Handelinge 17:16-34 – 2017

21 Mei 2017 Pinelands Pase 5
Prediker: Dr Tiana Bosman 

Agtergrond

Athene is die hoofstad van Griekeland, een van die oudste stede in die wêreld, en die intellektuele hoofstad van die antieke wêreld. Dit was die sentrum vir kuns, leringe oor uiteenlopende temas en filosofie. ‘n Plek propvol idees en afgode, baie verskillende vorme van godsdiens. Diversiteit en pluraliteit is dus nie net ‘n hedendaagse verskynsel nie. Die filosowe Sokrates, Plato en Aristoteles, almal op soek na wysheid, het hul leringe in Athene verkondig. Sokrates wat 470-399 vC geleef het, is ter dood veroordeel weens die vreemde leringe wat hy verkondig het.

Die Areopagus was beide ‘n plek sowel as ‘n groep mense. Dit was ‘n klein klipheuwel noordwes van die Akropolis in Athene. Dit het ook verwys na die gesaghebbende raad van oudstes wat daar bymekaar gekom het om mense uit te luister en hul besluite te voltrek/oordele te vel. (Laat mens nogals dink aan die oudstes in die OT wat by die ingang van die stad (die hek) gaan sit het om daar geskille te besleg en te oordeel tussen reg en verkeerd.) Vanaf die 5e of 6e eeu vC het die Areopagus bestaan uit 9 archons of hoofmagistrate wat die stadstaat gelei het en wat die grondstene gelê het vir Griekeland se uiteindelike demokrasie. Deur die eeue het die rol van die Areopagus verander, en teen Paulus se tyd het dit ‘n plek vir beredering geword, ‘n plek om te luister na nuwe mense se idees, en is daar veral besluite voltrek in die terreine van kriminele sake, die reg, filosofie en politiek.

Teks

Boodskap

Paulus, wat in die in die sinagoges en in die openbaar op die markplein die evangelie van Jesus Christus verkondig het teenoor wie ookal wou luister (17:17), het nie stilgebly wanneer die filosowe van die dag ook tussen die toehoorders gestaan het nie. Aanvanklik is hy deur hierdie kulturele hoogmoediges gespot. Hulle het na hom verwys as ‘n “praatjiesmaker” wat praat oor “vreemde gode”. Maar hulle nuuskierigheid het die oorhand gekry, hulle was altyd oop om nuwe standpunte te hoor, en daarom het hulle vir Paulus uitgenooi om by die mees invloedryke vergaderplek in Athene vir hulle te verduidelik waar hy aan sy vreemde idees kom.

Ons lees in die eerste vers (16) dat Paulus in sy gees diep verontwaardig was toe hy sien dat die stad vol afgodsbeelde is. Eintlik sou hy kon redeneer dat hy as Christen hom nou in die stad van die vyand bevind, daar waar die bose seëvier. Maar tsv sy ontsteltenis oor wat hy rondom hom sien, begin hy nie om voor die voet afgodsbeelde uit te roei en die inwoners te veroordeel nie. Nee, hy begin eenvoudig in die publieke ruimtes met die mense praat oor God en oor Jesus, daar waar almal hom kon hoor. Aanvanklik val sy woorde nie goed op die oor nie en die intellektueles wat daar rondstaan noem hom ‘n “praatjiesmaker”. Nietemin is hulle belangstelling geprikkel, neem hulle hom na die Areopagus en nooi hom om daar, op die natuurlike “verhoog vir toesprake” in Athene sy saak te stel. “Mag ons weet wat die nuwe leer is wat deur jou verkondig word? Want dit wat jy sê, val vreemd op ons ore en ons wil graag weet wat dit beteken.” Al die Atheners en ook die vreemdelinge wat daar woon het immers vir niks anders tyd gehad as om oor iets nuuts te praat en daarna te luister nie.

“Atheners, ek sien dat julle julle skuldig maak aan die aanbidding van vele afgode, en dis tyd om daarvan af te sien!”, begin Paulus. Nee, eerder: “Atheners, ek sien dat julle in alle opsigte baie godsdienstig is. Want toe ek deur die stad gestap het en noukeurig gekyk het na julle voorwerpe van aanbidding, het ek ook ‘n altaar gevind waarop geskryf staan, ‘Aan ‘n onbekende god.’” Paulus vind ‘n aanknopingspunt met sy gehoor! Hy ontmoet hulle op gelyke grond (“common ground”). Sy retoriek was weldeurdag en slim toegepas.

Die woord “om baie godsdientig te wees” het 2 betekenisse. Die positiewe betekenis is presies dit – om baie godsdienstig te wees. Die negatiewe betekenis, wat Paulus waarskynlik ook tong in die kies sou bedoel sonder om dit op hierdie moment pertinent te stel, het verwys na – om baie bygelowig te wees. Natuurlik, vanuit sy geloof in die een God van Jesus Christus alleen, besef Paulus dat dit hier in Athene ook gaan om bygelowigheid, al weet hulle dit self nog nie. Hulle het so baie gode dat hulle selfs een sonder naam het – asof hulle sodoende al hulle “wickets wil cover” – glad nie ‘n gaping wil laat vir ‘n plek in hulle lewe waar ‘n afgod nie na hulle omsien nie.

