring, sal julle vir God dien by hierdie berg.

3:13 Toe het Moses vir God gesê: “Kyk, as ek kom by die Israeliete en ek sê vir hulle: ‘Die God van julle vaders het my gestuur na julle toe,’ en hulle vra vir my: ‘Wat is sy naam?’ – wat moet ek vir hulle sê? [Wie is U?]

3:14 God het vir Moses gesê: “Ek is (ehije) wat Ek is.”Hy het gesê: “Sê so vir die Israeliete: ‘Ek is (Ehije) het my na julle gestuur.

3:15 Verder het God vir Moses gesê: “So moet jy vir die Israeliete sê: ‘Jahwe, die God van julle voorvaders, die God van Abraham, die God van Isak en die God van Jakob – Hy het my gestuur na julle toe. Dit is my Naam vir ewig, dit is my gedenkteken (memorial, remembrance, waarby Ek onthou sal word) van geslag tot geslag.”

אֶהְיֶה        (Ehije – Ek is / Ek sal wees)

הָיָה          (Werkwoord – om te wees)

יְהוָה         (Jahwe)

יהוה         (Jahwe sonder vokale)

 Opmerkings

Nie klem lê op brandende bos as verskynsel. Ons gaan kerk toe as Christene om na God te luister. Vroeër in die Christelike-Judese geskiedenis het die Jode sinagoge toe gegaan. Daar gaan luister na wat God wil sê. Baie lank voor dit, voor die Joodse geskiedenis, voor die 10 gebooie, voor die Sabbat het mense dit beleef dat hulle God ontmoet het in die natuurverskynsels. Daarom het natuurverskynsels vir hulle goddelike, simboliese betekenis gehad. So het baie godsdienste ook verstaan. Hulle het nie Sondag kerk toe gegaan om te gaan hoor wat sê die Here (of die gode) nie, hulle het in hierdie verskynsels gehoor wat sê die Here. En dan die nodige interpreteerders gehad daarvoor. Daarom die uitleggers van drome – die teoloë van destyds. Talle sulke verhale in die OT. (Met die gee van die 10 Gebooie is Moses weer daar in die bliksem en die donder van die berg.)

 Damatiese gebeurtenis – baie interessante elemente. Vs 12 – die bewys dat dit waar is sal wees dat my volk my hier sal kom aanbid. Watter bewys is dit? Sou dit eers jare later sien. Dit is teruggelees en so interpreteer. Teologiese punt: die voorstelling van God as Ek is wat Ek is, die handelende God. Die God van Abr en Isak en Jakob en nie die gode van die faraos nie. Hierdie God wat vir Moses roep om sy mense te verlos.

[Wat is die relevansie vir ons vandag. Christelike teologie – verlossing uit sondeslawerny na nuwe lewe. Selfde struktuur om dit te verduidelik. Jesus die tweede Moses.]

Hoe ver is die wêreld vd Bybelse tyd verwyder van ons waar ons vandag lewe. As ons as Christene wil hoor wat sê die Here vir ons dan het ons ‘n Bybel wat ons oopmaak. Gaan kerk toe. Heilige grond – ook in die oosterse heiligdomme en godsdienste. Ons nie in konteks waar ons skoene uittrek as ons in die kerk kom nie. Afstand tussen toe en nou so enorm dat ons amper geen ooreenkoms kan sien nie.

Die een konstante vir gelowiges tussen toe en nou is die God wat Homself aan Moses bekendmaak. Hoe hierdie God homself bekendstel – die naam/name van God as die Een wat nie soos die ander gode van ver af heers nie, maar tot die wêreld toetree, bemoeienis maak met mense in nood, aktief betrokke is, so aktief dat Hy homself as ‘n werkwoord bekendstel.

Ek is wat Ek is.

Ek is.

Jahwe.

Die God van jou vaders.

Ook die God van Ismael – nog ‘n naam wat God self aan ‘n weggoikind gegee het met die betekenis van “God hoor”. Weer ‘n werkwoord. Die God wat ingryp in situasies van nood, wat bevryding en uitkoms bring.

Geen gereelde kerkbywoning, geen Sabbat, geen strukturele godsiens in Moses se tyd. Net momentele oomblikke waar God met mense praat deur drome, engele en natuurverskynsels. Vraag: Wat wil die Here vir my sê? Gemeente vandag: Met watter verwagtinge het julle vandag kerk toe gekom om te hoor wat die Here vir julle wil sê? Was daar al ‘n verwagting? Enige huiwering as jy by die deur inkom want hier gaan nou iets gebeur, ons gaan nou na die Here luister, Hy gaan nou met ons praat… Of het julle bloot net gekom om dit iets is wat ons doen en on sis nog gejaagd ook en half uitasem en kinders regkry en dank om sit ons hier, en nou: Wat gaan die Here sê? Nou is die vraag Wat gaan die Here sê? Hoe gaan jy God hoor praat met jou? Soms voel jy dat jy in die erediens eintlik maar net ‘n atmosfeer kan skep, ‘n ruimte waar mense, elkeen met hulle eie spirituele behoeftes, by die Here te kom sit en dan iets te lees wat dit op die een of ander manier in ‘n rigting stuur en dan elkeen by hom of by haar die ervaring het van God het vandag met my gepraat. Wat sal dan die boodskap wees? Dit sal iets moet wees wat te rym is met die Christelike geloof, met God wat omgee vir mense en wat vir mense lief is en genadig is, ‘n genaakbare God wat luister. Eintlik niks nuuts nie. Die fisiese verlossingsboodskap van die OT wat vandag weer ons geloof bevestig.

