Lukas 19:1-10; Handelinge 9:1-31

1 September 2019

Twaalfde Sondag na Pinkster
Prediker: Ds. Helgard Pretorius

Boodskap: Drie fasette van versoening (met erkenning aan Prof. Klippies Kritzinger)

1.   Inleiding

As ’n mens dink aan wonderwerke in die Nuwe Testament, dan dink jy gewoonlik aan die genesing van blindes en dowes, of die opwekking van Lasarus. Maar in die twee gedeeltes wat ons gelees het, is daar vier gebeurtenisse wat van die grootste wonderwerke in die Nuwe Testament uitmaak. En elkeen van hierdie wonderwerke verteenwoordig vier fasette van versoening:

1. Saggeüs wat restitusie doen teenoor die mense wat hy uitgebuit het; 2. Saulus, die Fariseër en vervolger, wat oorweldig word deur Christus en ingetrek word in God se sending op aarde; 3. Ananias, die vervolgde persoon, wat gaan bid vir Saulus, sy voormalige vervolger; 4. Barnabas, die bemiddelaar, wat brûe bou en vrede maak tussen Saulus en die kerk in Jerusalem.

Vier fasette van versoening. Dit is die soort wonderwerke wat ons vandag in ons Suid-Afrikaanse gemeenskappe nodig het. Ons kyk vanoggend na slegs drie van hierdie fasette, drie versoeningsrolle wat ons in ons gemeenskappe kan (en moet) speel:
Dis die Saggeüs-rol (restitusie teenoor dié wat ek benadeel het),
die Ananias-rol (vergifnis vir dié wat my benadeel het),
en die Barnabas-rol (bemiddeling tussen dié wat nie bymekaar kan uitkom nie).

Afhangende van wie ek is en wat ek al in die lewe deurgemaak het, word ek vandag geroep en uitgedaag om een of meer van hierdie rolle te speel.

2.     Die Saggeüs-rol (Lukas 19 – restitusie)

‘n Mens bly nooit dieselfde as jy saam met Jesus eet nie. Saggeus het dit agtergekom toe Jesus hom uit die boom gehaal het en saam met hom huis toe gestap het. Terwyl die hele dorp staan en skinder oor die slegte geselskap waarin Jesus verkeer, verander Jesus Saggeus se hele lewe.

Saggeus was so verbaas dat iemand hom as mens raaksien en ernstig neem, dat hy sy lewe oopgestel het vir die boodskap van God se Ryk. In Jesus se oë is Saggeüs nie in die eerste plek “die hooftollenaar nie” maar ‘n kind van Abraham, ’n geliefde kind van God. En dit is hierdie erkenning van sy menslikheid wat maak dat Saggeüs, terwyl hulle aan tafel sit, oorval word deur die werklikheid van sy lewe en wat hy besef watter onreg hy sy naaste aangedoen het.

Maar wat Saggeus so ’n goeie voorbeeld van versoening maak is dat hy nie net jammer voel oor wat hy ander mense aangedoen het nie; hy besluit om iets daaraan te doen; om sy lewe om te keer. Toe hy homself uit die sentrum van sy lewe uithaal en besluit om dit te bou rondom Jesus se goeie nuus, het hy besef dat hy sal moet regmaak wat hy verbrou het, dat hy die verhoudings wat hy deur sy onreg afgebreek het moet probeer herstel.

Dit sou hom lank geneem het om by almal uit te kom, maar die belangrike punt om te verstaan is dat dit nie net gaan oor die geld wat hy moes teruggee nie. Deur geld terug te gee probeer Saggeus die verhouding herstel met die mense wat hy benadeel het. Versoening gaan ten diepste oor die herstel van ‘n versteurde of verbreekte verhouding en die saam-werk aan ’n nuwe gedeelde toekoms.

Ek dink dit is veelseggend dat Jesus kies om van Saggeüs te sê dat hy ’n kind van Abraham is. Kinders van Abraham weet dat God ons altyd seën om ander tot seën te wees – en op ’n besondere manier vir die vreemdeling, die weduwee en die weeskind. Ons menswaardigheid is gewortel in ons gedeelde menswees. Ek kan nie vry wees as jy nie vry is nie. Ek kan nie mens wees as jy nie mens is nie.

Die ander eienskap van kinders van Abraham is dat hulle reisigers is. Nes hulle oervader, is hulle op soek na hulle naaste, op soek na versoening, op soek na die herstel van gebreekte verhoudings.

Die versoeningspad wat Saggeus vir ons wys is een van die langste reise in die wêreld – die pad van die seun na die bure se voordeur nadat sy krieketbal hulle venster gebreek het; of die pad van ‘n man na sy vrou om vergifnis te vra vir al die maniere waarop hy haar verwaarloos en verneder het; of die pad van ‘n polisie-generaal uit die ou Suid-Afrika na die WVK om te bely wat hy ander mense aangedoen het.

Om die Saggeüs-rol te speel is om onderweg te wees. Dit is ’n pad na buite, na my mede-mens, maar dit is ook ’n reis na binne, na die dieptes van my eie hart. As ek nie by die eerste opdraande al gaan moed opgee nie, sal ek moet erken dat die heling wat moet plaasvind nie net daar buite lê nie, maar ook hier binne. Saggeüs het nie restitusie gedoen omdat dit polities korrek was of om sy skuldgevoelens te stil nie, maar omdat hy in Jesus sy eie diepste menswees ontdek het en toegelaat het dat die vrede van Christus deur hom vloei.

3.   Die Ananias-rol (Handelinge 9 – vergifnis)

Toe die Here aan Ananias in ’n visioen verskyn was hy aanvanklik onwillig om vir Saulus te gaan bid. Hy het goeie rede gehad om te weier: “Saulus is die vyand, hy is hier om ons gevange te neem en voor die hof te sleep; ons kan hom nie vertrou nie.” Dit het heelwat mooipraat en oortuiging van die Here gekos voordat Ananias bereid was om die Reguitstraat af te stap na die huis van Judas om by Saulus uit te kom.

Dit is seker dié langste reis in die wêreld – die pad van die slagoffer na die huis van die vervolger, die pad van die benadeelde en vernederde na die een wat haar of hom uitgebuit het. Om wat te doen? Om jou hande op hom of haar te lê en te sê: “Broer Saulus, broer Helgard, my broer, my suster….”

En die heel moeilikste deel van daardie lang reis is die laaste 50 sentimeter: om naby genoeg aan jou voormalige vyand te kom sodat jy aan hom of haar kan raak. Om deur jou aanraking die vyandskap, die vrees, die weersin of die haat te erken, maar dit dan ook af te lê – in die naam van Jesus.