Maar Paulus gaan eerder verder met die gedagte van hulle godsdienstigheid. En daar waar hulle onsekerheid juis blootgestel word, by die aanbidding van ‘n onbekende afgod naas al die ander, net daar klim Paulus in en gee aan daardie onbekende god ‘n naam: “Wat julle dan onwetend aanbid, verkondig ek aan julle. Die God wat die wêreld gemaak het en alles wat daarin is, Hy wat die Here is van hemel en aarde, woon nie in tempels wat met hande gemaak is nie. Hy word nie deur menselike hande bedien, asof Hy aan iets behoefte het nie…” (23-28 ev).

Die kern van Paulus se boodskap is dieselfde as wat Stefanus laas week aan die hoëpriester en die Joodse Raad verkondig het: “Die Allerhoogste woon [egter] nie in tempels wat met hande gemaak is nie… ‘Watter soort huis sal julle vir My bou, sê die Here, of waar is my rusplek? Het my hand nie al hierdie dinge gemaak nie?’ (Hand 7: 48-50)

Paulus ontmoet die heidense Atheners daar waar hulle is. En hy gaan in gesprek met hulle oor daar waar hy is, maar hy doen dit op ‘n nie-aanvallende, nie-bedreigende manier. Christene isoleer hulself soms so graag van die kultuur van hul dag. Christene wat so gewy is aan introspeksie, selfgerig, selfbelang, beskermd, in plaas daarvan dat ons in gesprek gaan met mense by ons hedendaagse Areopagusse. (Interessant dat die Latynse naam vir die Areopagus “Mars heuwel” is – ‘n treffende naam vir ‘n plek waar vreemde gedagtes aan vreemdelinge verkondig word.)

Die godsdiens-in-skole debat is tans weer voorbladnuus in die koerante. Ons staan die gevaar om ons kinders so beskermd groot te maak dat hulle eendag nie in die wêreld daar buite kan funksioneer nie – dink maar aan die effek wat sommige ekstreem-godsdienstige skole het op die kinders wat daar skoolgaan se toekoms(tige wanaanpassings in die wêreld). Wanneer predikante bymekaar kom vir ‘n vergadering of ringsitting of sinode, klink dit dikwels asof hulle bloot maar met hulself praat, eerder as om in gesprek te tree met die mense daar buite en die brandende kwessies van die dag. Daar is (ek dink nie in ons gemeente nie, maar wel elders) gelowiges wat kies om eerder die flieks en die vertonings by die KunsteKaap te vermy, want hulle is ongemaklik met die (wêreldse) “elemente” wat daar uithang. (Maatjies van my kinders wat nie boeke oor meerminne of Harry Potter mag lees nie, want dis van die duiwel af.) Of mense wat roem daarop dat hulle nét die Bybel lees en geen ander boeke nie…

Moet dit nie dalk eerder so wees dat Christene net so gemaklik is om te leef, te leer en te deel (deel te neem aan gesprekke) op die markplein waar allerhande verskillende idees en opinies gelig word, as in die kerk nie? Dat gelowiges in die kerk, maar dan ook by ‘n coffeeshop die evangelie kan verkondig, in eredienste sowel as in lesingsale by die universiteit. Dat gelowiges geleenthede moet aangryp om, soos Paulus, mense te ontmoet in hulle leefwêreld – daar waar die mense leef, werk, en dink. Dat daar nie net met mense gepraat word in die eredienste nie, want baie mense (veral dan ook ongelowiges) kom nie eredienste toe nie, het nie ‘n behoefte daaraan nie. Maar dat ons die erediens sal uitdra na die alledaagse lewe toe, dat mense daar sal hoor van ons “vreemde idees” aangaande die evangelie van die opstanding, ja, die opstanding uit die dood – het julle al ooit gehoor daarvan!, die evangelie van genade, vergifnis en nuwe lewe, vir álmal, ja nie net vir ‘n paar freaky kerkgangers nie, maar vir almal – ook vir elkeen van julle hier… Trouens, God is híér (soos Paulus vir sy aanhoorders sê). Hy woon nie in tempels en in kerkgeboue nie. Hy is hier, in die wêreld, hier op die markplein, hier in die Waterfront, hier op Leeukop – Hy is naby aan elkeen van ons. Kyk net om julle heen – kyk na dit alles – God het dit gemaak! Soos Hy ook vir elkeen van ons gemaak het.

Daar is in Paulus se denke geen persoon of sfeer van invloed wat buite God se sorg staan nie. Die sogenaamde “sekulêre” lewe is, nes die “godsdienstige” dinge ook ruimtes vir God se liefdevolle teenwoordigheid, of dit het ten minste die potensiaal daartoe – die regte, literatuur, mediese wetenskap, opvoeding, die kunste, besigheid, regering, wetenskap, enigiets onder die son. Paulus beskou die Areopagus as net nog ‘n plek waar die Here van die ganse skepping hom vooruitgegaan het en alreeds teenwoordig was, immers “Hy is nie ver van enige van ons af nie”.

