Romeine 5:1-5

16 Junie 2019

Drie-eenheid Sondag
Prediker: Ds. Helgard Pretorius

Drie-eenheid Sondag gee vir ons ’n geleentheid om ’n bietjie na te dink oor die betekenis en relevansie van die Christelike belydenis in ’n drie-enige God.

Anders as ander fees-dienste wat dramatiese gebeurtenisse onthou en vier (soos Jesus se geboorte, of sy opstanding, of die uitstorting van die Gees met tonge van vuur) klink dit ietwat minder opwindend om ’n gedagte, ’n abstrakte teologiese idee te vier.

Dit is inderdaad so dat ’n mens die Drie-eenheid van God op so ’n abstrakte, teoretiese manier kan benader dat dit jou baie deurmekaar gaan maak, of nog erger, dat dit jou aan die slaap sal maak. Dit is wat geneig is om te gebeur as ons ’n teologiese idee, as ’n teoretiese probleem benader wat opgelos moet word eerder as ’n geheimenis waaraan ons moet deelneem.

Die Drie-eenheid is ’n geheimenis en soos dit altyd is wanneer ons iets oor God probeer sê, kan ons alleenlik deur middel van beeldspraak oor God praat. Ons taal skiet altyd te kort en ons kan nooit vir God vasvang in ons begrippe en beelde nie. Ons spreke oor God is altyd metafories, altyd vergelykend.

Die filosoof Gabriel Marcel het baie sinvol onderskei tussen ’n probleem en ’n misterie of ’n geheimenis. ’n Probleem probeer ’n mens oplos en as jy byvoorbeeld die Drie-eenheid as ’n wiskundige probleem gaan benader gaan jy jou brein breek deur te probeer om te verduidelik hoe 1+1+1 = 1 i.p.v. 3.

Nee, ’n misterie is nie ’n probleem wat ’n mens moet probeer oplos nie – die doel van ’n misterie is eerder om ons in te nooi en soos jy aan die misterie deelneem, en iets daarvan begin verstaan, kom jy agter dat dit nie jy is wat sin maak van die misterie nie, maar die misterie wat sin maak van jou. Jy interpreteer nie die misterie nie, die misterie interpreteer vir jou.

Dit is waarom dit sin maak om vandag oor God se Drie-eenheid na te dink en om dit te vier; want ten diepste gaan dit oor wie ons is. Soos ’n mens God se aard en karakter beter verstaan so verstaan ons ook onsself beter.

So, wat verstaan Christene dan as hulle van God praat as Drie-enig, as Vader, Seun en Gees?

Wel, een stukkie raad wat my nogal gehelp het om hierdie geheimenis van die drie-in-die-een te verstaan is om nie by die Een te begin en te probeer om dit Drie te maak nie, maar eerder by die Drie te begin en te ontdek dat dit in die verhouding van die Drie is dat ons die diepste aard en karakter van die Een leer ken.

Met ander woorde, begin by die manier waarop God kies om ons te ontmoet – as Skeppende ouer, en as liefdevolle Broer en as Lewegewende Gees – en vra dan wat dit vir ons van die aard en karakter van God leer. Dit is inderdaad ook hoe die vroeë Christene by die idee van die Drie-eenheid uitgekom het.

Toe die Nuwe Testament geskryf was, het die kerk nog nie konsensus bereik oor die Drie-eenheid as sodanig nie – dit sou eeue duur voordat die kerk finaal konsensus oor die Drie-eenheid bereik het, en selfs toe het almal nie saamgestem nie. En tog, as ’n mens Paulus se briewe lees, soos die stukkie wat ons vanoggend gelees het uit sy brief aan die gelowiges in Rome, dan hoor ’n mens hoe Paulus, in sy poging om iets oor God te sê, praat van die Vader, en dan van Jesus Christus en dan van die Heilige Gees – hy praat van drie persone, maar altyd in verhouding met mekaar, en deurentyd kry mens die gevoel hy is besig om van Een werklikheid te praat.

In die gedeelte wat ons gelees het, sê hy dat dit deur Jesus Christus se getrouheid aan die Vader is wat ons vrede het met God en daarom met hoop uitsien na God se heerlikheid. En selfs in die hede, terwyl ons nog verdrukking beleef, is daardie hoop wat in ons leef nie tevergeefs nie, want ons sien nou reeds iets van God se heerlikheid. Deurdat die Heilige Gees wat deur God aan ons gegee is liefde in ons harte uitstort, het ons ’n bewys dat ons hoop waar en betroubaar is.

So, hoewel die Drie-eenheid tegnies nog nie as ’n teologiese begrip bestaan het nie, is daar ’n ‘trinitariese patroon’ in die manier waarop Paulus oor God praat. Ons kry toegang tot die Skepper se heerlikheid deur Jesus Christus en dit is vir ons geloofwaardig omdat die Heilige Gees God se liefde in ons harte uitstort. Die drie persone verwys heeltyd na mekaar, en die een kan nie sonder die ander een sin maak nie.

Een manier waarop die kerkvaders probeer het om hierdie gemeenskap tussen die Vader, Seun en Gees te verbeeld was deur die metafoor van ’n goddelike dans. Nes jou fokus op die een val, word jou blik herlei na die ander, en nes jou oë daar begin te rus, betree die derde persoon die dans – en so gaan dit eindeloos voort.

Hierdie metafoor aktiveer as’t ware ons verbeelding en help ons om God as dinamies eerder as staties te verstaan. God is aan die beweeg – van ewigheid tot ewigheid. Ons kan nie vir God vasvang nie; die beste waarvoor ons kan hoop is om – vir die tyd wat dit vir ons gegun word – saam te beweeg, saam te dans.