Het jy opgelet hoedat Ananias teengestribbel het, hoe hy teruggepraat het toe die Here hom aangesê het om vir Saulus te gaan bid? Versoening is nie ‘n oppervlakkige “kiss and make up” ter wille van die vrede nie. As versoening eg en eerlik is, dan gaan dit altyd gepaard met pyn, soms selfs met konfrontasie, omdat dit in versoening gaan oor die genesing van wonde, die heelmaak van gebroke verhoudings; ook die stryd teen my eie onversoenlikheid waarin ek wegkruip van God en my naaste.

Ek dink dit is belangrik om raak te sien dat Ananias nie na Saulus toe gegaan het as die Here nie vir hom kon sê dat Saulus reeds verander het nie. Dit maak dit veel makliker as ons weet dat die een wat ons benadeel het of onderdruk het al klaar op die pad van bekering en vernuwing is. Vir my wat hoofsaaklik ’n Saggeüs-rol moet speel, is dit belangrik om te hoor. As ek as iemand wat deur apartheid bevoorreg is nie my eie werk begin doen het nie, hoe kan ek verwag dat die slagoffers van daardie sisteem hulle werk sal doen. Maar as dit duidelik is dat ek op reis is, en my mede-mens kan sien waar my hart is, kan my medemens met groter vertroue die rol opneem wat van hom of haar gevra word.

Weereens, moet ons nie die illusie het dat versoening ‘n eenmalige gebeurtenis is nie. Dis in werklikheid ‘n lang reis waarin elke dag nie ewe maklik is nie, en waarin ek geduld met myself moet hê. Bo alles is dit belangrik om eerlik te wees met myself oor my gevoelens en gedagtes; en ook eerlik in my ontmoeting met iemand wat my benadeel het. As ons saam ’n pad gaan stap is daar dalk dinge wat hy of sy moet hoor of beter moet verstaan. Oppervlakkige versoening bring ons nêrens nie.

Maar, aan die ander hand, as ek botweg weier om te vergewe en my pyn as ‘n stok gebruik om my kwaaddoener vir ewig mee te slaan, dan verstaan ek ook nie God se genade-evangelie nie. Êrens vandaan sal ons die genade en geloofskrag moet kry om saam met Ananias in Reguitstraat af te stap om seënende hande te gaan lê op die Saulusse wat ons benadeel en seergemaak het. En dan sal ons saam moet gaan werk aan die strukture en samelewingspatrone wat nog steeds soveel mense benadeel en verarm.

4.   Die Barnabas-rol (Handelinge 9 – bemiddelaar en vredemaker)

As dit vir Ananias en die ander volgelinge van Jesus in Damaskus moeilik was om Saulus te aanvaar en te vergewe, stel jou voor hoe moeilik dit vir die Christengemeenskap in Jerusalem moes wees om hom in hulle midde op te neem. Dis immers waar hy vele volgelinge van die Weg laat arresteer het en voor die Joodse Raad laat bring het om in die tronk gegooi te word (Handelinge 8:8). Dit is waar hy goedkeurend by Stéfanus se steniging gestaan en kyk het sodat die gemeente van Christus uit Jerusalem verstrooi is. Hoe sou die gemeente wat in Jerusalem oorgebly het hom kon vergewe en aanvaar?

Daar is baie sulke vasgevalde verhoudings in die wêreld. En sulke verhoudings kom dikwels nooit reg tensy iemand van buite as ‘n bemiddelaar bykom nie. Barnabas was so ‘n bemiddelaar, ’n vredemaker wat op eie inisiatief, sonder dat iemand hom gevra het, die twee partye bymekaargebring het. Barnabas het Saulus se potensiaal as ‘n getuie vir Christus besef; hy het ook besef dat Saulus nêrens sou kom as hy nie op een of ander manier deur die leiers in Jerusalem aanvaar word nie.

Die eenheid van die kerk van Christus was, soos dikwels in die geskiedenis, op ‘n heel besondere manier op die spel. So het Barnabas vir Saulus na die apostels toe gevat en vir hulle vertel dat hy op die pad na Damaskus die Here gesien het, dat die opgestane Heer met hom gepraat het, en dat Saulus na sy bekering in Damaskus openlik in die Naam van Jesus gepreek het.

Deur sy getuienis oor Saulus, het Barnabas die deur oopgemaak vir Saulus om opgeneem te word in die hart van die Jesus-beweging van daardie tyd. Dit was ‘n ongelooflik belangrike gebeure vir die geskiedenis van die kerk. Hoe sou die Nuwe Testament gelyk het sonder die 13 briewe van Paulus? Hoe sou die Jesus-beweging ontwikkel het sonder Paulus se reuse-bydrae om die een versoende, veelkleurige liggaam van Christus uit Jode en nie-Jode te versamel?

Barnabas sien die probleem, hy vat Saulus se hand en stap saam met hom na die kerkmense in Jerusalem. En hy help hulle om bymekaar uit te kom. Vandag het ons duisende Barnabasse in ons land en in die NGKerk-familie nodig wat vasgevalde en onversoende verhoudings sal raaksien en iets daaraan sal doen. Mense met genoeg geloofwaardigheid aan beide kante van die konflik, mense van integriteit wat nie magspeletjies speel nie maar dienaars en bedienaars, van God se versoening wil wees.

Dit is waar ek dink ons In Gesprek voor God ­eredienste ’n belangrike bydrae lewer – in ons eie geloofsvorming – maar ook as ons gemeente se publieke getuienis in ons stad en in ons land. Wilhelm Verwoerd is vir ons almal ’n voorbeeld van iemand wat met groot egtheid en vanuit sy geloof as ’n Christen die rol van n brugbouer en ’n vredemaker speel. By ons volgende gesprek-eredienste gaan ons nog sulke voorbeelde van vredemakers nooi by wie ons kan leer.

4. Ten slotte

Nie een van ons is eenvoudig ‘n Saggeus of ‘n Ananias of ‘n Barnabas nie. Op ‘n manier is elkeen van ons tegelyk ‘n kwaaddoener, ‘n verontregte en ‘n (potensiële) vredemaker.

Eerstens, is dit belangrik om duidelikheid te kry oor die spesifieke rolle wat ek in verskillende kontekste behoort te speel. As ’n individu, op ’n interpersoonlike vlak, is my rol dalk anders as die rol wat as deel van ’n groep moet speel. As ’n algemene riglyn, kan ons die storie van die Fariseër en die Tollenaar onthou: om nederig te fokus op my eie rol en my te beywer vir die werk wat ek moet doen – eerder as om vanuit ’n plek van hoogmoed of arrogansie kommentaar te lewer oor wat die ander behoort te doen of nie goed genoeg doen nie. Kom ons wees sensitief daaroor dat ons verskillende rolle het om te speel; dat my reis anders gaan lyk as joune, maar dat ons mekaar nodig het en by mekaar kan leer.

Elkeen van hierdie rolle het sy unieke uitdagings. En as ek eers duidelikheid gekry het oor wat ek op moet fokus, is dit my verantwoordelikheid om myself vir daardie rol te bemagtig.

is hier waar ons mekaar as ’n gemeente kan ondersteun. ’n Mens kan nie hierdie werk op jou eie doen nie. Daarom rig ek vanoggend ’n uitnodiging om deel te raak van ’n versoenings-fokusgroep waarby ons mekaar gaan help om in ons unieke versoeningsrolle te groei.