“Is dit dan nie een van julle digters wat gesê het dat ons deur Hom leef, beweeg en bestaan nie, dat ons van sy geslag (sy familie) is nie, dws familie van Hom! Ja, die heidense digter Aratus het dit in 270 vC in Athene gesê. Hy het gepraat van hierdie onbekende god van julle,” sê Paulus, “selfs al kon hy Hom nie op die naam noem nie.” Van die filosowe van daardie tyd het die spreekwoord gegeld: “Hulle ken God en praat oor Hom sonder dat hulle dit bedoel.”

“300 jaar gelede is die waarheid al hier in julle kultuur verkondig deur heidense filosowe! Diewaarheid het my vooruitgegaan!”

Ek wil afsluit met 2 punte:

  1. Ons word opgeroep om met die wêreld in gesprek te tree oor die God van die opgestane Christus, en om dan die wêreld te ontmoet waar hulle is, op hulle gronde. Ons moenie sit en wag dat die ongelowiges eendag kerk toe sal begin kom nie. Want dit gaan nie gebeur nie. Hoeveel gelowiges kom nie eens meer kerk toe nie…

In 1992 het afgestudeerde Harvard studente begin met gesprekke wat later bekend sou staan as die Veritas Forums. In 1997 het ‘n boek hieroor verskyn, Finding God at Harvard, wat die stories vertel het van meer as 40 Harvard kollegas, alumni en vriende. Hulle leuse is Areopagiaans: “We create forums for the exploration of true life. We seek to inspire the shapers of tomorrow’s culture to connect their hardest questions with the person and story of Jesus Christ” (see www.veritas.org). Huidiglik is meer as 80 universiteite betrokke by Veritas, en die formaat is altyd gerig daarop om eerlike, publieke dialoog en debat aan te moedig, eerder as om dit te onderdruk.

  1. Jy mag verras word – die wêreld daar buite is dalk meer ontvanklik as wat jy sou verwag het. Die gesprekke binne die kerk en geloofskringe is soms baie meer ongenaakbaar as die gesprekke met ongelowiges – met ongelowige akademici, filosowe, wetenskaplikes… Onthou, Paulus verkondig in wese dieselfde boodskap as Stefanus. Maar Paulus praat met ongelowiges, en met die mense wat graag nuwe dinge hoor en hulle skeptisisme skep ruimte vir hom, dws vir mense wat anders dink as hulle. Hulle is nogals oop vir hom, gee hom ‘n kans, luister hom uit. Hulle vra om die waarheid te sê die gesprek aan! En sommige, lees ons vanaf vs 32, het hom uitgelag – dit was nie maklik nie. Maar daar is ander wat gesê het “ons sal jou weer hieroor wil hoor”. En daar was selfs ‘n handvol wat tot geloof gekom het en by hom aangesluit het, en van wie ‘n lid van die Areopagus was (Dionisius)…

Paulus praat met ongelowige intellektuele mense, en hulle gee hom “the time of day”. Hy kan voortgaan met die verkondiging van die evangelie. Stefanus, daarteenoor, praat met godsdienstige Jode!, en hulle raak briesend kwaad, so dat hulle op hulle tande kners… en hulle gooi hom dood…

Ek sluit af met Handelinge 26: 1-3; 24-29…

Kenré en Esti – julle kies hoe en waar julle vir Peet gaan grootmaak. Julle keuses het ‘n effek op sy eie vorming sowel die getuienis wat hy eendag gaan lewer. Moenie bang wees om hom die wêreld in te stuur nie, moet hom nie tot die eng “godsdienssfere” beperk nie. So doen julle hom nie ‘n guns nie, ook nie die wêreld nie. Onthou, God is nie beperk tot ‘n kerkgebou of die huise van gelowiges en die skole waar net die Xlike godsdiens voor ruimte gemaak word nie. As kind van God is Peet nie van hierdie wêreld nie, maar hy is wel in hierdie wêreld. Moet daarom nie sy leisels te styf span nie, want waar hy ookal gaan was God hom reeds vooruit.

Mag dit met jou goed gaan, Peet,

mag God vrede vir jou gee,

mag jy nooit bang hoef te wees nie,

mag jy liefde om jou hê,

mag Peet se hart vir almal oopgaan,

mag sy drome ver paaie streel,

mag hy leer om die wind onder sy vlerke

met alle mense om hom te deel.

– Uit Anton Goosen se lied “Moya”, hier aangepas vir Peet

Creative Commons Licence Kopiereg: Hierdie werk deur Dr Tiana Bosman word gelisensieer onder ‘n “Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivs 2.5 South Africa License”.

Handelinge 7:51-8:4 – 2017

14 Mei 2017 Koninkrykstyd Pinelands
Prediker: Dr Tiana Bosman

 Dis nie baie lank na Jesus se hemelvaart nie.