Een van die bekendste Christelike kunswerke, is hierdie ikoon van Andrey Rublev. Dit dateer uit die 15de eeu. Twee titels word daaraan gekoppel: “Die Drie-eenheid,” en “die Gasvryheid van Abraham.” Ons sien drie figure, elkeen met engel-vlerke, wat om ’n tafel sit.

Aan die een hand verbeeld dit die verhaal van Sara en Abraham wat gasvryheid betoon aan drie vreemde mans wat in die woestyn by hulle aankom. Natuurlik weet Abraham nie aanvanklik of hierdie mans vriendelik of vyandig teenoor hulle sal wees nie. Hulle neem egter die risiko en besluit om die drie mans met oorvloedige gasvryheid te ontvang, en so, sonder dat hulle dit besef, ontvang hulle drie engele as gaste – en daarmee saam, ook die goeie nuus dat Sara swanger is.

Rublev gebruik daardie verhaal as die beeldryke materiaal waarmee hy dan in hierdie ikoon, die diepe geheimenis van God as Drie-enig, probeer uitbeeld. Hy nooi ons as’t ware uit om die drie-enige God se teenwoordigheid in die alledaagse te probeer raaksien, soos in die koms van ’n vreemdeling wat vra vir iets om te eet of ’n beker water om te drink.

Die gesigte van die drie besoekers is amper identies, maar die kleur van hulle gewaad verskil. Die Vader, aan die linkerkant, dra goud – dit verteenwoordig God se heerlike glans, prag en lig. Die Seun dra blou – dit is verteenwoordig die mens, omdat die mens sy bestaan voer tussen die blou van die hemelruim en die blou van die see. Die Gees dra groen – wat verwys na die verkwikkende krag van die Heilige Gees as die asem van God wat deur die ganse skepping werksaam is om nuwe lewe te bring.

Ons sien hier vir God as ’n gemeenskap van persone. God is ten diepste ’n verhouding van eenheid en vrede waarin elkeen van die ‘persone’ se eiesoortigheid of uniekheid nogtans behoue bly.

Die Vader kyk na die Seun, maar met sy hand verwys Hy na Gees. Die Seun Kyk na die Vader en wys ook heen na die Gees. Die Gees kyk na die Vader, en wys met die een hand na die Seun. Met die ander hand, maak die Gees egter die sirkel oop deur na ’n oop plek op die tafel te wys.

Die drie-persone bewonder en respekteer mekaar – maar hulle sirkel is nie geslote nie. Soos iemand dit stel, hierdie is nie ’n hoërskool clique nie. Die een wat voor die ikoon staan word ingenooi om ook sy of haar plek aan die tafel in te neem. Daar is ook plek vir my. Daar is ook plek vir ons. Kom sit hier by ons, sê God. Kom en neem deel aan ons geselskap, sluit aan by ons liefdevolle dans, kom en word deel van ons lewe.

Ons praat altyd oor God in beeldspraak, deur metafore. Ons word vanoggend uitgenooi om vir God te verbeeld, nie as ’n enkeling wat afgesonder agter ’n wolk weggesteek sit soos ’n kritiese toeskouer wat ’n vertoning beoordeel nie, maar as ’n betroubare, self-opofferende, verhouding van liefde.

Anders as die verhoudings waaraan ons al te gewoond is, waarin die een die ander domineer, of op subtiele maniere manipuleer, sien ons hier ’n verhouding van wedersydse respek en waardering. In plaas van jaloesie en hebsug wat my eie probeer beskerm sien ons hier ’n verhouding waarin oorvloedige gasvryheid die grondslag van gemeenskap is. In plaas van of ’n begeerte om die ander in my eie beeld te probeer skep, sien ons hier hoe verskeidenheid gevier en gekoester word.

As ons nou terugkeer na ons teksgedeelte dan hoor ons hoe Pauls vir gemeente in Romeine wil bemoedig. Dit is ’n gemeenskap wat van buite af verdrukking beleef, en terselfdertyd, van binne af, as gevolg van verdeeldheid, jaloesie en trots dreig om uitmekaar te skeur. Paulus bemoedig hulle deur hulle daaraan te herinner dat die drie-enige God op ’n geheimsinnige manier besig is om vir hulle deel te maak van ’n gemeenskap van wedersydse liefde en respek, waarin hulle mekaar verdra en ondersteun en versorg.

Paulus herinner hulle dat geeneen van hulle op grond van hulle eie goedheid ingesluit is nie, maar alleen deur genade, deur die oorvloedige gasvryheid van God die Vader wat in ons vyandigheid vir ons sê, hier is vir jou ’n plekkie.

Paulus herinner vir hulle dat God in Christus nie op ’n afstand staan en oordeel nie, maar saam met ons ly aan die verdrukking en die verdeeldheid; en dat ons daarom die lyding met hoop en volharding kan verduur.

Laastens, herinner Paulus hulle dat die waarborg van God se teenwoordigheid, die liefde is wat die Gees in hulle harte uitstort.

Uiteindelik, kom dit vir Paulus neer op liefde en gasvryheid. En as die beeld van God wat self bestaan as ’n gemeenskap van wedersydse liefde en respek en openheid, ons help om onsself vir so ’n gemeenskap te beywer – in die lewe van die kerk, van die politiek, van die werkwêreld, en in ons gesinslewe, dan dien dit sy doel.

Wat ek uiteindelik by Paulus hoor is nie veel anders as die beroemde Boeddhistiese leermeester, John Crook, wat vertel van ’n afspraak wat hy met sy eie leermeester gehad het nie. Nadat hy vir ’n halfuur of wat aangegaan het met allerhande spekulasies en ingewikkelde teorieë oor enlightenment ensovoorts, het sy leermeester vir ’n tyd lank in stilte gesit en toe uiteindelik gevra: “John, when were you last kind?” Mag ons as individue en as ’n gemeenskap groei in kindness, in liefdevolle gemeenskap, en so verras word om te ontdek dat die drie-enige God by ons tuisgekom het. Die tafel is gedek, ons plekkie is reg vir ons. Gaan ons die uitnodiging aanvaar?