Deur jou naam vanoggend by die ingangsportaal op die lys te plaas, verbind jy jou nog nie tot enige iets spesifiek nie, maar wel dat jy inligting wil ontvang oor verdere gespreksgeleenthede, werkswinkels en hulpbronne waardeer ons mekaar verder kan bemagtig en ondersteun.

Handelinge 2:1-21

9 Junie 2019

Pinkster
Prediker: Ds. Helgard Pretorius

Met Pinkster vier ons dat God aan ons, aan mense, aan die ganse skepping, Sy asem skenk. Ons vier vandag hoe die liefdevolle lewensadem van God wat ook vir Jesus in sy lewe bemagtig het ook aan ons geskenk word.

Ons het hierdie jaar saam met die evangelie volgens Lukas deur Jesus se lewe gereis; en julle sal onthou dat daardie verhaal by Jesus se doop in die Jordaan-rivier begin het. Soos Jesus uit die water opgekom het, het die Heilige Gees op hom neergedaal en op dieselfde oomblik hoor hy die Vader se stem wat sê: Jy is my geliefde kind. Ek vind groot vreugde in jou.

Daardie stem van onvoorwaardelike liefde en aanvaarding is die lewenskrag van Jesus; dit is die basis van alles wat hy verrig het en alles wat hy onderrig het.

En soos wat Lukas sy evangelie begin met God wat sy Gees aan Jesus skenk, so begin hy sy tweede volume, die boek van Handelinge, met God wat sy Gees oor Jesus se volgelinge uitstort. Ons gaan dit vanoggend lees.

Vir konteks: Jesus se laaste opdrag aan sy dissipels voor sy hemelvaart, was om in Jerusalem te wag sodat God daar die Heilige Gees vir hulle kan gee. Dink aan wat Jesus hier van hulle vra: Eerstens, is die dissipels Galileërs en nie van Jerusalem nie. Dit is vir hulle ’n vreemde stad. Meer nog, dit is die plek waar Jesus vermoor is en waar dit nie veilig is om ’n volgeling van Jesus te wees nie. Dit is ook die plek waar die dissipels vir Jesus verraai het, waar hulle hom verlaat en verloën net. Dit is die plek van mislukking, die plek van hulle ontrou aan Jesus. Daar, juis daar, op ons plek van mislukking en ontrou moet ons op God se bemagtiging wag.

Ek wonder wat beteken dit vir jou? Ek wonder wat sou dit vir jou beteken om in Jerusalem te bly wag – in jou plek van mislukking en ontrou? Waar is dit vir jou?

***

So vind ons dan aan die begin van vanoggend se gedeelte die dissipels in Jerusalem. Hulle is almal saam in ’n vertrek. Hulle wag. Heel moontlik is die deure uit vrees gesluit. Die volgende oomblik is daar ’n harde geluid soos ’n Kaapse stormwind wat nie net die huis vul waarin hulle was nie, maar ook die die hele buurt na hulle toe lok. Tonge soos vlamme verskyn en verdeel om op elkeen van hulle neer te daal.

Vuur en sterk stormwinde was natuurlik bekende Ou-Testamentiese tekens van God se ongetemde teenwoordigheid. En wat is die effek van God se teenwoordigheid in hierdie geval? Hulle is met die Heilige Gees is elkeen toegerus om ’n ander taal te praat.

Dit was die tyd van die Joodse Pinksterfees en daar was pelgrims vanuit eke windrigting vir hierdie fees in die stad. En soos mense uit nuuskierigheid nader kom om uit te vind wat die oorsaak van die groot lawaai is, kom hulle agter dat hierdie groep Galileërs die taal waarmee hulle elkeen grootgeword het.

Hoe kan dit wees? Wat is hier aan die gang?

***

Die mense het hoofsaaklik twee reaksies op hierdie vreemde gebeurtenis. Ons hoor hoe baie van die mense – positief verras en in verwondering oor wat hulle sien en hoor – vra: “Wat beteken dit tog?”

Maar ander mense sien hierdie verskynsel en maak dit af: “hulle is vol soetwyn!” sê hulle. Dit is “spirits” wat so maak, nie “the Spirit” nie.

Twee reaksies op die koms van God se Gees: Een ’n reaksie van meelewing en verwondering; die ander een, ’n amper siniese houding wat ’n werklike ontmoeting wil ontduik. Ook in onsself kan daar meerdere reaksies op die Gees se koms wees.

Ek het die week geluister na ’n gedig van DH Lawrence. Dit begin so:

“Not I, not I, but the wind that blows
through me!
A fine wind is blowing the new
direction of Time.
If only I let it bear me, carry me,
if only it carry me!
If only, most lovely of all, I yield
myself and am borrowed
by the fine, fine wind that takes its course through the chaos of the world”

Song of a Man Who Has Come Through, DH Lawrence

Mens hoor hier ’n diep verlange om deur die Gees vervul te word – nie Ek self nie maar die wind wat deur my waai! Maar dan, later, in dieselfde gedig:

“What is the Knocking?
What is the Knocking at the door in
the night?
It is somebody wants to do us harm.”

Selfs in die hart van een persoon, kan ons gemengde gevoelens koester oor die Gees se koms. Ons kan daarna verlang en terselfdertyd bang wees vir die onbekende. En ons kan ons vrees selfs verbloem in ’n uitwaartse siniese houding wat die Gees op ’n afstand probeer hou. Die uitnodiging wat die teks aan ons rig, is om lank genoeg in die plek van verwondering te vertoef, totdat ’n mens uiteindelik nie net sê: “wat beteken dit tog?” nie, maar uiteindelik ook, “wat moet ons doen?”

***

Maar Petrus nooi die spotters uit om ’n dieper waarheid raak te sien. Hierdie mense kan nie vol soetwyn wees nie; dus 09:00 in die oggend! Die groot Boeing het nog nie eers oorgevlieg nie!

En dan staan Petrus op en lewer die preek van sy lewe. Ons het vanoggend net die eerste gedeelte daarvan gelees, en in hierdie gedeelte haal Petrus die Hebreeuse profeet, Joël aan. En in hierdie profesie hoor ons hoe God deur sy Gees juis dié mense in die samelewing wat tipies nie ’n stem gehad het nie gaan gebruik om sy Woord te verkondig:

          ‘Ek sal my Gees op alle vlees uitstort –
          julle seuns en julle dogters sal profeteer
          en julle jongmense sal visioene sien,
en julle ou mense sal drome droom.
          Ja, ook oor my diensknegte en diensmaagde
          sal Ek in daardie dae my Gees uitstort en hulle sal
profeteer.’