Dalk iets van Immanuel – die God wat vir Moses verseker dat Hy bý hom is wanneer Hy hom stuur is ook Immanuel wat by elkeen van julle is wanneer julle vanoggend se “heilige ontmoetingsgrond” verlaat om verder deur Hom gestuur te word…

Creative Commons Licence Kopiereg: Hierdie werk deur Dr Tiana Bosman word gelisensieer onder ‘n “Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivs 2.5 South Africa License”.

Eksodus 1:8-2:10 – 2017

27 Augustus  2017 Koninkrykstyd Pinelands
Prediker: Dr Tiana Bosman

Die verhaal van Moses in die mandjie…

God het aan die Israeliete uitkoms gegee toe hulle land in hongersnood verval. Met ‘n eintlik ondenkbare verloop van omstandighede word hulle in Egipte toegelaat en ontsnap hulle so van die hongersnood. Die probleem was egter dat hulle as slawe in Egipte moes werk. Jakob het 70 afstammelinge gehad (Gen 46:27, Eks 1:5). Sy seun Josef was ‘n belangrike man aan die koninklike hof in Egipte, die farao se regterhand om die waarheid te sê. Met verloop van tyd het Josef en ook al sy broers gesterf. Maar die Israeliete was vrugbaar en die 70 afstammelinge vermeerder in Egipte en word baie.  Ten spyte van hulle status as slawe het dit aanvanklik heel goed gegaan met die Israeliete omdat die farao vir Josef geken het en van hom gehou het. Maar oor die geslagte heen het die Egiptenare van Josef begin vergeet en op ‘n dag, 400 jaar na die Israeliete se aankoms in Egipte, was daar ‘n nuwe farao aan bewind gewees wat nie meer van Josef geweet het nie. En van “versagtende omstandighede” teenoor die Israelitiese slawe was daar niks meer oor nie.

Lees Eksodus 1:8 – 2:10

1:10 Plan A – slinks

1:12 Die ironie agter die verhaal sou duidelik uitkom wanneer die latere geslagte dit oorvertel.

1:15 Plan B – onderlangs met die Hebreeuse vroedvroue

1:17 Die vroue is ongehoorsaam aan die farao, maar gehoorsaam aan God.

Meer as “laat lewe”. Pi’el – hulle het veroorsaak dat, gemaak dat hulle lewe. Die ww hier beteken dat die vroue hul bes gedoen het om die geboorte so vlot as moontlik te laat verloop, hul bes gedoen het om die seuntjies gesond in die lewe in te bring. Hulle het dus die presiese teenoorgestelde gedoen as om die seuntjies dood te maak. Die geboortesterftesyfer het dus in daardie tyd eerder gestyg as gedaal.

1:19 Die vroue lieg.

1:22 Die farao doen weg met enige agterbaksheid en slu bevele wat agteraf gegee word en hy beveel in die openbaar die teregstelling van alle Hebreeuse babaseuntjies. Dit is sy Plan C, sy meesterplan. Die “Final Solution” (soos Hitler). Sy openbare bevel aan die Egiptenare, die vyande! Húlle sal gehoorsaam wees.

2:2 seuntjie was gesond

2:3 ‘n ark, dieselfde woord as by Noag en die ark. Die woord kom net in hierdie twee plekke voor.

Moses se ma gehoorsaam die Farao se bevel – gooi haar kind in die Nyl, maar binne-in die mandjie. Sy doen wat sy op hierdie stadium nog kan. Sy gee nie net oor nie (herinner aan die Kanaänitiese vrou van Matt 15).

2:5 afgegaan om te bad / haarself te was

2:5-6: … en sy het geneem en sy het oopgemaak en sy het gesien ‘n seuntjies, en kyk! ‘n seuntjie wat huil! (herhaling van die seuntjie deur 2 sinonieme woorde)

… en sy het haar oor hom ontferm

2:8 … Die jongmeisie het toe die ma gaan roep – jongmeisie, gereed vir trou, dws omtrent 15 jaar oud.

2:10 Toe hy gespeen is en voordat sy naam gegee is, dws 3 of 4 jaar oud.

Moses: Egipties “seuntjie” en “gebore wees”. Motivering: sy het hom uit die Nyl uitgehaal, die Nyl was vir die Egiptenaars die bron van lewe.

Hebreeuse betekenis van dieselfde naam op die klank af: “Om uit te trek”.

(Egiptenaars noem hom Moses – Hy is uit die water uitgehaal; Israeliete noem hom ook dit, maar vir hulle beteken dit in terugskoue – Hy het ons uit die land van slawerny laat uittrek).

Moses het moord gepleeg – dis die eerste wat ons van hom lees na hierdie verhaal. Die eerste noemenswaardige ding wat die kind wat verdrink moes word, maar toe gered is, gedoen het. Eers daarna het hy vir God ontmoet, eers daarna het hy sy roeping gehoor en sy volk van die mag van die Farao bevry en uit Egipte van gelei.