Romeine 8:1-11 – 2015

1 Februarie 2015 Epifanie 4
Prediker: Dr Tiana Bosman

Twee primêre emosies, waarna alle ander emosies herlei kan word: Liefde en vrees – wat dryf ons?
Hoekom is ons hier vanoggend? Uit watter emosie is ons geloof gebore?
Liefde teenoor God (wat sigbaar word in liefde teenoor ons naaste) omdat ons ervaar dat ons vrygemaak is en omdat ons daarom nie anders kán as om as nuwe mense te lewe nie?
Of vrees. Vrees vir die duiwel of vrees vir God?
Vrees vir God want ons weet nie wat van ons gaan word indien ons nie glo nie? Ons is in elk geval nooit seker wat van ons gaan word nie. Al wat ons weet is dat ons nie wil hel toe gaan nie… Turn of burn. “Ons skrik onsself in die hemel in…”
Indien ons gedryf word deur vrees eerder as deur liefde, het dit dalk te doen met skuldgevoelens?

Paulus skryf vir die gelowiges in Rome ‘n brief wat tematies uit drie dele bestaan.

Rom 1-8: ‘n Omvattende verduideling oor die regverdiging deur die geloof (Luther) en nuwe lewe wat hieruit voortvloei.
Dit kulmineer in die bekende hfst 8 waarvan ons die eerse deel vandag gaan lees, maar wat dan verder vertel van ons status as aangenome kinders van God, die Heilige Gees wat namens ons intree wanneer ons nie weet wat om te bid nie, en dat niks (nie eens die dood!) ons van die liefde van God kan skei nie.

Rom 12-16: Die regte gedrag wat nou van alle gelowiges gevra word. Rom 12 is waarskynlik een van die mooiste en duidelikste tekste in die Nuwe Testament oor Christelike etiek.

Tussen die twee dele is daar 3 hfste wat die middelste afdeling van die brief uitmaak: Romeine 9-11, wat handel oor die rol van Israel in God se reddingsplan. Het hulle ‘n spesiale plek voor God of nie? Is die hele Israel sonder meer gered en kwytgeskeld of nie? Selfs diegene onder die volk wat nie vir Jesus Christus as verlosser wil aanvaar nie, maar steeds op ‘n elitistiese manier vashou aan die voorskrifte en die wette van die OT wat hulle van altyd af al so spesiaal maak?

Paulus wat self ‘n Jood was maar geroep is om die evangelie aan heidene te verkondig, wroeg oor sy eie volk se plek voor God en hy verloor die stryd. Hy redeneer die kant toe en daai kant toe, vir bladsye aaneen, maar hy kom nêrens nie. Aan die einde van hfst 11 besef hy die futiliteit van sy argument, gooi hy sy hande in die lug en kan hy hom alleen maar uitspreek en beroep op die “diepte van die rykdom en wysheid en kennis van God. Hoe ondeurgrondelik is sy oordele en hoe onnaspeurlik sy weë!…”

Lees die teks (vanaf 7:21 – verduidelik dat vaste indelings nie aanvanklik in die Bybel bestaan het nie)
7:21 – Paulus se eie voortgaande stryd. Dan die vryspraak…
8:1 “Geen, hiervan kan julle seker wees, veroordeling / oordeelsuitspraak / straf vir diegene wat is in Christus Jesus.

Paulus herinner sy lesers dat die voortgaande mag wat die wet van sonde en die dood oor hulle lewens het, nie die finale woord spreek nie en ook nie bepalend is vir hulle posisie voor God nie. Wat saakmaak is dat hulle “in Christus Jesus” is. Dáár lê die verskil. Die blote feit dat jy jouself in hierdie wêreld met Christus identifiseer, veroorsaak ‘n diep spanning in jou wese – want jy blý ‘n gevangene van sonde (die goeie wat ek wil dit doen ek nie, maar die slegte wat ek nie wil doen nie, dit doen ek). Die “wees in Christus” is wat aan jou die versekering gee dat die eindresultaat vryspraak is. Dat die wet van die Gees sterker is as die wet van die sonde. Dat dit nie die wet van die sonde tot niet maak nie – solank as wat ons deel is van hierdie sondige wêreld bly dit ‘n ewige stryd. Maar vir ons wat ons verlaat op Jesus spreek hierdie wet nie die laaste woord nie.

Daar is vir ons geen meer oordeel in die vooruitsig nie. 8:3 – verlede tyd. Oordeel het rééds plaasgevind, op Golgota. Dis afgehandel, verby. Finish en klaar. Dis waarvoor Christus gekom het – om die prys te kom betaal, die doodstraf. Maar Hy het ook die dood oorwin. God het Hom opgewek. Ons is daarom reeds vrygespreek, reeds verlos, sodat ons nou, hier, op aarde al vanuit daardie verlossing kan leef. Sodat ons vry kan leef, selfs al bly die sonde nog aan ons knaag. Ons word nie meer deur die las daarvan afgedruk nie, want die Gees van Christus wat in ons is, is sterker as die sonde.