In ’n patriargale, hiërargiese samelewing, wat streng deur godsdienstige reinheidswette georden was, belowe God om selfs die jong slawemeisie sy spreekbuis te maak. God se Gees kan nie mak gemaak word en beperk word tot enkele bevoorregte individue soos die koning of die priester nie.

Nee, sê Joël, die bestemming van God se Gees is ‘alle vlees’, alle mense. Dit laat mens dink aan Paulus se visie van Christus wat eendag die hele heelal, alles en almal gaan vul.

 Die vraag is natuurlik – veral vir die van ons wat reeds ’n stem het – of ons dan steeds sal sê: “Not I, not I, but the wind that blows through me!” of dalk eerder “What is the Knocking? What is the knocking at the door in the night? It is someone wants to do us harm.”

Wat julle hier sien, verduidelik Petrus vir sy gehoor, is die vervulling van Joël se profesie. Die eindtyd het aangebreek. Vir hulle wat hulle bevoorregte posisie in die samelewing wil beskerm, mag dit dalk voel soos ’n einde, maar eintlik is dit ’n nuwe begin.

Kyk net hoe het hierdie vreesbevange Galileërs, aanvanklik toegesluit in ’n vertrek, net soos hulle begin dink het dis die einde van die pad vir hulle, skielik ’n stem kry en met groot waagmoed getuies word van die evangelie.

***

Die eerste ding wat ons dus met die koms van die Gees opmerk is dat die Gees mense aan die beweeg sit om in al hoe wyer sirkels hulle mag en vriendskap met ander te deel. Dit is ’n beweging van groeiende verbondenheid met al God se skepsels; en daarom dring die Gees ons om bestaande magsverhoudings wat sulke verbondenheid en intimiteit tussen mense verhoed, uit te daag en te omskep.

Mense wat nie ’n stem het nie, moet ’n stem ontvang; en terselfdertyd moet ons wat dalk altyd ’n sê gehad het, leer dat daar gawes is wat God kies om net deur ander mense vir ons te gee – en dalk in besonder die mense wat ek gedink het te jonk, of te oud, of te arm, of te onopgevoed, of te eenvoudig is.

’n Tweede ding wat ’n mens opval oor die koms van die Gees in hierdie verhaal hou verband met hoe die Gees die dissipels in staat stel om die Woord van God in vreemde tale aan mense te kommunikeer.

Wat veral uitstaan van hierdie wonderwerk is dat dit nie ’n wonder van ‘hoor’ is nie, maar ’n wonder van ‘spreek’. Die Gees gee nie vir die mense van verskillende volke die vermoë om die Galileërs se unieke dialek te verstaan nie. Nee, dit gee vir die Galileërs die vermoë om vreemde tale te spreek.

Ek weet sommige mense vind dit makliker as ander, maar my ervaring met die aanleer van ’n nuwe taal het my oortuig dat jy daarvoor niks minder as die Heilige Gees nodig het nie. Ndiafunda ukuthetha isiXhosa; ek probeer al vir ’n geruime tyd isiXhosa aanleer, maar dit is al stotterend en stamelend.

Dikwels wanneer ek ’n geleentheid het om met ’n Xhosa-sprekende persoon, in hulle moedertaal te praat, voel ek so hulpeloos en so skaam oor hoe stadig ek vorder dat ek maar eerder oorslaan Engels toe.

Want as ek ’n vreemde taal praat is ek nie meer in beheer nie. Die woorde voel soos koue albasters in my mond, en skielik is my woordeskat veel kleiner as die ander persoon s’n. Skielik is ek afhanklik van die ander persoon se goedgesindheid en geduld om my foute uit te wys en om my reg te help.

Dalk is dit die punt. Dalk is dit wat die Gees vir ons deur hierdie wonderwerk wil leer… dat ek God se goeie nuus die beste hoor en kommunikeer wanneer ek in die posisie van die nederige, afhanklike en stamelende leerling is. Om die Gees te ontvang kan ek nie aan my mag en beheer vasklou nie, maar moet my hande oop wees om te ontvang. En om die Gees te volg, vra dat ek selfs die risiko sal loop dat mense dink ek is vol soetwyn.

Om die taal van ’n ander persoon te praat, is ’n liefdesdaad. Dit is om iemand in hulle uniekheid en eiesoortigheid raak te sien en te erken; dit is om vir iemand te sê, ek ag jou genoeg om jou posisie – jou grammatika, jou woordeskat, jou unieke dialek – as my vertrekpunt te neem, eerder as myne. En daarom is die Gees wat die dissipels vreemde tale laat praat, uiteindelik, ten diepste, die Gees van liefde.

***

So, dink ek, is die werking van die Gees: dat dit ons al hoe meer instel op die behoeftes van ander, en ons toerus om lief te hê in situasies wat aanvanklik vir ons vreemd, of uitdagend, of bedreigend mag voel. In sulke situasies is die Gees die groot vertaler.

Eers het die Gees die liefde van die Skepper vertaal en die asemrowende heelal het tot stand gekom. Later het die Gees, in die lewe van Jesus, die liefde van God vertaal in die vorm van ’n brose menslike lewe. Vanoggend is ons daaraan herinner dat die groot Vertaler steeds aan die werk is om die evangelie in die unieke dialek van elkeen van ons lewens te vertaal. Mag die Gees ons elkeen bemagtig om te sê:

“Not I, not I, but the wind that blows
through me!
A fine wind is blowing the new
direction of Time.
If only I let it bear me, carry me,
if only it carry me!
If only, most lovely of all, I yield
myself and am borrowed
by the fine, fine wind that takes its course through the chaos of the world.”

Handelinge 11:1-18

19 Mei 2019

5de Sondag van Pase
Terugvoer na Wes-Kaap Sinode 2019
Prediker: Ds. Helgard Pretorius

Dit is heel toevallig dat vanoggend se teksgedeelte gaan oor ’n tiepe sinodesitting van die eerste Christene in Jerusalem.

Die teks het my geweldig baie gehelp om te verstaan wat die afgelope week by die sinode gebeur het, asook hoekom dit belangrik was om daaraan deel te neem. Daarom wil ek aan die hand van hierdie teksgedeelte verslag doen oor ’n aantal hoogtepunte van die sinode.

In hierdie teksgedeelte aan die begin van Handelinge 11, bevind Petrus hom in Jerusalem, voor medegelowiges wat baie ontsteld is oor van die gerigte wat hulle gehoor het; dat Petrus aan huis was by ’n heiden en dat hy boonop vir hom en sy hele familie gedoop het al het Kornelius groot dele van die wet nie nagekom nie.

Soos wat so dikwels by sinodesittings en kerkvergaderings gebeur, maar ook rondom etenstafels en braaivleisvure, het die medegelowiges hier ’n plek bereik waar hulle van mekaar verskil.

As Gereformeerde Christene glo ons dat die opgestane Here ons lei deur sy Woord en sy Gees. Maar wat maak ons as ek die Bybel lees en jy die Bybel lees, maar ons kom by verskillende gevolgtrekkings uit? Wat maak ons as ek deur die Gees gelei word en jy deur die Gees gelei word, maar ons word in verskillende rigtings gelei?