Boodskap

“Waar is God?” Dit is nie ‘n onbillike noodkreet om uit te skree wanneer jy en jou mense wat vlugtelinge is en al vir 400 jaar as slawe aangehou word terwyl julle gedink het die situasie sal net tydelik wees nie. “Waar is die God wat ons voorvader Abraham uit Ur uit laat trek het en sulke groot beloftes van land en nageslag aan hom gemaak het? Waar is die God van Isak? Waar is die God van Jakob? Waar is Hy nou? Waar was Hy vir die afgelope 400 jaar!? Want ons sien Hom nie, hoor Hom nie, ken Hom nie eens meer nie. Die God van ons voorvaders se stem het stil geword. Hy het van ons vergeet.” So moes die Israeliete gevoel het terwyl hulle as dwangarbeiders in Egipte hulself afsloof.

Maar dan, wanneer die omstandighede op hul haglikste is, is daar hierdie vreemde, onverwagse roeringe wat die huidige pad wat hulle loop heeltemal ontspoor en in ‘n ander rigting laat loop. God verskyn nie skielik in ‘n teofanie aan die mense nie, Hy gryp nie hier in met plaë of aardbewings of ‘n groot vloed nie. Maar daar is ‘n paar mense wat dinge anders doen, ek wil eintlik sê mense wat reg in hulle eie hande neem, mense wat nie gehoorsaam is aan die farao nie, nie sy bevele uitvoer nie, en so die hele geskiedenis in ‘n ander rigting laat loop. Meer spesifiek – daar is 5 vroue wat inisiatief begin neem.

Die Hebreeuse vroedvroue Sifra en Pua…lieg.

Net in hierdie stukkie van die vertelling word daar van God melding gemaak. Ons lees dat die vroedvroue vir God gedien het en dat Hy hulle brawe leuens en dade geëer het deur vir hulle huisgesinne te gee.

Die moeder van Moses… sien dat die geboorte van haar seuntjie goed is en steek hom vir drie maande weg. Toe sy dit nie langer kon doen nie, neem sy ‘n biesiemandjie en maak dit bestand teen water. Dieselfde woord as Noag se ark – merkwaardig! Net die 2 kere in die OT gebruik! Terwyl alle pasgebore Hebreeuse babaseuntjies verdrink in die vloed van die Nyl, bou Moses se ma vir hom ‘n arkie en hy bly leef… (tekenend van ‘n nuwe begin in ‘n situasie van onderdrukking en uitsogloosheid).

Die dogter van die koning, dogter van Farao!…

Moses se ouer suster Miriam, hier omtrent 15 jaar oud..

Vyf vroue wat nie almal vir mekaar geken het nie. Hulle het nie op ‘n dag bymekaargekom en koppe bymekaargesit en ‘n slim plan beraam om die farao se planne mee te verydel nie. Hulle het net eenvoudig gedoen wat hulle geglo het reg is – 2 het vir God gedien, wat beteken dat hulle, na al hierdie jare van stilte van God se kant af, tog nog in Hom geglo het, tog nog vasgehou het daaraan dat Hy sy mense sal verlos, en daarom hulself nie sover kon kry om die farao se bevel uit te voer nie. Hulle het eerder die teenoorgestelde gedoen!

2 was die direkte familie (uit die priesterlike stam van Levi) van Moses, sy ma en sy suster. Sy ma het die gesin se lewe in gevaar gestel deur vir Moses 3 maande by die huis te hou en weg te steek, maar toe hy te groot word moes sy ‘n ander plan maak.

Die vyfde vrou, die een by wie die weegskaal op die ou-end die swaarste gelê het, die een met die hef in die hand, was een wat nie vir God gedien het nie. Sy was die farao se dogter! Van alle mense sou mens van haar die meeste lojaliteit aan haar pa verwag. Sy vind die seuntjie in ‘n mandjie (ark) in die Nylrivier – daar waar hy moes verdrink het hy gedryf. Sy was op die regte tyd op die regte plek om haar pa se bevel uit te voer. Sy moes net die mandjie omgedop het… Maar sy word oorval deur ‘n gevoel van diepe jammerte, medelye, deernis (compassion). En die sussie lees die situasie, stel haar eie lewe in gevaar om tussen die riete uit te kom en ‘n kans op lewe vir hierdie Hebreeuse babaseuntjie aan te bied. Al hierdie seuntjies moes immers verdrink word. So vir ‘n 15-jarige Hebreeuse dogtertjie om met die dogter van die farao in gesprek te tree en ‘n voorstel te maak vir hoe hierdie seuntjie se lewe gered kan word – dit moes baie waagmoed neem! Maar dit werk. Die verhaal draai so om dat Moses se eie ma selfs deur die farao se dogter betáál word om haar eie seun te borsvoed en groot te maak vir die eerste paar jaar van sy lewe – jare waarin sy godsdienstige basis gelê kon word, jare waarbinne hy kon hoor van die God van sy voorvaders, jare waarin hy ook kon leer dat hy eintlik ‘n Israeliet is en nie ‘n Egiptenaar nie, dat hy gespaar is, dat daar ‘n plan is met sy lewe…