Ons kan twee beelde gebruik om iets hiervan te probeer verduidelik. Die eerste is ‘n beeld van die “dood”. Dit gaan soos met ‘n verslaafde. Iemand wat wil leef sonder die drank, of die dwelms, maar hy kan nie. Hy is magteloos. Hy weet hy vernietig sy lewe, en tog kan hy nie ophou nie. Hy verag homself, maar hy kan nie verander nie. Dit is ‘n beeld van die mens in die mag van die sonde, soos Paulus dit teken in Rom 7: “Die goeie wat ek wil doen, doen ek nie, maar die slegte wat ek nie wil doen nie, dit doen ek.” Paulus noem die mens ‘n gevangene mag van sonde. Dit laat hom uitroep: “Ek, ellendige mens! Wie sal my van hierdie doodsbestaan verlos?” Die gevoel van totale moedeloosheid oor jou eie swakheid wat jou keer op keer pootjie.

Aan God die dank!… Ons word verlos van ons verslawing aan sonde. Maar ons ervaar eers daardie verlossing volkome wanneer die einde van hierdie lewe vir ons aangebreek het. Die stryd in ons liggame gaan voort. Die Gees van Christus ís sterker as ons vlees (ons sondige liggame), maar ons eie verslawing is so sterk dat ons wel nog gaan struikel en gaan val. Die Gees is besig met my (vers 6); die Gees woon in my en regeer oor my (vers 9); die Gees gee nou al vir my die lewe al is ek besig om te sterwe (vers 10); die Gees sal my ook laat opstaan (vers 11).

Die tweede beeld is die van ‘n huis wat lank toegestaan het. Die van julle wat lank weg was met vakansie sal weet. Jy kom terug na ‘n donker huis, bedompig, muwwerig. En die eerste ding wat jy doen is om die vensters oop te gooi, om die lig te laat inkom, en vars lug te laat inwaai. ‘n Oop venster bring nuwe lewe in ‘n bedompige huis. So werk die Gees. Hy waai soos ‘n vars wind deur ons lewens en bring vir ons nuwe lewe en nuwe hoop.

Ons wêreld is ‘n wêreld van die dood: in sigself ‘n muwwe wêreld, ‘n wêreld sonder oop vensters, sonder die vars lug van hoop. Die evangelie wat Paulus bring, sê: In hierdie wêreld het God ‘n venster oopgemaak, deur hierdie wêreld waai die vars bries van die Gees van God. Die menswording (kersfees en epifanie) van Jesus is die venster wat God oopgemaak het in ons bedompige wêreld. Ja, ons lewe in ‘n wêreld van dood, maar die Gees bring lewe. En die Gees leer ons om te lewe saam met God.

Romeine 8 is ‘n wonderlike boodskap van vryspraak midde ‘n baie bedompige wêreld en midde ons eie bedompige lewens. Hiervan kan julle seker wees – daar is geen, maar géén veroordeling vir diegene wat in Christus Jesus is nie! Geen teenswoordige of toekomstige straf wat wag nie. Níks om voor God voor bang te wees nie. Níks om te vrees nie. Vs 15: “Julle het nie ‘n gees van verslawing (van God af) ontvang sodat julle weer bang hoef te wees nie; nee, julle het die Gees van kindskap ontvang deur wie ons roep ‘Abba, Vader!’ Die Gees self bekragtig aan ons gees dat ons kinders van God is. En omdat ons kinders is is ons ook mede-erfgename met Christus.”

Nou kan daar mense wees wat nie net eenvoudig hierdie vryspraak kan aanvaar en dit omhels en in die liefde van God kan leef nie. Daar is mense wat onmiddellik weer begin wonder – geld dit regtig van my? Kan ek myself hierby insluit?
Nee jy kan nie. Maar God kan. God het reeds! Die blote feit dat jy hier is, dat jy ‘n behoefte het om vandag kerk toe te kom, al is dit net om te soek na iets waarvoor jy nie eens lekker die naam het nie, is reeds genoeg.
En daar is mense wat wonder – maar wat van die ander? Wat van al die mense daar buite? Wat van die hordes wat niks van God en van Jesus wil weet nie? Ek ken sulke mense, hoe gemaak met hulle?

Vir diegene wat daarmee wroeg:
Moenie die oomblik bederf deur strydvrae aan God nie.
Moet jou nie laat sidetrack nie.
Daai diskussie het ‘n plek maar dit is nie bepalend nie. En al het dit dalk ‘n plek (om soms met omsigtigheid in kringe daaroor te praat), ken ons nie die antwoord nie. Want in wese is dit nie ons vraag om te vra nie. Paulus het hom juis hiermee vasgeloop net nadat hy so mooi geskryf het oor die vryspraak van God in Christus. In Rom 9-11 vind ons die dilemma wat ontstaan wanneer ons God probeer speel en wanneer ons met ons klein verstandjies sy verlossingsplan vir die volk of die hele wêreld probeer ontsyfer. Waar Paulus dit probeer doen en ‘n useless mislukking daarvan maak. Hy redeneer homself later so deurmekaar dat hy self moedopgee met hierdie argument aan die einde van Romeine 11, sy hand in die lug opgooi, en al hierdie strydvrae oorlaat aan die diepte van die rykdom en wysheid en kennnis van God… Dít is geloof. Geloof is om die vryspraak van God vir jou eie lewe te aanvaar as ‘n gegewe wat op Golgota reeds afgehandel is, en om die res aan God oor te laat. Ons kan ons alleen maar laat troos dat God ‘n genadige pad met alle mense stap. Dat Hy nie vir my en vir jou nie, maar die héle wêreld so liefgehad het dat Hy sy seun gestuur het om verlossing vir die ganse kosmos moontlik te maak.

Wanneer ons dus hierdie goeie nuus vanoggend hoor, dan moet ons vir ‘n tydjie net in die oomblik vertoef, onsself daardeur laat oorweldig, en dan daaruit leef met stadige treë. Los die nonsens van vrae vra waarvan ons niks weet nie. Namens God (Paulus – “doen ek ‘n beroep op julle!”) – aanvaar die genade, om Christus wil!