Wat Petrus gedoen het was teen die wet. Nou wil die sinode by Petrus hoor hoe Kornelius vir Christus in gehoorsaamheid kan navolg sonder dat hy die wet van God nakom en terwyl hy nog onrein dinge met sy liggaam doen, soos om onrein kos te eet?

Petrus kan nie dit regverdig op grond van die Bybel nie. Hy kan sê dat Kornelius die Heilige Gees ontvang het, maar die gelowiges in Jerusalem het ook die Gees ontvang. So vir wie lei die Gees waarlik?

Al wat oor bly om te doen, is dat Petrus sy eie verhaal te vertel van wat met hom en Kornelius gebeur het. “Daarop het Petrus dit soos volg stap vir stap vir hulle begin uitlê,” sê die teks. Dit is merkwaardig dat die skrywer van Handelinge gekies het om Petrus se toespraak so volledig weer te gee, nadat die hele hoofstuk 10 aan die ontmoeting tussen Petrus en Kornelius gewy is. Dit sê iets van hoe belangrik hierdie getuienis van Petrus vir die vroeë kerk was.

Let op hoe Petrus in die eerste persoon praat. Hy gebruik ‘ek’ taal, eerder as om van ons en hulle te praat. Hy praat vanuit sy persoonlike ervaring, eerder as abstrak en in die algemeen. Sy getuienis lei min of meer so:

Broers en susters, my naam is Petrus. Ek is ’n volgeling van Jesus, iemand vir wie Jesus uit die dood uit opgestaan het. Na sy kruisdood aan ’n Romeinse kruis, het ek probeer vlug, terug na my vissersboot, maar Jesus het my kom soek om my met God te versoen. Hy het my geroep om in die krag van die Gees, wat oor ons almal uitgestort is, Sy versoenende werk voort te sit.

Die Gees het my egter laat agterkom dat ek ’n rassis is. Ek het Christus se onvoorwaardelike liefde ontvang, maar in die uitleef daarvan het ek tot die insig gekom dat ek sekere mense moeiliker liefhet as ander.

Soos julle, liewe gelowiges, het ek grootgeword in ’n wêreld van apartheid; apartheid tussen Jode en Grieke. In Christus is daardie apartheid oorwin, want in Christus is daar nie meer Jood of Griek, man of vrou, slaaf of vrymens nie.

En tog, en tog leef ek nog met ’n wêreldbeskouing waarin ek meer waarde het as ander wat nie soos ek is nie, wat nie soos ek lyk en bid en optree nie. Ek bely dat Christus die Here is, maar in my hart en optrede glo ek nog, soms op subtiele maniere, dat ander mense eers soos ek moet word, voordat hulle God se guns verdien. Ek hou steeds my self voor as die maatstaf waaraan ander gemeet word, eerder as die liefde van God.

Op ’n onverwagse manier, deur ’n verrassende persoon, het die Here my egter tot ’n nuwe insig gebring. Sy naam is Kornelius. Hy is nie ’n Jood nie – inteendeel, hy is ’n Romeinse offisier oor 100 soldate – en daar is baie Joodse wette waaraan hy nie voldoen nie.

Deur my vriendskap met hom het ek geleer dat hy ’n godsdienstige en godvresende man is, iemand wat vir die armes sorg en gereeld tot God bid. Hy is vir my ’n voorbeeld van ’n getroue dienaar van God. Wanneer hy bid, luister hy, verstaan hy en doen hy wat die Here van hom vra.

Ek, wie die wet navolg en in Christus glo, bid maar word honger; ek hoor God se stem, maar ek weier om gehoorsaam te wees; drie keer moes God vir my sê dat “wat God rein gemaak het, ek nie as onrein mag beskou nie” en steeds het ek getwyfel.

Dit was eers toe God deur Sy Gees vir my voor Kornelius laat staan het, en hy my as ’n gas in sy huis verwelkom het, dat ek besef het: ek is ’n mens soos hy. Ek dog dat ek vir Kornelius moes evangeliseer, maar God was deur Kornelius aan die werk om die evangelie aan my te bedien! Eers het ek gedink dat hy bekeer moet word, maar deur die Here se genade is ek van my rassisme verlos.

Nadat ek Kornelius se storie gehoor het, en hy myne, oor hoe die Here ons tot hierdie punt gelei het, het ek vir Kornelius en sy huisgesin gesê, “Julle weet dat dit vir ’n Joodse man verbode is om met iemand van ’n ander volk te assosieer of hom te besoek. God het egter aan my getoon dat geen mens as besoedel of onrein mag beskou nie . . .

Ek besef nou werklik dat God niemand volgens sy of haar uiterlike beoordeel nie, maar dat die mens wat ontsag vir Hom het en doen wat reg is, uit watter nasie hy of sy ook mag wees, vir God aanvaarbaar is. Dít is die boodskap wat Hy vir Israel gestuur het toe Hy die evangelie van vrede wat deur Jesus Christus gekom het, verkondig het: Hy is die Here van alle mense.”

En terwyl ek die evangelie so verkondig het, het ’n tweede uitstorting van die Gees plaasgevind – hierdie keer is die Gees ‘selfs op die Heidene’ uitgestort. Julle vra, hoe kon ek dit doen? Maar nou vra ek vir julle, medegelowiges: “as God dan aan hulle dieselfde geskenk gegee het as aan ons wat in die Here Jesus Christus glo, wie was ek dan dat ek God kon verhinder?”

Die sinodegangers in Jerusalem was stomgeslaan. Op grond van Petrus se getuienis het hulle vir God verheerlik en, soos Petrus, ook tot bekering gekom. Die sinode die volgende besluit geneem. Ek lees uit Handelinge 11:18: “So het God dan ook aa die heidene die bekering tot die lewe geskenk.”

***

Dit was die afgelope week my belewenis by die sinode. Iets nuuts en verfrissend het deurgebreek in die manier waarop ons met mekaar omgegaan het.

In plaas van debatte waarin ons mekaar met argumente probeer uitoorlê het, deur te sê: “Die Bybel sê …” of die “Die Heilige Gees het my gelei …”, het ons vir mekaar die ruimte gegun waarin ons met waagmoed en broosheid ons eie verhale eerlik kon vertel.

En soos ons dit begin doen het, soos ons mekaar in die oë gekyk het en ons eie verhale eg en kwesbaar met mekaar gedeel het, het ons die verrassende ontdekking gedoen dat die opgestane, lewende Christus in ons midde is.