Die farao het nie met die vroue rekening gehou nie. Hulle is in sy oë immers die swakker geslag. (Hulle hou geen gevaar in nie, daarom kan die dogtertjies maar bly lewe, net nie die seuntijes nie.) Hy het nooit kon raai dat hulle dit sou waag om hom nie te gehoorsaam nie. Maar dit is deur die vrouens se toedoen, deur húlle dade dat sy planne keer-op-keer misluk. Ironies – wat deur baie gesien word as ‘n vorm van vroulike swakheid – medelye vir ‘n baba – is so ‘n sterk emosie dat dit die prinses bemagtig om die Farao te verontagsaam. Hy het gedink dat dit veilig is om die vrouens se lewens te spaar, maar die vroedvroue, die Hebreeuse ma, die dogter van Farao, en die sussie Miriam was almal vrouens wat gehelp het saamgewerk het (al weet hulle nie van mekaar nie) om een seuntjie se lewe te spaar. Die seuntjie deur wie God die toekoms van die wêreld sou rig. So praat die skrywers van die OT oor hom.

Die geskiedenis herhaal homself. Baie jare later sou daar weer ‘n 400-jaar tydperk van stilte wees. Weer ‘n tiranniese en waansinnige koning Herodus die Grote wat ‘n menseslagting beveel, weereens is dit alle Hebreeuse seuntjies onder die ouderdom van 2 jaar oud wat vermoor moet word, weer ‘n vrou – die keer een met ‘n klad van sedeloosheid teen haar naam – wat geboorte skenk onder buitengewone omstandighede. Haar verloofde het met haar getrou en saam het hierdie drie mense vlugtelinge geword, ter wille van die behoud van die seuntjie se lewe. Die verhaal van Moses vind parallelle weerklank in die NT boodskap van verlossing. Niemand het in die verloop van die ganse geskiedenis van die mensdom naam gemaak soos Jesus van Nasaret nie. Hy is die werklike “Final Solution” vir mense wat deur hul omstandighede of hulself gebind word, wat weerhou word van ‘n lewe van vryheid, vir mense wat nie toegelaat word om te floreer nie.

Om saam te vat:  Die minderheidsgroep, die stemloses in daardie tyd en omgewing – die Hebreeuse vroue – rig deur hul oortuigings die geskiedenis anders as wat die Farao beveel. Ook sy dogter, al het sy meer stem, is nie aan hom gehoorsaam nie. (Ons kan dieselfde lyn deurtrek na Maria, die buite-egtelike moeder van Jesus.) Ons mag dalk dink dat ons in hierdie land SA niks en niemand is, dat ons nie invloed het nie, dat ons nie werklik kan bydra tot verandering in die land nie. Die gebedsgroep het twee weke gelede juis hieroor gepraat – Watter verskil kan ons nou eintlik maak? Die verhaal van Moses wat met sy geboorte deur vroue gered en aan die lewe gehou word, wys dat elkeen van ons tot verskil-maak in staat is.

Ons deurkollekte gaan vanoggend vir Vrolike Groepe Speelskool in Elsiesrivier. Vrouens in die gemeente wat weekliks daar skoolgee vir voorskoolse kinders wat deur baie mense in die land weggewens word, ook soms hul eie ouers. Ja, ons het nie ‘n wet wat vereis dat sommige kinders by geboorte doodgemaak moet word nie, maar ons het wel die wetgewing op aborsie wat maak dat die swanger moeder die besluit mag neem (of daarin geboelie kan word) om haar ongewenste kind te laat aborteer. Gelukkig volg almal nie daai roete nie. Kinders word gebore, maar dan dikwels waar hulle nie altyd welkom is nie – soos ook van die kinders in Elsiesrivier. Hulle word groot in armoede, in huise waar drank en dwelms hul ouers se baas is, sommiges het Fetale Alkohol Sindroom. En hier is daar ‘n skool wat vir die kinders elke oggend van die week ‘n veilige hawe bied, met ‘n skoolhoof en haar man wat hul alles gee vir die kinders van die skool, met vrouens in ons gemeente wat hul weke organiseer rondom Donderdagoggend se skoolgee en die voorbereidings vroeër in die week om die oggend vir die kinders spesiaal te maak. Wie weet of daar nie dalk die jaar ‘n “Moses” in die klas is nie – iemand wat wanneer hy of sy eers eendag groot is, gaan help om van die wêreld waarbinne hy of sy grootgeword het ‘n beter plek te maak, iemand wat die land gaan help opbou, ‘n leier wat miskien eers as hy of sy groot is God se roepstem hoor, miskien eers nadat hy of sy ‘n draai in die tronk gemaak het (Moses wat moord pleeg)? Wie weet watter toekomspotensiaal daar nie alles in die kinders skuil en hoe instrumenteel julle spesifiek daarin is om vir die kind se regte op te staan en die potensiaal nou te begin ontsluit nie?

En so ook die anders vrouens en mans wat betrokke is by skole, kinders en studente; by voedingskemas in Khayelitsha en mediese dienste in staatshospitale? Vrolike Groepe is maar een voorbeeld vanoggend. Moenie julle eie rol onderskat daar waar julle betrokke is nie. Moet ook nie die potensiële rol van die kind wat in jou oë kyk wanneer jy hom leer of help, gering ag nie. Jy weet nie wie daar voor jou staan nie.