Anne Lamott: “I do not at all understand the mystery of grace – only that it meets us where we are but does not leave us where it found us.

Julle kan daarom nie vandag hier uitloop soos wat julle ingekom het nie.

Creative Commons Licence Kopiereg: Hierdie werk deur Dr Tiana Bosman word gelisensieer onder ‘n “Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivs 2.5 South Africa License”.

Romeine 14:1-13a – 2014

14 September 2014 Koninkrykstyd Pinelands
Prediker: Dr Tiana Bosman

Agtergrond: die groter prentjie

‘n Paar jaar (nie eens ‘n dekade nie) na Jesus se kruisiging en opstanding het Paulus tot bekering gekom. Toe Jakobus, die broer van Jesus, en Petrus en Johannes hom enkele jare later (40 nC) ontmoet het, was hulle baie bly gewees. ‘n Man wat eens die Christene vervolg het, het tot bekering gekom en nou self een geword! En hulle is bly dat hy ook preek.

Teen 50 nC het die verhoudinge versuur. Paulus gaan na Jerusalem waar hy voor die Raad van Apostels opgeroep is om sy bediening aan die heidene te verdedig. Die Christelike gemeenskap in Jerusalem, onder leiding van Jakobus, het geglo dat die Joodse Messias in die eerste plek vir die Jode gekom het. ‘n Paar bekeerlinge uit die heidendom was nog aanvaarbaar, maar ‘n gefokusde bediening slegs onder die heidene – dit was ongehoord! Jakobus en Petrus keur nie Paulus se bediening goed nie. Bekeerlinge moes die besnydenis en die Mosaïese wet onderskryf – ‘n wet wat onder meer handel oor wat rein is en wat nie, wat jy mag eet en wat jy nie mag eet nie, watter dae jy as feesdae moet uitsonder en watter dae nie…

Maar nou daag Paulus in Jerusalem op met ‘n onbesnede Griekse bekeerling aan sy sy, Titus (lees Ga 2:1-10). Hy kry moeilikheid van Jakobus en Petrus (wat die Raad van die Apostels verteenwoordig) af. Hy noem hulle valse gelowiges omdat hulle die voorrang van die Tempel en die Wet aan mense voorhou. En hy weier om aan hulle leringe toe te gee.

Later jare is Paulus weer etlike kere voor die Apostels gedaag om verantwoording te doen oor sy leringe. Paulus bedryf ‘n ander teologie. Hy glo anders as Jakobus en Petrus. Paulus glo dat ‘n mens nie deur die werke van die wet geregverdig word nie, maar slegs deur geloof in Jesus Christus (Gal 2:16, Rom 3:28).

Jakobus beskou die siening as onsinnig. “Kan geloof jou red?” “Selfs die demone glo, en bewe!” (Jak 2:14, 19). Volgens hom is geloof sonder die werke van die wet dood (Jak 2:26). Jakobus beskuldig vir Paulus daarvan dat hy mense leer om die wet van Moses te versaak en om hulle nie te steur aan die besnydenis nie (Hand 21:21).

Paulus weer: As mense hulself laat besny dan sny hulle hulself van Christus en van sy genade af (Gal 5: 1-4). (Luther stem met Paulus saam en wou die boek Jakobus uit die Bybel skeur!)

2 Kor 3:7-8: Paulus noem die letters wat op klippe gegraveer is (die 10 gebooie) die bediening van die dood!

Tussen al hierdie heen en weer redenasies vereis Jakobus dat Paulus ‘n reiningingsritueel moet ondergaan en die Naseretiese eed moet aflê. Die Naserene was streng onderhouers van die wet. Die doel van die ritueel was dus om vir die vergadering in Jerusalem te demonstreer dat Paulus nie meer glo soos wat hy tot dusver gepreek het nie (dat Christus die einde van die Tora, die wet is)(Hand 21 / Num 6:2), en dat hy vir Jakobus gelyk gee…

Daar is duidelik nie ‘n gebrek aan teologiese verskille en interne politiek binne die geskrifte van die Bybel, en selfs die briewe aan die eerste gemeentes nie…

Dit is teen hierdie agtergrond dat Paulus sy paragraaf in Romeine 14 skryf.

Lees Rom 14:1-13a

Vs 5-6 Doen die dinge “vir die Here” (Grieks sê niks van “tot eer van die Here” nie)

 

Gerig aan gelowiges met verskillende geloofsoortuigings.

Dit gaan nie hier oor die kernsake van die geloof nie, maar eerder oor sake daarrondom, of selfs sake op die periferie, tog nietemin sake wat vir mense so na aan die hart gelê het dat hulle oor-en-weer beswadderinge en beskuldigings geslinger het en oordele gevel het.

 

Wat is dan die kernsake?

  1. Ons geloof in Jesus Christus, en
  2. Die gelykmakende genade van Christus. Dat daar nou geen meer onderskeid is tussen verskillende soorte en groepe mense nie. Almal is gelyk voor God.

En daarom die strewe na eenheid, versoening en geregtigheid vir en tussen alle mense. Alles ingesluit in die wet van die liefde.

Bg is ononderhandelbaar in die verstaan en verkondiging van die evangelie.]

 

Swak in die geloof het nie te doen met mense wat maar pas tot geloof gekom het en nog aan die begin van die geloofspad gestaan het nie. Inteendeel…

Paulus beskou homself en diegene wat soos hy glo (meestal die bekeerde heidene) as die sterkes in die geloof.

Die Xtene uit die ander volke het daarvan uitgegaan dat die verlossing deur Christus ‘n vrymaking van alle vorige rites en gebruike beteken het.