Die 650 sinodegangers van regoor die Wes en Noord-Kaap het om ronde tafels gesit en rondom hierdie tafels is ons telkens uitgenooi om met mekaar in gesprek te gaan. Die uitgangspunt van ons gesprekke was ons eenheid in Christus. Op die eerste dag het ons onsself verbind het tot ’n stel waardes wat ons gesprekke moes rig:

“Ingenooi deur God en daarom een in die Gees en gelyk langs Christus, wil ons sensitief en respekvol wees teenoor:

Verskillende teologiese vaardighede

Verskillende geslagte

Verskillende seksuele oriëntasies

Verskillende ouderdomme


Ons wil dit wys in:

Hoe ons praat

Hoe ons na mekaar kyk

Hoe ons aan mekaar raak

Hoe ons luister

Hiertoe verbind ons ons.”

***

Op die Dinsdag het ek en ’n kollega, Jaco Botha, ook ’n geleentheid gehad om die Sinode toe te spreek as ’n verteenwoordiger van die Taakspan Ras en Versoening. Jaco is die predikant van ’n besonderse gemeente in Bredasdorp. Bredasdorp is een van twee gevalle in die land waar ’n NG Kerk en ’n Verenigende Gereformeerde Kerk een gemeente geword het. Nadat die NG Kerk jare terug geskeur is deur rassisme, is hulle gemeente se storie ’n getuienis van hoe die Gees steeds aan die werk is om – soos in vanoggend se teksgedeelte – ons rassisme te oorwin en die liggaam van Christus te verenig.

Deur my en Jaco se bydra het ons probeer om in dieselfde gees as Petrus, ons broosheid op die tafel te plaas. Eerder as om polities-korrek te probeer wees, het ons erken dat ons as Afrikaner mans grootgeword het in ’n rassistiese kultuur en onsself nog dikwels in ruimtes bevind waar ons swart en bruin broers en susters nie welkom voel nie.

Na ons getuienis, het Gielie Loubser en Theunis Botha bely dat daar leemtes toegelaat is by die samestelling van die lys waardes waarmee die vergadering begin is. Die volgende regstelling is toe gemaak.

{Verskillende kulture

Verskillende rasse

Verskillende klasse

Verskillende liggaamlike vermoëns

Verskillende geestestoestande}

***

Een van die sessies wat my die meeste getref het, het gegaan oor menswaardigheid. Tydens hierdie sessie het Michelle Boonzaaier, die eerste swart vrou wat tot die moderamen verkies is, vir ons geleer oor hoe magsverhoudings en magstrukture kan veroorsaak dat ons – soms onwetend – mekaar se waardigheid misken.

Sy het ’n Bewuswordingsoefening met ons gedoen deur te vra: hoeveel mag dink jy het jy in hierdie ruimte? Op ’n skaal van 1-5, skryf dit anoniem op ’n strokie papier neer. Laat die tafelleier die syfers dan langs mekaar neerlê, sodat jy daarvan bewus kan raak dat ons om ons tafel nie gelyk is nie, dat sommige van ons groter risiko’s dra as ander, of dalk minder in staat voel om hulle posisie te handhaaf.

Michelle het vir my geleer dat die veiligheid van ’n ruimte bepaal word deur hoe broos die sterkste persoon in die vertrek bereid is om te wees.

***

’n Tweede belangrike sessie, was die aangeleentheid oor selfde-geslag verbintenisse. Juis daar, waar meningsverskille die sterkste was, het hierdie gees van waagmoedige en brose getuienisse die duidelikste deurgeskemer.

Nadat daar vir jare net oor gay mense debatteer is, het hierdie sinodesitting dit reggekry om met gay gelowiges in gesprek te tree en na hulle verhale te luister. Die gesprek is ingelei deur ’n oop paneelbespreking waaraan twee gay dominees en een dominee wat ’n ouer van ’n gay seun is, hulle stories kon vertel.

Die ruimte was veilig genoeg dat ’n Pa van twee seuns voor 650 mense kon sit en vertel van die dag toe sy seun, sommer so rondom die braaivleisvuur, “uit die kas” gekom het. “My gay kind is liewer (as sy broer) vir die kerk,” het die NG dominee vertel. “Hy wil daar trou, en sal eendag sy kinders daar wil laat doop.”

’n Gay proponent kon vanaf dieselfde verhoog af vertel hy van jongs af geleer het daar is sekere dele van hom is wat hy moet toehou en ander wat hy mag wys. “Die geskenk wat die kerk vir my gee, is om my volle menswees te vier,” het hy gesê.

Hierdie is maar enkele indrukke van wat vir my een van die roerendste dinge was wat ek ooit beleef het. Nadat die sinode die persone se getuienisse gehoor het, is ons uitgenooi om aan die tafels met mekaar in gesprek te tree. Die merkwaardige is, dat die waagmoed van die verhoog af oorgevloei het na die tafels toe. Mense het spontaan hulle eie stories begin deel. Selfs waar mense met mekaar verskil het, was my belewenis dat ons mekaar met groter respek hanteer het.

Uiteindelik het die sinode besluit dat gemeentes die gesprek oor selfde-geslag verbintenisse op ’n soortgelyke wyse “met integriteit, openheid, broosheid en respek” moet voortsit in ruimtes wat inklusief en divers bly, nie oor ander praat nie, maar eerlik en broos vanuit die eie posisie en dat daar werklik erns gemaak word met die Woord van God.

Kerkrade is aangemoedig om om by die aanwysing van persone in die ampte, lidmate se:

“doop, belydenis, roeping, spiritualiteit en getuienis van leer en lewe, en integriteit van verhoudings in ag te neem, ongeag ras, geslag, klas of seksuele oriëntasie en -identiteit.”

Die sentrale punt wat ek deur hierdie enkele stories wil deel is dat wanneer ons mekaar in die oë kyk en ons eie verhale eerlik en broos met mekaar deel, ons die verrassende ontdekking doen dat die opgestane, lewende Christus in ons midde is.

Toe ons ophou om ‘die Bybel’ of ‘die Gees’ te gebruik om ons reeds bestaande oortuigings te staaf, het ons ewe skielik weer die werking van die lewende Woord en die kragtige Gees beleef, wat ons vasbind aan mekaar, nuwe moontlikhede bring en ons laat lewe en floreer.

Handelinge 17:16-34 – 2017

21 Mei 2017 Pinelands Pase 5
Prediker: Dr Tiana Bosman 

Agtergrond

Athene is die hoofstad van Griekeland, een van die oudste stede in die wêreld, en die intellektuele hoofstad van die antieke wêreld. Dit was die sentrum vir kuns, leringe oor uiteenlopende temas en filosofie. ‘n Plek propvol idees en afgode, baie verskillende vorme van godsdiens. Diversiteit en pluraliteit is dus nie net ‘n hedendaagse verskynsel nie. Die filosowe Sokrates, Plato en Aristoteles, almal op soek na wysheid, het hul leringe in Athene verkondig. Sokrates wat 470-399 vC geleef het, is ter dood veroordeel weens die vreemde leringe wat hy verkondig het.