Apostels word vervolg weens hul verkondiging/gtuienis (Hand 5).

Aanstelling van Stefanus as medewerker van die apostels (Hand 6).

Hy was vol genade en krag en hy het groot wonders en tekens onder die volk verrig.

Daar was mense wat ongelukkig was oor Stefanus en wat leuens oor hom versprei het – bv dat hulle gehoor het hoedat hy lasterlike dinge oor Moses en God sê. Hulle het hom voor die Sanhedrin gebring, die hof van daardie tyd, en hom aangekla. “Almal wat in die Sanhedrin gesit het, het stip na hom gekyk en gesien dat sy gesig soos dié van ‘n engel lyk. Die hoëpriester het toe (vir hom) gevra: ‘Is dit regtig so?’” Waarop Sefanus met sy toespraak, of sy preek begin.

Alhoewel almal aandagtig geluister het, het hy hulle nie oorgehaal na sy kant toe nie. Hy het hulle ontstoke gemaak, tot raserny gedryf, so erg dat hulle hom uit die stad uit gesleep en gaan stenig het.

Stefanus was nie bang gewees om sy sê te sê nie. Of dalk was hy, maar hy het dit nietemin gedoen. Hy staan hier in die konteks van ‘n hofsaak. Hy staan in die beskuldigde bank, hy word aangekla van godslastering. Maar aan die einde van sy toespraak word hy as’t ware die aanklaer: “Julle hardnekkiges met onbesnede harte en ore…” (7:51-53). En toe hulle dit hoor was hulle innerlik briesend en het hulle op hulle tande gekners oor hom (54). Hulle het op hom afgestorm, hom uit die stad uit gesleep en gaan stenig.

Dis ironies dat die Joodse Raad hier presies doen waarvan Stefanus hulle in vs 52 beskuldig. Hy sê nog vir hulle dat hulle voorvaders al die profete vervolg en doodgemaak het, en dat hulle self nou die Regverdige, vir Jesus van Nasaret, verraai het en Hom vermoor het. En dan raak hulle so kwaad vir hom dat hulle sy punt bewys – hulle doen presies dieselfde aan hom. (Baie ooreenkomste tussen Jesus se verhoor en sterwe en die van Stefanus.

Dit is dieselfde mense wat vir Jesus uit die stad uit gedryf het en Hom van die berg af wou gooi toe Hy hulle aan die geskiedenis van God met sy mense herinner (Lukas 4: 25-29). Dis dieselfde mense wat op die ou-end wel vir Jesus uitgelewer en laat kruisig het. Stefanus was reg gewees. Hy het nêrens gelieg nie, nêrens sy feite verdraai nie. Hy het net eenvoudig nie afgewyk van die waarheid van die evangelie nie. Hy het sy eie lewe ondergeskik gestel aan die saak van God. Hy was bereid om die struggle, die stryd van God op te neem, ongeag wat dit hom sou kos. Hy was bereid om te volg in die voetspore van Jesus. “Wie agter My aan wil loop, sal sy kruis moet opneem… Wie sy lewe wil behou, sal dit twv die evangelie moet verloor…”

Die profete in die OT is vervolg en doodgemaak omdat hulle die woord van God verkondig het. Johannes se kop is op ‘n skinkbord aangedra. Jesus is vervolg en doodgemaak  nie net omdat Hy die woord verkondig het nie, maar ook omdat Hy daadwerklik gestalte daaraan kom gee het – Hy het die sigbare gesig geword van God se liefde. Stefanus is buite die stad gestenig. Na hom sou daar nog vele ander dissipels en volgelinge van Jesus wees, draers van die evangelie, wat met hulle lewe daarvoor sou betaal. Een van die grootste vervolgers van die vroeë Christelike kerk, Paulus, sou ook later, na sy bekering, vervolg word vir die boodskap wat hy verkondig.

Want terwyl Stefanus met klippe doodgegooi is, het daar ‘n jongman gestaan wat die klipgooiers se jasse opgepas het. Saulus was sy naam. Na Stefanus se dood het hierdie Saulus probeer om die gemeente uit te roei. Hy het manne en vroue uit hul huise uit laat sleep en in die tronk gegooi. Hy was op die oorlogspad. Totdat die Here op die pad na Damaskus (die hedendaagse Sirië!) aan hom verskyn het en van hom wou weet: “Saul, Saul, waarom vervolg jy My?” (9:4). Dieselfde Saulus wat die klipgooiers se jasse opgepas het, is die een wat later tot bekering gekom het en as Paulus die bekendste verkondiger van die evangelie van sy tyd (en, naas Jesus, dalk van alle tye) geword het. Ook hy sou die lyding (wat hy self eens toegedien het) nie gespaar word nie. Hand 9:16: “Ek self sal vir hom wys hoeveel hy vir my Naam moet ly.” En in 18:9-10: “Een nag het die Here in ‘n gesig vir Paulus gesê: ‘Moenie bang wees nie; hou aan met preek en moenie stilbly nie, want Ek is by jou’.” Dit terwyl Paulus vervolg is, soms moes vlug, in die tronk gegooi is, onder huisarres geplaas is – “Moenie bang wees nie Paulus; hou aan met preek en moenie stilbly nie, want Ek is by jou.” (Paulus = Joodse naam, Saulus = Romeinse naam)