Die wat al ‘n lang pad met God gekom het, oor geslagte heen, die bekeerde Jode wat steeds vashou aan hul wette en rituele van ouds – swakkes in die geloof.

Die onder die Mosaïese wette – het nog nie die volle vrymakende genade van God aanvaar nie. Reguleer nog die lewe met ‘n reeks van moets en moenies. Die optrede van die apostels en die gemeente in Jerusalem… op gespanne voet met die bekeerlinge uit ander volke. (het nie al die kulturele en selfs godsdienstige bagasie nie).

Die swakkeres is diegene wat ontstel word deur die vryheid van die sterkeres…

Maar Paulus sê die sterkes moet die swakkes nie verag en op hulle neersien nie en die swakkes moet die sterkes nie veroordeel nie.

 

Paulus was heeltyd in die moeilikheid gewees oor sy teologie. Hy moes heeltyd verantwoording doen, verduidelik, mooi praat… En dit het in die weg van sy bediening begin staan. Dit terwyl hy eintlik die een is wat sterk is in die geloof terwyl diegene wat hom beskuldig het swakker was in die geloof. Dit terwyl Paulus bevry was verouderde wette wat nie meer geld nie – wette en rituele wat in die OT ingestel was om vir Israel uit te sonder onder al die ander volke. Wette en rituele wat toe nódig was en belangrik was! Maar waarvan die motiverings weggeval het met die koms van Christus. Want Christus het mure kom afbreek. Dit is nou nie meer net die Jode van Israel nie, maar alle volke wat by God welkom is – ook diegene sonder die spesifieke feesdae en besnydenis en wette itv van die Sabbat ens.

 

Paulus pleit hier dat die leiers van die “Jerusalem-beweging” hom met rus moet laat, dat hulle moet ophou om hom te vervolg en moet ophou om in te meng by sy bediening aan die heidene. Hy is immers deur God geroep om onder die heidene die evangelie te verkondig, hulle is geroep vir die Jode. Paulus vra dat hulle moet ophou om oor hom te oordeel, en hy onderneem om ook nie oor hulle (swakkere geloofsgewoontes) te oordeel nie. Want as beide groepe die werk van die Here doen, as beide groepe die evangelie verkondig, dan doen dit die saak van die Here skade aan as hulle mekaar veroordeel.

 

Wat wel belangrik is, is nie wat ons van mekaar dink nie maar:

  1. Is jy in jou eie gemoed ten volle van jou standpunt oortuig? Is jou hart reg? (5)
  2. Doen jy wat jy doen vir die Here en dank jy God daarvoor? (6) Want niemand leef tog vir homself nie en niemand sterf vir homself nie – hieroor het ons onderskeie groepe dit eens!
  3. Onthou: Of ons lewe en of ons sterwe, ons behoort aan die Here.

 

HK Vraag en antwoord 1

Wat is jou enigste troos in lewe en in sterwe?

Dat ek in lewe en in sterwe nie aan myself nie, maar aan my getroue Verlosser Jesus Christus behoort.

Christelike geloof se uitgangspunt – ek behoort nie aan myself nie, maar aan God.

Net so hoort ander (wat vanuit hul geloofsoortuiging anders dink en doen) ook nie hulself nie, maar aan God!

Ons almal het dieselfde eienaar (vs 4) – dis nie vir die werkers om onder mekaar te besluit wie se werk goed is en wie s’n sleg nie, wie die paal haal en wie nie. Nét die eienaar mag daaroor besluit! Dis nie vir ons om onderling te oordeel nie. Dis nie vir ons om mekaar te verag nie.

 

Wat ook dikwels gebeur is dat ons ons eie swakheid verbloem met die swakheid van andere. Die swakheid van ander mag nie ‘n deug raak nie. Dit mag ook nie iets raak waaragter ons met ons eie swakheid wegkruip nie. (Sondag brood en melk koop as vb?)

 

Vs 10-12 as dreigement vir iemand wat nie met jou saamstem nie.

Eindoordeel – beeld in daai tyd om die onbekende van die dood hanteerbaar te maak – motivering vir godsdiens. Dit maak vandag nie sin in die Christelike geloof nie. Maar ons vind nog die reste van daai soort teologie in die NT. As ons as Christene dit bely moet ons nie bang wees vir die oordeel van die eendag nie. Ons verstaan die oordeel nie so nie. Tog verstaan ons wat daarmee bedoel was – jy kan nie aangaan soos wat jy wil nie. As jy weet van watter oordeel jy verlos is, hoekom wil jy daar gaan. (HK se afsien van sonde en nuwe lewe uit dankbaarheid)

 

Ons hooffokus val op die genade van God. Die God wat sy oordeel eens en vir altyd op Golgota voltrek het. As dit waar is moet ons nie mekaar oordeel nie.

 

Die wat mekaar nie aanvaar nie hoor hier dat juis hulle (almal) deur God aanvaar word.

Hulle word opgeroep om mekaar se geloofwaardigheid in die Here te aanvaar (al stem hulle nie oor alles saam nie).

Mense vanuit verskillende agtergronde en denkrigtings word nou saamgegroepeer as Xtene

Daar is net één meriete vir toelating tot die gemeente – en dit geld vir elke mens – naamlik dat God hom/haar aanneem. Dit is die enigste meriete!

Baie belangriker as onderlinge opinies teenoor mekaar is hul hartsgesindheid

Laat ons mekaar aanneem soos Christus ons aangeneem het. Dit is die essensie van gemeente-wees.

 

Creative Commons Licence Kopiereg: Hierdie werk deur Dr Tiana Bosman word gelisensieer onder ‘n “Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivs 2.5 South Africa License”.