Ek sluit af met die ware en tragiese verhaal van ‘n swart man wat nie genoeg raakgesien is nie – nie deur sy eie mense nie, ook nie deur iemand van buite nie…

’n Brief aan almal wat ek ken

Deur Dana Snyman 26 Augustus 2017 00:00

Maandagaand. Nog ’n vreemde dorp. Nog ’n vreemde kroeg.

Die vrou agter die toonbank is so 50 jaar oud, dalk 40. Swaeltjie op die pols getatoeëer. Naels kort gekou.

Ek is op die stoeltjie in die hoek, skuins onder die veerpyltjiebord, drie stoeltjies van ’n oom met ’n rooi neus vol gebarste aartjies. Dis net ons twee, ek en die oom, en die vrou agter die toonbank, en ’n handgeskrewe kennisgewing teen die muur wat sê: “Aandag almal!!! Tussen 6 en 7 alle drankies halfprys.”

Die deure swaai oop en ’n kêrel kom in. “Yes, yes, yes.” Dit lyk of hy op sy dag haker kon gespeel het. Dik nek. Harige arms. Snorrige snor.

“Yes, Sarge,” groet die oom met die neus hom.

“Hallo, Oom.” Hy gaan staan langs die oom en sit sy motorsleutels op die toonbank neer. “Maak dit maar ’n Castletjie, Truia,” beduie hy na die vrou agter die toonbank en hys hom tot op die stoeltjie.

“Sjoe.” Hy vee met sy hand oor sy voorkop. “Wat ’n dag.”

“Is julle besig, Sarge?” vra die oom met die neus.

“Besig, my oom. Besig. Besig.”

“Het hulle weer die naweek ingebreek?”

“Ja, my oom. En ’n selfmoord. Ek kom nou net daarvan af.”

“’n Selfmoord? Nee.” Die oom se stem is vol skok. “Wie?”

“’n Swarte, Oom. In die township.”

“O, amper laat jy my skrik.” Die oom vat ’n diep sluk uit sy glas.

Die vrou agter die toonbank sit ’n botteltjie Castle voor die sarge-ou neer en hy vat dadelik daarna.

“Ek’t nie geweet hulle pleeg ook selfmoord nie.” Die oom kyk na die sarge-ou. “Hoe’t hy dit gedoen?”

“Homself gehang, Oom. Aan ’n boom in sy jaart.” Die sarge-ou voel deur sy sakke en haal ’n opgevoude vel papier te voorskyn. “Ken Oom ’n swart taal? Hier’s die brief wat hy gelos het.”

Die oom vat die brief by hom, staar ’n ruk daarna, en gee dit terug. “O, nee, hel, ek verstaan nie ’n woord nie.” Hy beduie na die deur agter die toonbank. “Hoekom vra jy nie vir Alpheus in die kombuis nie?  Truiatjie, roep bietjie daar vir Alpheus.”

Die kroegvrou stap by die deur uit, die kombuis in, en kom ’n paar oomblikke later terug met ’n ouerige man in ’n wit koksbaadjie, met ’n ZCC-wapentjie op die bors.

“Wat’s jy?” vra die sarge-ou vir hom.

“Ek’s Alpheus, Ntate.”

“Nee, man. Ek bedoel: Is jy ’n Sotho of ’n Xhosa? Wat is jy?”

“Ek’s ’n Sotho, Ntate.”

“Kan jy lees?”

“Ja, Ntate. Ekke kan lees.”

“Nou wat staan hier?” Die sarge-ou hou die brief na hom toe uit.

Die ou man hou die brief naby sy oë. “Hierie’s nie Sotho nie, Ntate.” Hy laat sak die brief. “Dis Zoeloe.”

“Kan jy Zoeloe lees?”

“Ekke kan, Ntate. Ekke kan Zoeloe lees.”

“Nou lees vir ons wat daar staan.”

Die ou man lig weer die brief. “Sa ku bona ningahleka,” begin hy lees. “Ndihabile ndi qibile…”

“Wat maak jy nou?” val die sarge-ou hom in die rede.

“Ek lees hierie woorde, Ntate.” Die brief bewe in die ou man se hande.

“Ons wil in Afrikaans hoor wat daar staan.”

Die ou man lig weer die brief. ’n Hele ruk staan hy met die brief naby sy gesig, toe laat sak hy dit weer. “Dis swaar om te sê, Ntate.”

“Wat’s so swaar? Jy sê dan jy ken Zoeloe.”

“Hier staan . . .” Die ou man sit die brief voor die sarge en die oom op die toonbank neer. “Hier staan: ‘Aan almal wat ek ken.’” Die ou man druk met ’n verrimpelde vinger op elke woord terwyl hy vertaal. “Ekke. Groet. Julle. Ekke. Is. Nou. Klaar. Julle. Kan. Nou. Lag. Ekke. Is. Weg. Totsiens.”

Die ou man raak stil en tree van die toonbank af.

“Is dit al?” vra die Sarge.

“Dis al, Ntate.”

“Is jy seker dis al?”