Ons het ‘n naam vir hierdie groep mense. Mense wat fisies of psigies ly twv ‘n saak. Ons noem hulle “martelare”. “Hy was ‘n martelaar twv die evangelie, hy het sy lewe daarvoor afgelê.” Die woord “martelaar” kom vanaf die Griekse woord martus/marturos wat letterlik beteken “getuie”. Die betekenis wat ons vandag aan die woord “martelaar” heg, is ‘n betekenis wat ontwikkel het uit die geskiedenis van hierdie woord. Mense wat in die tyd van die vroeë Christelike kerk martoi geword het, getuies/vertellers/verkondigers van die evangelie, is vervolg daarvoor. Hulle is leed aangedoen. Fisies en of psigies. In so ‘n mate dat die woord martus naas “getuie” ook die betekenis van “seerkry vir waarvoor jy staan” gekry het. “Seer kry vir wie jy staan”… “Om te getuig van die evangelie” was sinoniem met “om te ly vir die evangelie” – die een betekenis kon nie meer sonder die ander bestaan nie.

En steeds, tsv die lyding wat dit vir hulle ingehou het, het gelowiges die saak van die evangelie opgeneem en verder gevat.  Waarom dan? Waarom was die evangelie vir hulle so lewensbelangrik? Victor Frankl, die sielkundige wat WO2 oorleef het, skryf in sy boek Man’s Search for Meaning, dat die mens selfs gereed is om te ly, opgewasse is vir intense swaarkry, op die voorwaarde dat die lyding vir jou betekenis het, dat dit sinvol is. Dan, sê hy, kan mens lyding verdra. Dan kan jy dit oorleef…

Die vroeë christene se geloof het soveel vir hulle beteken, die saak van God het soveel sin aan hulle lewens gegee, dat hulle opgewasse was vir die lyding wat dit meegebring het.

Wat is die saak wat die profete verkondig het. Waarvoor het hulle gely. En Jesus, God wat mens geword het – wat was die saak waarvoor Hy gestaan het (en steeds staan)? Hoekom het Hy mens geword. Hoekom het God Homself so in die lyding kom dompel? Hy het dit gedoen vir mense. Vir die menswaardigheid van mense. Die godwaardigheid van mense. Ons is God se lyding waardig – so besluit Hy. Daarom dat die profete keer op keer op keer hul boodskap rig op die versorging van die wese en die weduwees, die omsien van die vreemdeling, die regspraak en regverdige hantering van mense wat nie self na hulle regte kan omsien nie. Die swakkes, die siekes, ook die slegtes en die sondiges. Mense wat swaarkry, mense wat wanhopig is, mense wat geen uitkoms sien nie. Maak vir hulle plek, trek hulle in, breek alle grense af, verkonding die Blye Evangelie aan almal – juis ook aan hierdie mense wat nie sou kon dínk dat so ‘n bevrydende boodskap ook vir hulle geld nie. Moet dit nie net verkondig aan hulle nie, beliggaam dit, wys hulle hoe dit lyk.

Dit gaan lyding kos. Jy gaan in die moeilikheid kom by baie mense. Dalk gaan jou eie mense jou uitkryt. Almal gaan nie met klippe doodgegooi word nie. Sommige gaan geskiet word. Of ook gekruisig word. Ander gaan keer op keer in hulle lewe tereggestel word – kritiek, verwerping, woorde wat soos klippe in jou rigting toegesnou word. Daar ís mense in ons gemeente wat in hul werksomgewing ly twv die evangelie. Ons praat nie hier van goed daar doer nie. Daar ís mense in ons gemeente wat weet wat dit beteken om jou lewe vir die evangelie af te lê, mense wat dit dag na dag ervaar, mense wat elke dag oorleef binne ‘n ongelowige werksomgewing, mense wat elke dag aan hulself sterf omdat hulle in daardie omgewing nie stilbly oor hulle geloof nie, mense wat ly. Daar is ook mense wat ly binne hul “gelowige”/”geestelike” werksomgewing. My ervaring is dat ongelowiges dikwels meer menslik en genaakbaar staan teenoor die verkondiging van die evangelie as gelowiges wat vasbeslote is om net op een manier te glo en vir geen ander perspektiewe op die Bybel of kante van God wil ruimte maak nie.

Ons moenie die verskillende aarde van mense se lyding onderskat nie.

Wat was die onmiddellike gevolg van Stefanus se steniging. Hierdie gebeurtenis het die opdrag van Jesus in Handelinge 1:8 in beweging gebring. Dit het aangeleiding gegee daartoe dat die evangelie versprei is. Die gelowiges is verstrooi. Die woord het 2 betekenisse in Grieks: As ‘n groep mense verstrooi word, dan word hulle uitmekaargejaag. Maar dit dra ook die konnotasie van saad wat gesaai word. Die bloed van die martelare het die saad vir die kerk geword. Dink net aan hoe geweldig die kerk gegroei het in tye van vervolging. En vandag?… Hoe groei die kerk vandag? Die statistieke wys dat baie gemeentes in SA aan die krimp is… Die NGK, ons kerk, se getalle is aan die kwyn.