Die Areopagus was beide ‘n plek sowel as ‘n groep mense. Dit was ‘n klein klipheuwel noordwes van die Akropolis in Athene. Dit het ook verwys na die gesaghebbende raad van oudstes wat daar bymekaar gekom het om mense uit te luister en hul besluite te voltrek/oordele te vel. (Laat mens nogals dink aan die oudstes in die OT wat by die ingang van die stad (die hek) gaan sit het om daar geskille te besleg en te oordeel tussen reg en verkeerd.) Vanaf die 5e of 6e eeu vC het die Areopagus bestaan uit 9 archons of hoofmagistrate wat die stadstaat gelei het en wat die grondstene gelê het vir Griekeland se uiteindelike demokrasie. Deur die eeue het die rol van die Areopagus verander, en teen Paulus se tyd het dit ‘n plek vir beredering geword, ‘n plek om te luister na nuwe mense se idees, en is daar veral besluite voltrek in die terreine van kriminele sake, die reg, filosofie en politiek.

Teks

Boodskap

Paulus, wat in die in die sinagoges en in die openbaar op die markplein die evangelie van Jesus Christus verkondig het teenoor wie ookal wou luister (17:17), het nie stilgebly wanneer die filosowe van die dag ook tussen die toehoorders gestaan het nie. Aanvanklik is hy deur hierdie kulturele hoogmoediges gespot. Hulle het na hom verwys as ‘n “praatjiesmaker” wat praat oor “vreemde gode”. Maar hulle nuuskierigheid het die oorhand gekry, hulle was altyd oop om nuwe standpunte te hoor, en daarom het hulle vir Paulus uitgenooi om by die mees invloedryke vergaderplek in Athene vir hulle te verduidelik waar hy aan sy vreemde idees kom.

Ons lees in die eerste vers (16) dat Paulus in sy gees diep verontwaardig was toe hy sien dat die stad vol afgodsbeelde is. Eintlik sou hy kon redeneer dat hy as Christen hom nou in die stad van die vyand bevind, daar waar die bose seëvier. Maar tsv sy ontsteltenis oor wat hy rondom hom sien, begin hy nie om voor die voet afgodsbeelde uit te roei en die inwoners te veroordeel nie. Nee, hy begin eenvoudig in die publieke ruimtes met die mense praat oor God en oor Jesus, daar waar almal hom kon hoor. Aanvanklik val sy woorde nie goed op die oor nie en die intellektueles wat daar rondstaan noem hom ‘n “praatjiesmaker”. Nietemin is hulle belangstelling geprikkel, neem hulle hom na die Areopagus en nooi hom om daar, op die natuurlike “verhoog vir toesprake” in Athene sy saak te stel. “Mag ons weet wat die nuwe leer is wat deur jou verkondig word? Want dit wat jy sê, val vreemd op ons ore en ons wil graag weet wat dit beteken.” Al die Atheners en ook die vreemdelinge wat daar woon het immers vir niks anders tyd gehad as om oor iets nuuts te praat en daarna te luister nie.

“Atheners, ek sien dat julle julle skuldig maak aan die aanbidding van vele afgode, en dis tyd om daarvan af te sien!”, begin Paulus. Nee, eerder: “Atheners, ek sien dat julle in alle opsigte baie godsdienstig is. Want toe ek deur die stad gestap het en noukeurig gekyk het na julle voorwerpe van aanbidding, het ek ook ‘n altaar gevind waarop geskryf staan, ‘Aan ‘n onbekende god.’” Paulus vind ‘n aanknopingspunt met sy gehoor! Hy ontmoet hulle op gelyke grond (“common ground”). Sy retoriek was weldeurdag en slim toegepas.

Die woord “om baie godsdientig te wees” het 2 betekenisse. Die positiewe betekenis is presies dit – om baie godsdienstig te wees. Die negatiewe betekenis, wat Paulus waarskynlik ook tong in die kies sou bedoel sonder om dit op hierdie moment pertinent te stel, het verwys na – om baie bygelowig te wees. Natuurlik, vanuit sy geloof in die een God van Jesus Christus alleen, besef Paulus dat dit hier in Athene ook gaan om bygelowigheid, al weet hulle dit self nog nie. Hulle het so baie gode dat hulle selfs een sonder naam het – asof hulle sodoende al hulle “wickets wil cover” – glad nie ‘n gaping wil laat vir ‘n plek in hulle lewe waar ‘n afgod nie na hulle omsien nie.

Maar Paulus gaan eerder verder met die gedagte van hulle godsdienstigheid. En daar waar hulle onsekerheid juis blootgestel word, by die aanbidding van ‘n onbekende afgod naas al die ander, net daar klim Paulus in en gee aan daardie onbekende god ‘n naam: “Wat julle dan onwetend aanbid, verkondig ek aan julle. Die God wat die wêreld gemaak het en alles wat daarin is, Hy wat die Here is van hemel en aarde, woon nie in tempels wat met hande gemaak is nie. Hy word nie deur menselike hande bedien, asof Hy aan iets behoefte het nie…” (23-28 ev).

Die kern van Paulus se boodskap is dieselfde as wat Stefanus laas week aan die hoëpriester en die Joodse Raad verkondig het: “Die Allerhoogste woon [egter] nie in tempels wat met hande gemaak is nie… ‘Watter soort huis sal julle vir My bou, sê die Here, of waar is my rusplek? Het my hand nie al hierdie dinge gemaak nie?’ (Hand 7: 48-50)

Paulus ontmoet die heidense Atheners daar waar hulle is. En hy gaan in gesprek met hulle oor daar waar hy is, maar hy doen dit op ‘n nie-aanvallende, nie-bedreigende manier. Christene isoleer hulself soms so graag van die kultuur van hul dag. Christene wat so gewy is aan introspeksie, selfgerig, selfbelang, beskermd, in plaas daarvan dat ons in gesprek gaan met mense by ons hedendaagse Areopagusse. (Interessant dat die Latynse naam vir die Areopagus “Mars heuwel” is – ‘n treffende naam vir ‘n plek waar vreemde gedagtes aan vreemdelinge verkondig word.)