Die ou man draai om en stap terug na die kombuis sonder om die sarge-ou te antwoord. ’n Paar oomblikke later klap ’n deur iewers hard toe.

Die sarge-ou vou die brief op, sit dit in sy sak, en vat na sy bier.

Buite in die straat ry ’n motor verby, al agter sy ligte aan.

“Hoekom’s dit so stil?” vra die oom met die neus. “Sit bietjie daar vir ons iets op, Truiatjie.”

Die vrou agter die toonbank druk die CD-speler op die rak se knoppies.

“Oom-hulle moet net onthou,” sê sy voor Kurt Darren begin sing. “Nog net vyf minute, dan’s happy hour verby.”

  • Snyman se jongste boek Op pad: ’n Reisjoernaal het pas by Tafelberg verskyn.

Vir die kinders by Vrolike Groepe is dit anders. Want hulle het vir julle.

Creative Commons Licence Kopiereg: Hierdie werk deur Dr Tiana Bosman word gelisensieer onder ‘n “Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivs 2.5 South Africa License”.

Eksodus 34:29-35

10 Februarie 2013 – Sondag van verheerliking
Prediker: Dr Tiana Bosman

Agtergrond

Toe Moses vir die eerste keer tydens die volk se woestyntog die berg Sinai opgegaan het om die 10 Gebooie van God af te ontvang, het hy na die volk se mening te lank weggebly. Met sy terugkoms het Moses gesien dat die volk in hulle ongeduld ‘n goue kalf gebou het en hulle het die beeld aanbid. Moses was woedend en hy het die twee plat klippe met die 10 Gebooie daarop flenters gegooi. Ten spyte van sy woede het Moses vir die opstandige volk ingetree voor God en gevra dat Hy hulle sal vergewe. Moses het gevra dat God eerder sy lewe moes neem as die volk s’n. Maar God was baie kwaad. Aanvanklik het Hy gesê dat Hy die volk gaan uitwis. Daarna het Hy onderneem om tog maar vir die volk verder te laat trek, maar dat Hy nie self saam met hulle sal trek nie, want Hy sal hulle waarskynlik verdelg omdat hulle so moedswillig is. Hy sal eerder sy engel stuur om saam met die volk te trek. Steeds was Moses nie tevrede nie en bid hy nogmaals tot die Here. En hy vra vir die Here dat die Here hulle asseblief tog nie moet laat verder trek as Hy nie self met hulle saamgaan nie. Die Here het toe ingestem om weer vir die volk ‘n kans te gee en nuut te begin met hulle. In Eksodus 34 kry Moses opdrag om nogmaals twee plat klippe uit te kap en teen die berg op te neem, net hy alleen, want daar sal God weereens die 10 Gebooie opskryf wat Moses dan aan die volk moet gaan voorlê. En op die berg het God in ‘n wolk afgekom, by Moses kom staan en met hom gepraat. In die OT was dit bekend dat God Homself in ‘n wolk verberg het omdat niemand Hom met die blote oog kon sien en steeds bly lewe nie. In vers 29 kom Moses na sy ontmoeting met die Here met die nuwe stel klippe by die berg af…

Lees Eksodus 34: 29-35

Baie van julle sal weet van die bekende beeld van Moses met die horings wat Michelangelo vroeg in die 16e eeu uitgebeitel het, en wat in ‘n kerk in Rome besigtig kan word. Van julle het dit waarskynlik al met jul eie oë gesien. Hierdie beeld is gebaseer op die Vulgaat, dit is die Latynse vertaling van die Bybel wat in daardie tyd in omloop was. In die Vulgaat staan daar in Eksodus 34: 29 dat Moses horings gehad het toe hy van die berg afkom. Die Vulgaat het egter in hierdie gedeelte die oorspronklike Hebreeuse teks verkeerd vertaal. Die teks verwys letterlik na die vel van Moses se gesig wat geblink het toe hy van die berg afkom. Hierdie keer kom hy dus nie net met die Gebooie in sy hand nie, maar ook met ‘n fisiese teken as bewys daarvan dat hy in God se teenwoordigheid was. Moses self was salig onbewus van sy blink voorkoms. Maar toe Aäron en die res van die Israeliete Moses se blink gesig sien was hulle so bang dat hulle nie nader wou kom nie. Met die vorige opgaan en afkom van die berg af het die volk nie vir Moses ernstig genoeg opgeneem nie. Hierdie keer besef hulle dat hulle in werlikheid nie met Moses, die onaansienlike hakkelaar, te doen het nie, maar met God; en dat Moses nie homself verteenwoordig wanneer hy terugkom nie, maar vir God. Om dit te bekragtig het God sy stempel op Moses geplaas – Moses se gesig het die teenwoordigheid van God weerkaats. Die God wat nie met die blote oog gesien kan word nie, want dan sal mens sterf; hierdie God word so weerspieël op Moses se gesig dat die volk die glans met hul blote oog kon waarneem. En dit was genoeg om hulle broeke te laat bewe.