Internasionale statistieke: 150 000 Christene word elke jaar vir hulle geloof gemartel.

200 milj Christene kan nie hul geloof vrylik uitleef nie.

Ons dank die Here vir voorspoed en veiligheid en geloofsvryheid. Maar kan dit dalk wees dat (valse) veiligheid en welvaart die grootste bedreigings vir die kerk is? Vals want omdat ons lewens nie fisies bedreig word weens ons geloof nie, dink ons ons is veilig. En hou ons ons blind vir al die mense wat wel ly en sterf omdat die kerk hulle nie wil ontvang soos wat hulle gemaak is (ook na die beeld van God) nie.

Almal betaal nie fisies met hulle liggame vir die evangelie nie. Dit is so. In SA hoef ons dit nie te doen nie. Maar op ander vlakke? Om jou lewe af te lê beteken nie net om te sterf en veras of begrawe te word nie. Soms is dit dalk die makliker manier van ly. Dis in elk geval die vinnigste. Maar dit is ook en veral ‘n baie groot uitdaging om jou lewe af te lê, terwyl jy nog op aarde leef, terwyl jy nog kan kies, wanneer jy elke dag opnuut moet besluit: Sien ek nog kans om aan myself te sterf sodat God se wil kan geskied. Sien ek kans om aan my eie vooropgestelde idees te sterf sodat ander ook mag leef? Sien ek kans om vandag van myself te vergeet, sodat ek die armes en die wat swaarkry kan onthou. Sien ek kans om my eie stryd vir alles wat lekker en gerieflik is opsy te stoot, sodat ek God se stryd kan opneem? In watter gevalle is jou en my bloed die saad van die kerk? Daar by jou huis? By die werksplek? Of in jou beroepskeuse? Hoeveel van jouself moes jy aflê om te doen wat jy elke dag doen? Betaal jy enigstens ‘n prys vir jou manier van lewe, of is alles net lekker, of jy probeer darem sover jy kan dat alles net lekker moet wees? In jou vriendegroep? In die gemeenskap waar jy betrokke is? Beteken jy iets vir die verstotenes, gee jy jouself vir sulke mense? Of beweeg jy net in kringe waar jy gemaklik is en veilig voel met jou lewe, jou persoonlikheid, jou vermoëns en jou geloof…?

Is ons bereid om onsself ondergeskik te stel aan die struggle, die stryd van God se koninkryk? Die enigste legitieme stryd wat ons mag optel, die enigste stryd waarmee ons as gelowiges onsself kan vereenselwig, moenie die stryd om sukses en geld en mag wees nie. Dit moet die stryd van die evangelie wees. Die stryd wat ons medemense wat swaarkry en geen plek van tuiskoms het nie, ter wille is. Neem ons die vraag rondom die struggle van God ernstig genoeg op?

We shall overcome is ‘n proteslied wat kom uit die Amerikaanse Siviele Regte Beweging (sosiale stryd) in 1955-68. Dit was eens ‘n gospel lied “I’ll overcome someday” wat deur ‘n swart Amerikaner geskryf is (a hymn by the Methodist minister Rev Dr Charles Albert Tindley that was first published in 1900). Mense wat onderdruk is, mense wat gely het, het hierdie lied met absolute geloofsoortuiging gesing, selfs al het dit nie gelyk asof hulle dit sal maak nie. In die geloof dat dinge eendag beter sal wees, al is hulle bydrae dan nou net ‘n druppel bloed in die proses, of een saadjie wat verder kan groei nadat die saad gesterf het. We shall overcome some day… Dit is ‘n lied waarmee baie Suid-Afrikaners ook al vereenselwig het. Dis ‘n lied wat gesing word deur mense wat ly (deur martelaars), maar wat getuig van hoop. Dit laat my dink aan Jesus se woorde aan die kruis. Ook aan Stefanus se woorde terwyl die klippe hom tref. Ek sluit af met die lied… (Roger Waters se weergawe)

Creative Commons Licence Kopiereg: Hierdie werk deur Dr Tiana Bosman word gelisensieer onder ‘n “Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivs 2.5 South Africa License”.