Die godsdiens-in-skole debat is tans weer voorbladnuus in die koerante. Ons staan die gevaar om ons kinders so beskermd groot te maak dat hulle eendag nie in die wêreld daar buite kan funksioneer nie – dink maar aan die effek wat sommige ekstreem-godsdienstige skole het op die kinders wat daar skoolgaan se toekoms(tige wanaanpassings in die wêreld). Wanneer predikante bymekaar kom vir ‘n vergadering of ringsitting of sinode, klink dit dikwels asof hulle bloot maar met hulself praat, eerder as om in gesprek te tree met die mense daar buite en die brandende kwessies van die dag. Daar is (ek dink nie in ons gemeente nie, maar wel elders) gelowiges wat kies om eerder die flieks en die vertonings by die KunsteKaap te vermy, want hulle is ongemaklik met die (wêreldse) “elemente” wat daar uithang. (Maatjies van my kinders wat nie boeke oor meerminne of Harry Potter mag lees nie, want dis van die duiwel af.) Of mense wat roem daarop dat hulle nét die Bybel lees en geen ander boeke nie…

Moet dit nie dalk eerder so wees dat Christene net so gemaklik is om te leef, te leer en te deel (deel te neem aan gesprekke) op die markplein waar allerhande verskillende idees en opinies gelig word, as in die kerk nie? Dat gelowiges in die kerk, maar dan ook by ‘n coffeeshop die evangelie kan verkondig, in eredienste sowel as in lesingsale by die universiteit. Dat gelowiges geleenthede moet aangryp om, soos Paulus, mense te ontmoet in hulle leefwêreld – daar waar die mense leef, werk, en dink. Dat daar nie net met mense gepraat word in die eredienste nie, want baie mense (veral dan ook ongelowiges) kom nie eredienste toe nie, het nie ‘n behoefte daaraan nie. Maar dat ons die erediens sal uitdra na die alledaagse lewe toe, dat mense daar sal hoor van ons “vreemde idees” aangaande die evangelie van die opstanding, ja, die opstanding uit die dood – het julle al ooit gehoor daarvan!, die evangelie van genade, vergifnis en nuwe lewe, vir álmal, ja nie net vir ‘n paar freaky kerkgangers nie, maar vir almal – ook vir elkeen van julle hier… Trouens, God is híér (soos Paulus vir sy aanhoorders sê). Hy woon nie in tempels en in kerkgeboue nie. Hy is hier, in die wêreld, hier op die markplein, hier in die Waterfront, hier op Leeukop – Hy is naby aan elkeen van ons. Kyk net om julle heen – kyk na dit alles – God het dit gemaak! Soos Hy ook vir elkeen van ons gemaak het.

Daar is in Paulus se denke geen persoon of sfeer van invloed wat buite God se sorg staan nie. Die sogenaamde “sekulêre” lewe is, nes die “godsdienstige” dinge ook ruimtes vir God se liefdevolle teenwoordigheid, of dit het ten minste die potensiaal daartoe – die regte, literatuur, mediese wetenskap, opvoeding, die kunste, besigheid, regering, wetenskap, enigiets onder die son. Paulus beskou die Areopagus as net nog ‘n plek waar die Here van die ganse skepping hom vooruitgegaan het en alreeds teenwoordig was, immers “Hy is nie ver van enige van ons af nie”.

“Is dit dan nie een van julle digters wat gesê het dat ons deur Hom leef, beweeg en bestaan nie, dat ons van sy geslag (sy familie) is nie, dws familie van Hom! Ja, die heidense digter Aratus het dit in 270 vC in Athene gesê. Hy het gepraat van hierdie onbekende god van julle,” sê Paulus, “selfs al kon hy Hom nie op die naam noem nie.” Van die filosowe van daardie tyd het die spreekwoord gegeld: “Hulle ken God en praat oor Hom sonder dat hulle dit bedoel.”

“300 jaar gelede is die waarheid al hier in julle kultuur verkondig deur heidense filosowe! Diewaarheid het my vooruitgegaan!”

Ek wil afsluit met 2 punte:

  1. Ons word opgeroep om met die wêreld in gesprek te tree oor die God van die opgestane Christus, en om dan die wêreld te ontmoet waar hulle is, op hulle gronde. Ons moenie sit en wag dat die ongelowiges eendag kerk toe sal begin kom nie. Want dit gaan nie gebeur nie. Hoeveel gelowiges kom nie eens meer kerk toe nie…

In 1992 het afgestudeerde Harvard studente begin met gesprekke wat later bekend sou staan as die Veritas Forums. In 1997 het ‘n boek hieroor verskyn, Finding God at Harvard, wat die stories vertel het van meer as 40 Harvard kollegas, alumni en vriende. Hulle leuse is Areopagiaans: “We create forums for the exploration of true life. We seek to inspire the shapers of tomorrow’s culture to connect their hardest questions with the person and story of Jesus Christ” (see www.veritas.org). Huidiglik is meer as 80 universiteite betrokke by Veritas, en die formaat is altyd gerig daarop om eerlike, publieke dialoog en debat aan te moedig, eerder as om dit te onderdruk.

  1. Jy mag verras word – die wêreld daar buite is dalk meer ontvanklik as wat jy sou verwag het. Die gesprekke binne die kerk en geloofskringe is soms baie meer ongenaakbaar as die gesprekke met ongelowiges – met ongelowige akademici, filosowe, wetenskaplikes… Onthou, Paulus verkondig in wese dieselfde boodskap as Stefanus. Maar Paulus praat met ongelowiges, en met die mense wat graag nuwe dinge hoor en hulle skeptisisme skep ruimte vir hom, dws vir mense wat anders dink as hulle. Hulle is nogals oop vir hom, gee hom ‘n kans, luister hom uit. Hulle vra om die waarheid te sê die gesprek aan! En sommige, lees ons vanaf vs 32, het hom uitgelag – dit was nie maklik nie. Maar daar is ander wat gesê het “ons sal jou weer hieroor wil hoor”. En daar was selfs ‘n handvol wat tot geloof gekom het en by hom aangesluit het, en van wie ‘n lid van die Areopagus was (Dionisius)…

Paulus praat met ongelowige intellektuele mense, en hulle gee hom “the time of day”. Hy kan voortgaan met die verkondiging van die evangelie. Stefanus, daarteenoor, praat met godsdienstige Jode!, en hulle raak briesend kwaad, so dat hulle op hulle tande kners… en hulle gooi hom dood…

Ek sluit af met Handelinge 26: 1-3; 24-29…

Kenré en Esti – julle kies hoe en waar julle vir Peet gaan grootmaak. Julle keuses het ‘n effek op sy eie vorming sowel die getuienis wat hy eendag gaan lewer. Moenie bang wees om hom die wêreld in te stuur nie, moet hom nie tot die eng “godsdienssfere” beperk nie. So doen julle hom nie ‘n guns nie, ook nie die wêreld nie. Onthou, God is nie beperk tot ‘n kerkgebou of die huise van gelowiges en die skole waar net die Xlike godsdiens voor ruimte gemaak word nie. As kind van God is Peet nie van hierdie wêreld nie, maar hy is wel in hierdie wêreld. Moet daarom nie sy leisels te styf span nie, want waar hy ookal gaan was God hom reeds vooruit.

Mag dit met jou goed gaan, Peet,

mag God vrede vir jou gee,

mag jy nooit bang hoef te wees nie,

mag jy liefde om jou hê,

mag Peet se hart vir almal oopgaan,

mag sy drome ver paaie streel,

mag hy leer om die wind onder sy vlerke

met alle mense om hom te deel.

– Uit Anton Goosen se lied “Moya”, hier aangepas vir Peet

Creative Commons Licence Kopiereg: Hierdie werk deur Dr Tiana Bosman word gelisensieer onder ‘n “Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivs 2.5 South Africa License”.