Romeine 16: 1-16,21-23 – 2014

10 Augustus 2014 Koninkrykstyd Pinelands
Prediker: Dr Tiana Bosman

Verlede Saterdagoggend het ek en JP ‘n inligtingsgeleentheid van sendelinge bygewoon. Mense moes vooraf bevestig of hulle die uitnodiging aanvaar of nie, en steeds het daar mense wat aangedui het dat hulle kom, nie opgedaag nie. Nie weens krisisse nie, maar omdat dit nie meer vir hulle gerieflik was om te gaan nie. Lekkerder dinge het opgeduik. Gister was dit ons buurgemeente (oor grense heen) se damesontbyt. Ons was almal genooi. Hulle wou ons graag bedien. Hoeveel het gegaan? Die 28e September gaan ons kerk se deure toe wees. Die kerkraad het besluit dat ons as gebaar van ons toewyding aan hulle en ons uitreik oor grense, daardie dag almal saam Maitland se diens gaan bywoon. Ek wonder of ons minder kerkgangers gaan hê daardie dag? En wat die redes daarvoor sou wees.
In Romeine 16 sluit Paulus sy brief aan die gelowiges in Rome af met ‘n lange lys van groete boodskappe. Op die oog af dalk ‘n bietjie vervelig en ‘n gedeelte om liewer oor te slaan, maar as ons meer aandagtig lees, sit ons hier met ‘n verstommende boodskap van gelowiges wat nie skroom om grense oor te steek ter wille van die liefde van die evangelie wat hulle dryf nie.
Die brief is deur Paulus geskryf aan die eerste geslag Christene wat in Rome gewoon het. Ons gaan nou die groete boodskap lees, en terwyl ons lees, let op die diverse groep mense wat Paulus hier opnoem…

Skriflesing
Boodskap
Rom 16: 1-2
Febe wat die briefdraer is. Sy was na alle waarskynlikheid ‘n bekeerling vanuit die heidendom gewees. Die eerste genotuleerde diaken in die geskiedenis van die Christendom. Διάκονος verwys hier na meer as bloot ‘n dienares. Eerder na iemand binne die gemeente met ‘n erkende bediening, naamlik die van diaken asook selfs prediker.
Vers 2 getuig van die sterk tradisie van gasvryheid en sorg teenoor vreemdeling. Ontvang vir Febe met ope arms en sorg vir haar, help haar, want sy het ook vir my en baie ander ondersteun. Febe het vir Paulus ook finansieël ondersteun.
Rom 16: 3-16
In 3-16 volg ‘n reeks groete boodskappe wat verskillende funksies vervul. In die eerste plek gee dit aan Febe ‘n lys van name – mense na wie toe sy kan gaan wanneer sy in Rome arriver, mense op wie sy kan staatmaak vir hul gasvryheid en ondersteuning. Hierdie groetes help ook dat die brief wat sy namens Paulus bring gunstig ontvang sal word, want Paulus ken alreeds so baie van die Roomse gemeentes, en ‘n klompie van die leiersfigure by name.
Paulus dra sy groete oor aan 8 vrouens (6 by name), 19 mans en nog ‘n groep slawe – almal woonagtig in Rome. ‘n Uiteenlopende groep mense.
Onder die eerste 6 name is 3 van hulle vooraanstaande vroue in die gemeentes.
Van Priscilla en Akwila en hul goeie werk word daar 6 keer in die NT melding gemaak, en uit 4 van die 6 keer word Priscilla se naam eerste genoem. Soos Paulus was hierde egpaar tentmakers gewees, en hulle het oral waar hulle gegaan het huiskerke in hul huis gevestig. Kommentatore het die eens dat Priscilla die leidende rol geneem het in haar en Akwila se bediening.
Van 4 mense word daar gesê dat hulle geliefd was vir Paulus:
– Epenetus, ‘n voormalige heiden en die heel eerste bekeerling in Asië
– Ampliatus en Stagis, Romeinse slawe, moontlik in diens van die keiser!
– Persis, die Griekse vrou wat al baie vir die Here gedoen het. Persis was ‘n algemene naam vir vroulike slawe van daai tyd. Na haar verwys Paulus nie as “my geliefde vriendin” nie, maar eerder “die geliefde Persis” – ‘n indikasie van hoe wyd en hoog aangeskrewe Persis was by almal wat haar geken het. (In die Romeinse samelewing het vroue waarde gehad en behoort tot verskeie sosiale klasse. In die Griekse samelewing, daarenteen, was vroue niks werd nie – hulle was laer as slawe gewees.)
– Paulus dra sy groete oor aan die egpaar Andronikus en Junias, en dit lyk asof hy hier ‘n troetelnaam vir Junia gebruik – hulle was volksgenote van Paulus, dws Jode wat saam met hom in die gevangenis was. Verder was hierdie egpaar deel van die eerste groep apostels wat deur die opgestane Here self geroep is. Ander apostels het opgekyk na hulle.
– vertel van die Romeinse slaaf Urbanus wat sy medewerker was;
– Van Apelles, ‘n Jood;
– die huis van Aristobulus, moontlik die Joodse kleinseun van Herodes die Grote, die koning wat vir Jesus as baba wou doodmaak! Aristobulus het as ‘n privaat burger gesterf, dws hy was nie in die staatsdiens gewees soos die res van sy manlike familielede nie.
– Herodion was ‘n vrygemaakte Joodse slaaf wat ook eens in diens was van Herodes. Dit was ‘n algemene gebruik om aan die slawe die name van hul meesters toe te ken.
– Paulus stuur groete aan die mense, moontlik slawe, in die huis van Narsissus;
– aan Trifena en Trifosa, twee Romeinse susters. Hulle was nie slawe nie, maar eerder dames in die aristokrasie. Hulle hóéf dus nie te gewerk het nie, maar tog was hulle ywerige werksters vir die Here.
– Rufus (die rooie), ‘n Jood en volgens oorlewering die seun van Simon van Sirene, en sy moeder wat vir Paulus soos ‘n eie ma was;
– en dan ook Asinkritus, Flegon, Hermes, Patrobas, Hermas en al die broers daar by hulle (almal gewilde Griekse slawename).
– Filologus (“lief vir woorde”), ‘n geskoolde Romeinse slaaf;
– Nereus en sy suster, asook Olimpas – almal Griekse name, waarskynlik slawe in diens van die keiser.
Dit is duidelik dat Paulus ‘n sterk band het met diegene wat hier genoem word. 4 van hulle spreek hy selfs as “geliefde vriende” of “geliefde” aan. En Rufus se ma was ook sý ma.
Rom 16: 21-23
8 van Paulus se medewerkers dra saam met hom hul groete oor aan die gelowiges in Rome. Timotus het ‘n Joodse ma en ‘n Griekse pa, Lucius was ‘n Romein, Jason en Sosipater was Jode. Tertius, Gaius en Kwartus was almal Romeine, Gaius nog ‘n bekende ryk man daarby. Erastus ‘n geskoolde slaaf of vrygeborene. Wat net verder wys op die diverse groep mense wat saam genoem word (ek wil amper sê in een asem).
Die sosiale samestelling van die lys is verstommend. Alhoewel daar ‘n klompie Jode was, is meeste van die mense wat hier genoem word heidene. Dit sê iets van die relatiewe balans tussen Jode en heidene in die Roomse gemeentes van daardie tyd. Die meeste van die name was algemene name vir slawe en vrygemaakte slawe (mans en vroue). Dit beteken dat die eerste Christelike groepe in Rome in getalle gedra is deur die laer sosiale klasse in die Roomse samelewing. Tog was daar ook mense soos Priscialla en Akwila wat kontakte en invloed gehad het, en ‘n paar ander ryk mense daarby. Heelwat van die mense het al baie gereis aangesien hulle al persoonlike kontak met Paulus gehad het op sy vroeëre sendingreise, maar nou in Rome woonagtig is. (Onthou – Paulus self was nog nooit in Rome nie.)
Die hoeveelheid vroue wat prominente rolle in die kerke in Rome gevul het in die eerste geslag Christene, is ook merkwaardig. Priscilla was ‘n medewerker, Junia was een van die eerste en leier apostels van die kerk gewees. Maria, Trifena, Trifosa en Persis – almal vroue – is die enigste mense in die lys wat geprys word vil hulle harde werk ook op ander plekke. Hulle verdien respek.