Maar Moses het die volk nadergeroep en vir hulle alles gesê wat die Here vir hom op Sinaiberg gesê het. En nadat hy met hulle gepraat het, het hy sy gesig met ‘n doek toegemaak. Elke keer wanneer hy na die Here toe gegaan het om met Hom te praat, het hy die doek van sy gesig afgehaal. En wanneer hy van die Here af terugkom het, het hy vir die volk alles gesê wat die Here hom beveel het. As die volk dan sien hoedat sy gesig blink, het Moses weer sy gesig met die doek bedek. Hoekom was die doek nodig gewees? Daar kan twee moontlike redes wees. Die eerste is dat die doek nodig was om die Israeliete veilig te laat voel of te beskerm wanneer Moses met sy glansgesig met hulle praat. Hulle het immers besef dat God goed is, barmhartig en vol liefde, maar dat Hy ook regverdig is en in staat daartoe om te straf. Hulle het besef dat om met God te speel is om met vuur te speel, en hulle mag daarom nie meer ligtelik met sy boodskap (of met sy boodskapper!) omgaan nie. Die tweede rede vir die doek kon wees om God se gloed van alledaagse kontak te beskerm, sodat die mense kon besef dat God anders is, heilig is, en dat toegang tot Hom nie sommer vir enige Jan Rap en sy maat beskore was nie. Moses was spesiaal gekies as middelaar tussen God en die volk, en nét Moses mag in God se teenwoordigheid verskyn het. Ander wat dit sou waag om te probeer was met die dood strafbaar.

Deur Moses se besoek aan God op die berg en sy terugkoms daarna het hy vir God van die berg afgebring tussen die mense in. Hy het Hom so afgebring dat God vanaf hfst 35 eers in die tent van ontmoeting en daarna in die tabernakel aan Moses begin verskyn het. Dit was dus nie meer nodig om elke keer die berg op te klim nie. En so word Moses die menslike agent wat dit moontlik maak dat God in sy heerlikheid tussen die volk kom woon het. En steeds was dit so dat Moses na elke ontmoeting weer die glans van die Here op sy gesig gehad het.

In Lukas 9: 28-36 vind ‘n soortgelyke gebeurtenis plaas as in Eksodus. Jesus gaan op met die berg en Hy neem vir Petrus, Johannes en Jakobus met Hom saam. Terwyl Hy daar bo bid het die voorkoms van sy gesig anders geword (Matteus vertel dat sy gesig soos die son begin straal het) en sy klere was skitterend wit. Moses en Elia het in ‘n hemelse glans verskyn en met Jesus gepraat. Dit is amper soos ‘n reunie! Ook hierdie keer verskyn God in ‘n wolk en kondig aan dat Jesus sy Seun is. Maar voordat God verskyn straal Jesus reeds die glans uit. Hierdie keer is dit dus wel anders – dit is nie God se heerlikheid wat op Jesus afvryf terwyl Hy op die berg verkeer nie. Jesus is self in besit van hierdie heerlikheid. Anders as Moses is Hy nie ‘n blote mens wat as God se boodskapper onder die mense ingestuur word om alles aan hulle mee te deel wat God vir Hom gesê het nie. Jesus is veel meer as net ‘n menslike agent van God. Hy is God self, Hy self is deurtrek van en omring deur goddelike lig. Hy is díe Lig vir die wêreld. En die punt van sy verheerliking bo-op die berg was dat die dissipels dit sou besef, dit was om vir hulle ‘n kykie te gee op die ware goddelike, Heerlike identiteit van hulle leermeester.

Ons stap aan. In 2 Kor 3:7-18 herinterpreteer Paulus die gebeure in Eksodus en die Evangelies vir sy eie gehoor – die gemeente in Korinte. ‘n Gemeente wat in vele opsigte soos ons is. Hulle leef met hul geloof in die God van die OT, maar ook met die wete dat dinge sederdien verander het. En dit maak dat hulle soms die Geskrifte (hulle Bybel, die OT) verwarrend vind. Hulle leef vanuit die kennis van die opstanding van Jesus en die uitstorting van die Gees. Lees 2 Kor 3:7-18; 4:6.

Enersyds sê Paulus dat Moses se gesig so geskitter het toe hy die wet, dws die 10 Gebooie, op die klippe afgebring het, dat die Israeliete nie na hom kon bly kyk nie. Andersyds sê hy dat Moses sy gesig met ‘n sluier moes toemaak sodat die volk nie kon sien dat die ligglans aan die verdwyn was nie. Hiermee sê hy dus dat Moses se gesig geweldig baie geskitter het direk na sy ontmoeting met God, maar dat hierdie glans vervaag het totdat hy weer “opgehelder is” tydens ‘n volgende ontmoetingsgeleentheid. Verder sê Paulus dat dit nie net Moses was wat ‘n sluier voor sy gesig gesit het nie, maar dat die volk self hulle verstand met ‘n sluier toegemaak het wanneer hulle die OT hoor of lees. Wat meer is, daar is vandag steeds Christene wat hul verstand met ‘n sluier toemaak as hulle die OT lees. Vir hierdie Christene is dit onmoontlik om die OT te ontvang en verstaan as die woorde van God, as ‘n boodskap met wette, maar wette wat op die ou-end nie ten doel het om mense gevange te hou nie, maar om hulle te bevry. Verder kan Paulus nie verstaan dat daar in sy tyd Christene was wat nie besef het dat daar ‘n radikale nuwe glans, of lig, of heerlikheid deur Jesus aangebreek het nie. Jesus wat self ook God is en mens geword het. Jesus wie se heerlikheid eens bo-op ‘n berg ten toon gestel is sodat die skille van drie dissipels se oë kon afval en hulle werklik kon sien wie Hy is. Paulus kan ook nie verstaan dat die gelowiges nie besef dat hulle nou met groot vrymoedigheid na God kan gaan nie. En dat sluiers of doeke nie meer vir sekere uitverkose boodskappers bedoel is nie. Dat sluiers, om die waarheid te sê, vir niemand meer bedoel is nie. Nie vir hul gesigte nie en ook nie vir hulle verstand nie. Want Jesus het vir God, wat eens net in ‘n wolkkolom kon verskyn ter wille van die mense se veiligheid, Jesus het Hom tasbaar naby gebring aan ieder en elk, verál aan die mense wat voorheen geen toegang tot Hom sou hê nie. Ons het nie meer ‘n Moses nodig om namens ons tot God te nader en vir ons by God in te tree nie. Ons mag almal in sy teenwoordigheid wees, sonder sluiers of watter vorm van maskers ookal voor ons gesigte.