Handelinge 1:1-14 – 2015

17 Mei 2015 Pinelands (Pase 7, Sondag na Hemelvaart)
Prediker: Dr Tiana Bosman 

Naas Kersfees en Paasfees en Pinksterfees is Hemelvaart ook een van die groot feeste van die kerk. Maar dis die een waarvan ons dikwels vergeet, die eerste christelike vakansiedag wat afgeskaf is, die erediens wat ons dikwels nie bywoon nie. Dit terwyl Pinkster, die uitstorting van die Gees, nooit sou plaasgevind het as daar nie ‘n hemelvaart was nie. Dit terwyl hemelvaart die fees van die oorwinning van Christus vier! Hy het nie net gesterf en daarna weer uit die dood uit opgestaan nie. Sy offer is deur God aanvaar! Daarom verhoog God Hom, en kroon Hy Hom as Here en Heerser oor die hele aarde, oorwinnaar oor alle magte, waardig om, by wyse van beeldspraak, aan die regterhand van God te sit en van daar af oor die ganse kosmos te regeer. Totdat Hy eendag weer terugkeer om die finale koms van die koninkryk van God aan te kondig. Want, troos die engele die apostels, “Hy sal net so terugkom soos wat julle Hom na die hemel sien weggaan het”.

Hemelvaart is ‘n groot gebeurtenis, out of this world. Maar die apostels staar Jesus nog so in verwondering agterna, dan gooi die engele dadelik ‘n emmer yswater oor hulle uit: “Galileërs, wat kyk julle so? Kom terug aarde toe.” Baie soos met die vorige verheerliking op die berg, waar Petrus hutte wou bou as monumente, maar Jesus raak hulle aan en skud hulle so bietjie: “Staan op en moenie bang wees nie,” en dan stap hulle weer teen die berg af, Jesus se lyding tegemoet. Maar hier in Handelinge 1 gaan Jesus na sy Vader toe om nie gou weer in liggaam terug te kom nie, want hierdie keer is sy werk volbring, Hy het die lydensweg kom stap, kom sterf, en kom oorwin. Sy taak is voltooi. Maar die apostels? Dis nog nie tyd vir hulle om so deur die hemel meegevoer te word dat hulle nie hul oë weer op die aarde kan rig nie. Hulle het nog werk om te doen. Hulle moet weer berg-af gaan en in Jeruslem gaan wag – want daar sal hulle krag ontvang wanneer die Gees van God oor hulle kom, hulle sal krag kry om die evangelie te verkondig. “Julle sal My getuies wees…”

Die apostels dink die finale oorwinning is behaal en dat die tyd nou uiteindelik aangebreek het vir Jesus om die koninkryk van Israel weer op te rig. Toe Hy gekruisig is, het hulle alle vertroue in Hom verloor, maar kyk nou net!, Hy lewe weer, Hy het die onmoontlike gedoen, Hy het die dood oorwin, niemand kan Hom onderkry nie, nou gaan Hy op die troon van Israel sit! Romeine, pasop!

“Nee,” sê Jesus vir hulle, “julle verstaan verkeerd. Net die Vader ken die tye. Maar dis nie nou al nie. My tyd as mens op aarde is nou verby, maar julle het nog ‘n paar goed om te doen. Julle moet My getuies wees. Julle moet gaan vertel van my kruisiging, en dat Ek opgestaan het, dat julle my weer telkemale gesien het. En julle moet vertel van My hemelvaart, dat Ek leef en dat ek nou saam met my Vader regeer! Julle moet hierdie dinge oral gaan vertel. Alles wat julle gesien het, moet julle gaan vertel. Daarom julle moet teruggaan na Jerusalem. Gaan wag daar. Julle sal krag ontvang wanneer die Heilige Gees oor julle kom. Want uit julle eie kan julle dit nie doen nie. Sonder die Gees is julle wegkruipers. Maar met die Gees sal julle my verkondigers, my getuies word…”

Daar is ‘n reusesprong tussen die gebeurtenis van die hemelvaart self en die reality check wat die dissipels dan kry dat hulle moet teruggaan na Jerusalem en wag totdat hulle toegerus word vir hul taak. Tog is dit nie negatief nie. Iets nuuts word onder hulle gebore. Die dissipels, wat vroeër nog gestry het oor wie die belangrikste in die koninkryk sal wees (Luk 22:24), is nou “eensgesind” bymekaar (v 14). Ook Jesus se broers – wat vroeër ’n afstand gehandhaaf het – is nou deel van die groep. Waar die dissipels in Getsemane geslaap het eerder as om te bid, volhard hulle nou in die gebed. Hulle is nie ooggetuies wat onaangeraak vertel wat

hulle gesien het nie. Hulle het iets met Jesus deurgemaak wat hulle verander het. Hulle het dinge van Hom gesien en beleef, wat maak dat hulle nie meer dieselfde oor Hom kan dink nie. Hulle het gesien hoedat Hy op sy eie sterf (want hulle was te bang om naby te staan), maar daarna het hulle Hom ‘n hele paar keer weer gesien – wanneer Hy in lewende lywe aan hulle verskyn het! En Hy was nie kwaad vir hulle nie. Hy het hulle nie verwerp nie, Hy het teruggekom en sy pad met hulle voortgesit. Ten spyte van alles. En nou het Hy in ‘n wolk omring weggegaan. Wie sou nou daarvan kom droom?! Hoe vertel mens dit oor? Wie gaan hulle glo. Dis te wonderlik om te glo as jy dit nie self gesien het nie. Maar hulle hét dit gesien. Hulle is daardeur verander.