Hierdie mense, ‘n mengelmoes van nasionaliteite en kulture, ryk en arm, gesiend en slawe, mans en vroue, ‘n onwaarskynlike groep mense om so saam te bondel, mense wat ons ons nie vandag kan indink dat hulle so spontaan met mekaar kan assosieer nie – Paulus het hulle almal geken, hulle as sy vriende en vriendinne geag, sy helpers, selfs sy mentors en raadgewers (diegene wat voor hom tot bekering gekom het). Paulus gaan van die veronderstelling uit dat hulle mekaar onderling moet ken, mekaar bystaan, , vir mekaar groete oordra, en, sonder om ‘n “big deal” daarvan te maak – mekaar moet liefhê. Die liefde onder hulle is nie veronderstel om ‘n vreemde nuwe opdrag te wees wat Paulus vir hulle leer nie. Dis eerder veronderstel om deel te wees van hulle alledaagse omgang met mekaar.

Die belangrikste vers is waarskynlik vers 16: “Groet mekaar met ‘n soen van Christelike broederskap (letterlik met ‘n heilige soen). Al die gemeentes van Christus stuur vir julle groete” (16:16). Die vers spreek van die liefde en toegeneentheid onder mekaar. “Soen mekaar met ‘n heilige soen” – in daardie tyd ‘n openbare gebaar van respek en agting, van erkenning van mekaar. Om nie vir mekaar skaam te wees nie, om nie ander pad te kyk as julle mekaar op die markplein raakloop nie, om mekaar se menswaardigheid te erken waar ander mense dit kan sien. Vandag so Paulus dalk skryf: “Gee vir mekaar ‘n heilige drukkie as julle mekaar op straat raakloop.” Of “Groet mekaar met ‘n heilige handdruk.” Ook: gaan soek mekaar op, gaan kuier by mekaar, gaan by mekaar aan huis en dra ook so julle groete en julle liefde en sorg en omgee oor. Nooi mekaar uit en aanvaar mekaar se uitnodigings. Vat hande oor grense heen sodat die wêreld kan sien dat alle grense mensgemaakte grense is wat verskillende mense in verskillende hokke plaas. Breek met julle wedersydse verhoudinge daardie grense af en wees ‘n getuienis van goddelike liefde teenoor mekaar en na buite toe. Omhels mekaar. God se liefde ken nie grense nie.

Ek sluit af met die gedig Hande, deur Sheila Cussons:

U gee my die uiterstes om te ken,
van dié wat vorste op die voornaam noem,
tot die nederigstes, dié wat hulle hande
soos ’n offer uit die bruin grond in myne lê,
die gee-gebaar van hulle wat niks besit nie
en altyd oppad na Emmaüs is –
Wellewende hande ken ek ook, wat gul
en grasieus, byna vertroetelend,
myne omvou: die sagte hande van dié wat het.
Maar hoe ook die groet, dis my om’t ewe:
in albei soorte ontmoet ek U,
en albei vlei en bevoorreg my.

Creative Commons Licence Kopiereg: Hierdie werk deur Dr Tiana Bosman word gelisensieer onder ‘n “Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivs 2.5 South Africa License”.