En, soos met Moses, vryf God se glans, sy heerlikheid ook op ons af. En onthou, Moses het nie eens geweet dat sy gesig blink nie. Dit het onbewustelik met hom gebeur. Is dit nie miskien juis wat egte heiligheid is nie? Jy probeer jouself nie heilig of indrukkendwekkend voorstel nie – maar ander sien dit spontaan in jou raak, juis omdat hulle dan nie vir jou sien nie, maar vir God. Paulus sê in vers 18 dat die sluiers van ons almal se gesigte weggeneem is, en dat ons die heerlikheid van Christus kan aanskou asof in ‘n spieël (letterlik). Ons is spieëls wat die heerlikheid van Christus weerkaats! ‘n Spieël het geen heerlikheid in homself nie. Dit is bloot ‘n weerkaatsing van ‘n ander heerlikheid. Ons word geroep om die Here te weerkaats! Ons word al meer verander om aan die beeld van Christus gelyk te word. Dit is dus ‘n voortgaande proses. En hoe meer ons bewustelik in sy teenwoordigheid verkeer, hoe helderder sal ons weerkaatsing van Hom wees.

Die NT gaan natuurlik nog ‘n stappie verder. In die OT was dit so dat Moses se uiterlike verander het in die teenwoordigheid van God – sy gesig het geskyn. Maar Jesus het vir ons sy Gees gegee – die Gees wat ons vry maak van wettisme, en vry maak om vrymoedig tot God te nader, die Gees wat van ons besit neem en wat nie net ons uiterlike verander nie, maar juis ook ons innerlike. Anders as Moses leef ons dus nie net meer voor God se aangesig nie, ons ís sy aangesig (vs 2 Kor 3:18). Die vraag is of ander mense dit kan sien. Hoe kry ons ons gesigte in die oggend gereed vir die dag wat voorlê? Poets en vryf ons dit blink voor die badkamerspieël, waar ons dit ook met sluiers van allerhande soorte kan bedek of toeverf? Of spandeer ons tyd saam met God, tyd waarin Hy so op ons afvryf dat ons gesigte eintlik heeltemal verdwyn en ander mense net vir Hom kan sien wanneer hulle na ons kyk?

Naas sy beeld van Moses met die horings en die baie bekende Dawidbeeld het Michelangelo ook engele uit marmer gekap. God is soos ‘n beeldhouer wat werk met die marmerblokke. Hoe meer tyd Hy aan ‘n spesifieke blok kan spandeer, hoe beter die eindproduk. Aan die een kant kleiner, want hoe langer gewerk hoe meer marmer word afgekap. Aan die ander kant beter, want hoe langer gewerk hoe meer tyd om alles wat oorbodig is weg te neem. Van sy een engelbeeld het Michelangelo gesê: “Ek het die engel in die marmer gesien en ek het gebeitel totdat ek hom vrygelaat het”. So werk God aan ons, maar sy eindproduk is veel meer skitterend as ‘n engel, dit is die beeld van Christus.

Not merely by the words you say,
Not only in your deeds confessed
But in the most unconscious way
Is Christ expressed.

Is it a beautific smile?
A holy light upon your brow?
Oh no – I felt His presence while
You laughed just now.

For me ‘twas not the truth you taught,
To you so clear, to me still dim,
But when you came to me you brought
A sense of Him.

And from your eyes He beckons me
And from your heart His love is shed,
Till I lose sight of you, and see
The Christ instead.

(Beatrice Cleland)

Ons deelname aan die nagmaal is deel van ons voortgaande transformasie om al meer aan die heerlikheid van Christus gelykvormig te word. Sy heerlikheid word weerspieël deur sy liggaam op die tafel (nagmaal) en sy liggaam om die tafel (die gemeente). Nie een van ons is “waardige” beelddraers nie. Juis daarom bedien die Here aan ons die nagmaal as teken van vergifnis, lewe, troos en hoop.

 Creative Commons Licence

Kopiereg: Hierdie werk deur Dr Tiana Bosman word gelisensieer onder ‘n “Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivs 2.5 South Africa License”.