Daarom moet hulle gaan vertel. Al is die verhaal so ongelooflik. Eintlik juis daarom moet hulle dit gaan deel. Want net ‘n ongelooflike gebeurtenis (of reeks van gebeurtenisse) kon die wêreld red. En húlle was ooggetuies daarvan! “Luister mense, God het hierdie Jesus, wat julle gekruisig het, Here en Christus gemaak. (Ons het dit met one eie oë gesien!)” (Hand 2:36).

Oor getuie wees (martus, marturos) het ons al gepraat. “Getuie” wat beteken het “verteller/verkondiger,” maar implisiet daaraan verbonde, oor die betekenis van “martelaar”. “My werk is volbring, maar julle neem dit nou vorentoe. Julle sal my getuies wees, en soos Ek sal julle ook die prys daarvoor betaal. Ja, nie dieselfde prys as Ek nie, maar pryse en opofferings nietemin. Want wie My wil volg, moet sy kruis opneem en kom.”

En die oorvertel van die wonder gaan glad nie altyd ’n wonderlike ervaring wees nie.

Die dissipels moet teruggaan na Jerusalem teen vir die mense sê: “Hierdie Jesus wat julle gekruisig het, hierdie probleem wat julle gedink het julle uit die pad gekry het, Hy leef! Ons het Hom gesien!” En as die mense sê: “Waar is Hy nou?” moet jy sê: “Wel, Hy is eintlik weg, in ‘n wolk verdwyn, Hy regeer nou aan God se regterhand.” In jou hart weet jy al wat die slim mense van Jerusalem sal sê: “Komaan! ’n Die timmerman uit Galilea, ’n lastige, kastige messias wat ons deur die Romeine laat kruisig het – en julle sê Hy sit aan God se regterhand? Get a life!” En daar staan jy. Jy kan maar net vertel wat jy gesien het – en jy hét dit gesien; jy kan dit nooit vergeet nie. Maar jy kan ook niemand dwing om jou te glo nie. As hulle jou mal noem en jou opsluit, as hulle besluit jy is ’n gevaar vir die samelewing en hulle wil jou ook doodmaak, kan jy niks daaraan doen nie. Jy moet maar vertel wat jy beleef het. Want Jesus het gesê: “Julle sal my getuies wees.”

Wat dit nog moeiliker maak, is wáár Jesus sê hulle getuies sal wees. In die eerste plek in Jerusalem, en dis al erg genoeg. Die stad wat Jesus gekruisig het, sal kwalik sy dissipels met ope arms ontvang as dié kom vertel dat Jesus nou regeer. Samaria is ook nie om van opgewonde te raak nie; dis nie die soort plek waar ’n ordentlike Jood wil wees nie. En die uiteindes van die aarde? Hoeveel mense is nou daarvoor lus? Wat wag dalk daar op jou?

Getuiewees is nie die soort werk waarin jy kan kies vir wie en hoe jy dit doen nie. Jy kan nie met die verhaal in jou eie groepie, waar dit vir jou gemaklik en lekker is, bly sit nie. Jesus wil sy storie wyd en ver laat loop – en die apostels moet die vertelwerk doen! En hulle het dit gedoen. Tsv die teenkanting

Nie in hulle eie krag nie, maar omdat Jesus belowe het: “Julle sal krag ontvang wanneer die Heilige Gees oor julle kom …” Dis hoekom hulle nie hemel toe moet kyk asof Jesus se weggaan ’n verrukking is waaraan hulle moet probeer vasklou nie. Hulle moet terug, die alledaagse wêreld in, want dít is waar hulle die storie moet vertel en dit is ook waar die Gees vir hulle wag. Hy maak van hulle getuies. Met die hoofboodskap: “Jesus regeer.

En hoe wys ons na die regerende Jesus wanneer ons oor Hom getuig? Toe ek in 1996 in Angola was het ek die Christo Rei beeld gesien op die koppie buite die stad Lubango. “Christo Rei” beteken “Christus regeer” in Portugees. Dit is ‘n 30 meter hoë marmerbeeld van Christus wat met sy hande uitgestrek staan op die koppie, asof hy die stad en sy mense seën, gebou tussen 1945 en 1950. ‘n Aangrypende beeld. Maar van naderby bekyk sien mens die gate waar koeëls in die beeld vasgeskiet het tydens die oorlogtyd.

Ja Christus regeer, maar nie as Een wat weggevaar het en daarom onbetrokke is by die wêreld en ongeraak deur die pyn en ellende nie. Hy regeer eerder as die Een wat opgevaar het in sy menslike vorm sodat Hy juis steeds by ons kan wees, maar op ander manier, as die een wat reeds oorwin het. Al het Hy oorwin, is Hy met ons, los Hy ons nie, dra Hy die letsels van ons swaarkry, word Hy steeds daagliks daardeur geraak. So regeer Christus en dít is hoe ons van sy hemelvaart getuig.

xtusangola

Creative Commons Licence Kopiereg: Hierdie werk deur Dr Tiana Bosman word gelisensieer onder ‘n “Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivs 2.5 South Africa License”.